Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 4Originalseite ↗

Fortsetzung von «JESZCZE RAZ O NOWEJ KONSTYTUCJI», S. 3

JESZCZE RAZ O NOWEJ KONSTYTUCJI

Слово Просвіти, №15 за 2011 рік

Zakończenie. Początek na str. 3. jednym z ogniw tak zwanej „prezydenckiej pionowej władzy”. Tak bezprawnego i poniżonego rządu nie było przez wszystkie lata niepodległości. Na Ukrainie faktycznie zlikwidowano instytucję niezależnego sądownictwa konstytucyjnego. Sąd Konstytucyjny nie jest w stanie przeciwstawić się antykonstytucyjnym zachciankom rządzącego reżimu. Jego przeznaczenie sprowadzono, w istocie, do publicznego odczytywania decyzji spuszczonych z Administracji Prezydenta. Sztucznie pofragmentowany system sądowniczy ze zdegradowaną rolą w nim Sądu Najwyższego przekształcił sądownictwo z formalnie niezależnej gałęzi władzy państwowej w posłuszne narzędzie Prezydenta i Partii Regionów. W takich warunkach nie warto mówić nawet o minimalnie efektywnym systemie hamulców i równowagi między organami różnych gałęzi władzy. Już tych przykładów wystarczy, aby odnotować nadmierną koncentrację uprawnień w rękach „dominującego gracza” — Prezydenta W. Janukowycza. Przy tym trzeba podkreślić, że utrwalenie obecnego reżimu politycznego, w szczególności nowej roli Prezydenta Ukrainy, zapewniano w sposób niekonstytucyjny. Początkowo z naruszeniem norm Konstytucji tworzono koalicję parlamentarną — tak zwaną „koalicję tuszek”, która sformowała Gabinet Ministrów. Potem pospiesznie przereformowano Sąd Konstytucyjny, który swoją bezprawną decyzją nielegalnie zmienił Konstytucję. Ukraina powróciła do Konstytucji wzoru 1996 roku. Nastąpiło przejście do prezydencko-parlamentarnej formy rządów państwowych, a Prezydent W. Janukowycz przetasował rząd „koalicji tuszek”. Niedawno Rada Najwyższa nielegalnie nadała Prezydentowi Ukrainy dodatkowe uprawnienia, w szczególności w sferze polityki kadrowej, które już w żaden sposób nie mieszczą się w polu konstytucyjnym. W warunkach nieznacznego poziomu poparcia społecznego dla „dominującego gracza” niska legitymizacja rządzącego reżimu stała się jego piętą achillesową. W takiej sytuacji właśnie poprzez nową Konstytucję najłatwiej można „zalegitymizować” ten reżim polityczny i jego główną dominantę — Prezydenta W. Janukowycza. Nowa Konstytucja zostanie wypisana tak, aby obowiązujące antykonstytucyjne postanowienia wielu nowo przyjętych ustaw przekształciły się w normy konstytucyjne. Problem nielegalności istniejącego reżimu apologeci Zgromadzenia Konstytucyjnego chcą rozwiązać poprzez złożenie obowiązującej Konstytucji w ofierze antykonstytucyjnym ustawom. Cała wcześniejsza działalność szefów nowej władzy, która bazowała na ideologii „pojęć”, ma wcielić się w materię konstytucyjną. Efektywną techniką polityczną budowy reżimu politycznego z „dominującym graczem” jest niepewność co do liczby możliwych kadencji rządów urzędującego Prezydenta. Pojawienie się nowej Konstytucji z uwagi na praktykę Sądu Konstytucyjnego czasów Prezydenta Ł. Kuczmy stworzy „podstawy prawne” dla W. Janukowycza, by wybierać się na stanowisko Prezydenta Ukrainy trzy lub cztery razy z rzędu. A póki co taka niepewność jest skutecznym narzędziem rozszerzania wpływu i nacisku Prezydenta na partnerów politycznych oraz biznes. Niepewność zawsze niepokoi i przeraża. Pragnienie stworzenia konstytucyjnych podstaw dla trzeciej kadencji uprawnień W. Janukowycza, bez wątpienia, jest odrębnym, samowystarczalnym interesem apologetów nowej Konstytucji. Dlatego nowa Konstytucja ma zapewnić legitymizację nowego reżimu, stwarzając wrażenie prostej zmiany formy rządów państwowych. Nowa władza uświadamia sobie, że wykorzystuje uprawnienia zdobyte w sposób niekonstytucyjny. Oprócz tego, przy fanfarach o zmianie formy organizacji władzy, w rzeczywistości zostanie przefundowane państwo, co pozbawi Ukraińców ich narodowej państwowości. Prawa narodowe Ukraińców, w szczególności prawo do własnego państwa, zostaną zlikwidowane lub maksymalnie ograniczone. Chociaż maksymalna koncentracja władzy w rękach Prezydenta będzie odbywać się w najbliższym czasie w ramach republiki prezydencko-parlamentarnej, pytanie o ostateczną formę reżimu politycznego pozostaje otwarte. Reżim polityczny z „dominującym graczem” w ramach prezydencko-parlamentarnej formy rządów państwowych może okazać się jedynie formą przejściową. Odejście od pluralistycznego, konkurencyjnego sposobu organizacji władzy, co obserwuje się obecnie, toruje drogę do narodzin reżimu autokratycznego. Jednak nie należy wykluczać, że dla ukrainofobicznej oligarchii i Kremla koncentracja władzy w rękach Prezydenta potrzebna jest jedynie jako zjawisko tymczasowe po to, aby przeprowadzić antyukraiński i antydemokratyczny rewanż, przefundować państwo i zemścić się na opozycji. Rozwiązawszy bieżące zadania, związane z polityką rewanżu, przefundowaniem państwa i pełnym podziałem własności na Ukrainie, włącznie z gruntami rolnymi, nowa władza dalej może uciec się do kolejnego koziołka w tył — w kierunku parlamentarno-prezydenckiej formy rządów, do oligarchicznej republiki parlamentarnej, oligarchicznego parlamentaryzmu. Taki ostry zwrot może okazać się potrzebny oligarchii po to, aby uniknąć odpowiedzialności osobistej za stan spraw w państwie i utrzymać się przy władzy przez jak najdłuższy czas. W 2008 roku, kiedy Partia Regionów i BJuT „pobrali się” na zasadach idei nowej Konstytucji, przewidywano właśnie taki scenariusz. Jednak ideałom demokracji narodowej nie odpowiada ani reżim polityczny z „dominującym graczem”, ani reżim autokratyczny, ani tak zwany „oligarchiczny parlamentaryzm”. Ukraina nie powinna schodzić z drogi europejskiej demokracji. * * * Trzecie potencjalne zagrożenie, które zostanie zrodzone przez nową Konstytucję i działalność Zgromadzenia Konstytucyjnego jako organu ustrojodawczego, polega na możliwym ograniczeniu praw obywateli, w szczególności ich praw socjalnych. Bez wysokiego rankingu społecznego Prezydentowi W. Janukowyczowi będzie nadzwyczaj trudno długo utrzymywać się w roli „dominującego gracza”. Zatem będzie musiał rekompensować niskie poparcie społeczne dla reżimu wzmocnieniem tendencji autorytarnych. A to będzie wymagało ograniczenia nie tylko w praktyce, ale i na poziomie konstytucyjnym, zarówno praw narodowych, jak i socjalnych Ukraińców. Tylko nowa Konstytucja pozwoli przeredagować prawa i wolności obywateli pod ideologię nowego reżimu politycznego. Już obecnie obserwuje się gwałtowne zawężenie praw socjalnych obywateli, na przykład do edukacji, medycyny, pracy, mieszkania, zabezpieczenia emerytalnego itp. Zadeklarowany w obecnej Konstytucji zakres praw socjalnych obywateli przeszkadza prorządowym klanom oligarchicznym zrealizować swoje pragnienie bezgranicznego wzbogacenia. Bezprawnymi ludźmi łatwiej kierować i trzymać ich w posłuszeństwie. Właśnie w potencjalnym zawężeniu praw konstytucyjnych obywateli w sferze socjalnej kryje się trzecie zagrożenie zainicjowanej przez Prezydenta W. Janukowycza reformy konstytucyjnej. * * * Idea przyjęcia nowej Konstytucji niesie w sobie jeszcze jedno, czwarte zagrożenie — zagrożenie oczernienia Konstytucji i dyskredytacji ukraińskiego konstytucjonalizmu w ogóle. A zatem, i ukraińskiej państwowości. Ale to już przedmiot następnego komentarza. Iwan ZAJEC. Kolaż Olesia Dmytrenki

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn