Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 2Originalseite ↗

Co musimy chronić?

Слово Просвіти, №27 за 2012 рік

Zakończenie. Początek na str. 1 „Z powodu pobłażania antyukraińskiej władzy obszar używania języka ukraińskiego zawęża się każdego dnia, każdej godziny wszędzie: w edukacji, nauce, kulturze, produkcji, wojsku, sporcie i tak dalej. Uderza postępujące nieuctwo polityków wszystkich szczebli, mediów, reklamy, banków, a nawet państwowego obiegu dokumentów. Ukraińcom do tej pory nie zwrócono ukraińskiej pisowni, a narzucone przez bolszewików zasady z czasów Postyszewa i Kaganowicza celowo rozchwiewają i marginalizują naturalne narodowe normy językowe. W pierwszej stolicy kolaboracyjnego rządu, pierwszego obozu koncentracyjnego i Hołodomoru, szulerzy z panującej partii władzy całkowicie oczyścili ukraińską przestrzeń, odbierając pomieszczenia jedynego na Lewobrzeżu Ukraińskiego Centrum Kultury, towarzystw społecznych „Spadszczyna”, „Proświta”, Kongresu Ukraińskiej Inteligencji, „Postup”, Związku Ukraińskiej Młodzieży i innych. W przeddzień święta Konstytucji Ukrainy, której art. 10 gwarantuje, że językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński, rozległy się zuchwałe oświadczenia inicjatorów językobójstwa o zamiarach uchwalenia ustawy jeszcze przed wakacjami. Zbrodnicze zamiary „sług narodu” przeciwko narodowi skłoniły nas do tego apelu. Stanowczo ostrzegamy obecną władzę i deputowanych ludowych, aby powstrzymali się od prawdopodobnych katastrofalnych skutków, które mogą nastąpić wraz z uchwaleniem tej antyukraińskiej ustawy — spowoduje ona rozłam kraju”. Charkowianie przytaczają, wydawałoby się, niepodważalny i bardziej niż przekonujący argument w obronie jedynego języka państwowego, oparty na wielowiekowym doświadczeniu życia krajów, w których język jest cementującym rdzeniem wielonarodowych USA, Wielkiej Brytanii, Francji. Zresztą i Rosja, mimo że ma w swoim składzie ponad setkę obcojęzycznych narodów i ludów, dawno uchwaliła „Federalną ustawę Federacji Rosyjskiej z dnia 01.06.2005 nr 53-FZ O języku państwowym Federacji Rosyjskiej”. Podwójne standardy Moskwy w stosunku do Ukrainy Partia Regionów wraz z komunistami małpują jeden drugiego. Ale prawda, rzeczywistość jest sprzeczna z ich cynicznie-obłudnymi oświadczeniami. Poświadczył to po raz kolejny okrągły stół „Język ukraiński na Doniecczyźnie: stan obecny i perspektywy”, przeprowadzony w przeddzień Dnia Konstytucji Ukrainy przez ukraińską społeczność Doniecczyzny. Wygłoszone przy okrągłym stole wystąpienia, w których przeanalizowano obecny problematyczny stan języka ukraińskiego w sferze edukacji, kultury, mediów, reklamy, poświadczają, że w obwodzie donieckim, w 21. roku niepodległości Ukrainy, ogranicza się używanie języka ukraińskiego jako państwowego. Władze donieckie rozpoczęły nawet likwidację odrodzonych szkół ukraińskojęzycznych (szkoła nr 111 w Doniecku, szkoły nr 3, 27, 100 w Makiejewce). Rodzice zmuszeni są bronić prawa swoich dzieci do nauki w języku państwowym w państwie Ukraina w sądach! Wyższe uczelnie, technika, szkoły zawodowe pracują do tej pory głównie w języku rosyjskim, chociaż w szkołach obwodu 48,4% uczniów uczy się po ukraińsku, a prawa do kontynuowania nauki na uczelniach, w technikach czy szkołach zawodowych w języku państwowym są pozbawieni. W rezolucji okrągłego stołu zaznaczono, że „ze 1058 szkół ogólnokształcących obwodu tylko 402 są z ukraińskim językiem nauczania, 478 — dwujęzyczne i 178 pracują całkowicie w języku rosyjskim. Najgorsza sytuacja jest w Doniecku, gdzie szkół ukraińskojęzycznych jest tylko 18, z rosyjskim językiem nauczania 70; dwujęzycznych — 63. Przy czym los ukraińskojęzycznej szkoły nr 111 zależy od Wyższego Sądu Administracyjnego Ukrainy, do którego złożyła kasację rosyjskojęzyczna Rada Miejska Doniecka. Nawet nie we wszystkich miastach Doniecczyzny otwarto ukraińskie szkoły, a zatem do tej pory nie zapewnia się prawa Ukraińców, których w obwodzie jest 56,9%, do nauki w języku ojczystym. Mieszkańcy obwodu donieckiego nie mają możliwości czytania gazet i czasopism w języku ukraińskim, w ponad 2000 kiosków „Sojuzdruku” i tysiącach prywatnych ich nie sprzedają. Pozbawieni są nawet prawa kupienia gazety rządu „Uriadowyj Kurjer” oraz gazety Rady Najwyższej Ukrainy „Hołos Ukrajiny” chociażby w języku rosyjskim. Doniecczan odizolowano od reszty Ukrainy! Z 1240 wydawnictw drukowanych w obwodzie tylko 4 są ukraińskie, z nich tylko jedna to gazeta obwodowa „Donecczyna”. Gazety rady obwodowej i obwodowej administracji państwowej oraz rad innych szczebli wychodzą w języku rosyjskim, a to naruszenie Konstytucji Ukrainy. Publiczne wystąpienia urzędników państwowych, reklama, ogłoszenia, szyldy, sporządzanie dokumentów bankowych itp. odbywają się wyłącznie w języku rosyjskim. Nazwy ulic i placów są w języku rosyjskim. Tylko na Euro-2012 na skrzyżowaniach ulic pojawiły się drogowskazy w dwóch językach — ukraińskim i angielskim, a tabliczki na budynkach wyłącznie w rosyjskim. Ulice i place noszą imiona komunistycznych działaczy. W radzie obwodowej, radach miejskich, rejonowych i wiejskich deputowani, w Donieckiej obwodowej i rejonowych administracjach państwowych, w sądach, milicji, prokuraturze kierownictwo posługuje się nie państwowym językiem ukraińskim, a wyłącznie rosyjskim. Kierownicy władzy na Ukrainie i na Doniecczyźnie różnych szczebli rozpowszechniają nieprawdę o 20 mln Rosjan na Ukrainie (z wywiadu premiera Ukrainy Mykoły Azarowa), wymyślają nieistniejące terminy „język rosyjski powszechnie używany na terytorium m. Doniecka” (z odpowiedzi mera Doniecka), „rosyjskojęzyczna ludność”, władza fałszuje datę założenia Doniecka, aby usprawiedliwić używanie wyłącznie języka rosyjskiego jako jedynego na Doniecczyźnie wbrew Konstytucji Ukrainy. W rzeczywistości datą założenia Doniecka (kozackiej, ukraińskojęzycznej Ołeksandriwki) jest 1779 rok”. Uczestnicy przytaczają także ciekawe dane statystyczne spisu „nieukraińskości” Doniecczyzny na przestrzeni prawie wieku: 1. 1926 r.: Ukraińców — 61,61%, Rosjan — 24,67% (Ukraińców i Rosjan razem — 86,28%, mniejszości narodowych — 13,72%); 2. 1959 r.: Ukraińców — 55,6%, Rosjan — 37,6% (Ukraińców i Rosjan razem 93,2%, mniejszości narodowych — 7,8%); 3. 2001 r.: Ukraińców 56,9%, Rosjan — 38,2% (Ukraińców i Rosjan razem — 95,1%, mniejszości narodowych — 4,9%). W wyniku polityki „jedinoj i niedielimoj” liczba Ukraińców i mniejszości narodowych na Doniecczyźnie zmniejszała się, a Rosjan — zwiększała. „Takie przymusowe zrusyfikowanie w ZSRR nazywano zlewaniem się narodów — piszą uczestnicy okrągłego stołu. — Równolegle z wyniszczaniem Ukraińców na Doniecczyźnie niszczono język ukraiński we wszystkich sferach życia społecznego, bo, jak wiadomo, narody same z siebie nie umierają — po prostu odbiera się im język. Oto jak, na przykład, niszczono naukę w języku ukraińskim na Doniecczyźnie: jeśli w roku szkolnym 1932—1933 79% uczniów Doniecczyzny uczyło się w języku ukraińskim, to w roku szkolnym 1945—1946 liczba szkół ukraińskich wynosiła już 66%. W szachterskiej stolicy — Doniecku — na przełomie lat 1960—1970 zamknięto ostatnią szkołę z ukraińskim językiem nauczania oraz przedszkole. Nie zatrzymała tego procesu i pieriestrojka — szkoły z ukraińskim językiem nauczania nadal przymusowo przekształcano na rosyjskie. Oto tak zbrodniczo, bezkarnie asymilowano ukraińską ludność i mniejszości narodowe na Doniecczyźnie. Proces rusyfikacji i dzikiego tłumienia praw i wolności Ukraińców na Doniecczyźnie zakończył się dopiero wraz z uchwaleniem ustawy USRR „O językach w USRR” w 1989 roku. W tym czasie ze 1217 szkół Doniecczyzny z ukraińskim językiem nauczania pozostało tylko 105, czyli 8,7%. Były to wiejskie, mało liczne szkoły, w których uczyło się łącznie 2,3% uczniów. Ponadto ponad połowa uczniów Doniecczyzny została zwolniona z nauki języka ukraińskiego „na życzenie rodziców”! Oto tak przymusowo pojawiła się rosyjskojęzyczna ludność u nas, w kozackiej, ukraińskojęzycznej Doniecczyźnie. W wykonaniu ustawy USRR „O językach w USRR” w 1990 roku uchwalono Państwowy program rozwoju języka ukraińskiego i innych języków do 2000 roku… Jednak ten program w obwodzie został praktycznie zaprzepaszczony przez antyukraińską władzę Doniecczyzny: tylko 14,0% uczniów obwodu uczyło się w języku ukraińskim zamiast przewidzianych 51% w 2000 roku, w szczególności w Doniecku ten odsetek wynosił 7,6 zamiast 50%. Zaprzepaściły wykonanie Programu właśnie organy władzy państwowej i samorządu lokalnego. Zamiast stworzenia odpowiednich warunków dla odrodzenia i rozwoju na Doniecczyźnie języka ukraińskiego jako państwowego, jego realizacja jest sabotowana, trwa aktywna polityka rusyfikatorska: prawie wszystkie rady rejonowe i miejskie uchwalają na swoich sesjach antykonstytucyjne decyzje o państwowości języka rosyjskiego na swoich terytoriach… Uczestnicy okrągłego stołu uważają, że Ukraińcy w południowo-wschodnich obwodach Ukrainy w istocie znaleźli się w rezerwacie lub w getcie, jak Indianie w USA. Uczestnicy okrągłego stołu doszli do wniosku: na Doniecczyźnie organy władzy bezczelnie i brutalnie naruszają art. 10 Konstytucji Ukrainy oraz obowiązujące ustawodawstwo językowe. Jedynym językiem przez wszystkie lata niepodległości był tu faktycznie i pozostaje język rosyjski, a nie ukraiński. I bronić dzisiaj trzeba nie rosyjskiego, a wręcz przeciwnie — ukraińskiego. Tak jak ustroju konstytucyjnego i niepodległości Ukrainy. Prześladowania języka ukraińskiego, próby wprowadzenia rosyjskiego jako drugiego państwowego na Ukrainie, co stanie się krokiem do utraty naszej państwowości, niepokoją nie tylko naszą diasporę, ale i szerszą opinię światową. „Słowo Proświty” drukowało już część takich listów i apeli. Oto list otwarty studentów, doktorantów i pracowników naukowo-dydaktycznych (łącznie ponad 200 podpisów) z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie do prezydenta Ukrainy. „W ostatnich latach — piszą oni — podczas naszych częstych podróży na Ukrainę przekonujemy się, że sytuacja z językiem ukraińskim raz po raz się pogarsza, zwłaszcza w instytucjach publicznych i w komunikacji społecznej. Z przykrością obserwujemy coraz silniejszą dominację języka rosyjskiego także w większości środowisk uniwersyteckich. Wiadomo, że sytuacja językowa na Ukrainie to wynik okoliczności historycznych, w szczególności tego, że po Radzie Perejasławskiej 1654 roku przez stulecia język ukraiński nie miał naturalnych warunków do rozwoju, co więcej, był dyskryminowany i zakazany przez osławiony cyrkularz Wałujewa i ukaz emski carskiej Rosji, który obowiązywał w latach 1876—1905. W tamtych czasach w guberniach Imperium Rosyjskiego, w tym na Ukrainie, carska administracja wzywała, aby „w szkołach starać się prowadzić nauczanie w języku rosyjskim… Nic tak nie łączy zwyciężonych narodów ze zwycięzcami, jak język”. Takie są między innymi źródła dwujęzyczności na Ukrainie”. A dalej opowieść o wrażeniach młodych Polaków z wielokrotnych podróży po Ukrainie i opisy naszej dzikiej rzeczywistości, do której przeważająca większość naszych współobywateli przywykła i stała się obojętna: brak prasy i książek w języku ukraińskim, rosyjskojęzyczna estrada, radio, telewizja, kino itp. „Próby rozmawiania po ukraińsku w restauracjach, sklepach i instytucjach większości miast Ukrainy wywołują zdziwienie otoczenia — świadczą oni. — Taka sytuacja wydaje się nie tylko dziwna, ale i nie ma analogii na świecie. Tym bardziej niezrozumiałe jest, gdy ukraińscy deputowani, politycy i urzędnicy państwowi w większości nie rozmawiają w języku państwowym ani u siebie w Ojczyźnie, ani podczas zagranicznych delegacji… Dla nas, obywateli Unii Europejskiej, do której, wierzymy, wejdzie i Ukraina, oczywistym jest fakt, że we wszystkich państwach ich języki państwowe są oficjalnymi, a tworzenie warunków dla ich rozwoju staje się jednym z obowiązków władzy. Wierzymy, że Ukraina nie będzie wyjątkiem i zachowa swój język państwowy oraz nie pójdzie drogą Białorusi. Zwracamy się do Pana, Panie Prezydencie, z nadzieją, że i Pan, i ukraińscy politycy, działacze oświatowi i uczeni Ukrainy zrobią wszystko, co możliwe, aby nie był zagrożony, a rozwijał się wspaniały język ukraiński, tworzony w trudnych czasach przez pokolenia Ukraińców, godnych geniuszu Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, Wasyla Stusa, Liny Kostenko i innych”. Przegląd przygotował Mykoła CYMBALIUK Zdjęcia autora

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn