Seite · S. 4Originalseite ↗
KWIATKI I JAGÓDKI ŚWIATOWEJ GLOBALIZACJI „ZA MIEDZĄ” I W DOMU Globalizm, jako nowa ideologia krajów „złotego miliarda”, znosi jednostronnie klasyczną dla prawa międzynarodowego zasadę nieingerencji w sprawy wewnętrzne narodów i państw. Mychajło Pawłowśkyj
Слово Просвіти, №01 за 2002 рік
Poznajcie: doktor nauk technicznych i ekonomicznych, akademik, były minister przemysłu Ukrainy (1992 r.), autor ponad 400 prac naukowych, deputowany ludowy Ukrainy Mychajło Antonowycz Pawłowśkyj. W kręgu jego zainteresowań naukowych i politycznych znajduje się ekonomia, nowe technologie, system finansowo-bankowy. Konsekwentnie demaskuje on zgubny wpływ narzuconej nam polityki monetarystycznej, fundamentalizmu rynkowego. O niektórych z tych problemów – nasza z nim rozmowa.
— Mychajle Antonowyczu, większość w klasie rządzącej naszego państwa to dawna nomenklatura partyjna. Swoje obecne reformy gospodarcze przeprowadza ona, już pod demokratyczną maską, po cichu. Wygląda na to, że władza nie jest zainteresowana, aby szerokie masy ludowe wiedziały, czym jest wolny rynek, szkoła chicagowska i inne wygibasy MFW oraz Banku Światowego... — Podstawowe idee chicagowskiej szkoły ekonomicznej, która wyznaje ideologię wolnego rynku i powraca do klasycznego (dzikiego) kapitalizmu, czyli rynkowego fundamentalizmu, do jednoczynnikowego modelu maksymalizacji zysku, zostały opracowane przez jej twórców: M. Friedmana, F. Knighta, G. Stiglera i innych. Obecnie w Polsce, krajach Ameryki Łacińskiej i innych państwach wdrażają je w życie Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy z pomocą swojego byłego konsultanta J. Sachsa. W dziedzinie gospodarki idee „chicagowców” oraz skutki ich wdrażania są następujące: gwałtowne ograniczenie ingerencji państwa w gospodarkę, wolny rynek, wolna konkurencja, rynkowa samoregulacja; lekceważenie uwarunkowań narodowych; „twardogłowy” monetaryzm jako podstawowa polityka gospodarcza, hiperbolizacja wpływu emisji pieniądza i deficytu budżetowego na inflację oraz rozwój zjawisk kryzysowych; bezwarunkowa liberalizacja stosunków gospodarczych i handlu; totalna prywatyzacja, stawianie na inwestycje zagraniczne; ograniczenie finansowania sfery socjalnej itp. — Czy „chicagowscy mędrcy” ograniczają się tylko do zamachów na gospodarkę? — W tym właśnie nieszczęście, że obserwujemy ich cele polityczne już nie na cudzym, a na własnym przykładzie. Jest to deklarowanie słownie praw i wolności człowieka, głoszenie zasad zachodniej demokracji przy jednoczesnym ignorowaniu tych samych praw, przede wszystkim ekonomicznych, w celu wprowadzania idei polityki monetarystycznej; wspieranie ustanawiania na etapach przejściowych „rządów silnej ręki”, autorytarnych reżimów, aż po dyktaturę typu latynoamerykańskiego; szorstka, bezceremonialna ingerencja w sprawy wewnętrzne państw poprzez udzielanie kredytów przez MFW i Bank Światowy, narzucanie postsocjalistycznym krajom swojego programu „terapii szokowej”, prowokowanie konfrontacji między ustawodawczą a wykonawczą gałęzią władzy, a w miarę możliwości — całkowite lekceważenie parlamentu. Szczególnie podstępne są te idee w sferze polityki kadrowej: przygotowanie i przekwalifikowanie specjalistów, urzędników i pracowników mediów w krajach, gdzie przeprowadza się takie reformy, wyłącznie na podstawie wartości monetarystycznych; jawne lub ukryte przekupywanie kadr, wychowywanie konformistów; ignorowanie zasad nauki ekonomicznej, sprowadzanie całej teorii ekonomii do monetaryzmu. Oto przykłady: jeśli na początku lat 80. ubiegłego wieku poniżej granicy ubóstwa w Argentynie znajdowało się 16,2%, w Brazylii — 39%, w Meksyku — 24,8% populacji, to już po kilku latach reform według modelu „szkoły chicagowskiej” liczba biednych w tych krajach wynosiła odpowiednio 51,1, 40 i 27,5%. Zwolennicy tej szkoły, zwłaszcza u nas, jako wielkie osiągnięcie przytaczają sukcesy reform w Polsce i Chile. Tymczasem wiadomo, że reformy w Chile są ściśle powiązane z reżimem ludobójstwa wobec narodu chilijskiego — krwawymi represjami, tłumieniem wolności, zakazem opozycji, zamrożeniem świadczeń socjalnych, deportacją z kraju tych, którzy odważyli się krytykować generała Pinocheta. Liczby świadczą o tym, że w wyniku tych reform Chile wzmocniło się jako surowcowy dodatek krajów elitaryzmu. Prawie wszystkie problemy gospodarcze dyktator Pinochet rozwiązywał kosztem inwestycji zagranicznych, które stanowiły 60% ich ogólnej objętości, co równało się prawie 6% PKB. Nawet D. Kaufman, przedstawiciel Banku Światowego w Kijowie, pisze: „Chile to model sukcesu gospodarczego, ale w żadnym wypadku społecznego, ponieważ rozwój w tym kraju odbywa się na tle przerażającego zubożenia ludności”. Polska, podobnie jak kraje Europy Środkowej, takie jak Słowacja, Węgry, Czechy, rozwijały się w szczególnych warunkach. Początkowo one również wpadły w sidła „ratowników” z Zachodu, przyjęły model MFW. I choć ze względu na ich specyfikę nie był on tak niszczycielski jak dla Ukrainy, rządy tych krajów korygowały zalecenia MFW, a w niektórych przypadkach działały wbrew nim. A w polityce tymczasem nadal podgrywały międzynarodowym strukturom: MFW, Bankowi Światowemu, WTO, rozpowszechniając wersję, jakoby reformy przeprowadzane były w duchu „najbardziej postępowego na świecie nauczania” — liberalnego monetaryzmu. — Ale przecież z powołaniem się na Polskę z Bankowej i z Hruszewskiego już od pół roku płynie zwycięska pieśń o wzroście u nas produkcji, przezwyciężeniu zjawisk kryzysowych. Czy nie ma tu sprzeczności między Pana krytyką „chicagowców” a ukraińską rzeczywistością? — W tej prawdzie, jak to mówią, nie wszystko jest prawdą. Bezsprzecznie, po międzynarodowym kryzysie finansowym przełomu 1998 i 1999 roku oraz nieudolnym szarpaniu się w różne strony, sytuacja gospodarcza w naszym kraju zaczęła powoli, ale nieuchronnie zmieniać się na lepsze. Prawidłowe i terminowe działania W. Juszczenki w zakresie dewaluacji hrywny nieco poprawiły warunki eksportu i przyhamowały import. A to dało impuls do ożywienia własnej produkcji. Pewną rolę odegrał eksperyment gospodarczy w kompleksie górniczo-metalurgicznym. Pozytywne znaczenie miały także ustawy, zainicjowane przez deputowanych ludowych oraz rząd, dotyczące wyraźnej ochrony taryfowej rynku wewnętrznego. Pod koniec 1999 roku zaszły pozytywne zmiany także w polityce finansowej. Podczas przedwyborczej kampanii prezydenckiej pospiesznie spłacano zaległości w wypłatach emerytur i pensji pracownikom sfery budżetowej. Ogólnie masa pieniężna wzrosła w 1999 r. o 41%, osiągając na koniec roku 17,1% PKB. Jednocześnie rosły inflacja i ceny. Od lipca do października 1999 r. ceny metalu wzrosły trzykrotnie, stali nierdzewnej i brązu — dwukrotnie, obrabiarek i urządzeń — 2–2,5 raza. Jednak wzrósł zbyt, poprawiła się koniunktura, co potwierdza moje idee i formuły o możliwym wzroście produkcji nawet przy wzroście cen. Ale „twardogłowi” zwolennicy monetarystycznej polityki gospodarczej znowu twierdzą, że wzrost inflacji to wzrost masy pieniężnej. Dodatkowe pieniądze to jeszcze nie inflacja: to tylko możliwość, która sprzyja inflacji, gdy znaczna ich część jest ulokowana w bankach komercyjnych. Dodatkowe zaś pieniądze w bankach komercyjnych to zawsze inflacja. Powstrzymywanie cen wypróbowaną, degradacyjną metodą — ściskaniem masy pieniężnej — oznacza upadek w przepaść. Rząd W. Juszczenki, dzięki prawidłowym krokom wicepremier Julii Tymoszenko w sektorze paliwowo-energetycznym, rozpoczął konsekwentną walkę z szarą strefą. Odpowiednimi zmianami w ustawie o elektroenergetyce uporządkowano płatności na rynku energii. W 2000 roku wzrosły one w formie pieniężnej dziesięciokrotnie. Na potrzeby gospodarki narodowej Ukrainy ze stref offshore wycofano 9 mld hrywien, co dało rządowi możliwość w znacznym stopniu spłacić długi z tytułu pensji, emerytur, stypendiów. To pozytywny przykład zwiększenia monetyzacji bez narastania napięcia inflacyjnego. Pozytywny skutek miały kroki rządu dotyczące kredytowania kompleksu rolno-przemysłowego. Z budżetu wydzielono 250 mln hrywien dla banków komercyjnych na częściowe zmniejszenie stóp procentowych dla producentów rolnych. Wsparła ich odpowiednimi ustawami także Rada Najwyższa. Dlatego hymny na cześć wysokich zbiorów w 2001 roku dotyczą rządu, który za odważne kroki został wysłany na dymisję, bo obecny tylko zbierał to, co zasiał poprzednik. A oto jak on sam zasiał niwę, pokażą następne żniwa. — Panie akademiku, kiedy słucha się debat wokół budżetu państwa na 2002 rok między znanymi ekonomistami-deputowanymi, takimi jak O. Turczynow, W. Czerniak, Pan, z jednej strony, a premierem i aksakalami z rządu, z drugiej, to odnosi się wrażenie, że rozmawia głuchy z niemym... — A dzieje się tak dlatego, że Ukraina nie ma własnej długoterminowej strategii
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
