Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 12Originalseite ↗

Nie spieszcie się z oddzielaniem Donbasu od Ukrainy!

Слово Просвіти, №27 за 2012 рік

Iryna MAHRYCKA, kand. nauk filologicznych, docent Wschodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Dala, miasto Ługańsk. Kiedy w połowie lat 90. zbierałam w ukraińskich wsiach Ługańszczyzny materiał do swojej pracy doktorskiej na temat leksyki weselnej, marzyłam o tym, by trafić na tradycyjne wesele słobożańskie. Właśnie wtedy zrozumiałam, że jest ono cząstką przebogatej warstwy naszej kultury, a jego korzenie tkwią w dawnych przedchrześcijańskich zwyczajach. Starsi ludzie, z którymi rozmawiałam, nie tylko odpowiadali na pytania dotyczące obrzędu weselnego, ale też opisywali samo wesele, śpiewali pieśni, które znali od swoich babć. Potem, studiując wydaną w 1898 roku książkę „Żyzn’ i tworczestwo krestjan Charkowskoj gubernii: Oczerki po etnografii kraja” (opracowaną przez naczelnika Charkowskiego Gubernialnego Komitetu Statystycznego Wasyla Iwanowa, pod którego kierownictwem miejscowi nauczyciele zebrali wspaniały materiał etnograficzny, w tym weselny, w 48 wsiach współczesnej Północnej Ługańszczyzny), zauważyłam, że moi informatorzy dobrze pamiętają to, co opisano ponad sto lat temu. Łyk ukraińskiej autentyki w Donbasie. A kilka dni temu miałam szczęście zobaczyć fragment wesela, który malowała moja wyobraźnia na podstawie opowieści starych rozmówców. W ramach Ługańskiego Obwodowego Konkursu Ogólnoukraińskiego Festiwalu „Czerwona Ruta” prezentowały swoje występy nie tylko zespoły estradowe, ale i folklorystyczne; kryteriami oceny występów tych ostatnich było wykonywanie prawdziwych tradycyjnych wzorców autentycznej twórczości ludowej, które funkcjonują w tym regionie, a także maksymalne zbliżenie ich do wykonania przez prawdziwych nosicieli tradycyjnej kultury ludowej. W eliminacyjnym konkursie folklorystycznym wzięło udział siedem zespołów — sześć z obwodu ługańskiego i jeden z donieckiego. Występy moich ziomków jury odrzuciło, nawet nie wysłuchawszy ich do końca, bo nie było w nich żadnej autentyki: czyż można uznać za autentyczne właśnie dla Słobożańszczyzny rozpowszechnione na całej Ukrainie pieśni „Oj u wyszneowomu sadoczku”, „Oj na hori dwa dubky” itp., na dodatek bez żadnego lokalnego zabarwienia? Zwyciężyli w konkursie goście z Doniecczyzny. Wielopokoleniowy zespół złożony z 15 osób pokazał na scenie fragment ukraińskiego wesela: kawalerskie wesele — w tej formie, która funkcjonowała na południowym wschodzie Ukrainy sto i dwieście lat temu. Zachowanie uczestników grupy było naturalne, pozbawione teatralizacji, wymuszonych gestów i mimiki, stroje, ozdoby i przedmioty rytualne były organiczne i wydawało się, że jest się obecnym na prawdziwym tradycyjnym ukraińskim weselu. A kiedy doniecczanie zaśpiewali swoimi potężnymi głosami — obecnym przeszły ciarki po plecach. Sekret sukcesu „Zahrajjaroczek”. Doniecka grupa folklorystyczna nazywa się „Zahrajjaroczky”. Jest to pogańska kontaminacja słów „zahrawaty” (grać, prowadzić korowody na znak wiosennego przebudzenia przyrody i płodności) oraz „Jaryło” (wschodniosłowiański bóg Słońca). Kierownikiem tej grupy jest 42-letnia Iryna Kriuczenko, pochodząca z ukraińskiej wsi Malyniwka w rejonie wołnowaskim (która znajduje się niedaleko rodzinnej wsi Iwana Dziuby — Mykołajiwki). Iryna nie posiada specjalnego... Iryna MOŁCZANOWA, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, członkini Wszechukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Otworzyła je Switłana Kuzniecowa, zastępczyni przewodniczącego Donieckiej Obwodowej Administracji ds. narodowości i religii. Podkreśliła ona: administracja obwodu stara się pomagać w rozwoju każdej z narodowości, które zamieszkały w Donbasie w wyniku przesiedleń i deportacji narodów, co miało miejsce w czasach radzieckich. W szczególności Bojkowie zostali przesiedleni na Doniecczyznę w 1951 roku. Wiktor Prokopczuk, przewodniczący Donieckiego Wszechukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, poinformował, że do 1941 roku prawie 2 miliony osób narodowości bojkowskiej żyło w Karpatach na powierzchni 15 tysięcy kilometrów kwadratowych wzdłuż rzeki San, zajmowali się rolnictwem górskim, hodowali konie, owce i woły, które dostarczali na potrzeby Austriackiego Dworu Cesarskiego. Są to pracowici i wolnomyślni ludzie, funkcjonowało nawet przysłowie: „Z Bojka sługi nie będzie”. Właśnie Bojkowie pod kierownictwem legendarnego Zachara Berkuta powstrzymali niegdyś mongolsko-tatarską nawałę w Karpatach, wtedy też część z nich przesiedliła się na Połtawszczyznę. Ich folklorem i patriarchalnym życiem zachwycał się Iwan Franko. Obecnie trwają próby zbadania pochodzenia śmiałych górali i większość naukowców skłonna jest porównywać ich do Celtów na podstawie starodawnych zwyczajów, ornamentów haftu, które zawierają wpisane kwadraty, a nawet cech krwi. I właśnie tych niestrudzonych pracusiów władza radziecka zaczęła uporczywie niszczyć, gdy tylko znalazła się na terenach Zachodniej Ukrainy w 1939 roku. Ponad pół miliona Bojków zostało rozproszonych po Ukrainie w latach 1944–1951. O wybitnych Bojkach opowiedziała Ludmyła Bołonowa. Hetman Petro Sahajdaczny, prezydent Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej Augustyn Wołoszyn, przywódca OUN Stepan Bandera —

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn