Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 1Originalseite ↗

MÓW DO MNIE JĘZYKIEM MOJEJ OJCZYZNY!

Слово Просвіти, №03 за 2002 рік

22 stycznia — Dzień Jedności Ukrainy. Bez wątpienia różne partie i bloki wyborcze będą próbowały wykorzystać tę datę do swoich celów, dowodząc swojego, odrębnego patriotyzmu i oddania Ukrainie. Każda siła polityczna będzie powoływać się na ukraińskie problemy językowe, ale nie warto wierzyć tym, którzy będą przysięgać, że językowi narodu tytularnego żyje się swobodnie i szczęśliwie. Wierzymy tym, których boli ukraińskie słowo, jego zraniona dusza, jego zabliźnione serce. Bo kwestia językowa na Ukrainie — to zawsze kwestia jej niepodległości i państwowości. Zatem — my znów — o języku, o jego bezkresnym polu, które jest polem bitwy o naród. Na naszych sztandarach — wieczne słowa Olesia Honczara: „Języku, bądź! Języku, żyj i żyj!”. Dzisiejszy stan języka charakteryzuje docent Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki Witalij Radczuk. Kiedy trzeba osłabić naród duchowo, wystarczy rozdzierać go na części według cechy językowej, rozdwoić jego duszę, zmusić do drżenia od szarpania między językami, bo język jest duszą. A żeby odepchnąć plemię od ojczystego języka, wystarczy zrobić dwie rzeczy. Po pierwsze, nie wpuścić do jego mowy duchowych bogactw, które wypracowała ludzkość, a po drugie, przetłumaczyć i narzucić mu obcym narzeczem wszystko, co Dokończenie na s. 7 WŁAŚNIE Z DRUKU!

S. 7 · Originalseite ↗

Zakończenie. Początek na s. 1. Porównajmy: ambasada Francji na Ukrainie wspólnie z MSZ Francji wprowadziła program wspierania wydawnictw „Skovoroda” i daje nam pieniądze na to, abyśmy tłumaczyli to, co najlepsze z ich duchowego dorobku na język ukraiński, a naszych mistrzów przekładu co roku jeszcze nagradza na podstawie wyników osobnego konkursu, podczas gdy Rosja tworzy zatułinski wariant Małorosyjskiej Kolegii i zasypuje nas wagonami lekkostrawnej rosyjskojęzycznej lektury, bo to, jak powiedziano w Federalnym programie celowym „Język rosyjski”, „odpowiada strategicznym interesom” Rosji i pomnoży jej „ekonomiczną potęgę”. Język kosztuje drogo. Ten, kto przechodzi na obcy język, musi za to słono płacić. Gdybyż to tylko z kieszeni. Płacimy hurtowo i detalicznie wolnością. Nowe czasy — subtelniejsze metody. Długą listę zakazów i ograniczeń języka ukraińskiego lada moment ma uzupełnić nowa Ustawa o ratyfikacji Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych. Projekt takiej ustawy złożył do Rady Najwyższej 12 września 2001 roku sam gwarant Konstytucji (przestrzeganie 10. artykułu której póki co aktywnie gwarantuje się z dokładnością do odwrotności). Bo bardzo potrzebujemy z fejsami i kejsami do Europy, choć tam przez 10 lat istnienia Karty ratyfikowało ją w tej czy innej korzystnej dla siebie części tylko 14 państw. To nieważne, że sama Karta powołana jest do ochrony języków, które znajdują się na granicy zaniku, i zobowiązuje mniejszości narodowe do dbania o język swojego obywatelstwa, uznając za nim wyłączne prawa na swojej ziemi. Nieważne, że u nas działa Ustawa o mniejszościach narodowych, którą w pełni zastrzeżono prawa językowe mniejszości. Społeczność międzynarodowa uznała ten akt prawny za jeden z najlepszych i najbardziej demokratycznych w dziedzinie stosunków międzynarodowych. Przekonywanie jej jeszcze raz, dublując ustawę, oznaczałoby utwierdzanie w poglądzie, że Ukraina nie szanuje już uchwalonych ustaw i nie chce ich wykonywać. Zresztą, to i tak oczywiste na przykładzie lekceważenia obecnie obowiązującej Ustawy o językach. Z jednej strony opakowania ukraińskie firmy naklejają angielską nazwę towaru, z drugiej — rosyjską. A gdzież tutejsza? I na to nie ma rady. Do tej pory nie przyjęto nowej Ustawy o językach, która przewidywałaby choć jakąś kontrolę nad praworządnością i sankcje przeciwko naruszającym (w Radzie Najwyższej już przeleżało się sześć projektów ustaw, w tym także złożony przez Gabinet Ministrów). Nie wypracowano też Koncepcji państwowej polityki językowej (tę pracę, dobrawszy do niej specjalistów, zainicjował i „zapomniał” dokończyć na początku 1999 r. Departament ds. polityki językowej, który w Państwowym Komitecie ds. Narodowości i Migracji został rozformowany od 1 kwietnia 2000 r.). Wewnętrzne potrzeby Ukrainy wymagają niezwłocznego stworzenia pełnowartościowego wyspecjalizowanego organu państwowego do wykonywania zatwierdzonych przez rząd programów rozwoju języka (ich nikt nie odwoływał, chociaż nowa już dawno jest potrzebna), a także do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem gwarancji konstytucyjnych (w Europejskim Roku Języków zamiast tego zlikwidowano jako niepotrzebny skromny wydział monitoringu polityki językowej w Gabinecie Ministrów, a nawet odpowiednią Radę przy Prezydencie). Stawianie przed tymi zadaniami czynnika zewnętrznego — przystąpienia do Karty — jest nielogiczne. Dokładniej, jest to logiczne tylko jako akcja propagandowa przed wyborami do Rady Najwyższej lub jako sposób na odczepne dla Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Rok Ukrainy w Rosji, czy Rosji na Ukrainie, czy po prostu jedynej i niepodzielnej Rosji, rok dociskania, wypierania Ukrainy z Ukrainy zaczął się od szeroko zakrojonej agresji językowej i kosztem ukraińskiego podatnika. W Kijowie na Nowy Rok, kiedy wiecznym gościem w domach czuje się telewizor-zombiak, choćby nie wiem jak przełączać kanały, trudno było znaleźć żywe ukraińskie słowo, niezatłuszczone do martwego połysku oficjałką lub niewyśmiane przez ukrainofobów. Jaka szkoła autocenzury i samozaparcia! Należy mieć nadzieję, że nasi filozofowie jeszcze wyjaśnią, dlaczego obiektem ataku, okiełznania, okaleczenia, denacjonalizacji, podmieniania surogatem, czyli usuwania z placów i ekranów, wypierania ze świadomości masowej, stał się jego wysokość ukraiński humor. Dlaczego tak sztucznie „rozkręca się” wśród ludzi wszelkiego rodzaju śmierdziuchów, króliczków, jąkałów-telekumów, mamadurników i dlaczego tak nieswojo czuje się w mediach ukraiński śmiech. Ale nie trzeba być mędrcem, żeby zrozumieć: to znak wielkiej biedy. Główna przyczyna leży na samej powierzchni, a naród sam dawno znalazł dla niej formułę: śmiechu boi się nawet ten, kto już niczego się nie boi. Tak samo pieśń jest ostatnim schronieniem języka nawet wtedy, gdy ten język został już zniszczony. A język ukraiński jeszcze żyje, broni się jako tako pod lufą fatalnego zalegalizowania oficjalnej dwujęzyczności. Zresztą, pod względem pieśni, których specjaliści naliczyli ponad 200 tysięcy, jest on chyba nieosiągalny dla żadnego innego. Ale są tacy, którym on do tej pory z jakiegoś powodu przeszkadza. Credo nienasyconego mordercy języka wyraża w „Krymskiej Prawdzie” (27 października 2001 r.) redaktor naczelny M. Bachariew: trzeba „zrobić wszystko, żeby Rosjanom było wy- FELIETON

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn