Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 2Originalseite ↗

Prośwityjanie przeciwko antypaństwowemu

Слово Просвіти, №25 за 2012 рік

Kontynuacja. Początek na str. 1. Wiadomo, że rządząca większość przed niczym się nie cofnie. Pokazały to wyniki pierwszego czytania projektu ustawy. Kolejne głosowania mogą odbyć się już niedługo — w lipcu. Najprawdopodobniej zostaną przeniesione na ostatni tydzień pracy Rady Najwyższej. Jeszcze niedawno siły narodowo-patriotyczne stały na stanowisku, że jest to ustawa antykonstytucyjna, dlatego nie należy brać udziału w jej rozpatrywaniu, a potem, jakoby, oprotestujemy ją. Ale to błędne stanowisko. Obecnie przygotowano już kilkaset propozycji, uwag i poprawek do tego projektu ustawy. Dopiero po ich rozpatrzeniu w Komitecie ds. Kultury i Duchowości będzie on wnoszony na salę obrad. Trzeba być gotowym na wszelkie nieprzewidywalne działania władzy, której obojętna jest reakcja światowej opinii publicznej. Na przeforsowanie tej antykonstytucyjnej ustawy władza „rzuciła” ogromne środki i zasoby administracyjne. Powiedzmy, sam przewodniczący Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Klujew faktycznie przekształcił gabinet sekretarza Rady Najwyższej Zajczuka w miejsce „sanacji” i zastraszania deputowanych. W przeddzień głosowania wzywano tam tych deputowanych, którzy nie przestraszyli się nieukrywanych gróźb, broniąc norm konstytucyjnych. A ilu z nich złamało się i poszło na układy? Spójrzcie na listę tych, którzy zagłosowali „za”, sprzedając język za trzydzieści srebrników… Wiemy, że Ukraina jest państwem monoetnicznym, nas, Ukraińców, jest tutaj 77,8% zgodnie ze spisem z 2001 roku. Mniejszości etniczne w pełni korzystają ze swoich praw konstytucyjnych. Próby wyniesienia języka rosyjskiego, języka mniejszości, języka sąsiedniego państwa do statusu drugiego języka państwowego, który faktycznie stanie się dominującym, są zamachem na konstytucyjne fundamenty państwa ukraińskiego. Dlatego musimy ogłosić otwartą ofensywę na niszczycieli Ukrainy. Kierując się naszymi prawami konstytucyjnymi, szukajmy metod i form oporu obywatelskiego. Pawło Hrycenko, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy: — Sytuacja jest niezwykle skomplikowana. Artykuł 10 Konstytucji dotyczący państwowego statusu języka ukraińskiego do tej pory nie został zrealizowany. Korzystając z tego, Partia Regionów za wszelką cenę stara się nadać rosyjskiemu faktycznie status drugiego języka państwowego, powołując się na swoje obietnice wyborcze. Te działania naruszają Konstytucję, a na miejscach, w regionach, trwa praktyka zakazywania języka ukraińskiego. Przeciwdziałać brutalnej antykonstytucyjnej ofensywie można i trzeba, jest to w końcu nasz obowiązek jako obywateli Ukrainy. Co proponuję? Przy prezydencie Ukrainy istnieje Rada Humanitarna. Wiem, że wchodzą do niej ludzie, którzy mają głos i mogą powiedzieć prawdę. Jeśli prezydent jest po stronie Konstytucji, z narodem ukraińskim, wtedy Rada pozostaje przy takim prezydencie. Jeśli jednak jest po stronie sił antykonstytucyjnych i wyłącznie — Partii Regionów, to Rada powinna się samorozwiązać. Nie sądzę, aby tacy ludzie jak Dmytro Stus, Bohdan Stupka, Łarysa Skoryk, Iwan Dracz i inni przedstawiciele inteligencji — obrońcy idei ukraińskiej, języka ukraińskiego, zajęli stanowisko antyukraińskie. W ten sposób można nie dopuścić do rozwoju i eskalacji wydarzeń w Radzie Najwyższej przy uchwalaniu projektu ustawy w drugim czytaniu. Swoją drogą, NAN Ukrainy rozpatrywała językowe projekty ustaw, w szczególności projekt Kiwałowa—Kołesniczenki. Do ekspertyzy naukowej i wniosków został on skierowany do różnych instytutów akademickich: do prawników, do językoznawców, do politologów. Niezależnie od siebie dali oni analogiczne wnioski: projekt ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej” nie ma nic wspólnego z interesami państwowymi Ukrainy. W ten sposób żaden instytut akademicki Narodowej Akademii go nie poparł, nie poparła go również NAN Ukrainy w całości. Akademia Nauk Ukrainy pozostaje z narodem ukraińskim. Borys Olijnyk, poeta, akademik NAN Ukrainy, przewodniczący Ukraińskiego Funduszu Kultury: — Język to powietrze i płuca, którymi oddychamy. Jako główny sprawozdawca jeszcze w tej, radzieckiej Radzie Najwyższej, broniłem legalności nadania językowi ukraińskiemu statusu państwowego. Wtedy Ustawę uchwalono jednogłośnie. Pole funkcjonowania języka ukraińskiego ograniczało się do 60%, rosyjskiego i innych języków — do 40%. Obecnie, w czasach niepodległości, ukraiński jest ograniczony do 10%. 23 lata temu Ustawie, 21 lat jak Ukraina jest niepodległa. To całe pokolenie! A gdzie my przez cały ten czas byliśmy? Dlatego uważam, nie trzeba uciekać się do narodowego masochizmu i zrzucać na kogoś trzeciego tego, co się dzieje. Trzeba brać stery rządzenia państwem w swoje ręce! Nie zapominajmy, że 90% tutejszych Rosjan zagłosowało za niepodległością Ukrainy. Nie trzeba ich obrażać. Naszym zadaniem nie jest płodzenie oponentów, a gromadzenie zwolenników. W dokumentach i oświadczeniach nie warto używać terminów o charakterze pojęciowo-kategorialnym. Trzeba czytać nam wszystkim razem projekty dokumentów, które przygotowywane są pod obrady Rady Najwyższej. Ponieważ mamy Ustawę o językach państwowych w redakcji z 1989 roku, to każdy powinien jej przestrzegać i ją wykonywać. Trzeba uchwalić wreszcie ustawę o ochronie języka ukraińskiego, żeby nie było żadnych pytań. Iwan ZAJEC, deputowany ludowy Ukrainy: — Podczas przygotowywania tego projektu ustawy doszło do swoistej stymulacji językowej działalności antyukraińskiej. Generatorem wystąpiła ustawa Kiwałowa—Kołesniczenki. Jej pojawienie się to nie jakieś tymczasowe rozwiązanie czy spontaniczne działanie. To rezultat działalności sił antyukraińskich na czele z samym prezydentem. Z drugiej strony, to realizacja planów Putina dotyczących zniewolenia Ukrainy. Myślę, że Rosja uświadomiła sobie, iż na Ukrainie pogłębia się proces państwowotwórczy. Pojawiło się młode pokolenie ludzi z godnością narodową, którzy rozmawiają w języku ukraińskim, nawet w tak zwanych regionach rosyjskojęzycznych. A to nie wchodzi w strategiczne plany Moskwy. Jeśli mówić o polityce Janukowycza, to pojawienie się tego projektu ustawy jeszcze raz potwierdziło, że Janukowycz i jego partia władzy handluje strategicznymi zasobami, interesami Ukrainy, co jest niedopuszczalne w jakimkolwiek państwie dla jakiejkolwiek władzy. W Charkowie „handlował” bezpieczeństwem państwa, odmawiając członkostwa w NATO i wpuszczając na Ukrainę jeszcze na 25 lat obcą, Czarnomorską Flotę Federacji Rosyjskiej. I wszystko to za wirtualne korzyści dotyczące ceny gazu. Handluje wartościami humanistycznymi państwa: językiem, kulturą, przestrzenią informacyjną. Nawet przebywanie Tabacznyka na stanowisku ministra oświaty ma dla niego swoją cenę. Jesteśmy świadkami tego, że wszystko, co dzieje się na Ukrainie, robione jest pod przykrywką prezydenta Janukowycza i przy jego bezpośrednim udziale. Dlatego są dwie przyczyny: jedna uwarunkowana charakterem tej władzy, druga — zamówieniem Moskwy. Projekt ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej” jest tego kolejnym potwierdzeniem. Po pierwsze, musimy dać adekwatną odpowiedź na ten projekt ustawy. Z ich strony idzie masowa kampania informacyjna, propaganda ich antykonstytucyjnej ustawy. A z naszej — oprócz „Proświty”, gazety „Słowo Proświty” i jeszcze kilku dziesiątek publikacji w innych wydawnictwach, mało co jest. Po drugie, efektywnie i przemyślanie należy przeciwstawiać się tym działaniom większości rządzącej, która przepycha projekt ustawy. Muszę przypomnieć i zwrócić waszą uwagę, że tego dnia głosowano nie tylko ten dokument, ale i inny projekt ustawy, który przegłosowano w pierwszym czytaniu — o wychowaniu przedszkolnym. Zgodnie z nim rodzicom nadawane będzie prawo wolnego wyboru języka w placówkach przedszkolnych. A to nie mniej podstępne i niebezpieczne dla ukraińskiej państwowości. I pierwszy, i drugi projekt ustawy są separatystyczne, ksenofobiczne wobec Ukraińców i jednocześnie asymilacyjne. O tym musi wiedzieć każdy ukraiński obywatel. Społeczeństwo i partie polityczne muszą zintensyfikować pracę wyjaśniającą i informacyjną z ludźmi dotyczącą „bohaterów” tych projektów ustaw oraz tych, którzy głosowali za nimi. Na przykład, wśród tych, którzy przygotowują się do startu w wyborach w okręgach większościowych na Żytomierszczyźnie: Żurawski, Łytwyn i inni. Trzeba ludziom pokazać ich prawdziwe oblicze. Siły demokratyczne muszą sformować i przeciwstawić renegatom listę ukrainocentryczną na wybory do Rady Najwyższej. Mykoła ŻULYNSKYJ, dyrektor Instytutu Literatury: — Mam trzy propozycje: 1) Niezbędne jest uchwalenie ustawy o języku ukraińskim jako języku państwowym; 2) Proces z antykonstytucyjnym projektem ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej” ruszył i trzeba go maksymalnie zahamować (za pomocą poprawek); 3) Światowych procesów nie zatrzymasz. We Francji, na świecie po francusku rozmawia 200 mln osób. Francja ma 450 centrów kulturalnych w 150 państwach świata. Finansuje je państwo. Francja w 1970 r. stworzyła towarzystwo „Frankofonia”, którego celem jest rozpowszechnianie, propagowanie, wspieranie na świecie języka francuskiego. Francja boi się, że francuski zostanie wyparty, a Francuzów jako narodu nie będzie. Porównajmy z Ukrainą. U nas jest katastrofalna sytuacja! Dalej. W 1984 roku Paryż uchwalił ustawę o języku francuskim, zainicjowaną przez Zgromadzenie Konstytucyjne. Jednogłośnie poparły ją Zgromadzenie Narodowe i Senat, co roku wysłuchiwana jest informacja o jej wykonaniu. Za niewykonanie tej ustawy wprowadzono bardzo wysokie kary (do 20 tys. euro lub do 6 miesięcy więzienia). Jeśli nie zostanie uchwalona ustawa o języku państwowym na Ukrainie, zagrożenie dla naszej państwowości stanie się realne i nieprzewidywalne. Jarosław PITKO, przewodniczący Lwowskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty”: — Dobrze powiedział nowy patriarcha Greckokatolickiego Kościoła Światosław, że trzeba budować ukraiński świat. Ale jest jedna poprawka: budować go ofensywnie. A nie tak jak krysznaici: zanim zrobią krok, trzykrotnie się obejrzą, żeby nikogo nie obrazić, nie potrącić. Jeśli będziemy tak budować Ukrainę, to potrwa to długo. Popieram tych, którzy stracili nadzieję na zwrócenie się do prezydenta Ukrainy Janukowycza. Trzeba zwracać się do narodu, który jest pierwotnym źródłem władzy na Ukrainie, a nie do tego, kogo postawiliśmy: kto z własnej woli, a kto nieświadomie. W dniu uchwalenia projektu ustawy zebraliśmy autobus ludzi za własne środki, pojechaliśmy i byliśmy pod murami Rady Najwyższej. Tym ludziom, którzy nie mogli pojechać, wydrukowaliśmy tysiące odezw, rozdaliśmy pod cerkwiami, wzywaliśmy do pikietowania Lwowskiej Administracji Obwodowej. Władza powinna czuć, że nie tolerujemy jej. Dyskusja dotycząca wyjścia z Rady przy prezydencie jest zbędna, ponieważ ta Rada powinna była już wyjść 5 czerwca i złożyć swoje pełnomocnictwa, oświadczyć i prezydentowi, i światu, że nie chce upiększać fasady władzy, która pracuje przeciwko swojemu narodowi. Polityka państwowa składa się z pozycji i sytuacji w terenie. „Proświta” od razu odmówiła udziału w tych radach przy administracjach obwodowych. Wzywaliśmy mieszkańców Lwowszczyzny do pisania listów-odezw z protestami. Powiecie, że to nic nie da. Da. Człowiek, który to pisze, jest uczestnikiem procesu. Podjęto decyzję w każdym rejonie, w każdym osiedlu, miasteczku, mieście, aby przeprowadzić akcje protestacyjne pod murami rejonowych administracji państwowych. Warto byłoby takie protesty przeprowadzić na całej Ukrainie. Po 5 czerwca ludzie przekonali się, że partie polityczne w większości jedynie wykorzystują ich w swoich celach przedwyborczych, a kwestię językową wykorzystują jako sposób aktywizacji swojego elektoratu przed wyborami. Dlatego dzisiaj jest taka organizacja — „Proświta”, która powołana była w czasie jej stworzenia w XIX wieku, w czasie

S. 4 · Originalseite ↗

Zakończenie. Początek na str. 1—3. Działa szowinistyczna maszyna, dobrze wspierana naftowymi pieniędzmi. Co robić w parlamencie? W mediach była informacja, że ponad 70 deputowanych w rzeczywistości za tą ustawą nie głosowało. To podstawa prawna, którą trzeba wykorzystać. Takie bezprawie nie pierwszy raz, pamiętamy, jak ta Rada Najwyższa sama sobie o rok przedłużyła życie. Ludzi, którzy nie głosowali za ustawą, należy wesprzeć, żeby nie zmienili zdania. Ten bilans głosów trzeba utrzymać. Elementy walki parlamentarnej trzeba wykorzystać maksymalnie, rozwinąć ofensywne akcje protestacyjne. Stawiajmy opór pozaparlamentarny. Czy może go zorganizować opozycja? Dla obecnej opozycji ta kwestia nie jest priorytetowa, jej liderzy sami w życiu codziennym nie posługują się językiem państwowym. Dlatego główną rolę musi odegrać organizacja społeczna. Trzeba wyprowadzić ludzi na akcję, chociażby 10—40 tysięcy, dobrze byłoby podczas meczu Euro-2012. Władza nie chce skandali w tym czasie. Myślę, że odstąpią od uchwalenia projektu ustawy. „Regionalna” logika tej ustawy polega na tym, że ich socjologowie obliczyli, jakoby ta ustawa dodała około 5% głosów dla Partii Regionów. Rosyjska zaś piąta kolumna ma bardziej gruntowne interesy. Trzeba powiązać kwestię językową z socjalnymi, ekonomicznymi, co zainteresuje nawet rosyjskojęzycznego obywatela. Jeśli zostanie stworzona rada koordynacyjna, my tam wejdziemy, będziemy pracować. Zagraniczni Ukraińcy pikietowali już ponad dwadzieścia ambasad w różnych krajach. Ale kwestia językowa rozstrzyga się nie w Nowym Jorku czy w Monachium, a w Ukrainie. Jedynie mobilizując wszystkie zasoby, będziemy w stanie wygrać tę bitwę. Jurij HNATKEWYCZ, deputowany ludowy Ukrainy: — Po ogłoszeniu Niepodległości byłem w Komitecie ds. edukacji i nauki. Rozmawialiśmy z Juchnowskim o tym, że za Ukrainę przelano tyle krwi, a my tak spokojnie, bez ani jednej kropli, zdobyliśmy niepodległość. Ihor Juchnowski wtedy powiedział: „Coś nie chce się wierzyć, że nie będzie próby powrotu do przeszłości”. Wydaje mi się, że te siły, które chcą nas zawrócić do przeszłości, zaczęły aktywnie działać. O tym będą decydować nie tyle w gabinecie Janukowycza, co w gabinetach innych państw i nie tylko Rosji, jeśli weźmiemy pod uwagę narodowość 95% oligarchów, którzy panują w Ukrainie. Kto obecnie realnie jest u władzy, kto rządzi Ukrainą? I oni tego kapitału i władzy nie oddadzą nigdy. Oni pójdą na wszystko. W tym celu na szefa SBU wyznaczono człowieka, który urodził się pod Moskwą, w tym celu ściągnięto przez dwie granice i dwa obywatelstwa Sołomatina, który uderzył mnie krzesłem w głowę, a teraz został ministrem obrony. Najlepiej zna się na czołgach, które będą stały na Majdanie, kiedy my tam wyjdziemy. Ci ludzie nie chcą oddawać władzy, nie wsłuchują się w opinię Europy. Sami oni dążą, oczywiście, do Europy, ale nie chcą demokratycznych wyborów, bo to oznacza oddanie władzy. Janukowycz już ogłasza pauzę w relacjach z Europą itd. Kiedy mnie swego czasu agitowano do przejścia do większości w Radzie Najwyższej i oferowano pieniądze, to zapewniano, że żadnych wyborów w 2012 roku nie będzie, a jeśli nawet będą, to zostaną uznane za nieważne. Jeśli wyborów nie uzna Europa, deputowani przedłużą swoje pełnomocnictwa do 2015 roku. Jeśli wygra opozycja, to już oni znajdą powód, by uznać wybory za nieważne. Co do nacisku na prezydenta. Kiedy Tabacznyk przygotowywał propozycję dla Kuczmy o drugim języku państwowym, wtedy ja, Anatolij Pohribny, Ołeksandr Ponomariw poszliśmy do prezydenta. Zdołaliśmy go przekonać, żeby nam nie przeszkadzał. Wtedy to zadziałało. Bo Kuczma to nie Janukowycz i wtedy jeszcze nie było tego oligarchatu-pacanatu, który rządzi Ukrainą. Teraz nie ma generała Petruka, który dowodził wojskami lądowymi, a obecnie leży w szpitalu pobity. Jestem przekonany — regionalni będą robić wszystko, żeby uchwalić ustawę jak najszybciej. Głosowało za nią około 70 osób, których nie było na sali. Obok mnie siedzi Stepan Karłowycz Hłus, prezes firmy „Niemiroff”. Nie było go na sali, a jego kartą zagłosowano. I tak wielu. Widzę jedno wyjście — dopiąć swego, żeby każdy głosował tylko za siebie. Mimo wszystko zostawiam moment na optymizm. Czasem zdarzają się wydarzenia, których nikt nie mógł przewidzieć i zaprognozować: i niepodległa Ukraina tak powstała, i Majdan. I wydarzenia po Majdanie. Zatem w znacznej mierze wszystko będzie zależeć od tego, jak ułoży się tam, na niebiosach. Marija OLIJNYK, zastępca przewodniczącego Donieckiego obwodowego zrzeszenia „Proświty”: — Dzisiaj mamy Ustawę o językach w Ukraińskiej SRR i artykuł 10 Konstytucji Ukrainy. I choćby co zostało obecnie przyjęte na szczeblu państwa nawet w obronie języka ukraińskiego, jeszcze nie oznacza, że urzędnicy w terenie nie będą tworzyć tego, co dzieje się teraz. Mnie przez 20 lat żaden urzędnik nie odmówił udzielenia odpowiedzi, bo ja jeden raz podałam do sądu i wygrałam. Jest elementarna procedura, jak otrzymać odpowiedź. Obecnie jeszcze nie działa ustawa Kiwałowa-Kołesniczenki. Powiedzmy, przed Euro-2012 donieccy urzędnicy wprowadzili automatyczne ogłaszanie przystanków w tramwajach, trolejbusach dla wygody fanów. Pierwszy komunikat po rosyjsku, drugi — po angielsku. Ja daję im ustawę o językach, art. 10 Konstytucji, wyjaśnienie konstytucyjne z 1999 roku, że powinno być ogłoszenie po ukraińsku, a potem w innych językach. Otrzymałam odpowiedź: „Mogą być wykorzystywane obok ukraińskiego także języki narodowe. Ponieważ język rosyjski jest powszechnie używany na terytorium miasta Doniecka, to i w sferze transportowej obsługi ludności używa się języka rosyjskiego jako akceptowalnego dla stron”. I tak oni będą odpowiadać, choćby co uchwalili na szczeblu ogólnopaństwowym. Podałam do sądu. My dzisiaj bronimy w sądzie trzy szkoły w Makiejewce. W 2006 roku Blyzniuk, ówczesny przewodniczący rady obwodowej, zatwierdził jako drugi język państwowy na terytorium Doniecczyzny rosyjski. 4 lata, 4 miesiące i 4 dni trwał sąd i 4 września 2010 roku Wyższy Sąd Administracyjny potwierdził, że wygraliśmy pierwszy, drugi i trzeci sąd. Nam potrzeba fachowo przeciwko nim pracować. Teraz Benkendorf i Arfusz kierują Pierwszym kanałem narodowym. Dlaczego nie podać do sądu na Arfusza, urzędnika państwowego, który nie włada nawet językiem rosyjskim? Trzeba podać do sądu i dać informację na wszystkie kanały o tych urzędnikach. Ci ludzie uważają, że Ukrainy nie ma, a jest Małorosja, którą trzeba przyłączyć do Rosji. Należy rozumieć, że nierzadko prości rosyjskojęzyczni ludzie to nasi sojusznicy. Ze mną teraz bronią ukraińskich szkół 240 rodziców donieckiej 111. szkoły, którzy nie znają języka ukraińskiego. Oni wychowywali się w tym czasie, kiedy tylko 2% dzieci w całej Doniecczyźnie uczyło się po ukraińsku. Ale oni przygotowali plakat „My siebie spalimy, jeśli zabierzecie prawo uczyć nasze dzieci w języku państwowym”. Z rodzicami trzech szkół w Makiejewce sytuacja jest taka sama. Oni mnie zaprosili bronić ich ukraińskich szkół, bo chcą, żeby ich dzieci uczyły się w języku państwowym. Mam pretensje do deputowanych ludowych. Mówicie, uchwaliliście ustawę o wyborze języka przez rodziców w przedszkolach. Dlaczego my o tym nie wiemy? Wy powinniście nam natychmiast dawać całą informację, a my będziemy od razu reagować. Wasyl CZEPURNYJ, przewodniczący Czernihowskiego obwodowego zjednoczenia „Proświty”: — Doświadczenie Europy świadczy o tym, że tam o wszystkim decyduje samoorganizacja, samorządność, do której Ukraińcy są genetycznie skłonni. Trzeba zbadać doświadczenie takich osobistości jak Ołeh Skrypka, Iwan Małkowycz i inni, którzy własnym kosztem popularyzują język ojczysty i kulturę, wypracować plan pozabudżetowego bezprzemocowego oporu. Dwie lub trzy zimy z rzędu w Lubeczu nad Dnieprem planowo wysadzano lód, bo obliczono, że będzie powódź i naniesione piaski w Konczy-Zaspie zostaną zniesione. Otóż, jeśli będzie ludowa powódź, to zniesie wszystkie posiadłości, nie rozróżniając, czy to regionalisty Klujewa, czy opozycjonisty Jaceniuka. Młodzi proświcianie są nastawieni bardzo zdecydowanie w obronie Ukrainy. Jeśli śledzicie sprawę Witalija Zaporożca, jeśli słyszeliście o sprawie nieżyńskich robin hoodów, to zrozumiecie — narasta ludowa powódź, która wszystkich zniesie. Więc żeby stało się to cywilizowanie, przestańmy być tolerancyjni i pomyślmy o tym, że „Proświta” musi ogłosić publicznie stworzenie czarnej listy. Każdy z nas ma to, co najdroższe — język i wiarę. To jest to, o co będziemy walczyć do ostatka. I rozpocząć ogólnoukraińską akcję „Żółta kartka”. Na wszystkich szczeblach ludziom, którzy ignorują lub znieważają język państwowy, wręczać żółtą kartkę. Jeśli będzie to masowy ruch, to wpłynie na wynik. Iwan JUSZCZUK, przewodniczący Kijowskiego miejskiego zjednoczenia „Proświty”: — W Konstytucji zapisano: „Nosicielem suwerenności i jedynym źródłem władzy jest naród”. Ale dla naszego narodu, według badań, język stoi na 31. miejscu, to pytanie nie jest główne, bo on nie wyłapuje związku między statusem języka a dobrobytem. To właśnie musimy wyjaśniać ludziom. Język to nie tylko środek komunikacji, ale i nasz zasób ekonomiczny, to także warunek naszego postępu. Trzeba kontynuować to, co przez dziesięć lat robił świętej pamięci Anatolij Pohribnyj, kiedy prowadził audycję „Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba”. Jego wystąpienia są tak aktualne dzisiaj! Wybrałem z trzech książek to, co najaktualniejsze, i wydałem 500 egzemplarzy pod tytułem „Szewczenkowe imperatywy i my” na własny koszt. Zbliża się 200-lecie Kobziarza. Szewczenko to największy nacjonalista w pozytywnym znaczeniu, on bronił naszej przyszłości. Musimy wykorzystać tę datę, przeciwko Szewczence nikt nie odważy się wystąpić. Serhij SAWCZENKO, przewodniczący Krymskiego zjednoczenia „Proświty”: — Dlaczego na Krymie w żadnym mieście nie można kupić ogólnokrajowej gazety „Uriadowyj kurjer” w języku ukraińskim? To pytanie do deputowanych ludowych. Niedawno na żywo występował przedstawiciel Tatarów krymskich, stary nomenklaturowiec, który prawie nie zna języka ojczystego, ale widać, że przejmuje się tym problemem. Zrozumiałem: on ma nadzieję, że ta ustawa go obroni. Powiedział nawet: „Pojawią się miejsca pracy dla tysięcy tłumaczy z języka krymskotatarskiego”. Na to liczą przedstawiciele mniejszości narodowych. Trzeba im wyjaśnić, że ustawę uchwala się nie dla nich.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn