Seite · S. 3Originalseite ↗
ŁĄCZMY SIĘ, USŁYSZĄ NAS
Слово Просвіти, №16 за 2011 рік
Zgadzając się z tymi zasadniczymi ocenami i wnioskami, należy jednocześnie zwrócić uwagę na strategiczne zagrożenia, które mogą wyniknąć w rezultacie zastosowania antyukraińskiego w swojej istocie projektu ustawy dla samego istnienia państwa ukraińskiego w długoterminowej perspektywie. Faktyczne, samowolne i nieuzasadnione podniesienie statusu języka rosyjskiego do statusu państwowego pozbawia obywateli Ukrainy motywacji do opanowania języka ukraińskiego oraz jego szerokiego wykorzystywania we wszystkich sferach na całym terytorium państwa. To nieuchronnie wzmocni izolację językową regionów Ukrainy oraz ich wyobcowanie od siebie nawzajem, co z kolei spowoduje „językową federalizację” i zrodzi w państwie potężne tendencje dezintegracyjne. Wypieranie języka ukraińskiego z najważniejszych sfer życia społecznego i dalsza jego marginalizacja ostatecznie doprowadzi do zniknięcia narodu ukraińskiego, który jest systemotwórczym czynnikiem niepodległej państwowości ukraińskiej. W razie rozwoju wydarzeń według scenariusza sił antypaństwowych, które są inspiratorami antyukraińskiego projektu ustawy językowej, ucierpią wszyscy obywatele Ukrainy, niezależnie od ich pochodzenia etnicznego, preferencji językowych oraz przynależności kościelnej. Przecież w przypadku likwidacji niepodległej państwowości ukraińskiej, o czym otwarcie mówią na Ukrainie i poza jej granicami zwolennicy „ruskiego miru”, obywatele ukraińscy staną się obywatelami innego państwa i będą wykorzystywani jako mięso armatnie w imperialnych zbrojnych awanturach. Systematyczne przejawy pogardy i nienawiści do Ukrainy oraz jej obywateli, na które pozwalają sobie wyżsi urzędnicy Rosji i którymi obfitują rosyjskie środki masowego przekazu, staną się towarzyszami ich życia w odrodzonym imperium. Będą musieli zapomnieć o godności, demokracji, prawach człowieka i podstawowych wolnościach w ogóle, a o wolności słowa i swobodnym dysponowaniu swoim majątkiem w szczególności. Wystarczy wspomnieć nędzny poziom i warunki życia przeciętnych obywateli rosyjskich poza granicami stołecznej metropolii, bezprawne prześladowania i cyniczne morderstwa obrońców praw człowieka i dziennikarzy, a także los nieprzychylnych rosyjskiej władzy oligarchów, których samowolnie pozbawia ona własności, skazuje na życie na wygnaniu lub więzi. Zatem, w świetle powyższego, kwestie językowe muszą być przedmiotem bacznej uwagi całej opinii publicznej Ukrainy, która musi uświadomić sobie konieczność opracowania koncepcyjnie innego, nowego projektu ustawy językowej, który bazowałby na fundamentalnych zasadach Konstytucji Ukrainy i powszechnie uznanych standardach międzynarodowych. Z uwagi na ogromne znaczenie dla właściwego rozwiązania kwestii językowych wyników przyszłego spisu ludności Ukrainy, jego przeprowadzenie musi poprzedzić przejrzysta i wolna debata publiczna nad kwestiami spisu oraz ich fachowe sformułowanie zgodnie z wymogami Konstytucji Ukrainy i kryteriami międzynarodowymi. Nowe ustawodawstwo językowe powinno powstawać przy udziale specjalistów z szerokim zaangażowaniem przedstawicieli organizacji obywatelskich i stać się potężnym narzędziem zapewnienia praw językowych wszystkich obywateli Ukrainy, stabilności społeczeństwa, jedności państwa ukraińskiego oraz wzmocnienia jego niepodległości. Nadija KYRIAN Zdjęcie Ołesia DMYTRENKA Gorącym przemówieniem rozpoczął dyskusję pisarz, Bohater Ukrainy Jurij Muszketyk: „Ja już nie mogę oglądać telewizora, nie mogę żyć w tych okolicznościach, w które trafiliśmy. Brudnym kutym butem deptany jest nasz język, nasza godność. Nie jest ważne, czy ten but jest z rosyjskiej nogi, czy z nogi naszych zdrajców — on jednakowo działa na całej naszej przestrzeni. Kiedy zdobyliśmy niepodległość, nawet nie wyobrażaliśmy sobie, że takie coś jest możliwe. Fakty są porażające: w Odessie, na przykład, mer zabronił korzystać z języka ukraińskiego w merostwie, na spotkaniach służbowych itd. W Radzie Najwyższej nie ma potężnej siły, która wystąpiłaby przeciwko antyukraińskiemu prawu językowemu, przeciwko antyukraińskiej polityce władzy na miejscach, w pewnych regionach”. Reżyser filmowy, ludowy artysta Ukrainy Łeonid Mużuk wyraził przekonanie (nawiasem mówiąc, zaznaczają to też inni), że młode pokolenie chce znać język ukraiński, pragnie go uczyć się. Niestety, młodzi nie mają gdzie uczyć się języka ukraińskiego. Czystością eteru obecnie nikt się nie opiekuje. Niby języka nie zabraniają, ale sama jego dusza rozmywa się obcym produktem antenowym, co prowadzi do zalewu surżyka. Ukraińskie fonemy są zniekształcone, znaczenie słowa traci się. Tylko w ciągu pięciu minut reklamy, która bombarduje uszy, można ułożyć słownik językowych potworków. To skutek braku państwowej ukraińskiej polityki w sferze kultury. Właściwie narodowego produktu w radiu i telewizji jest mniej niż 5%, reszta to obcy towar. W pierwszych latach niepodległości była możliwość wypuszczać rocznie 5—7
ukraińskich filmów, a teraz i tego nie ma, obecnie problemem jest nawet zebranie aktorów, którzy dobrze władają językiem ukraińskim. Za to moskiewskie kanały są praktycznie w każdym domu. Zalew rosyjskiej produkcji filmowej na ukraińskich kanałach to wielki problem. A najstraszniejsze jest to, że dzieci nie słyszą ukraińskiego słowa, bo prawie wszystkie kreskówki są po rosyjsku. O tym powinny krzyczeć media, trzeba podnieść poziom odpowiedzialności każdego dziennikarza, opracować systemowe środki przeciwdziałania tym tendencjom. Przewodniczący zarządu towarzystwa „Znannia”, doktor nauk filozoficznych Wasyl Kuszeret podkreślił, że trzeba wzmocnić ukraińskie słowo w Internecie. Każda organizacja obecnie powinna mieć stronę internetową, nie zapominając też o innych mediach. Wydawnictwo „Znannia” posiada dwa ukraińskojęzyczne czasopisma „Trybuna” i „Nauka i kultura”, które są teraz w potrzebie: w wyniku wrogiego przejęcia zabrano im lokal, mienie, komputery itp. Próbują odzyskać je przez sądy, co nie przychodzi łatwo. Obecnie mamy taki stan, w którym prawo zostało podeptane, a zatem i nasza wolność. W każdym innym społeczeństwie takie wydarzenia odbiłyby się ogromnym echem. A nasze media są obojętne, jeszcze nie czują, że ta tragedia dotyczy wszystkich. Trzeba formować społeczeństwo jako jeden zwarty organizm, w którym każda komórka odczuwa społeczny ból. Organizacji oświatowych jest ponad trzy tysiące, ale są one rozdrobnione. Kiedy się zjednoczymy, nasz głos zostanie usłyszany. Lubomyr Pyrih, akademik Akademii Nauk Medycznych Ukrainy, od lat 80. XX wieku przejmuje się statusem języka ukraińskiego w sferze medycznej. Przecież medycy, zaraz po pracownikach oświaty, mają najbliższy kontakt z ludnością. Słowo w ustach medyka to nie tylko kontakt z pacjentem, ale i swoista propaganda języka ukraińskiego wśród pacjentów. Od lat 90. XX wieku język ukraiński aktywnie toruje sobie drogę w nauce medycznej. W 2008 roku na Ukrainie było ponad 200 czasopism medycznych, w których zdecydowana większość publikacji była w języku ukraińskim. Obecnie trzeba tych pozycji bronić, nie stracić osiągnięć. „Jeśli nie możemy zmienić tej antyukraińskiej władzy — kontynuował pisarz Andrij Topaczewski — to trzeba z nią pracować, udowodnić jej, że utrata tożsamości językowej to utrata tożsamości narodowej, a w rezultacie — to utrata państwowości, w czym władza bez wątpienia nie może być zainteresowana. Mamy skłonność do przeceniania zdolności umysłowych obecnej władzy. W rzeczywistości potrafi ona myśleć w granicach dwóch ruchów, a przeliczyć więcej — nie potrafi. U nas działają nie prawa, a wytyczne, nawet wbrew istniejącym prawom. Jeśli nasza władza zrozumie i właściwie oceni sytuację, to będą też odpowiednie wytyczne. Nasi oponenci przeinaczają fakty. Na przykład często mówimy o tak zwanej Europejskiej karcie języków. Samo słowo „karta” pochodzi od greckiego słowa, które oznacza „dokument”, „arkusz”. W naszej tradycji językowej pojęcie „karta” to deklaracja, którą podzielają jej autorzy. Aby do niej przystąpić, nie trzeba przyjmować wszystkich jej punktów, wystarczy podpisać kilka z nich. U nas udaje się, że to dogmat. Nawiasem mówiąc, przy tłumaczeniu tego dokumentu usunięto z niego to, co najistotniejsze: prawa narodu tytularnego, rdzennych narodów są chronione przede wszystkim. W epoce postmodernizmu powstała idea wielokulturowości nie świata, a poszczególnych krajów. Teraz wreszcie świat zaczyna rozumieć, że trzeba wracać do monokulturowości w państwach”. Kandydat nauk historycznych, docent katedry Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury Switłana Sawojska akcentowała, że kwestia języka jest nie tylko kulturoznawcza, ale i polityczna. W niepodległej Ukrainie pojawiła się ona od czasów prezydentury Łeonida Kuczmy, bo pierwszy prezydent Łeonid Krawczuk wszystko, co ukraińskie, wspierał. Kiedy Kuczma ogłosił, że daje językowi rosyjskiemu drogę jako drugiemu państwowemu, skorzystały z tego siły lewicowe, lokalne administracje państwowe, które zaczęły wprowadzać rosyjski pod różnymi pretekstami: raz jako oficjalny, raz jako regionalny. W komisjach Rady Najwyższej obecnie od sił lewicowych i Partii Regionów znajduje się ponad czterdzieści projektów ustaw o językach. Wszystkie one (oprócz trzech od sił narodowo-demokratycznych) próbują otwarcie lub skrycie przeforsować język rosyjski jako drugi państwowy. Aby do tego nie dopuścić, wszystkie rozproszone siły patriotyczne muszą się zjednoczyć. Pisarz Wadym Pepa zaproponował, by wszelkimi możliwymi sposobami docierać z problemami językowymi do ludzi; protestować przeciwko zalewowi moskiewskich prezenterów telewizyjnych, rosyjskiego show-biznesu w naszej telewizji; nie mącić ludziom w głowach różnymi normami ortograficznymi, używać w oficjalnym języku obecnie obowiązującej pisowni, dopóki oficjalnie nie zostanie wprowadzona inna; aktywnie badać, pisać, wydawać i rozpowszechniać naszą prawdziwą historię od czasów kultury trypolskiej. Pisarz, sekretarz zarządu Towarzystwa „Znannia” Wasyl Wasylaszko uważa, że społeczeństwo powinno znać swoich „antybohaterów”. W tym celu trzeba wymienić z nazwiska wszystkich, którzy są winni polityki rusyfikacji, wykonują zamówienia kolonizatorów. Zasłużony pracownik kultury Ukrainy Dmytro Łomaczuk opowiedział o konkretnych działaniach „Proświty”, która nakręciła 62-odcinkowy dokumentalny serial telewizyjny „Logos”, gdzie w popularnej formie bardzo głęboko zbadano źródła naszej kultury, języka, zwyczajów, obrzędów od czasów kultury trypolskiej do współczesności. Tę sprawę proświcianie kontynuują. Niektóre kanały telewizyjne: Kijowska Państwowa Kompania Telewizyjno-Radiowa, „Kultura”, „Rada” i inne transmitują seriale prośwician. „Proświta” wydaje także wiele płyt kompaktowych o tematyce ukraińskiej. Mówcy doszli do wniosku, że wszyscy musimy uświadomić sobie: od każdego z nas zależy wiele — i godne wolne życie, i dobrobyt.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
