Seite · S. 2Originalseite ↗
Łączy pamięć, nie patos
Слово Просвіти, №19 за 2012 рік
Petro ANTONENKO Na progu Dnia Zwycięstwa i 67. rocznicy zakończenia II wojny światowej na terenach Europy, w stołecznej agencji UNIAN odbył się okrągły stół „Modele pojednania i stosunek do przeszłości”. Zorganizowali go Związek Oficerów Ukrainy oraz Komisja Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego „Sprawiedliwość i pokój”. 22 listopada 2005 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło 8 i 9 maja Dniami Pamięci i Pojednania. Uznając, że państwa mogą obchodzić także swoje święta zwycięstwa i wyzwolenia, ONZ zaproponowała wszystkim krajom, organizacjom pozarządowym i obywatelom planety coroczne obchodzenie tych dat jako dni uczczenia wszystkich ofiar II wojny światowej. Uczestnicy wydarzenia skonstatowali: czas już odejść od nadmiernego patosu podczas obchodów rocznic zakończenia wojny światowej, od hucznych uroczystości w krajach, które są zwycięzcami w tej rzezi, a zamiast tego uczcić pamięć ofiar wojny. Jeśli chodzi o Ukrainę, która stała się teatrem krwawych bitew i której obywatele zmuszeni byli walczyć po różnych stronach frontów, to właśnie pamięć o zabitych wzywa nas do narodowego porozumienia i pojednania. Uwadze czytelników „SP” polecamy wystąpienia uczestników okrągłego stołu. Przewodniczący Związku Oficerów Ukrainy Wiaczesław BIŁOUS: — Niemożliwe jest stworzenie narodowych Sił Zbrojnych bez porozumienia, bez pojednania pokoleń, bojowników, którzy walczyli po różnych stronach barykad, biorąc pod uwagę, że Ukrainę okupowały różne kraje. Jeszcze w 1993 roku ZOU zapoczątkował spotkania żołnierzy Armii Czerwonej i UPA. Przed dwoma laty na zjeździe ZOU przyjęliśmy apel do Prezydenta Ukrainy, wyższych organów władzy, partii politycznych i społeczeństwa, w którym zawarto wezwanie do narodowego pojednania. Jest ono potrzebne naszym dzieciom i wnukom, w imię pokoju i stabilności. Weteran Armii Czerwonej, pułkownik w stanie spoczynku Hryhorij CZEPKYJ: — Podstawą dobrobytu każdego państwa jest jego wewnętrzny spokój, wzajemne zrozumienie i wzajemny szacunek obywateli. Niestety, u nas panuje tylko niezgoda: to propagują wprowadzenie drugiego języka państwowego, to propagują wrogość w stosunku do mieszkańców Zachodniej Ukrainy. Trzy lata walczyłem na froncie i też słyszałem wtedy komunistyczną propagandę, która skrajnie negatywnie charakteryzowała „zachodniaków”. Choć w rzeczywistości mieszkańcy zachodnich obwodów to bardzo pobożni ludzie i nie popełniali zbrodni. Dawno trzeba uznać weteranów UPA za stronę walczącą, bo walczyli oni o niepodległą Ukrainę. Weteran Ukraińskiej Powstańczej Armii Wasyl KYRYLUK: — Urodziłem się w obwodzie rówieńskim, we wsi Dermań. Byliśmy wtedy w składzie Polski. Wszędzie panował język polski. Ale przez cały okres międzywojenny we wsi nie było ani jednego przypadku zabójstwa, grabieży, nie wiedzieliśmy, co to narkomania, pijaństwo. Przed wojną przyszła władza radziecka, wyzwoliciele. Wielu od razu wtrącono do więzień, choć nie zrobili nic złego. Przyszła władza niemiecka — to samo. Wśród prostych ludzi, którzy do tej pory żyli spokojnie, zapanowała niechęć, nienawiść. Co było, kiedy znów przyszli bolszewicy? W ciągu ostatnich kilku miesięcy 1944 roku tylko w Równem na wyrok trybunału rozstrzelano półtora tysiąca osób. U nas w UPA był rozkaz: nie wdawać się w walki z Armią Czerwoną. I nie strzelaliśmy, bo czerwonoarmiści też bronili Ojczyzny. Żaden z nas, Ukraińców, nie był z bronią w ręku w Rosji, ale kiedy szli na nas okupanci (czy to polscy, czy radzieccy, czy niemieccy), broniliśmy swojej ziemi. Zjednoczmy się, Ukraina musi być jednolita. Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy, doktor nauk prawnych, profesor Wołodymyr WASYŁENKO: — Szkoda, że u nas ogół społeczeństwa nie zna elementarnych faktów historii. Dlatego też funkcjonują różne stereotypy. Jeden z nich jest taki: Armia Czerwona — wyzwolicielka, UPA — sojusznik Niemców. Rzeczywiście, z jednej strony, w wyniku zwycięstw Armii Czerwonej wyzwolono od niemieckiej okupacji terytorium Ukrainy. Z drugiej strony, tę armię wykorzystano, zwłaszcza jej oddziały karne, przeciwko narodowowyzwoleńczemu ruchowi Ukraińców. Jeśli chodzi o tymczasową współpracę na początku wojny OUN, organizacji politycznej, z władzami niemieckimi, to ograniczyło się to do stworzenia dwóch ukraińskich batalionów, które pełniły jedynie funkcje ochronne. Jest to nieporównywalne z rozmachem współpracy z Niemcami państw zachodnich, wspomnijmy układ monachijski z 1938 roku czy współpracę Związku Radzieckiego z Niemcami (pakt Mołotow-Ribbentrop z 1939 roku). Tak, UPA walczyła z reżimem radzieckim, ale celem tej walki było stworzenie niepodległego, sobornego Państwa Ukraińskiego. Opierało się to na uznanej przez świat zasadzie samostanowienia narodów, która oznacza, że każdy naród ma prawo do stworzenia własnego niepodległego państwa. I jeśli ktoś próbuje temu zaprzeczyć, naród ma prawo do zbrojnej walki. Naród, który walczy o niepodległość, z punktu widzenia prawa międzynarodowego jest stroną walczącą, a uczestnicy takich formacji zbrojnych są kombatantami. Dziś mamy niepodległe państwo. Ale są wśród nas ukrainofoby, którzy występują przeciwko państwowości. To w większości członkowie partii komunistycznej, ściślej mówiąc, jej kierownictwo, organizacji, która nie jest partią ukraińską, a jedynie filią moskiewskich służb specjalnych. Byłem w Hiszpanii w Dolinie Poległych. To ogromne mauzoleum narodowego pojednania, gdzie pochowano tych, którzy walczyli po różnych stronach frontu w wojnie domowej lat 30.: i republikanów, i falangistów. Ale wszyscy oni byli przede wszystkim patriotami Hiszpanii. Profesor Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, doktor nauk historycznych Wołodymyr SERHIJCZUK: — Ukraińcy nie są kolaborantami, walczyli przeciwko faszystom, gdzie tylko mogli. W szczególności także na terytorium Rzeszy, ale o tym z jakiegoś powodu milczą. W doniesieniu gestapo o tym, kto w Niemczech walczy przeciwko Hitlerowi i jego reżimowi, nie było mowy o rozbudowanym komunistycznym podziemiu, natomiast mowa była o rozbudowanym podziemiu OUN. Za to podziemowców aresztowano, wtrącano do więzień, niszczono. Tak samo Niemcy niszczyli podziemowców OUN na całym terytorium Ukrainy. Jeszcze jeden stereotyp, że podziemie OUN działało tylko na Zachodniej Ukrainie. Ale w dokumentach NKWD znajdujemy informację, że istniało ono wszędzie. Na przykład w Mariupolu w czasach niemieckiej okupacji podziemie OUN liczyło około 300 osób. Zdjęcie Petra Antonenki. Mocny uścisk dłoni weteranów UPA i Armii Czerwonej. 8 maja Związek Ukraińskiej Młodzieży zainicjował obchody Dnia Pamięci i Jedności — uczczenie wszystkich poległych w II wojnie światowej. Główne uroczystości przeprowadzono w Kijowie, Lwowie i Zaporożu, co symbolizowało jedność ukraińskich ziem. Istotą akcji jest jednoczenie narodu w żałobie po poległych. W stolicy akcja odbyła się przy dawnym Pałacu Październikowym, obok krzyża ustawionego ku pamięci ofiar represji NKWD z lat 1930–1950. Księża różnych wyznań odprawili panichidę za poległych.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
