Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 1Originalseite ↗

Odtąd będą razem

Слово Просвіти, №06 за 2012 рік

Donbaskie Historyczno-Literackie Muzeum im. Wasyla Stusa zostało otwarte w Horliwce 4 września 2002 roku. W tym czasie stało się znane w całym kraju jako pierwsze i jak dotąd jedyne na Ukrainie pełnowartościowe muzeum poświęcone postaci wybitnego ukraińskiego poety, prozaika, tłumacza, literaturoznawcy i obrońcy praw człowieka — Wasyla Semenowycza Stusa. Założyciel muzeum — Oleh Mychajłowycz Fedorow, Grek z narodowości, ale gorący patriota Ukrainy. Dawniej podpułkownik MSW, szef sztabu zarządu MSW w obwodzie donieckim. Powodem naszego spotkania stała się niedawna informacja o tym, że muzeum Wasyla Stusa może zniknąć. — Panie Olegu Michajłowiczu, jak dowiedział się Pan o Stusie, jak narodził się pomysł utworzenia muzeum i czy trudno było zbierać dla niego eksponaty? — To był rok 1996. Usłyszałem o Wasylu Stusie w radiu. Jego postać mnie zaintrygowała i postanowiłem, że o nim powinni wiedzieć moi rodacy. Dowiedziałem się o synu Wasyla Stusa, Dmytrze, zadzwoniłem do niego, opowiedziałem o zamiarze utworzenia muzeum i umówiliśmy się na spotkanie w Kijowie. Stopniowo poznałem innych krewnych Stusa, znajomych więźniów politycznych. Spotkałem się z Wasylem Owsijenką, który obiecał przekazać dla muzeum więzienny strój. Pierwszą nielegalną książkę Wasyla Stusa wydano nakładem zaledwie 10 egzemplarzy, każdy z nich podpisany konkretnej osobie. Przyszedłem do kobiety, która wtedy pomogła mu wydać tę książkę. A ona mi mówi: „Nie mogę Panu oddać tego egzemplarza”. A ja odpowiadam: „Nie mogę nie mieć go w muzeum”. Mimo to ze łzami w oczach oddała tę książkę, ale pod warunkiem, że zrobię jej kopię. Kiedy ukraińska diaspora w Ameryce dowiedziała się, że przygotowywane jest otwarcie takiego muzeum, odszukali księgę utworów Stusa, wydaną w Niemczech w niewielkim nakładzie w języku angielskim w celu zgłoszenia poety do Nagrody Nobla. Amerykanie przywieźli do Horliwki tę książkę z dedykacją od tłumacza. Jest jeszcze jedna książka w naszym muzeum. Wydano ją specjalnie na propagandowy seminarium w zachodniej Ukrainie dziewięć lat przed założeniem muzeum, jeszcze za władzy sowieckiej! A w adnotacji zaznaczono: „Dla muzeum Wasyla Stusa”. Kiedy pracownicę propagandy filharmonii zapytano, gdzie zatem jest muzeum, odpowiedziała: — Jeszcze go nie ma, ale będzie. A gdy muzeum powstało, przysłała nam ten zbiór wierszy. Każdy z muzealnych eksponatów ma podobną historię, bo ludzie, którzy znali Stusa, przechowują rzeczy z nim związane jak rarytasy. Dlatego w Horliwce mamy pierwsze i jak dotąd jedyne w Ukrainie pełnowartościowe muzeum poety. Są jeszcze izby-muzea w jego rodzinnej miejscowości, we wsi Rachniwka w rejonie hajsyńskim na Winnicczyźnie oraz w Kijowie. Ale nie mają one specjalnego statusu. — Dlaczego pojawiła się kwestia przeniesienia lub zamknięcia muzeum? — Nasze muzeum to nie tylko pomieszczenie, lecz ośrodek życia społecznego. Organizowaliśmy coroczne Stusowskie czytania, wydawaliśmy książki, stworzyliśmy film wideo. Na cześć 70. rocznicy urodzin W. Stusa zasadziliśmy aleję jego imienia — 70 lip, które bardzo lubił. Kulturę trzeba narzucać tłumowi, aby w końcu zrozumiał istotę procesów zachodzących w kraju. Społeczeństwa obywatelskiego bez wysokiego poziomu kultury nie da się stworzyć. Dlatego wszystkie problemy należy rozwiązywać za pomocą kultury, oczywiście wkładając w nią określoną treść. Mój apel do władz polegał na tym, żeby państwo wreszcie wzięło na siebie troskę o naukowe, oświatowe, wychowawcze działania, które prowadzimy w muzeum, bo mam już 75 lat, jest mi trudno… Dotąd ponad 200 tysięcy hrywien z własnych środków rocznie przeznaczałem na utrzymanie muzeum: i na wynagrodzenia pracowników, i na ochronę, i na zachowanie zbiorów. Pod apelem o przekazanie prywatnego muzeum państwu podpisali się wtedy Petro Tronko, Borys Olijnyk, Mykoła Żulinski, Serhij Hałczenko. Ale obwodowe władze tego pomysłu nie poparły. Listy do urzędników pozostały bez skutku. Kiedy pogłoski o możliwym zamknięciu muzeum nabrały ogólnoukraińskiego rozgłosu, zaczęły się telefony. Ludzie z całej Ukrainy proponowali wsparcie, pieniądze, pomieszczenia — wszystko, by ocalić muzeum. Kiedy o możliwym zamknięciu muzeum dowiedział się pierwszy minister oświaty niezależnej Ukrainy, a obecnie prezydent uniwersytetu „Ukraina” Petro Talanczuk, powiedział, że jest gotów udostępnić pomieszczenia dla muzeum w horlowskim filiale uniwersytetu „Ukraina”. POETYCKA ANTOLOGIA „STRZAŁA” KORYFEUSZ UKRAIŃSKIEJ MUZYKI PSYCHOLOGICZNE DZIAŁANIE KINA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn