Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 7Originalseite ↗

«JA TEGO NIE CHCIAŁAM POWIEDZIEĆ!»

Слово Просвіти, №03 за 2002 рік

Takie wyjaśnienie bardzo często przychodzi słyszeć od Rosjan w Ukrainie. Dzieje się to wtedy, gdy ich mentalność, czyli zwyczajny dla nich sposób myślenia, który kieruje ich rosyjskim słowem i towarzyszy mu, zderza się ze słowem ukraińskim, z ukraińską myślą, która jest nieodłączna od ukraińskiego słowa. Rozmawiają dwie kobietki. Widocznie dopiero co poznały się na imprezie, z której właśnie wracają, i głośno dzielą się wrażeniami: — Mykoła był bardzo uprzejmy, wszystkim rozdał swoje wizytówki… — Co do Nikołaja, to ja jestem wobec niego całkowicie obojętna! Tym bardziej, że on wobec mnie. — Naprawdę?! Bo ja też zauważyłam, jak on zachwycony patrzył na ciebie. Pan Mykoła to wspaniały, szlachetny człowiek! Tak się cieszę z ciebie! — Prawda, że dziwak! A z czego tu się cieszyć? Tylko nie trzeba mnie zagarniać. Powiedziałby wprost: czego chcesz. Tylko szlachcica i pana mi brakowało… — No jakże się nie cieszyć! To przecież takie rzadkie szczęście — znaleźć człowieka równego duszą tobie! Kobietki rozmawiają w różnych językach nie tylko w sensie narodowym i leksykalnym, ale przede wszystkim — w mentalnym. Jeśli do końca uwierzyć słowom Rosjanki i uznać, że myśli ona w pełnej zgodności ze słowami, które wypowiada, to rzeczywiście jest z czego się cieszyć: znalazła przecież równą sobie duszę (“…ja jestem wobec niego całkowicie obojętna. Tym bardziej, że on wobec mnie”). Najwyraźniej pani Rosjanka miała na myśli coś zupełnie przeciwnego i, być może, chciała zakomunikować, że całkowicie obojętnie odnosi się do pana Mykoły (“Ja tego nie chciałam powiedzieć!”). Ograniczoność i wywrócenie rosyjskiego języka w porównaniu z ukraińskim nierzadko przybiera groteskowe formy. — Gdzie Pan mieszka? — pyta kijowski milicjant dobrze już podpitą młodą kobietę, która nie wiadomo jakim sposobem znalazła się w środku noworocznej nocy na Placu Sewastopolskim. — Ja mieszkam ze swoim ojcem na Donieckiej, — figlarnie uśmiecha się dziewczyna. — Co? Po prostu… na ulicy? I nie wstyd? W końcu to Pani osobista sprawa z kim… i gdzie… Tylko ja pytam: gdzie Pani mieszka? — Nie znam ja żadnych waszych mieszków! I w ogóle… mówcie normalnym językiem!… W odpowiedzi na uprzejme zwrócenie się “panie…”, od Rosjanina można usłyszeć z oburzeniem: “Jaki ja tobie pan!?” Rosjanie nie tyle nie chcą zrozumieć, co nie chcą zgodzić się z tym, że słowo szlachetny oznacza благородный (szlachetny), bo bardziej odpowiada im wyobrażanie sobie pod tym słowem jakiegoś pysznego ziemianina-szlachcica. Piękne słowo zachwycać się (“być w zachwycie” z kogoś, czymś) u nich kojarzy się z tym, co po ukraińsku oznacza “zagarniać się”. Na jak najbardziej słuszną i łagodną uwagę pani konduktor w trolejbusie — “Państwo, nie trzeba się kłócić”, — ci rosyjscy “panowie” rzucili się na nią: “Psy szczekają! I ty z nimi!” Można zrozumieć młodego Ukraińca-milicjanta, którego częściowo zrusyfikowana świadomość (w tym: przez słownictwo służbowe) jeszcze odróżnia treść wyrażenia “mieszkać z kimś w jednym mieszkaniu” od żyć z kimś (po rosyjsku: сожительствовать — współżyć), w danym przypadku — po prostu na ulicy, a jeszcze i z własnym ojcem. Chociaż milicji czasami przychodzi mieć do czynienia i z o wiele gorszymi zboczeniami. MENTALNOŚĆ Wydawałoby się, że słowo miłość, które najwyraźniej wchodzi w dziesiątkę najczęściej używanych słów, stosowane w najróżniejszych sytuacjach, powinno jakoś wyróżniać te przypadki adekwatnymi definicjami i odpowiednim słownictwem. A gdzie tam, w potocznym języku rosyjskim całkiem normalnie współmieszkają obok (czy współżyją?) i są używane potocznie: “kocham mojego chłopaka”, “kocham mamę”, “kocham duszoną kapustę”, “kocham Boga”, “uprawiam miłość”, “kocham rumianki”, “kocham mojego psa Jacka…” W języku ukraińskim uczucia duchowe (a z nimi i słowo miłość) są wyraźnie oddzielone od namiętności natury cielesnej — kochania. Dlatego błędy i nieporozumienia we wzajemnym porozumiewaniu się oraz podczas omawiania tych tematów są praktycznie wykluczone. Wykluczone, jeśli człowiek wypowiada się rzeczywiście po ukraińsku i po ukraińsku myśli. Niestety, znaczna liczba Ukraińców w Ukrainie nie uświadamia sobie tego, na ile podstępnie i zewnętrznie niezauważalnie język rosyjski i odpowiadająca mu mentalność zatruwają sposób myślenia Ukraińców, wnoszą do niego bezczelną, okrutną, złą, obraźliwą, daleką od miłości manierę komunikacji, agresywnie narzucając swoje, wykrzywione widzenie świata. Język, w którym całkiem legalnie istnieje i masowo jest wykorzystywany osławiony rosyjski mat, czym Rosjanie otwarcie się chwalą i u podstaw którego leży nadpogardliwy stosunek do matki — tej podstawy i strażniczki życia, niesie w sobie ogromną szkodę psychiczną, potężną niszczycielską siłę, która jest zdolna splugawić ludzkie dusze. Na drodze tej wstrętnej siły musimy — każdy z nas powinien! — postawić swój własny, pełen szacunku, wyłączny stosunek do języka ukraińskiego.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn