Seite · S. 15Originalseite ↗
CZŁOWIEK „SREBRNEGO WIEKU”
Слово Просвіти, №07 за 2011 рік
„BĄDŹCIE UCZCIWYMI I WIELKODUSZNYMI TWÓRCAMI, A NIE BURZYCIELAMI” Josef Hlávka urodził się 15 lutego 1831 roku w miasteczku Přeštice niedaleko miasta Pilzno, w Królestwie Czech, obecnie kraj pilzneński. Wykształcenie średnie zdobył w gimnazjum w Klatovach. A w 1848 roku rozpoczął naukę i ukończył kurs w szkole realnej w Pradze, następnie w 1851 roku wstąpił do Praskiego Instytutu Politechnicznego, gdzie ukończył kurs pod kierunkiem profesora Wiesenfelda i wstąpił do Wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych na katedrę profesorów Eduarda van der Nülla i Augusta Siccardsburga — znanych znawców i miłośników renesansu. Równolegle z nauką Hlávka pracował na budowie, opanowując zawód kamieniarza. Począwszy od 1854 roku, stale brał udział w opracowywaniu projektów konkursowych, wykorzystując to jako okazję, by dać się poznać. Pierwsza nagroda państwowa, którą otrzymał, otworzyła przed nim drzwi pracowni Franza (Jindřicha) Förstera, autora znanych projektów architektonicznych. Inna praca konkursowa — projekt Teatru Narodowego w Pradze nad brzegiem Wełtawy — przyniosła Hlávce nagrodę w wysokości 100 złotych oraz stypendium, dzięki któremu miał możliwość przez trzy lata podróżować po Europie. Po tym, jak Hlávka ukończył swoje studia, czeski architekt František Šebek przeszedł na emeryturę i pozostawił mu swoją nowo założoną firmę architektoniczną (biuro) w Wiedniu. Hlávka i jego biuro zrealizowali budowę znaczących projektów architektonicznych, w szczególności budynku Opery Wiedeńskiej, regionalnego szpitala położniczego w Pradze. W przededniu powrotu do Wiednia Josef Hlávka opracował konkursowy projekt rekonstrukcji katedry Santa Maria del Fiore we Florencji. Mimo że praca nie otrzymała pierwszej nagrody, zwróciła uwagę austriackiego Ministerstwa Wyznań, które właśnie zajmowało się poszukiwaniem architekta do wykonania projektu Rezydencji Metropolitów Bukowińskich i Dalmacji. Po zapoznaniu się i negocjacjach z metropolitą bukowińskim Haxmanem, wybór ostatecznie padł na kandydaturę Hlávki. I już w 1864 roku nie tylko stanął na czele budowy kompleksu Rezydencji w Czerniowcach, Wiedniu, Pradze, ale równolegle projektował kościół ormiańskokatolicki w Czerniowcach. W 1869 roku Josef Hlávka ciężko zachorował: został sparaliżowany i zmuszony był opuścić Bukowinę i powrócić do ojcowskiego zamku, gdzie spędził kilka lat na wózku inwalidzkim. Do aktywnego życia Hlávka powrócił dopiero w 1880 roku. Ale nawet po wyzdrowieniu mistrzowi nie było już dane pojechać do Czerniowiec. W domu Josef Hlávka założył fundację charytatywną, został mecenasem i pierwszym prezesem Czeskiej Akademii Nauk i Sztuk. Kiedy w 1890 roku w wyniku powodzi został znacznie uszkodzony praski Most Karola, Hlávka zarówno własnym kosztem, jak i poprzez utworzenie specjalnego funduszu, pomógł w odnowieniu zabytku w jego historycznym wyglądzie. Na wszelkie sposoby pomagał utalentowanej młodzieży. Troszcząc się o niezamożnych studentów, przekazał własne środki na budowę akademika przy ulicy Jenštejnskiej. Z okazji jego otwarcia powiedział: „Bądźcie uczciwymi i wielkodusznymi twórcami, a nie burzycielami”. W 1904 roku Hlávka zapisał swój zamek Lužany, a także cały majątek „Fundacji Josefa, Marii i Zdenki Hlávków” Praskiej Akademii. Artysta zmarł w miejscowości Lužany pod Pragą 11 marca 1908 roku w rodowej posiadłości. W Czerniowcach Hlávce postawiono pomnik — w parku za Rezydencją Metropolitów Bukowińskich. NAJLEPSZE DZIEŁA HLÁVKI W CZERNIOWCACH Architektoniczna perła regionu — Rezydencja Metropolitów Bukowińskich. W wieku 29 lat Josef Hlávka stworzył projekt przyszłej rezydencji, za który wielokrotnie otrzymywał nagrody na znanych konkursach. W 1864 roku Hlávka rozpoczął jej budowę. Skala prac była monumentalna! Sama budowla rezydencji posiada trzy korpusy: po lewej stronie znajdowały się audytoria, biblioteka i sypialnie wydziału teologicznego oraz kościoła seminaryjnego, pośrodku — pałac metropolitalny, po prawej — szkoła diaków, klasztor, muzeum i fabryka wyrobu świec. Ideologicznym kluczem kompozycji architektoniczno-przestrzennej kompleksu jest dogmat Świętej Trójcy: trójosobowa jedność — Ojciec, Syn i Duch Święty. Motyw Trójcy obecny jest w różnych elementach architektury. Ogólna kompozycja zespołu składa się z trzech korpusów, fasada każdego z nich oddzielona jest trzema pionowymi ryzalitami. W kompozycji przestrzennej znajdują się trzy dominanty: wieże cerkwi domowej, cerkwi Trzech Świętych Hierarchów oraz wieża zegarowa. Także w detalach zdobienia: podział płaszczyzn ścian, liczba i kształt otworów okiennych, dekoracja ornamentalna. Wiodącymi elementami kompozycyjnymi są tektoniczne bryły korpusów i przestrzeń, a także dynamiczne kompozycje dachów i gzymsów budynków. Warto zaznaczyć, że Hlávka zbudował nie tylko zdumiewająco piękną budowlę, którą nawet Czesi uznają za perłę sztuki architektonicznej, ale także przemyślał plan jej budowy tak dokładnie, że nawet współcześni specjaliści chylą czoła przed jego kunsztem. Co więcej, przyszła perła została oddana w ręce najlepszych światowych specjalistów, gdzie mogli oni wcielać w życie swoje najlepsze projekty. Prace wykończeniowe z użyciem miejscowego kamienia i ceramiki w rezydencji wykonywali wiedeńscy artyści Karl Jobst i Iwan Klein, czeski — Karl Svoboda, bukowińscy — Epaminondas Buczewski i Jewhen Maksymowycz. Artystyczne rzeźbienie w kamieniu i sztukaterie realizowano pod kierunkiem wiedeńskiego rzeźbiarza Hoffmanna. Dlatego pokrewieństwo Czerniowiec z Wiedniem nie budzi wątpliwości. Rezydencja Metropolitów Bukowińskich to najbardziej imponująca budowla Czerniowiec. Austro-Węgry nie widziały jeszcze niczego podobnego! Zespół architektoniczny Rezydencji Metropolitów Bukowińskich i Dalmacji w Czerniowcach jest unikalnym dziełem zbiorowej sztuki ludzkiej, syntetyzującym w sobie osiągnięcia cywilizacji Zachodu i Wschodu oraz dziedzictwo kulturowe narodów basenu Morza Śródziemnego epoki chrześcijańskiej. Obecnie w korpusach dawnej Rezydencji mieszczą się wydziały: geograficzny, filologiczny, filozoficzno-teologiczny oraz wydział języków obcych Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. J. Fedkowycza. Cerkiew seminaryjna Trzech Świętych Hierarchów. Do zespołu Rezydencji należy wspaniała cerkiew seminaryjna Trzech Świętych Hierarchów — Grzegorza Teologa, Jana Chryzostoma i Bazylego Wielkiego z oryginalnym drewnianym ikonostasem, który zachował się z nienaruszonymi freskami. Budowę świątyni rozpoczął władyka Jewhen Haxman w kwietniu 1867 r. Dzięki przemyślanej konstrukcji architektonicznej w cerkwi panuje wspaniała akustyka, dlatego chętnie przychodzili tu
posłuchać nabożeństwa czerniowieccy miłośnicy śpiewu cerkiewnego, którzy obecnie znów otrzymali taką okazję. Nad wystrojem tej świątyni pracowali specjaliści wysokiej klasy. Cerkiew malował malarz-profesor z Wiednia Karl Jobst. Jego pędzla są temperowe malowidła z biblijnymi scenami. W 1940 roku została zamknięta. Prawdziwe życie cerkiewne odrodziło się w niej dopiero w 1991 roku. W 1993 roku otwarto oddział teologiczny w ramach wydziału filozoficzno-teologicznego Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. Jurija Fedkowycza, a w cerkwi seminaryjnej studenci teologii oraz ich duchowi mentorzy-wykładowcy zaczęli odprawiać nabożeństwa. Dziś cerkiew Trzech Świętych jest otwarta dla turystów, odprawia się tu nabożeństwa w dni najbardziej uroczystych świąt prawosławnych, przeprowadza się obrzęd ślubu. Bukowiński Landtag Błękitna czteropiętrowa budowla na placu Sobornym, znajdująca się obok obelisku — to gmach dawnego bukowińskiego Landtagu (organu samorządu prowincjonalnego). Ormiańsko-katolicka cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła Projekt budynku został przygotowany przez Josefa Hlavkę wraz z Haubitzem. Sama budowla wykonana jest w surowych klasycznych formach. Kolumny ryzalitu centralnego, tympanony i nadokienniki nad oknami drugiego piętra — wszystko to nadaje budowli uroczystości i majestatu. Obecnie znajduje się tu również budynek nr 14 Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. Jurija Fedkowycza. “Dom z lwami” Ta budowla — to dawny Pałac Sprawiedliwości. Jej autorem jest Josef Hlavka. Fasada domu ozdobiona jest kolorową cegłą ceramiczną, którą bu- 15 lutego mija 180 lat od dnia urodzin wybitnego czeskiego naukowca, architekta, jednego z założycieli Praskiej Akademii Sztuk Pięknych — Josefa HLAVKI. Opracował on projekty ponad 150 budynków w Wiedniu, Pradze i innych miastach. Ale za jego najlepsze dzieło uważa się zespół Rezydencji Metropolitów Bukowińskich w Czerniowcach.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
