Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 2Originalseite ↗

Jaka powinna być główna platforma światopoglądowa ukraińskiego dziennikarstwa?!

Слово Просвіти, №20 за 2017 рік

Informacyjno-psychologiczna i wojskowa agresja Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie spowodowała nowe wyzwania i zagrożenia dla społeczeństwa oraz ukraińskiego dziennikarstwa. Jak przezwyciężyć serwilizm i konformizm wielu dziennikarzy, polityków, deputowanych, działaczy społecznych? Pod Państwa osąd, szanowni czytelnicy, poddaję kilka swoich przemyśleń dotyczących zjednoczenia dziennikarzy Ukrainy na zasadach narodowych oraz poprawy działalności całego systemu medialnego. Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki. 1. Popieram niezwykle ważną patriotyczną inicjatywę autorytatywnej gazety „Dzień” dotyczącą „Ukraińskiej platformy dziennikarskiej”, która wywołała aktualną dyskusję o głębokiej istocie dziennikarstwa na Ukrainie i w Europie w kontekście agresji wojskowej Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie. Aktualne przemyślenia na temat patriotycznego profesjonalizmu dziennikarzy wyrazili Łarysa Iwaszyna, Olha Herasymjuk, Natalija Iszczenko, Wiktor Nabrusko, Jurij Makarow, Wadym Łubczak, Lubow Hołota, Witalij Portnykow i dziesiątki innych pracowników mediów, których podstawą twórczości jest ukraińskie narodowe budowanie państwa. Wartości moralno-duchowe, ukraińskie narodowo-obywatelskie oraz ogólnoludzkie różnymi formami i metodami propagują gazety „Dzień”, „Dzerkało tyżnia”, „Słowo Proświty”, „Ukrajinśke Słowo”, „Literaturna Ukrajina”, TRK „Lwów”, kanał radiowy „Kultura”, lwowskie radio „Niezależność” oraz szereg innych, które pracują pod hasłem „Nam pora dla Ukrainy żyć!”. Narodowo świadomi ukraińscy dziennikarze popierają rezolucję Parlamentu Europejskiego z 23 listopada 2016 r. „W sprawie przeciwdziałania propagandzie skierowanej przeciwko UE”, w której Rosję porównano do takich zagrożeń terrorystycznych jak „Al-Kaida” i ISIS. Jednak podczas sprawowania urzędu pierwszego sekretarza NSŻU Serhij Tomilenko w jednej z publikacji nazwał niewypowiedzianą, zbrodniczą, zaborczą wojnę Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie jedynie zwykłym „konfliktem między dwoma krajami”, jak gdyby moskiewska manipulacyjna propaganda i wojownicza polityka Kremla nie niosły cierpienia i bólu obywatelom Ukrainy. Niedopuszczalnie niemoralne jest flirtowanie z proputinowskim Związkiem Dziennikarzy Rosji, wspieranie fałszywego hasła „Dwa kraje — jedna profesja”, którego celem jest pozbawienie ukraińskiego dziennikarstwa narodowej istoty, zepchnięcie go w bagno kosmopolityzmu, kompleksu niższości, służalczości wobec rosyjskiej ideologii imperialnej. Były nadzieje, że na XXIV zjeździe NSŻU odbędzie się poważna dyskusja nad problemami efektywnego funkcjonowania sfery medialnej. Zamiast tego wszystko sprowadziło się do jednego — walki o stanowisko kierownika Związku. Pryncypialną postawę ujawnił Ołeksandr Buchtatyj (główny konsultant departamentu polityki informacyjnej Administracji Prezydenta Ukrainy, sekretarz NSŻU), który podkreślił, że chce, aby Narodowy Związek Dziennikarzy stał się Narodowy w istocie, a nie w formie. Niestety, wielu dziennikarzy popiera konformizm, walczy przeciwko „mowie nienawiści”. „Decydująco negatywnie odnoszę się do wspólnych projektów ze Związkiem Dziennikarzy Rosji” — podkreślił O. Buchtatyj. 2. W warunkach wojny hybrydowej do standardów zawodu dziennikarskiego trzeba odnosić się nie standardowo, nie tradycyjnie, a nieordynarnie, konstruktywnie. Posłuchajmy mądrej myśli dziennikarki, aktywistki społecznej Emine Dżepar, że „dziennikarze nie mogą być poza polityką podczas wojny. Każdy musi rozumieć, że informacja to broń”. Od tego, co i jak dziennikarz pisze, mówi w radiu, co pokazuje w telewizji, zależy siła naszych narodowych bastionów, morale obrońców Ukrainy przed rosyjskimi agresorami. Publicysta Serhij Hrabowśkyj słusznie podkreślił, że „modna obecna formuła zachodniego dziennikarstwa o „bilansie opinii i poglądów” w relacjonowaniu tych czy innych wydarzeń to światopoglądowa pornografia, którą francuski filozof Philippe de Lara aforystycznie sformułował tak: „Pięć minut dla Hitlera, pięć minut dla Żyda”. Oto wam, powiadają, dwie prawdy, obie równocenne, a wszystko inne nas nie dotyczy”. Nie trzeba dodawać, że takie podejście do relacjonowania wojny rosyjsko-ukraińskiej nie ma nic wspólnego z prawdziwie najlepszymi zasadami dziennikarskimi, tradycjami, które mają na celu nie „jakiś tam bilans opinii”, a prawdziwość, kompetencję, obiektywizm, wolność słowa i odpowiedzialność. Bilans między bielą a czernią to niemoralna szarość. Dziennikarz jest przede wszystkim obywatelem, patriotą, a do tych cech należy profesjonalizm, zdolność walki z wewnętrzną i zewnętrzną niesprawiedliwością — głównym zagrożeniem dla Ukrainy. Ideolodzy „ruskiego miru” oraz ich poplecznicy-odstępcy z naszego środowiska dziennikarskiego zawzięcie narzucają postmodernistyczne postulaty w Rosji, na Ukrainie i w Europie, czyli: przyjmujcie tylko naszą, moskiewską, prawdę, wszak wszystkie prawdy są równoznaczne, równoprawne, akceptowalne. Powiadają, że Białorusini, Rosjanie, Ukraińcy to jeden naród, a państwo ukraińskie to sztuczny twór, to błąd historii, dlatego trzeba go naprawić: zwrócić Ukrainę na łono Imperium Rosyjskiego wszelkimi sposobami. Zatem nie trzeba poddawać się rosyjskim technologiom manipulacyjnym, w szczególności w odniesieniu do wyrażenia „mowa nienawiści”. Ukraińskie media są powołane do tego, by nazywać ukraińskich bohaterów — bohaterami, wyczyn obrońców Ukrainy — wyczynem, separatystyczną zdradę — zdradą, rosyjskie kłamstwo — kłamstwem, moskiewską zbrodnię — zbrodnią, rosyjską agresję — agresją, kremlowskich lizusów — lizusami, rosyjskich najemników — niemoralnymi sprzedawczykami. Takie prawdziwe podejście zapewnia wysoki poziom wiedzy historycznej, filozoficznej, politologicznej, dziennikarskiej, autorytet argumentów, dowodów, profesjonalny patriotyzm, postawa obywatelska, narodotwórcza energia systemu medialnego. Czyż tego nie rozumieją szanowni Serhij Tomilenko, Andrij Kułykow, Anastasija Stanko, była przedstawicielka OBWE Dunja Mijatović i inni siewcy tak zwanego pojednania i porozumienia z podstępnym, kłamliwym rosyjskim agresorem, odwiecznym wrogiem Ukrainy? Nawet szanowni goście z Międzynarodowej Federacji Dziennikarzy, UNESCO i OBWE, którzy witali nas, uczestników zjazdu, dziennikarzy, ani słowem nie wspomnieli o niewypowiedzianej wojnie Rosji przeciwko Ukrainie, a nazywali ją sytuacją kryzysową, konfliktem między dwoma krajami, który powoduje śmierć dziennikarzy, prowadzi do niewoli. 3 W mediach dość często powołują się na wypowiedź Prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki o “swobodnym rozwoju i używaniu w Ukrainie innych języków, przede wszystkim rosyjskiego i angielskiego”, wspominają jego “Dekret” dotyczący “priorytetowego uczenia się” tych języków. Jestem pewien: nikt z Państwa, szanowni czytelnicy, nie będzie zaprzeczał, że trzeba znać angielski, niemiecki, francuski, chiński, arabski, rosyjski i inne języki, które poszerzają intelektualny świat człowieka. Ale w tym czasie, kiedy język ukraiński w Ukrainie jeszcze nie stał się językiem komunikacji międzynarodowej, liczba gazet w języku ukraińskim mieści się jedynie w granicach 30%, udział języka ukraińskiego w telewizji stanowi tylko 23—25%, to ogłaszanie roku nauki języka angielskiego jest, być może, nie do końca poprawne. Bezsprzecznie, znać język angielski trzeba, bo 98% całej intelektualnej informacji na świecie jest anglojęzyczna, w języku rosyjskim — tylko 1%. Dobrze rozumiecie, że język ukraiński + świadomość narodowa — to duchowa stała rozwoju i bezpieczeństwa narodu oraz państwa. Dlatego media są powołane do tego, by głęboko, wszechstronnie opowiadać, że tak zwana “naturalna ukraińsko-rosyjska dwujęzyczność” — to skutek realizacji 480 cynicznych i okrutnych okólników, dekretów, uchwał, instrukcji, zarządzeń o zakazie języka ukraińskiego i kultury. Według słów utalentowanego językoznawcy Jurija Szewczuka, “ukraińsko-rosyjska dwujęzyczność”, która panuje w telewizji, radiu, internecie, którą spotykamy w niektórych gazetach, a nawet w “Żurnalisti Ukrajiny”, to językowa schizofrenia lub lingwoschizofrenia, która niszczy język ukraiński na wszystkich jego poziomach — od Prezydenta, Premiera, deputowanych, ministrów — do dziennikarza, operatora telewizyjnego, ucznia i studenta. Przecież ludzie, zgodnie z prawami psychiki, reprodukują taki język, jaki słyszą w telewizji, radiu, w instytucjach państwowych. Niestety, w Ukrainie funkcjonują kanały telewizyjne i radiowe, które sprzyjają temu, do czego zawsze dążył rosyjski imperializm w czasach carskich i komunistycznych i co próbują zrealizować obecni politycy Kremla — zniszczyć język ukraiński i kulturę od wewnątrz, upodobnić do rosyjskiej tak, aby sami Ukraińcy “dobrowolnie” z niej zrezygnowali i realizowali zbrodniczy projekt “Noworosja”. Do takich kanałów przede wszystkim należą “Inter”, “NewsOne”, “112 Ukraina” i inne. Struktury “Ukrtelekomu” dopełniają zniszczenia ukraińskiego z ducha radia przewodowego, a większość stacji radiowych FM — to rosyjskojęzyczne z wyraźnym moskiewskim posmakiem. Inspiratorami takiej cynicznej polityki są właściciele kanałów telewizyjnych i radiowych — oligarchowie-cudzoziemcy oraz menedżerowie, dla których Ukraina — to jedynie żyzne terytorium do wzbogacenia się. Podkreślam, że patriotą Ukrainy czyni nie krew, a uświadomienie, że człowiek — to cząstka swojej Ojczyzny i od jej honoru zależy honor kraju. Ten, kto gubi na życiowej drodze ukraińskie narodowe i ogólnoludzkie uczucia moralno-duchowe, prędzej czy później zaczyna służyć złu. Językową schizofrenię kultywują nie tylko na komercyjnych kanałach telewizyjnych i radiowych, ale także na kanale UA:Perszyj. Czyżby taką sytuację aprobowano w Ministerstwie Polityki Informacyjnej Ukrainy, przez byłego dyrektora generalnego NTKU, a obecnie przewodniczącego zarządu Telewizji Publicznej Zuraba Alasanię?! Uważam, że Narodowa Rada Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii powinna pryncypialnie wymagać od kierowników kanałów telewizyjnych i radiowych przestrzegania wykonywania licencji na nadawanie, język rosyjski, jak każdy obcy, dubbingować ukraińskim tłumaczeniem, jak to robi, na przykład, “Głos Ameryki”. Zamiast prawdziwego estetyczno-moralnego ukraińskiego humoru kanały telewizyjne TET, ICTV, STB, “1+1” i inne propagują różnorodne programy, w których szkalują język ukraiński, drwią z ukraińskojęzycznych piosenek, narodowo-kulturowych tradycji i zwyczajów. Ukraińską psychikę niszczyli Tarapunka ze Sztepselem, dołhonosyky, krolyky, Serdiuczka, “Fajna Jukrajna”, a obecnie to niemoralne widowisko kontynuują nieśmiertelny “Witalka”, “Dizel-szou”, “Odnoho razu pid Połtawoju”, “Na troich”, “Wariaty” i inne wraz z filmami “Ostanij moskal”, “Seło na miljon”. Wszystkich nie wymienisz. Widowiska “95 kwartału”, “Lihy smichu” przekazują swoim widzom idee, że państwo ukraińskie — to niepoważne, język ukraiński niezdarny (chyba że do śmiechu!), a ukraińskiej kultury, ukraińskiego rodzimego humoru w ogóle nie ma. U komików Zełenskiego i Koszowego najczęściej wywołują śmiech opowieści seksualne lub pogarda dla ukraińskich wartości narodowych w rodzaju: “Jestem tak patriotyczny, że niedawno wyrósł mi nie ząb, a tryzub mądrości”. Cieszyła się tym niezdarnym, niemoralnym wyrażeniem Nastia Kamienskich. Zarówno Nastia, jak i komicy narzucają ukraińskojęzycznym dzieciom komunikację w języku rosyjskim. W programach “Hołos krajiny”, “Hołos. Dity” ukraińskojęzyczna piosenka — to rzadkie zjawisko. Uważam, że konkursy piosenki trzeba przeprowadzać według takiej zasady: uczestnik zmagań piosenkarskich obowiązkowo musi wykonać ukraińskojęzyczną piosenkę, a drugą — w jakimkolwiek innym języku. “Gwiazdorscy” trenerzy także powinni dawać przykład — komunikować się z uczestnikami konkursu, którzy mieszkają w Ukrainie, tylko w języku ukraińskim. Mieć wyraźnie zaznaczoną ukraińską postawę patriotyczną, a nie rozmytą, kosmopolityczną. Piosenkarz Iwan Dorn w wywiadzie dla rosyjskiego blogera nazwał wojnę rosyjsko-ukraińską “kłótnią dwóch pobratymców”. Czyżby pobratymiec mógł zabijać pobratymca, jak to złowieszczo robią rosyjscy agresorzy i ich poplecznicy-separatyści? 4 Powrót do ukraińskiej istoty rodowej w nowoczesnych warunkach informacyjno-psychologicznej i wojskowej agresji FR przeciwko Ukrainie oznacza naturalną potrzebę głębokiego odczucia i zrozumienia ukraińskiej tożsamości narodowej, moralności i duchowości. Niestety, niemało dziennikarzy z jakiegoś powodu nie opanowuje prawdziwej, kompleksowej i systemowej wiedzy, brakuje im umiejętności jasnego rozstawienia historycznych akcentów z uwzględnieniem nowoczesnych procesów polityczno-ideologicznych i globalizacyjnych. Stąd — zalew skandalicznych, destrukcyjnych, niemoralnych materiałów oraz przemilczanie, ignorowanie społecznie ważnych faktów, wydarzeń, zjawisk, co nie sprzyja moralno-duchowemu rozwojowi czytelników, widzów, słuchaczy, ich informacyjnej świadomości. Przykładów jest niemało. Zwracam uwagę na taki. W tym roku mija 1165 lat od powstania staroukraińskiego państwa Ruś. Nestor Kronikarz w “Powieści minionych lat” pytał: “Откуда єсть пошла Руськая земля?”. I sam odpowiedział: “В літо 852 начаша ся прозивати Руськая земля”. Niestety, w większości mediów ten temat jest poza uwagą. Bardzo dobrze, że gazeta “Słowo Proświty” opublikowała artykuł J. Muszkietyka “To musi wiedzieć każdy” (nr 16 z 2017 r.). Ważne jest, aby jeszcze i jeszcze wyjaśniać ukraińskiej, rosyjskiej, europejskiej i światowej ludności, że spadkobierczynią Rusi, Rusi Kijowskiej jest Ukraina (!), a nie Moskwa=Rosja. Rosjanie i Ukraińcy — to różnego rodzaju-plemienia. Ale jesteśmy sąsiadami i trzeba żyć w zgodzie i pokoju. Przykład naświetlenia

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn