Seite · S. 1Originalseite ↗
JEŚLI NIE JEST NAM OBOJĘTNY LOS DZIECI I WNUKÓW
Слово Просвіти, №13 за 2007 рік
Iwan JUSZCZUK, profesor, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Powinniśmy mówić o tym, jak rozwijać i udoskonalać środki wyrazu języka ukraińskiego. Na przykład myśleć, jak utworzyć nazwę osoby od jej przynależności do określonego kraju lub narodu. Bo jeśli od nazwy kraju Iran tworzymy nazwy osób irańczyk, iranka, to nie wiemy, jak utworzyć takie same nazwy osób płci męskiej i żeńskiej od nazwy kraju Irak. Do tej pory ostatecznie nie uregulowano pisowni „y” oraz „i” we własnych nazwach pochodzenia obcego, używania litery „ґ” w słowach obcego pochodzenia. Brak ukraińsko-obcych i obco-ukraińskich słowników przekładowych z wielu języków, w szczególności wschodnich. Tymczasem w 16. roku niepodległości Ukrainy, niestety, wciąż musimy myśleć o tym, jak chronić język ukraiński w państwie ukraińskim. Uchwałami różnych zjazdów, konferencji, apelami do struktur władzy o ochronę języka państwowego w państwie można by już chyba szczelnie pokryć całe terytorium Ukrainy, a jakie są skutki? Zagrożenie dla istnienia języka ukraińskiego nie maleje, a wręcz przeciwnie, stale rośnie. Mądrze i wszechogarniająco powiedział kiedyś poeta: „Szczęście ludzkie ma dwa równe skrzydła: róże i winogrona, piękne i pożyteczne”. W języku naukowym oznacza to: człowiek stanowi nierozerwalną jedność dwóch pierwiastków — duchowego i materialnego. Materialne łączy nas ze światem zwierzęcym. Człowiek, jak każde zwierzę, troszczy się o pokarm, schronienie i samoodtwarzanie. To potrzeby fizjologiczne. Ale nie w tym tkwi prawdziwa istota człowieka. U człowieka w procesie długiej, bolesnej ewolucji wykształcił się niecharakterystyczny dla zwierząt fenomen — duchowość. Człowiek istnieje nie tylko w świecie realnym, ale także w świecie swoich wyobrażeń, dążeń, idei, określonych zasad moralnych, konwenansów, w powiązaniach z innymi ludźmi w społeczeństwie. Poziom duchowości społeczeństwa określa się przede wszystkim poziomem rozwoju jego kultury, sztuki. W państwie, w którym żyjemy, ciągle mówi się tylko o materialnym — o gospodarce. Bez wątpienia rozwinięta gospodarka jest nieodłącznym warunkiem istnienia społeczeństwa, jego dobrobytu. Ale po pierwsze, gospodarka w tym państwie istnieje tylko dla wzbogacenia miliarderów, zresztą nieukraińskiego pochodzenia, a nie dla materialnego zabezpieczenia Ukraińców. Na przykład tani gaz z wydobycia miejscowego idzie na potrzeby produkcyjne oligarchów, co daje im szalone zyski, a ludności sprzedaje się drogi gaz importowany. Po drugie, jak od dawna wiadomo, nie samym chlebem żyje człowiek. Jednak to, co duchowe, decydujące w ludzkiej istocie w przeciwieństwie do zwierzęcej, na Ukrainie nie tylko przesuwa się na jakiś dziesiąty plan, ale jest niszczone — i niszczone z polityczną gorliwością. Przede wszystkim język ukraiński. Dlaczego właśnie on? Bo język jest najważniejszym środkiem kształtowania i utwierdzania duchowości narodu. Przecież do Boga człowiek zwraca się nie za pomocą, powiedzmy, tańca czy sztuk plastycznych, a właśnie za pomocą języka. Dobre i złe myśli człowiek kształtuje i uświadamia sobie w języku. Człowiek doskonali się poprzez język. Język jest główną cechą i głównym narzędziem samorozwoju zarówno człowieka, jak i narodu. Właśnie to trzeba odebrać człowiekowi i narodowi, aby ich poniżyć, aby ich zniszczyć. Dlatego członek obecnie rządzącej Partii Regionów, sekretarz Rady Miejskiej Doniecka, oświadcza: „Na Ukrainie językiem państwowym powinien być jeden — rosyjski. I tak prędzej czy później będzie”. I cynicznie pluje w twarz wszystkim Ukraińcom: „Po nadaniu statusu państwowego rosyjskiemu potrzeba mówienia po ukraińsku odpadnie. To nie jest język nauki…”. W nawiasie zaznaczę: pierwsza na świecie „Encyklopedia cybernetyki” w dwóch tomach na 1158 stronach ukazała się w 1973 roku w Kijowie w języku ukraińskim, dopiero po dwóch latach pojawił się jej rosyjski przekład. I ten szowinista dalej poklepuje nas po ramieniu: „Ale on (czyli język ukraiński) nie umrze. Będą w nim pisać piosenki, opowiadać dowcipy. Stanie się folklorem”. Kiedy członkini tej samej partii Hanna Herman trochę skarciła go za niepowściągliwość, on wprost ujawnił plany obecnie rządzącej partii: „Potwierdzam swoje słowa o tym, że język rosyjski powinien być państwowym na Ukrainie. Ukraiński pozostanie istnieć jako język folkloru, nie nadaje się do rozwoju nauki i komunikacji międzynarodowej, dlatego że nikt go nie zna… A Hanna Herman zaplątała się i pomyliła, w jakiej ona partii przebywa i kogo reprezentuje. To, co ona sobie pozwala wobec mnie jako osoby urzędowej, jako sekretarza rady miejskiej z Partii Regionów w mieście, gdzie wygrała Partia Regionów, oceni aparat partii” („Ukraina Mołoda” z 24 lutego i z 2 marca 2007 r.). Kierownictwo Partii Regionów nie sprostowało i nie zaprzeczyło tym wypowiedziom daleko nie szeregowego członka swojej partii. Wręcz przeciwnie, innymi oświadczeniami potwierdza to. Tak zastępca przewodniczącego frakcji Partii Regionów w Radzie Najwyższej Ukrainy oskarżył kandydata na stanowisko ministra spraw zagranicznych o to, że on „zasadniczo nie używa języka rosyjskiego”, że „kiedy zwracają się do niego w języku rosyjskim, on uparcie odpowiada po ukraińsku”, on „przede wszystkim powinien nauczyć się języka rosyjskiego” („Ukraina Mołoda” z 17 marca 2007 r.). Dosłownie na dniach przewodniczący Partii Regionów i onże szef rządu oświadczył, że ich koalicji potrzebna jest większość konstytucyjna w Radzie Najwyższej między innymi po to, aby… rozwiązać kwestię językową, czyli nadać językowi rosyjskiemu status państwowego. Zakończenie na s. 4. Plakat studentki Lidii Pińkowskiej. Autor i kierownik projektu — Iryna Farion, docent katedry języka ukraińskiego Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”. 12-13. TYLKO W NASZEJ GAZECIE! Czytajcie fragmenty powieści Jurija ILLENKI „Doniesienie do Apostoła Piotra”. Takiego wyrazistego, niespodziewanego, dyskusyjnego dzieła w literaturze ukraińskiej jeszcze nie było! LOS UKRAIŃSKIEGO DZIENNIKARZA. TEATR OLGI KOBYLAŃSKIEJ. Dobrowolne datki „Na Cerkiew Kobzarową”: MBF „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106 0 7 0 1 3. ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASA — 807 680 UAH 00 kop.
S. 4 · Originalseite ↗
Zakończenie. Początek na s. 1. Nie ma do kogo zwracać się o ochronę naszych praw do języka ojczystego. Nawet Prezydent w wywiadzie dla gazety „Ukraina Mołoda” w przeddzień swoich urodzin bezradnie rozkłada ręce: „A język ukraiński? Jak ciężko toruje sobie drogę… Jak wiele jeszcze trzeba walczyć, aby ten język rzeczywiście zyskał status państwowy” („Ukraina Mołoda” z 23 lutego 2007 r.). W naszym państwie, jeszcze dalekim od bycia ukraińskim, ten, kto tonie, musi ratować się sam. Nie musimy czekać na łaskę byłych okupantów i ich potomków. W obecnej sytuacji Ukraińcy muszą polegać tylko na sobie, na swojej świadomości. Dlatego w obliczu zagrożenia zniszczeniem języka ukraińskiego, a co za tym idzie, także ukraińskiej państwowości, wszyscy, którzy uważają się za Ukraińców, powinni: — wszędzie konsekwentnie posługiwać się wyłącznie językiem ukraińskim, niezależnie od tego, w jakim języku zwraca się rozmówca czy w jakim języku rozmawiają inni, nigdzie i nigdy na Ukrainie nie przechodzić na obcy język — wszyscy, którzy mieszkają na Ukrainie, jeśli nie uważają nas za bydło, muszą przynajmniej rozumieć język ukraiński (wyjątek należy robić tylko dla obywateli zagranicznych); — od wszystkich urzędników państwowych, w szczególności od pracowników Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (milicjantów), wymagać zwracania się i odpowiedzi wyłącznie w języku państwowym; zarządzenia i rozkazy wydane lub ogłoszone w języku niepaństwowym ignorować jako niezrozumiałe; nie jesteśmy zobowiązani znać języka rosyjskiego; — zrezygnować z kupowania lub prenumerowania gazet, czasopism, książek w języku niepaństwowym bez skrajnej potrzeby i w ten sposób wspierać ukraińskojęzyczne środki masowego przekazu, ukraińskojęzyczne wydawnictwa, które skądinąd nie mają pomocy. Nie my powinniśmy przystosowywać się do przybłędów, a oni do nas. Naśladujmy w tym wielkiego Szewczenkę. Kiedy rodak w poemacie „Sen (U każdego swój los)” z wyższością zdziwił się, że ten nie umie mówić „po-tutejszemu”, bohater poematu odpowiedział: „A nie, — mówię, — mówić umiem. Ale nie chcę”. I nie jest to ograniczenie narodowe, a wymuszona samoobrona przed obskurantyzmem kolonialnego prowincjonalnego myślenia. Uczmy się szanować siebie także od polityków zachodnioeuropejskich, jak zrobił to prezydent Francji Jacques Chirac, który wyszedł z sali w Brukseli (Belgia), gdy usłyszał, że jego rodak minister na międzynarodowej konferencji rozpoczął swoje wystąpienie w języku angielskim. „Francja bardzo szanuje swój język — wyjaśnił swoje działania Chirac. — Długo walczyliśmy o jego ustanowienie. Byłem przykro zdziwiony, gdy usłyszałem angielski z ust Francuza”. Bierzmy za wzór narody krajów bałtyckich, które podczas radzieckiej okupacji nie poniżały się do tego, by przechodzić na język okupantów. I dlatego przetrwały. W końcu wspaniały przykład dają nam większość prowadzących programy telewizyjne. W jakimkolwiek języku nie mówiłby rozmówca, oni nie odstępują od języka państwowego. I to nie prowadzący, a ten rozmówca, obywatel ukraiński, który po kolonialnemu, wyniośle ignoruje język narodu, wśród którego żyje, jawi się jako niewychowany. Język ojczysty, język naszych pradziadów, który pielęgnowali i przenieśli bogaty przez nieznośnie ciężkie czasy, musimy, za wszelką cenę, obronić przed najazdem nowożytnych barbarzyńców. Jeśli, oczywiście, nie jest nam obojętny los naszych dzieci i wnuków. Jeśli chcemy przetrwać. Uczeń klasy 9-D Donieckiego wieloprofilowego liceum nr 124 Jewhen Macecka przesłał do naszego tygodnika swoje wiersze. Proponujemy Państwa uwadze jeden z nich.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
