Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 4Originalseite ↗

UKRAIŃSKA SPOŁECZNOŚĆ GREKOKATOLICKA ZAKARPACIA SIĘ ZJEDNOCZYŁA

Слово Просвіти, №19 за 2011 рік

Wołodymyr PIPASZ, przewodniczący Zakarpackiego Zjednoczenia Obwodowego „Proświta” im. T. Szewczenki. Niedawno w Domu Ludowym Towarzystwa „Proświta” w Użhorodzie odbyła się konferencja założycielska Zakarpackiego Związku Greckokatolickiego imienia władyki Iwana Marhitycza. Wśród prawie stu osób, które przyjechały z wielu rejonów obwodu, byli zarówno duchowni, jak i świeccy. Jakiż jest powód tego, że zakarpaccy mieszkańcy w wiosenny sobotni dzień, kiedy jest niemało prac gospodarskich, odłożyli wszystko i na własny koszt udali się do centrum obwodowego? Rzecz w tym, że aktualną okazała się idea zjednoczenia ukraińskiej społeczności greckokatolickiej obwodu. Oto niektóre przyczyny, o których mówiono na konferencji. Pierwsza. O tym, że prawosławie na Ukrainie jest rozbite na trzy wyznania — wiadomo wszystkim. Jednak mało kto wie, że rozbita w naszym państwie jest także Cerkiew Greckokatolicka. Bo oprócz UKGK funkcjonuje jeszcze Mukaczewska Eparchia Greckokatolicka (MEGK). Status „sui iuris” („swojego prawa”) MEGK, jako tymczasowy, został przyjęty na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy Zakarpacie przeżywało wybuch separatyzmu, zorganizowanego przez służby specjalne niektórych obcych państw. Jednak z jakiegoś powodu ta „tymczasowość” aż nadto się przeciągnęła. Co więcej, w ostatnich latach w Watykanie, absolutnie nie wiadomo z czyjej inicjatywy, MEGK z jakiegoś powodu zaczęto nawet nazywać „Rusińską cerkwią greckokatolicką”. Jeśli jeszcze kilka lat temu na ukraińskich nabożeństwach w zakarpackich świątyniach greckokatolickich wspominano pierwszego hierarchę UKGK, to teraz nie, bo okazuje się, że do księży dotarły od biskupa Milana Szaszika aż dwa cyrkularze z zakazem takiego wspominania. Nawiasem mówiąc, istnienie w jednym państwie dwóch wyznań greckokatolickich uniemożliwia nadanie Cerkwi Greckokatolickiej na Ukrainie, która jest największą na świecie pod względem liczby wiernych, statusu patriarchatu (a taki mają dziesiątki razy mniej liczne cerkwie greckokatolickie). Druga. Jeśli we wszystkich cerkwiach greckokatolickich świata zwracają się do Boga w zrozumiałych językach narodowych, wszak prawo do tego dał Sobór Watykański II, na przykład w UKGK liturgie prowadzone są w języku ukraińskim, grekokatolicy Węgier modlą się po węgiersku, Słowacji — po słowacku, Rumunii — po rumuńsku, w metropolii pittsburghskiej USA — po angielsku itd., i tylko w jednej greckokatolickiej „konfesji” — Eparchii Mukaczewskiej, na wszelkie sposoby nie tylko konserwuje się, ale i narzuca służbę w „martwym”, niezrozumiałym języku cerkiewnosłowiańskim. Komu to potrzebne? W seminarium użhorodzkim nauka odbywa się wyłącznie po cerkiewnosłowiańsku. Więc nie ma co wątpić, że tylko w tym martwym języku będą mogli służyć młodzi księża po zakończeniu nauki. Co więcej, w ostatnich latach nawet duchownym tych świątyń, w których w latach 90. ludzie wywalczyli służbę po ukraińsku, kierownictwo eparchii „zaleca” prowadzenie jeszcze jednej — cerkiewnosłowiańskiej. Nawiasem mówiąc, o aktualności tego pytania może świadczyć i to. Na konferencji podeszła do mnie uczestniczka — etniczna Węgierka, grekokatoliczka. Pragnie ona, aby służba była w języku ukraińskim. Dlaczego tak? Chce, aby jej dzieci pozostały grekokatolikami. Jednak one nie rozumieją cerkiewnosłowiańskiego. Więc mówią, że może wtedy powinny chodzić do kościoła rzymskokatolickiego, bo tam służba jest w zrozumiałym języku węgierskim. Matka jest przeciwna! Bo wszyscy przodkowie to grekokatolicy, to ich pradziadowska wiara. Dlatego prosi, aby służbę Bożą prowadzili po ukraińsku, który jej dzieci doskonale rozumieją. Trzecia. Potrzeba odrodzenia chrześcijańskiej duchowości, kultury, edukacji, praca naukowo-badawcza. Wszak ze strony niektórych antyukraińsko nastawionych „naukowców” ze statusem osób duchownych trwają niejednokrotne próby przekręcenia historii cerkwi na Zakarpaciu, w tym okresu katakumbowego, oczernienia działalności Ukraińców grekokatolików, w szczególności pracy władyki Iwana Marhitycza, który był nie tylko wybitnym działaczem cerkiewnym, ale i społecznym, patriotą i bojownikiem o Wolność Ukrainy. Zadziwiające, ale takie „badania” są finansowane przez eparchię. Przed zatwierdzeniem dokumentów założycielskich Związku i wyborem jego organów kierowniczych, prelegenci i występujący zaznaczali, że organizacja nie zamierza walczyć przeciwko komukolwiek, „przyłączać”, zdejmować czy mianować. Głównym celem jest bycie usłyszanym, wysłuchanym, poprzez społeczeństwo obywatelskie mieć możliwość wyrażenia opinii. Zadaniem Związku, zgodnie ze statutem, jest wspieranie zjednoczenia Mukaczewskiej Eparchii Greckokatolickiej z Ukraińską Cerkwią Greckokatolicką, z perspektywą przekształcenia tej ostatniej w Ukraiński Patriarchat Greckokatolicki, popularyzacja ukraińskiej kultury duchowej, utwierdzanie języka ukraińskiego podczas nabożeństw, praca naukowa, edukacyjna, wychowawcza, propagowanie wartości chrześcijańskich, tradycji narodowych, zdrowego stylu życia. Uczestnicy konferencji zatwierdzili Statut i wybrali organy kierownicze organizacji. Na jej czele stanęło dwoje współprzewodniczących: ks. Wasyl Danyłasz — dziekan dekanatu wielkoberezniańskiego eparchii oraz Lubomyr Bełej — dyrektor Instytutu Naukowo-Badawczego Ukrainistyki im. M. Molnara, doktor nauk filologicznych, profesor Użhorodzkiego Uniwersytetu Narodowego. Zarządem kierować będzie autor tych słów. W przeddzień konferencji ukazał się próbny numer biuletynu grupy inicjatywnej ds. utworzenia związku pod wymownym tytułem „Aby wszyscy byli JEDNO”. Planowane jest jego dalsze wydawanie jako kwartalnika.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn