Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 2Originalseite ↗

NIE MOGĘ MILCZEĆ, GDY…

Слово Просвіти, №02 за 2011 рік

Taisa BURLAKA, wykładowczyni Kijowskiego Uniwersytetu imienia Borysa Hrinczenki …Gdy na ukraińskim olimpijskim szczycie oświatowym ignoruje się ideę narodową, której rdzeniem i generatorem jest język tytularnego narodu ukraińskiego. …Gdy dla jej (idei) wcielenia w życie nie walczy się aktywnie we własnym domu o swoje najdroższe bogactwo — ojczysty język ukraiński. …Gdy w proponowany przez Ministerstwo Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy projekt Koncepcji edukacji językowej na Ukrainie wrzucono „wszystkiego po trochu”, co świadczy: — o nieznajomości przez autorów własnej i światowej praktyki w nauce języków; — o głębokim ignoranctwie w dziedzinie lingwistyki jako bardzo złożonego i wielowymiarowego systemu znaków, który w sposób doskonały jest w stanie opanować daleko nie każdy człowiek; — o żonglowaniu zestawem tak wielkich pojęć, jak „język ojczysty”, „język państwowy”, „tendencje globalizacyjne”, „strategiczny cel współczesnej edukacji”, „aktualność nowej Koncepcji edukacji językowej”, „harmonizacja potrzeb społeczeństwa”, „tolerancja językowa” itd., itp., które są puste dla ukraińskich realiów, ale w nie (w słowa!) można uwięzić ufnych Ukraińców, aby osiągnąć prawdziwy cel w debilizacji młodego pokolenia poprzez narzucenie mu wielojęzyczności, rzekomo skierowanej (cytuję): — „na doskonałe opanowanie języka ojczystego przez każdego jego użytkownika”. (Pytanie. Jak, na przykład, Grecy czy Polacy, czy Żydzi itd. będą znać doskonale własny język, żyjąc poza granicami swoich ojczyzn?); — na „wolny wybór języka nauczania”. (Pytanie. Czyżby zapomniano, że tę praktykę już przerabialiśmy w imperium radzieckim, żeby „w niewolę się wpędzić”?!) …Gdy projekt Koncepcji jest manifestem wszechogarniającej i ostatecznej rusyfikacji Ukrainy, co widać choćby w takich frazach: Ze „Wstępu” (cytuję): „Dla znacznej liczby obywateli Ukrainy językiem ojczystym jest język rosyjski, którym swobodnie włada większość mieszkańców naszego kraju. Jest to język komunikacji międzynarodowej, jeden z rozpowszechnionych języków międzynarodowych, blisko spokrewniony z ukraińskim”. Spójrzcie tylko, jak w zaledwie dwa krótkie zdania włożono manipulacyjnie pojemne i uporczywie ultymatywne postulaty! A coż w nich jest prawdą, a co kłamstwem? Tak, to prawda, że języki ukraiński i rosyjski są blisko spokrewnione. Takimi samymi są, powiedzmy, języki hiszpański i portugalski, ale żaden z nich nie pretendował do swojej mesjańskiej roli — bycia językiem komunikacji międzynarodowej. Tak, to prawda, że narody kolonialne naszego byłego imperium zmuszone były władać językiem metropolii, ale tylko znikoma liczba wasali mogła (i może) swobodnie porozumiewać się językiem najeźdźcy, nawet językowo blisko spokrewnionym. Tak, to prawda, że trzy imperia (Rosyjskie przedrewolucyjne, radzieckie i obecne) batem i marchewką narzucały (i do dziś narzucają) różnym narodom jednolity język rosyjski jako środek komunikacji międzynarodowej. Ale teza o tym, że język rosyjski jest „jednym z najbardziej rozpowszechnionych języków międzynarodowych”, jest całkowicie fałszywa, bo według oficjalnych statystyk 98% literatury na świecie ukazuje się w języku angielskim, a 2% przypada na inne języki międzynarodowe (hiszpański, niemiecki, chiński itd.), wśród których zero całych i kilka dziesiątych procenta należy do języka rosyjskiego. Więc gdzież on jest rozpowszechniony?! II. Ze „Struktury edukacji językowej” (cytuję): „Na etapie przedszkolnym nauka języka charakteryzuje się organicznym połączeniem języka i mowy na podstawie działalności zabawowej. Szczególna uwaga poświęcana jest ogólnemu rozwojowi, kształtowaniu minimum pojęciowego i leksykalnego, które obejmuje główne sfery życia dzieci w wieku przedszkolnym. Wielkie znaczenie nadaje się rozwojowi umiejętności rozumienia cudzej mowy, poprawnego wymawiania dźwięków, budowania i intonowania zdań, uczenia się na pamięć wierszy, komunikowania się, przestrzegania etykiety językowej”, co wywołuje mieszane uczucia zdziwienia i oburzenia, a także szereg pytań do autorów: — Co wkładacie w pojęcie „cudza mowa” — czy to mowa chińska, koreańska, angielska itd., czy tylko rosyjska? — Jakie metody i techniki mogą być przydatne, aby nauczyć dziecię w czułym wieku zarówno rozumienia cudzej mowy, jak i poprawnego wymawiania dźwięków, budowania i intonowania zdań, a nawet komunikowania się w cudzym języku, jeśli to maleństwo niedostatecznie włada elementarnymi normami ukraińskiego języka literackiego i praktyki językowej? — Czy znacie badania i rekomendacje wybitnych naukowców dotyczące możliwości organizmu dziecka przy nauce nie tylko języka ojczystego, ale i cudzego? — Jak obalicie takie, na przykład, twierdzenie wybitnego ukraińskiego uczonego światowej klasy Ołeksandra Potebni: „Znajomość dwóch języków w bardzo wczesnym wieku nie jest posiadaniem dwóch systemów obrazowania i komunikowania tego samego kręgu myśli, ale rozdwaja ten krąg i z góry utrudnia osiągnięcie całościowości postrzegania świata, przeszkadza naukowej abstrakcji”? — A jak będą czuli się rodzice, wychowawcy i ich dzieci, którym (nie daj Boże!) przyjdzie pokonywać postawione przez was nie do pokonania trudności? Dlatego jako ukraiński filolog-praktyk z 50-letnim stażem pracy na wszystkich szczeblach oświatowych (przedszkolnym, szkolnym, wyższym) uważam, że obecna sytuacja językowa w naszym państwie wymaga: — po pierwsze, odłożenia do długiej szuflady proponowanego projektu Koncepcji edukacji językowej na Ukrainie jako nierealnego i szkodliwego; — po drugie, stworzenia strategii utwierdzenia i pielęgnowania państwowego języka ukraińskiego jako siły konsolidującej w rozwoju Ukrainy i w podnoszeniu jej wizerunku na świecie. Na stronie internetowej Ministerstwa Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy przedstawiono do dyskusji publicznej projekt Koncepcji edukacji językowej. Wzywamy prośwician i oświatowców, wszystkich nieobojętnych do zapoznania się z projektem i wzięcia udziału w dyskusji, bo bezimienni autorzy „Koncepcji…”, twierdząc, że „Koncepcja edukacji językowej na Ukrainie określa cel i zadania, zasady nauki języków, strukturę i treść nauczania, warunki realizacji. Opiera się ona na podstawowych postanowieniach Konstytucji Ukrainy, Ustaw Ukrainy „O oświacie”, o językach, Państwowego programu narodowego „Oświata” (Ukraina XXI wieku), Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, Narodowej doktryny rozwoju oświaty Ukrainy w XXI wieku, Ogólnoeuropejskich rekomendacji w zakresie edukacji językowej”, nie proponują akceptowalnej strategii utwierdzenia i pielęgnowania państwowego języka ukraińskiego, a w czymś nawet powtarzają osławiony projekt ustawy regionalnych, litwynowców i komunistów.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn