Seite · S. 3Originalseite ↗
«ZBIERAJMY WSPÓLNIE CAŁĄ NASZĄ OJCZYZNĘ…»
Слово Просвіти, №01 за 2011 рік
Natalka POKŁAD
Ta pieśń, której słowa i muzykę stworzył utalentowany kompozytor i wielki ukraiński krzewiciel Leopold Jaszczenko, nie raz rozpalała i jeszcze będzie rozpalać nasze społeczności do zdecydowanego i szlachetnego czynu. „Są ludzie, którzy nigdy nie tracą sił. W każdych okolicznościach. I stąpają po swojej drodze krzyżowej bez samopromocji i głośnych skarg. Do takich osobistości należy moja rodaczka i nauczycielka Lida Orieł. Jej życie związane jest z tym duchowym fenomenem, który otrzymał nazwę »szістdesiątnicy» — tak pisze w artykule »Orliczka« połtawianin Wasyl Jaremenko. Z perspektywy czasu, od kiedy ich znam (a to mniej więcej od początku lat 70. ubiegłego wieku), nie przestaję podziwiać dumnej postawy ich ducha, wśród wszystkich niezgód i prób — jasnej wiary w swoją misję („Bo kto, jeśli nie my?”), człowieczeństwa i szczerej gotowości do dobra i twórczości. To wyjątkowe małżeństwo — znany ukraiński etnograf Lida Hryhorywna Orieł i muzykolog-folklorysta, wieloletni kierownik artystyczny chóru „Homin”, który doświadczył tylu prześladowań, Leopold Iwanowicz Jaszczenko. Od odległego 1960 roku żyją razem przez pół wieku i niech ich życiowa i twórcza droga będzie jeszcze długa! Miłość do Ukrainy, do kultury ludowej, poznawanie i utrwalanie jej — zarówno wtedy, w warunkach duszącego reżimu totalitarnego, gdy wszystko było przeciwko ukraińskości, jak i dziś, gdy jakby już się rozjaśniło, lecz problemów z jakiegoś powodu nie ubyło — a także wielkie oddanie rodzinnej ziemi i niestrudzona, ofiarna praca dla niej wyróżniają to małżeństwo spośród tysięcy innych. Nie będziemy kłamać: nie zawsze nasi chwalebni pracownicy, zwłaszcza na niwie ukraińskiej kultury, doczekują się od państwa słowa wdzięczności. Oczywiście, zasłużyli na nie i czekają na nie, lecz w większości się nie doczekują. Dlatego nieraz tym pracownikom, rozglądając się z goryczą dookoła, przychodzi samym zbierać swoje snopy do kupy i mówić — może nie ludziom, lecz Jego Wielmożności Czasowi: nie siedzieliśmy założywszy ręce, oto nasze hojne żniwo i nie wstydzimy się za nie. Książka Leopolda Jaszczenka i Lidy Orieł „Po prostu szliśmy…”, która właśnie ukazała się drukiem, przedstawia główne etapy życia i pracy tego wyjątkowego małżeństwa naukowców i działaczy społecznych w ciągu 50 lat. Zawiera ona wspomnienia autobiograficzne (L. Jaszczenko: „Odradzajmy w sobie siebie”, „Jak rodzi się pieśń”, „Chodzi kolęda po Ukrainie”, „Słowo do Ukraińca”; L. Orieł: „Drabów oczami etnografa”, „W świątyni sztuki Iwana Hontara”, „Kultura ludowa i twórczość Hryhorija Tiutiunnyka”, „Pod czujnym okiem władzy”, „Muzeum kultury ludowej”, „Z doświadczeń tworzenia ekspozycji »Polesie«” i inne) oraz już publikowane w prasie materiały różnych autorów o nich, jak np.: Mykoły Kahariłycki „Świątynia ludowej pieśni”, Walerija Jasynowśkiego „Dziwak”, Mychajła Huca „Chorąży odrodzenia ukraińskiego ludowego śpiewu w Kijowie” (z okazji 75. rocznicy urodzin Leopolda Jaszczenka), Wadyma Piepy „Los płomiennej szczerości”, Wasyla Jaremenki „Orliczka” i inne. Wydanie jest bogato ilustrowane zdjęciami, które wywołają u czytelników falę wspomnień: oto ona, wzruszająca i ciężka nasza historia — wcale nie tak odległa! A ponadto książka zawiera ciekawy dodatek — autorskie pieśni i opracowania Leopolda Jaszczenka, które tak spodobały się wielu. Nie bali się być pierwszymi: odradzali ludowe wiosenne pieśni, kolędy i szczedrówki, rzetelnie, a nie koniunkturalnie tworzyli ekspozycję muzealną, ratowali i badali ziemię zniszczoną przez Czarnobyl, jako pierwsi (jeszcze przed niepodległością), pod zimnymi celownikami specnazu śpiewali Hymn Państwowy Ukrainy… Zawsze są tam, gdzie trudno, gdzie toczy się walka o sprawę ukraińską, gdzie potrzebne jest poświęcenie — przecierają swoją niełatwą życiową drogę — i swoją postawą dawno zasłużyli na miano Bohaterów, bo na takich jak oni trzyma się Ukraiński Świat. Wierność ideałom, nieustraszoność — czasem aż do bezwzględności, nieprzekupność i zadziwiająca skromność wyróżniają ich spośród dzisiejszych hałaśliwych tłumów. Jakakolwiek by nie była władza, jakiekolwiek by nie były warunki życia — ta para nie składa rąk, rozwijając ukraińską kulturę, propagując ją na świecie i broniąc przed zamachami życzliwych inaczej — zarówno obcych, jak i swoich. Powiedzmy, że tylko w ostatnich latach Lida Hryhorywna wydała (szczerze mówiąc, zważywszy na brak zdrowia — choć ona kategorycznie nigdy się nie skarży — oraz na stan finansowy państwa, naprawdę z ogromnym wysiłkiem) książki: „Ukraińska rodzina”, „Szewczenkowski kraj”, „Malowane drzewo Ukrainy”, „Ukraińskie ręczniki (badanie historyczno-kulturologiczne)”, „Ukraina w obrzędach na przełomie tysiącleci”, „Ziemia spalona Czarnobylem (na podstawie materiałów badań terenowych)”, „Skarbnica kultury ludowej Ukrainy” (z okazji 40-lecia NMNAPU), „Ukraińskie Polesie. To, czego się nie zapomina” i inne. A Leopold Iwanowicz ze swoim „Homonem” — na wszystkich ważnych państwowych i społecznych uroczystościach, jako ich droga ozdoba. Do tego masowe śpiewy na świętach na zboczach Dniepru i w niedziele — w muzeum Iwana Hontara: przyłączajcie się, chętni, do piękna. A z roku na rok choroby coraz bardziej dokuczają i czasem brakuje sił, by patrzeć na społeczny bedlam, lecz Słowo pozostaje: namiętne, bo płynie z miłości, celne i wyważone, bo pochodzi z doświadczenia i wiedzy. I pozostaje Pieśń, bo jest cząstką nas.
raistyki na Uniwersytecie „Ostrogska Akademia” oraz dla studentów z różnych obwodów Ukrainy, którzy studiują w Kijowie lub we Lwowie, za pośrednictwem wydawnictwa „Smoloskyp”. Nasze Towarzystwo przekazało także datki na film o tragedii czarnobylskiej, na film „Bereza Kartuska” (w języku angielskim) oraz na Fundusz Hołodomoru 1932–33.
Prosimy pisać do nas o Waszej pracy proświtiańskiej, a my będziemy informować przez prasę społeczność diaspory. Nasz adres internetowy: [kontakt ukryty]; prosimy o podanie swoich danych kontaktowych przez Internet. Życzymy sukcesów w Waszej pracy na rzecz narodu ukraińskiego i państwa ukraińskiego. Wspólnym wysiłkiem można wiele osiągnąć!
Z Narodzeniem Chrystusowym! Z Nowym Rokiem!
W imieniu Zarządu TUM-Chicago prof. Wira BODNARUK, przewodnicząca
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
