Seite · S. 11Originalseite ↗
Słoneczny buntownik z wielkiego kosmicznego domu
Слово Просвіти, №10 за 2012 рік
Urodziłam się niedaleko Moryniec. Ale w latach szkolnych ani razu nie zabrano nas na wycieczkę na „podwórko do Tarasa”. Wożono nas do umańskiej „Zofiówki”… Walentyna SEMENIAK-SZTANGIEJ, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. Każdego roku wiosna przypomina mi o Tarasie, o niezgłębionej potędze jego Słowa. I wtedy robi się świątecznie na duszy, radośnie na sercu. Marcowy rozkwit w przyrodzie skłania do niezwykłych filozoficznych rozmyślań. Oto i tym razem wiosna przypomina mi o Tarasie w szczególny sposób. W domu mam dwa „Kobzarze”. Nie są do siebie podobne. Na „Małym Kobzarzu”, wydrukowanym w wydawnictwie literatury dziecięcej „Weselka” w 1976 roku, jest dedykacja: „Za wybitne wyniki w nauce i wzorowe zachowanie na cześć 1 Maja nagradza się uczennicę 5 klasy…” i dalej — podpis dyrektora mojej rodzinnej szkoły w Moszurówce, w obwodzie czerkaskim. Skąd, nawiasem mówiąc, do Tarasowej Kyryliwki jest rzut beretem. A drugi „Kobzar” kupiłam, kiedy studiowałam na stołecznym uniwersytecie na wydziale dziennikarstwa. Pamiętam, jak na jednych z zajęć profesor Wasyl Wasylowycz Jaremenko, który wykładał nam historię dawnej literatury ukraińskiej, ogłosił: „Szybko na Chreszczatyk, tam w księgarni jest jubileuszowe unikatowe wydanie „Kobzara”. Do wieczora mogą wykupić”. To rzeczywiście było unikatowe wydanie, które wypuściło w świat na 170. rocznicę urodzin Tarasa Hryhorowycza wydawnictwo literatury pięknej „Dnipro”. Nakład 50 tysięcy, niewystarczający nawet dla Kijowa. Ilustracje i makieta zasłużonego działacza sztuk USRR Ołeksandra Danczenki, artykuł wstępny Olesia Honczara. Grubaśna książka na 605 stron! Wydanie tak oryginalne i atrakcyjne, że nie wytrzymałam — i zaczęłam czytać od nowa. Zauważyłam, że poeta niemal w każdym utworze używa słowa „dola” (los). Różnie. To narzeka na niego, to dziękuje mu, to zwraca się z pytaniami, to wylewa mu swoje żale… Ale w każdym przypadku poeta jest od niego nieodłączny tak samo, jak ono od niego i przyjmuje je jako daninę. Dola… W „Kobzarzu” Taras Szewczenko używa tego mistycznego słowa aż… 175 razy!!! A tylko kilka razy — niedola. Nawet w poematach, które napisane są w języku rosyjskim, a są to „Trizna” i „Slepaja”, dwukrotnie pisze „sudba”, a słowo „dola” — aż siedem razy! Sudba — od czasownika „sądzić”. Zgodnie z tradycją hinduską (dużo podróżując ostatnio po Indiach, mam własne obserwacje), interpretacja jest bardzo prosta. Dola w języku sanskrytu brzmi jak karma. To prawo przyczyn i skutków. Każde działanie ma skutek — podoba się wam to czy nie. Dobre działanie daje dobry rezultat, złe — zły. „Narodziny — to rezultat karmy, nieodpracowanej do momentu śmierci w poprzednim życiu. — czytamy w „Księdze tajemnic. Droga samopoświęcenia”. — Istnieje pogląd, że karma — to los lub fatum, fatalność lub nieuchronność, „odbita na czole”, którą trzeba odpracować. Uniknąć tego niemożliwe. Ale ludzie zapominają o tym, że to napisane ich własną ręką, to pisał nie ktoś inny. I ręka, która napisała to, może wszystko i zetrzeć”. Na Ukrainie mówią: „Co zasiejesz, to zbierzesz”. Te słowa należą do Jezusa Chrystusa. One również niosą w sobie zakodowaną informację o karmie. Taras Hryhorowycz miał głęboką intuicję. Los postrzegał na poziomie serca jako część czegoś Nieogarnionego i Całościowego, a mianowicie — tego Boskiego i fatalnego, co stało się praprzyczyną i podstawą wszystkiego, co istnieje: „I nie ma TEMU (wyróżnienie autorskie) początku, i końca nie ma!” („Sen”). W tym utworze poeta daje obszerne i jednocześnie jasne określenie „doli” jako kategorii kosmicznej: „U każdego swój los / I swoja droga szeroka; / Ten muruje, ten rujnuje, / Ten nienasyconym okiem — / Za kraniec świata zagląda… Szewczenko nie bez powodu jako epigraf do utworu bierze wersy z „Ewangelii wg św. Jana, rozdział 14, werset 17” w języku starosłowiańskim: „Duch istiny, jego że mir nie możet prijati, jako nie widit jego, niżie znajet jego”. Lecz w tym biblijnym wersecie brakuje jednego bardzo ważnego wiersza, który niesie w sobie cenną informację dla każdego z nas. A werset z „Biblii” cytuje się zawsze w całości, bo inaczej traci się jego integralność i prawdziwą informatywność. Nie sądzę, żeby Szewczenko tego nie. Mykoła Storożenko. Ilustracja do „Kobzara” Tarasa Szewczenki. Poezja „Dumy moje, dumy moje...”
znał. Komu opłacało się pominąć ten wiersz, pozostaje tylko zgadywać. W ukraińskim wariancie Biblii brzmi on tak: “Ducha prawdy, którego świat przyjąć nie może, bo go nie widzi ani go nie zna”. I pominięty wiersz: “Wy go znacie, bo przy was przebywa i w was będzie”. Wiedza o Boskiej naturze człowieka… I jak tu nie zgodzić się z mądrością Jewhena Swerstiuka w jego eseju “Bezkompromisowość na polu honoru” (“Berezil”, 5—6, 2007), gdzie pisze: “Ale wyobraźmy sobie, że w 1840 roku wczorajszy chłop pańszczyźniany dał do druku zbiór wierszy o charakterze pieśniarskim i na wszelki wypadek dodał kilka wierszy “na chwałę cara i ojczyzny”. Czy Ukraina przyjęłaby taką książkę tak, jak przyjęła “Kobziarza” — z zaznaczeniem cenzuralnych skrótów? I te cenzuralne cięcia czasem mówią nie mniej, niż powiedzą pominięte wiersze”. I kiedy Szewczenkę ogarnia rozpacz, a zdarzało się to z nim często, bo był na obczyźnie, to o pomoc zwracał się do Stwórcy: “Losie, gdzieś ty! Losie, gdzieś ty!/ Nie ma żadnego!/ Jeśli dobrego żal, Boże,/ To daj złego, złego!”. A w poemacie “Niewolnik. Dedykacja” poeta wyraźnie mówi, że człowiek już “od kołyski” ma los. Innymi słowy — od losu nie uciekniesz. Przenikliwość poety poraża. Na pięć miesięcy przed przejściem w inne światy pisze: “Nie czekaj wiosny — świętego losu! Ona nie wzejdzie już nigdy…”. A na miesiąc przed odejściem nazywa los niebogo i szczerze rozmawia z nim na poziomie SERCA, ale jak! To prawdziwe objawienie. Taras Hryhorowycz, niby mimochodem, proponuje jej “przygotować/ Wóz w daleką drogę,/ na tamten świat, przyjacielu mój, do Boga”. Nie mając domu na tym świecie, on pewnie mówi, że “tam” na nich (z losem) czeka “wesoła chata”. Zaiste Szewczenko ma informacje o innej, niebiańskiej chacie, ale do końca się nią z nami nie dzieli, bo nie wszyscy ludzie będą gotowi ją przyjąć na należytym poziomie. Niebiańska “wesoła chata” — to raj. U naszych przodków Ariów, nawiasem mówiąc, RA nazywano słoneczny aspekt Boga (stąd — radość, ranek, UkRAina, radzić itp. Nawiasem mówiąc, w języku sanskrytu “chata” będzie tak samo, jak i po ukraińsku). W utworze-objawieniu “Czy nie porzucić nam, niebogo…”, Taras Szewczenko prowadzi spowiedniczy podsumowujący monolog skierowany do losu. Nazywa ją gwiazdą, siostrą, żoną i prosi na zakończenie jej ziemskiej drogi o pobłogosławienie “sławą świętą”. Mówią, że intuicja — to głos anioła stróża. A on mówi zawsze na poziomie duszy, której siedziba jest w sercu. Serce u poety jest szczególne. On komunikuje się z nim, czuje je nie tylko fizycznie, ale i na subtelnym niewidzialnym poziomie, czyli energetycznie. Jego “serce płacze, łka, krzyczy, jak dziecko głodne”. On zwraca się do niego w szczególny sposób: “Serce moje trudne, czego pragniesz, co cię boli? Czy pić, czy jeść, czy spać chcesz?”, “Zamknij, serce, oczy”. Jeśli uważnie wczytywać się w każdy poetycki wiersz “Kobziarza”, to otwierają się głębokie wiedyjskie nauki, którymi “nasycone” są strofy i które mają już ponad siedem tysięcy lat. Są one w każdym człowieku na poziomie komórkowym, bo przecież wszyscy jesteśmy “na obraz i podobieństwo”. Niepostrzeżenie przez Tarasa ludziom otwiera się potężna informacja, którą “kto ma uszy, ten usłyszy, kto ma oczy, ten zobaczy”. (Chodzi bardziej o duchowe uszy i duchowe oczy — aut.). Szczególnie czuć to w jego “Tryźnie”. “I więdnie on milcząc… jaka troska/ Zapadła w serca jego głębinie?”. Duchowe serce, nawiasem mówiąc, ma swój mózg i swój układ nerwowy. A jego głębia ma siedem poziomów energetycznych, taka sobie sercowa studnia, w której bije owo Duchowe Boskie źródło życiodajnej wody… I jak ważne, aby było ono czyste i niezamulone! U Tarasa Szewczenki ono takim właśnie było. Przecież właśnie z jego “sercowej głębi” rodziły się “Cóż by, zdawałoby się, słowa…/ Słowa i głos — więcej niczego./ A serce bije — ożywa,/ Jak je usłyszy!.. Znać, od Boga/ I głos ten i te słowa/ Idą między ludzi!”. (“Cóż by, zdawałoby się, słowa…). I dalej, w “Tryźnie”, czyż nie o sobie mówi poeta: “Znalazł przyjaciół i tajemną siłą/ Do siebie przyjaciół przyczarował;/ Między przyjaciółmi młodymi/ Czasem zamyślony… czasem,/ Jak wołchw, wieszcz młody/ Mową dźwięczną, żywą/ Przyjaciół nagle zdumiewał”. Radzieccy ideolodzy świadomie tłumaczyli słowo WOŁCHW jako wróżbita i czarodziej. Choć w rzeczywistości kiedyś byli to czaKrownicy, ci, którzy leczyli duchowe centra energetyczne — czakry, które ma każdy człowiek. Komuś opłacało się dokonać zamiany, zabrali tylko jedną literę — i istota słowa całkowicie się zmieniła! Bardzo opłaca się trzymać ludzi jak najdalej od prawdziwej wiedzy. Cel był jeden: wyniszczyć całą sakralną wiedzę, która z prawa należy do naszych przodków, Słowian, i uczynić nas słaboduchowymi. Bo silni byliśmy przez SŁOWO, OGNI- STE SŁOWO, które niosło w sobie wiedzę o naturze otaczającego świata (Słowianie: Jan — to energia słońca, energia ognia). Wołchw — słowo bardzo dawne, pochodzi z sanskrytu i oznacza “tego, który płonie i świeci”. W słowniku religioznawczym z 1996 roku (wydanie przy stołecznym instytucie filozofii) napisano: “Wołchwami nazywano mądrych, obdarzonych tajemną wiedzą ludzi, którzy znali się na astronomii, czytali święte pisma, odgadywali sny, przepowiadali przyszłość, leczyli z choro-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
