Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 15Originalseite ↗

Książka — zwierciadło czasu

Слово Просвіти, №06 за 2012 рік

Dmytro PALIJ, zastępca dyrektora Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy ds. naukowych Na stromym zboczu Peczerskiego płaskowyżu, który opada ku Dnieprowi od strony południowo-wschodniej, stoi dwupiętrowy budynek dawnej drukarni Ławry Peczerskiej, będący zabytkiem architektury XVIII w. Od strony Dniepru budynek przed osunięciami chroni wieża oporowa, w jej pomieszczeniach piwnicznych znajduje się teraz magazyn zbiorów Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy. W głównym pomieszczeniu, które fasadowymi oknami i drzwiami wejściowymi patrzy na pozłacane kopuły i oblicza świętych Soboru Uspieńskiego, mieści się ekspozycja. Przekroczywszy próg pierwszej sali, poczują Państwo echo wieków, przemawia do Was dawna księga mądrości. Tutaj odzwierciedlono historię księgarstwa okresu rękopiśmiennych ksiąg XI—XV w., narodziny drukarstwa w Europie i na Ukrainie, działalność ukraińskich drukarni XVI—XVIII w., sztukę drukarzy, artystów-grawerów i mistrzów introligatorskich. W następnej sali — co eksponat, to duch narodowy, który dzięki ofiarnej pracy narodowych budzicieli I. Kotlarewskiego, P. Kulisza, O. Bodianskiego, T. Szewczenki, B. Hrinczenki, I. Franki i innych oraz z pomocą drukarstwa wyprowadził Ukrainę z kolonialnej stagnacji, pokazał jej samodzielność, stanął obok znanych w świecie kultur. Na drugim piętrze zaprezentowano ukraińskie drukarstwo XX w. Tutaj zwiedzający zanurza się w żywioł rozwoju ukraińskojęzycznego wydawnictwa książkowego na początku wieku, kiedy carsko-imperialne cenzorskie zakazy języka ukraińskiego de facto przestały istnieć, idzie ramię w ramię z rozstrzelanym odrodzeniem lat 20. XX wieku, odczuwa grozę wielkiego głodu i represji lat 30., wdycha dym z nadpalonych książek lat II wojny światowej, wilgoć gazet i czasopism wydrukowanych w bunkrach UPA, przenika go chłód więziennego niebezpieczeństwa od czytania ukraińskiego samizdatu lat 1960—1970, dowiaduje się o wkładzie emigracyjnego wydawnictwa książkowego w sprawę pełnego naświetlenia historii Ukrainy i dochodzi do wniosku, że książka — to zwierciadło czasu, a ukraińska książka — to amulet naszego państwa. Od czasu założenia w marcu 1972 r. kolekcja muzeum wzrosła prawie dziesięciokrotnie i liczy ponad 58 tys. jednostek, wśród których ponad 700 — to starodruki, a także rękopisy, płyty grawerskie, książki w złotniczych oprawach, wzory czcionek, prasy drukarskie, oryginały grafiki książkowej XX w., a największa część kolekcji — to zabytki książkowe XIX—XX w. Zwiedzający muzeum często przyglądają się jednej z najmniejszych na świecie poligraficznie wydrukowanych książek — “Cudo z Cudów”, której rozmiar drukowanej części wynosi 3x4 mm, a także eksponatowi “Książka z ludowych rąk” — zakazanemu przez carską Rosję i władzę radziecką wydaniu “Kobziarza” T. Szewczenki z przedmową i komentarzami Wasyla Domanickiego. Przyklejona własnoręcznie wykonana okładka, zatłuszczone strony od początku do końca książki, tytuł napisany ołówkiem i niezdarną ręką świadczą, że książkę ukrywano i czytały tysiące Ukraińców. Oprócz pracy naukowo-badawczej i kolekcjonerskiej, muzeum praktykuje różnorodne formy oświecenia, wśród których są warsztaty z ręcznego wytwarzania papieru i kartki okolicznościowej, kaligrafii. Dwa lata z rzędu przez pięć dni odbywały się festiwale książki dziecięcej “Alfabetowe Królestwo Magów i Aniołów”, a w Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka konferencje naukowe “Ukraińskie piśmiennictwo i język w manuskryptach i drukarstwie”. Kijowianie już przywykli do stałych prezentacji wystawowych. Zarówno uczeń, jak i spragniony wiedzy student, i naukowiec znajdują w tym muzeum swój intelektualny i duchowy pokarm.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn