Seite · S. 13Originalseite ↗
Miłość przywraca do życia
Слово Просвіти, №29 за 2012 рік
Wiktoria WAŁKOWA, członkini NSŻU
U panny — krzew tulipanów w dłoniach – Siedem kielichów ofiarnej komunii. Ona taka zamyślona, I w uśmiechu kąpie się od szczęścia. Mykoła Tkacz W Domu Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy odbyła się prezentacja zbioru poetyckiego „Wino z tulipanów” Mykoły Tkacza, który niedawno ukazał się nakładem wydawnictwa „Jarosławiw wał”. Mykoła Tkacz — znany pisarz, naukowiec, etnolog, kandydat nauk historycznych, profesor, autor wielu podręczników z zakresu wiedzy o narodzie, rekonstrukcji naukowych i rozpraw, dziesiątek artykułów kulturoznawczych, publikacji folklorystyczno-etnologicznych, zbiorów ukraińskich pieśni ludowych. Otwierają one czytelnikom okienko na świat przodków, uczą mądrości, budują most między przeszłością a teraźniejszością, pomagają zajrzeć w przyszłość. Nową, nieznaną dotąd czytelnikowi stronę talentu Mykoły Tkacza odkryła przed nami jego liryka intymna, zaprezentowana podczas wieczoru. Do zbioru weszły wiersze liryczne — już wcześniej drukowane oraz te, które ujrzały światło dzienne po raz pierwszy. Inicjatorką jej powstania była wierna przyjaciółka i doradczyni, Muza poety — żona Nadija Danyłewśka, poetka, folklorystka, znawczyni kultury, której dedykowana jest ta książka. Autor chciał, aby wydanie było nowoczesne, dlatego zaprosił do zilustrowania go Rusłana Najdę, artystę, grafika. Cienkimi liniami, powściągliwymi, ostrymi niczym ostrze, oddaje on całą gamę uczuć zakochanego mężczyzny — szaloną namiętność i niewysłowioną czułość, przejmującą radość i gorzki smutek, jasne marzenia i nadzieje. Jego prace graficzne zanurzają czytelnika w czarujący, nieogarniony świat harmonii i niepowtarzalnego piękna — świat miłości, w którym panuje tylko dwoje. Autor celowo nie podaje dat powstania swoich wierszy: „Dusza jest wieczna, a jej porywy mogą być jednakowo szczere, wzniosłe, kruche, zarówno w młodości, jak i w wieku dojrzałym. Układałem według zasady nastroju duszy — wyjaśnia Mykoła Tkacz. — Wiersz nie jest przedmiotem, nie trzeba go uosabiać; poezja idzie naprzód. Nie należy przedstawiać refleksji, lecz zagłębiając się we własne nastroje duszy, transformować, przetapiać te uczucia i wrażenia, które niepokoją i poruszają”. Dlaczego właśnie „Wino z tulipanów”? To kwiaty, w których „płonie ogień życia”, one jako pierwsze pokrywają spalone wybuchem jądrowym przestrzenie. One również na swój sposób poruszają serce pana Mykoły! Wszak to właśnie z tulipanami przychodził na pierwsze randki do Nadijki. A one — jej ulubione — są symbolami młodości, piękna i namiętności, które darzą aromatem pachnących wspomnień! Wieczór rozpoczął się występem znanego zespołu chóralnego „Żajworonok”, który wykonał kilka ukraińskich pieśni ludowych w zapisach Nadiji Danyłewśkiej i Mykoły Tkacza. Emocjonalnie i dynamicznie rozpoczął oraz prowadził wieczór poeta Pawło Szczyrycia. Zauważył on, że poetyka Mykoły Tkacza, jego zdaniem, opiera się na trzech głównych wymiarach: czasie, przestrzeni i wierze. Na szczególną uwagę zasługują wiersze wolne M. Tkacza. „To poetyckie konstrukcje tak swobodne, niepodobne i nieporównywalne do żadnego, powiedzmy, europejskiego pisarstwa. Właściwie to wiersze wolne oddechu” — podsumował prowadzący w słowie wstępnym. Przeczytał jeden wiersz wolny z książki i oddał głos autorowi zbioru. Autor opowiedział o historii powstania książki i przeczytał kilka wierszy z niej. Sekretarz NZPU poeta Serhij Pantiuk odczytał jeden wiersz bez rymów, w którym, jego zdaniem, słowa są proste, ale od samego czytania przechodzą ciarki, i wręczył Mykole Tkaczowi, jako tegorocznemu jubilatowi, Honorową Odznakę NZPU. Serhij Hałczenko, zastępca dyrektora Instytutu Literatury im. T. Szewczenki Akademii Nauk Ukrainy, spróbował odkryć zagadkę twórczości Mykoły Tkacza. A tkwi ona w tym, że jest on osobowością wielowymiarową. Udanie łącząc pracę naukową, literacką i pedagogiczną, autor jest jeszcze subtelnym, wrażliwym lirykem, zdolnym odpowiedzieć na najmniejsze poruszenia ludzkiej duszy. Dlatego nawet w liryce intymnej obecna jest filozoficzność, głęboka mądrość, szeroki światopogląd. Wydarzenia historyczne narodu ukraińskiego, jego heroiczna przeszłość, zmagania wyzwoleńcze, święta obrzędowe i zwyczaje — wszystko to poeta rozpatruje przez pryzmat miłości do kobiety, matki, miłości do Ukrainy. Laureat Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki Wasyl Herasymjuk zaznaczył: „...takie książki należy wydawać na koszt państwa (zbiór wydrukowano na koszt autora) i na takich wzorcach poetyckich wychowywać współczesną młodzież. Poezja Tkacza — to historia duszy ukraińskiego człowieka na przełomie tysiącleci. Wyraża ona duszę w najpełniejszym, „symfonicznym” sensie. To — ukraińska dusza w ukraińskim krajobrazie, w ukraińskiej historii, w ukraińskim świecie”. Zauważył także głęboką harmonię w poezji Mykoły Tkacza między etyką chrześcijańską a motywami przedchrześcijańskimi, gdzie spotykają się nawet postacie z czasów sumeryjskich. Wasyl Herasymjuk Poeci Serhij Pantiuk, Pawło Szczyrycia, Mykoła Tkacz rozpatruje prezentowany zbiór w dwóch częściach, dwóch przejawach: poezje sylabotoniczne z całym „dżentelmeńskim” zestawem epitetów i barw oraz surowy, szorstki wiersz wolny z głębokim dramatyzmem realiów historycznych, które wyłaniają się przez pryzmat intymnych relacji ukraińskiej duszy. I jako przykład przeczytał jeden z wierszy wolnych, podkreślając jego ostatnie wersy: „Czego my chcieliśmy: // wolnej Ukrainy, czy żyć wolno? // Teraz oni budują Niepodległą... // A my czekamy na poranek, // kiedy przyjdą rozstrzeliwać // naszą przyczynowość, // zapisaną // na przenośny magnetofon „Wiesna” // od kobiet dwudziestego wieku”.
„Mykoła Tkacz to prawdziwa akademia mądrości, tradycyjnej wiedzy” – tak scharakteryzował poetę doktor nauk o sztuce, profesor, folklorysta Anatolij Iwanicki. – „Erudyta, wnikliwy badacz naszych prastarych zabytków, znakomity znawca mitologii, nie ogranicza się do ram wiedzy, a przeciwnie, swobodnie czuje się na rozstajach przestrzeni i czasu, a przy tym wnikliwie przygląda się, z napięciem wsłuchuje w dzień dzisiejszy, przejmując się losem Ukrainy. A obok poety – ciepły uśmiech ukochanej, która „przeszła przez lata i dali”. Więc jaka ona jest, Panna z tulipanami, ta jedyna ukochana dla lirycznego bohatera? Poeta przeczuwał spotkanie z nią, jeszcze przed jej pojawieniem się w jego życiu już kochał: „Wiedziałem – jesteś. Tylko długo, długo czekanie bolało i męczyło mnie…” „Lilia z jeziorka”, „płatek kwiatu”, „dziwny jedwab świtu”, „tęcza nad rzeką” – czuła, krystalicznie czysta miłość z błękitną wstążką we włosach niespodziewanie, „niby sen w biegu”, weszła w życie autora, otworzyła w nim „źródło uzdrawiające”. Liryka Mykoły Tkacza podbija czułością, spowiedniczym tonem, szczerym pragnieniem pełnego zlania się ze światem. To pragnienie rozpuszczenia się – w miłości, w poetyckiej spowiedzi, w przyrodzie, bazuje na pełnym oddaniu, gotowości do poświęcenia. „Wiersze rodzą się we śnie. Muza przychodzi… Czy nie Muza? My zaświatów nie znamy…” – wyjaśnia poeta proces tworzenia poezji. Dlatego one, ze swoją naturalną muzykalnością, opartą na rytmicznych, intonacyjnych, słownych, stroficznych powtórzeniach, przypominają pieśni ludowe. To wzmacnia wpływ poetyckiego słowa na czytelnika, zmusza do zastanowienia, jeszcze raz powracania do przeczytanego, jeszcze raz smakowania mocnego, upajającego „Wina z tulipanów”, nastawionego na czułości, namiętności, wypróbowanego przez czas; delektowania się aromatem uczuć. Dobrym słowem powitali autora zasłużony działacz sztuki Ukrainy, pisarz i aktor Wasyl Dowżyk, który przeczytał wiersz ze zbioru, zastępca dyrektora Muzeum Książki i Drukarstwa Dmytro Palij, poeta-humorysta Hryć Hajowyj, zasłużony pracownik kultury Ukrainy, profesor Petro Andrijczuk, przewodniczący Kijowskiego zrzeszenia poetów, poeta Stanisław Szewczenko przeczytał wiersz Mykoły Tkacza. Zasłużona artystka Ukrainy Tetiana Nehrij opowiedziała o twórczych relacjach z Mykołą Tkaczem i wykonała pieśń do jego słów oraz muzyki jego brata Andrija „Sosnowy zapach przeczysty”. Szczerze pogratulowali autorowi wydania kolejnej książki przedstawiciele towarzystwa „Czernihowskie Ziemiaństwo w Kijowie”. Zastępca przewodniczącego towarzystwa Mykoła Borszcz wręczył Mykole Tkaczowi Honorowy Dyplom. A śpiewak Mykoła Połoz podarował pieśń „Zakwitnie wiosna”. Muzykę do wiersza, który wszedł do prezentowanego zbioru, napisała kompozytorka, śpiewaczka, pedagog Tetiana Dyman. Na prezentacji zabrzmiały wiersze z książki „Wino z tulipanów” w wykonaniu znanego lektora i recytatora, zasłużonego artysty Ukrainy, protojereja Petra Bojki. A także utalentowanego aktora, poety i śpiewaka Kyryła Bulkina oraz Wiktorii Wałkowej. Prawdziwą ozdobą imprezy stał się występ studenckiego zespołu wokalnego katedry kulturoznawstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki. Zakończył się ten szczery, po rodzinnemu ciepły wieczór występem kobziarza Tarasa Syłenki. Regionalizują, wbijają w nią klin, Od Sanu aż po Don krają kraj. Zbawienna w Słowie dola Ukraińca. Jak własną cześć, ty Mowę chroń! Od kraju i do kraju raj nasz krają… Ale czarnoziem podnosi się z kolan. Strząśnie Beskid – … – upadnie ta chata, z kraju… A będą – Ukraina, Mowa, Syn. Odmieńcy, bezdomni, obcy Zacięli się Matkę naszą uczyć, Żeby zmałorusieli Ukraińcy, Żeby apczierusskij nam w usta wcisnąć… Witalij KRYKUNENKO, członek Związków Pisarzy Rosji i Ukrainy, laureat Międzynarodowego festiwalu słowiańskiej poezji „Pojuszczije pismiena”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
