Seite · S. 15Originalseite ↗
Umański Afon
Слово Просвіти, №20 за 2012 рік
Vadym PEREHUDA Jest w Humaniu święta góra, której, kiedy przyjeżdża się do tego starodawnego miasteczka, nie sposób się nie pokłonić, gdzie, zdaje się, zamiera sam czas… W 2011 roku nawet tę świętą górę postanowiono sprzedać. Górę, gdzie stał pierwszy humański klasztor prawosławny, pod którą chrzczono humańców i ich książąt, których imion historia dla potomnych, niestety, nie zachowała. Górę, gdzie znalazły spokój prochy dziesiątek tysięcy poległych naszych przodków po tureckim najeździe w 1674 roku. Od tej legendarnej góry, na której „siedział sam ojciec prawosławnych — ihumen”, prawdopodobnie pochodzi też nazwa naszego miasteczka. Jest w mieście Humaniu czy Umaniu imiennik na Wołyniu — miasto Cumań, na Wołyniu płynie rodzona siostra naszej rzeki Umanki — rzeka o takiej samej nazwie. Mało kto wie, że litera „C” została wniesiona do słowiańskiego alfabetu z języka żydowskiego i jest odzwierciedleniem hebrajskiej litery „Cadik”. Zatem wołyńskie miasteczko Cumań w dawnych czasach miało nieco inną nazwę, być może taką samą, jak i nasze miasto? Humań zawsze był nieprzystępny dla wrogów: i twierdzą, i duchową warownią. Wśród kozaków istniało nawet imię „Umen”, które oznaczało krępego mężczyznę, który, przechodząc szkolenie w licznych bitwach, stawał się „człowiekiem-lwem”. W tym sensie nazwa miasta jest współbrzmiąca z nazwą i etymologią pochodzenia stolicy Zachodniej Ukrainy — miasta Lwowa. Wiadomo, że korzeń rośliny umani (omanu) przy narodzinach chłopca kładziono w kołysce pod poduszką, aby rósł silny i odważny. Korzeń umani odganiał nieczystą siłę i swoim zapachem przypominał kozakowi o Ojczyźnie. Z tego korzenia przygotowywano ziele, które za Bożą modlitwą i łaską zagoiło śmiertelne rany, otrzymane w boju. Zgodnie z ludową nazwą rośliny — „Chrystusowe oko” lub „humieńce”, uważano, że sam Pan może obserwować przez tę roślinę wszystkich swoich bratanków. Humański klasztor prawosławny, w tamtym czasie nieprzystępna warownia, zbudowany na wierzchołku góry, która wznosi się nad rozlewiskiem rzeki Umy (Umanki) przy zbiegu dwóch rzek. Wspomnijmy dawne przysłowie: „Umysłu trzy gumna, ale z góry niekryte” albo „Jeść na gumnie — będzie smutek” (to jako przestroga brzmi dla tych, którzy chcą zbudować tu centrum rozrywkowe miasta). „U głupca co na umyśle — to i w gumnie…” (To już ludowa mądrość o naszych czasach, — jeśli święte miejsce stało się pustką, raczej taki naród, nacja nie będzie szczęśliwa. Wszystko zaczyna się od szanowania swojej wiary, tradycji i zachowania pamięci przodków. Kiedy zbliżasz się do starego miasta z przedmieścia — Humańska góra zachwyca, jak i w minionych wiekach, jak Anatolij RYZHENKO, m. Pryłuki Kiedy pracowałem jako nauczyciel historii w szkole, na jednym z sierpniowych posiedzeń sekcji historyków miasta poznałem i rozgadałem się z koleżanką Poliną Mykołajiwną. Dowiedziawszy się o mojej pasji do historii rodzinnego kraju, zaproponowała obejrzenie kilku starodawnych miedzianych monet. Odwiedziwszy domostwo Poliny Mykołajiwny, obejrzałem rzeczy, które były tu przechowywane. Uwagę przykuła rzecz, której nazwy wtedy jeszcze nie mogłem znać. Aby wyjaśnić jej nazwę i wiek, poprosiłem o pozwolenie na sfotografowanie jej w celu dalszego wyjaśnienia niezbędnych informacji. Z opowieści Poliny Mykołajiwny dowiedziałem się, że znaleziono tę rzecz w pobliżu Hustyńskiego klasztoru. Na jego obrzeżach znajdowano niemało miedzianych monet różnej wartości (połuszki, diengi, kopiejki, dwukopiejkówki, a nawet piątaki), wybitych w ciągu XVIII w. Przecież dobrze wiadomo, że przez znaczny odcinek czasu pod murami Hustyńskiego klasztoru organizowano coroczne jarmarki, na które z okolicznych wsi zwożono różnorodne towary i zboże: żyto, mąkę, proso, pszenicę, jarą i ozimą, grykę, jęczmień, nasiona konopne i lniane, groch, kaszę, różną żywinę i towary rzemieślniczej produkcji. Przez dziesięciolecia w ziemi nazbierało się niemało zgubionych miedzianych pieniędzy i metalowych rzeczy, które w naszych czasach po wiosennej orce czy letnich ulewach można było znaleźć na powierzchni gruntu. W literaturze specjalistycznej odszukałem informacje o takich znaleziskach. Wtedy właśnie dowiedziałem się, że archeolodzy nazwali je żmijowcami. Okazało się, że żmijowce od dawna są znane w rosyjskiej i ukraińskiej archeologii. Już w 1821 roku pojawia się pierwsza drukowana praca o nich, w której podjęto próbę wyjaśnienia znaczenia żmijowca, znalezionego w pobliżu Czernihowa, tak zwanej „czernihowskiej hrywny”. W miarę napływu żmijowców do muzeów i pojawienia się ich w prywatnych zbiorach kolekcjonerów, publikowane są nowe badania, w których
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
