Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 15Originalseite ↗

«NAZWIJMY RAFAŁEM, BĘDZIE ARTYSTĄ»

Слово Просвіти, №35 за 2011 рік

Nadieżda KIRIAN — Rafale Machmudowiczu, ma Pan wspaniały nastrój, czy jest to związane z nową wystawą? — Tak, dla artysty ważne jest wystawianie obrazów, widzenie reakcji zwiedzających. Niedawno odbyła się moja wystawa w Domu Tatarskim, dla tego domu zakupiono 35 moich prac. Na obecnej wystawie są obrazy dawne i nowe. Wśród nowych — seria pejzaży Ogrodu Botanicznego. To moje nowe hobby, tam są wspaniałe widoki. Dzięki wystawom mam też zamówienia, w szczególności na portrety. — Proszę zdradzić sekret, jak pojawiają się pomysły twórcze? — Pomysły przychodzą niespodziewanie. Kiedy obmyślam obraz, myślę o tym, jak go namalować, pracuję po 10—13 godzin, nawet teraz. Kiedy praca w końcu się udaje, to wielkie szczęście. Opowiadają, że Puszkin, kiedy nagle znajdował piękne wersy, skakał na jednej nodze i krzyczał: “Aj da Puszkin, aj da mołodiec!” I ja robię tak samo. Tylko krzyczę: “Raf — zuch!” — Jacy artyści się Panu podobają? — Francuscy klasycy, w szczególności Renoir. Wydaje mi się, że u podstaw światowej sztuki leży francuski impresjonizm. Francuzi dali kierunek całemu światu. Wtedy w sztuce był “wybuch”. Gładkie, nudne malarstwo poszło do archiwów. Wczesna sztuka holenderska, włoska była również swoista, narodowa. Nieoceniony dorobek starożytnych Greków, Rzymian, epoki Odrodzenia. Tam i rysunek doskonały, a rzeźba do tej pory niedościgniona. A jakie nazwiska: Rafael, Leonardo da Vinci… — A nazwano Pana na cześć Rafaela? — Tak, mój ojciec, rozstrzelany w 1937 roku nie wiadomo za co, był sekretarzem komitetu obwodowego komsomołu w Kazaniu. Bardzo kochał muzykę, zdobywał wykształcenie muzyka. Grał na fortepianie, skrzypcach, mandolinie i innych instrumentach. I nieźle malował. Kiedy się urodziłem, powiedział: “Nazwijmy go Rafaelem, będzie artystą”. Kiedy ojca rozstrzelali, miałem pięć lat. Z bratem trafiliśmy do kolonii. Pewnego razu wychowawczyni zobaczyła rysunki mojego brata, pochwaliła. A brat mi powiedział: “I ty, chyba, umiesz malować, masz nawet takie imię”. Odrysowałem gruziński sztych. Bratu się spodobało. Po tym zacząłem malować. Miałem wtedy 13 lat. Po roku zabrano mnie do Kijowa, do szkoły artystycznej. Potem ukończyłem Kazańską Szkołę Artystyczną, Kijowski Instytut Artystyczny. — Tak i został Pan w Ukrainie? — Ukraińcy spodobali mi się od samego początku. Kiedy miałem dziesięć lat, podczas wojny, z kolonią wycofywaliśmy się drogami Ukrainy. Choćby w jakiej wsi się zatrzymywaliśmy, kobiety nas rozbierały, karmiły, powtarzały: “Oj, dzieciątka, dzieciątka…” Potem takiego nigdzie nie było. A wsie biedne, ziemianki, kominy sterczą. Taką w pamięci pozostała Ukraina. — Jak ocenia Pan współczesną sztukę ukraińską? — Byłem w Niemczech, Francji, Ameryce, zapoznawałem się z tamtejszymi wystawami, galeriami, współczesną sztuką. Przyszła mi myśl, że naszych artystów trzeba aktywniej promować, są niedoceniani na świecie. Niedawno wyszło luksusowe wydanie “Kijowscy artyści”. Poziom prac artystycznych, przedstawionych nawet w tej książce, jest bardzo wysoki. Mamy dobrą szkołę, rysunek, kompetentny koloryt. Każdy artysta ma swój styl, rozpoznaje się go wśród innych. Za granicą takich artystów nie ma. — A jak zmienić sytuację? — Trzeba, żeby państwo wspierało, żeby było dużo sal wystawowych, galerii. Potrzebna jest dobrze zorganizowana reklama. — Pańska droga życiowa nie jest prosta. A twórcza? Czy “dostawało się” Panu od władzy radzieckiej i za co? — Pracowałem w różnych gatunkach, jako artysta-grafik opracowałem wiele książek w wydawnictwach “Dnipro” i “Radianśkyj pysmennyk”. W szczególności “Sobór” Olesia Honczara. Przez tę książkę miałem nieprzyjemności. A jeszcze doszła historia z bratem Remem, artystą, który wyjechał za granicę i tam został. Wtedy zabroniono mnie drukować. Ale wydawcy zamawiali ilustracje, choć podpisywali innym nazwiskiem. W ten sposób zarabiałem na życie. Malowałem portrety ludzi, którzy ucierpieli od władzy: Maryny Cwietajewej, Anny Achmatowej, Michaiła Bułhakowa i innych. — Chętnie maluje Pan portrety tych, którzy mieli jakieś kłopoty w życiu. Współczuje im Pan? — Współczuję, oczywiście. Ale oprócz tego chcę przypomnieć o ich życiu, ich losie. Wśród nich jest wielu wybitnych ludzi. Uważano ich za wrogów ludu. A teraz oni są dumą Ukrainy i nie tylko Ukrainy. Na przykład Iwana Dziubę malowałem, kiedy właśnie odbył karę. W Ukrainie jego utworów w tamtym czasie nie drukowano. Jeszcze nie byłem z nim znajomy. Pewnego razu na mojej pierwszej wystawie przyciągnął uwagę zwiedzający, który ze łzami w oczach oglądał portret Szewczenki. Zainteresowałem się, kto to. Wyjaśniono mi, że to Iwan Dziuba. A słyszałem w “Swobodzie” o nim i o jego pracy “Internacjonalizm czy rusyfikacja”. Podszedłem, zapoznałem się, zaproponowałem namalowanie jego portretu, który później podarowałem Instytutowi Literatury. A portret Kobziarza jest teraz w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki. Obrazy w muzeum — to największy zaszczyt dla artysty: przecież będą tam przechowywane, będą je widzieć ludzie. Nawiasem mówiąc, dzieła Rafaela Bagautdinowa są w muzeach i prywatnych kolekcjach Ukrainy, Rosji, Łotwy, Niemiec, Francji, USA, Izraela, Kanady, Tatarstanu. Twórczych sukcesów Panu, Rafale Machmudowiczu! lata temu utworzono Muzeum Artystyczno-Pamiątkowe „Zagroda Ludowego Artysty Ukrainy O. Sajenki”. Godnie kontynuuje artystyczną linię rodu Lesia Majdanec-Sajenko. Pierwsze lekcje pobierała u dziadka, a kiedy go zabrakło, doświadczeniem dzieliła się mama. Dziś Lesia jest samodzielną, profesjonalną artystką o niepowtarzalnej, filozoficznej wizji świata. Ulubiona technika to pionowe tkanie ręczne (gobeliny, dywany) oraz malarstwo na tkaninie (batik). Jej kompozycje rozpoznaje się od razu. Zdawałoby się, że z woli samego losu było im pisane w nowym wymiarze czasowym, nowych materiałach i nowej technologii urzeczywistnić marzenie swojego genialnego dziadka o własnym stylu i oryginalnych środkach kształtowania. W 1987 roku Lesia ukończyła Lwowski Instytut Sztuki Użytkowej i Dekoracyjnej. Od 1992 roku jest członkiem Związku Artystów Ukrainy. Jej prace wędrują po wystawach bliskiej i dalekiej zagranicy, mają swoich wielbicieli. Swoją wiedzą obecnie chętnie dzieli się ze studentami Kijowskiego Instytutu Sztuki Dekoracyjno-Użytkowej. W pracowni, którą dzieli z mamą, stoi krosno, do którego często siadają we dwie. W śpiewach matki i córki rodzą się nowe arcydzieła. Często zagląda tu dwunastoletni syn Lesi, Ołeksandr. Uważnie śledząc to, co robią jego bliscy, sam próbuje coś tworzyć, szczególnie pasjonuje się ceramiką. W rodzinie pokładane są wielkie nadzieje na przyszłość chłopca i jego młodszej siostrzyczki Sofijki, gdyż taki ród nie może wyginąć. Bardzo trafnie o rodzie Sajenków powiedział poeta, zasłużony działacz sztuki Ołeksa Juszczenko: „To symbol niezniszczalności naszego narodu. Herbem rodziny powinien być słoneczny, złocisty snop żyta-pszenicy i błękit nieba, albo słowik za wstęgą Dniepru-Borystenu. Do herbu musi być hymn, którym jest cała twórczość niezapomnianego Sajenki, jego córki Niny i wnuczki Lesi — hymn, który przechodzi w potężną symfonię na chwałę rodzinnej Ukrainy”. Rafael BAGAUTDINOV, z którego twórczością byłam zaznajomiona dawno, ale nie miałam okazji porozmawiać, od razu uderzył mnie łagodnością, ciepłem, dobrocią, które wprost od niego promieniowały. Pejzaże artysty są niezwykle harmonijne, a z portretów patrzą piękni ludzie i wierzysz, że mają jasną duszę. Ta jego wystawa jest jubileuszowa, z okazji 80-lecia, choć sam artysta wygląda znacznie młodziej.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn