Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 11Originalseite ↗

Wszczczono pamięć poety-ziomka

Слово Просвіти, №38 за 2012 рік

6—8 grudnia w ogóle nie mogłem dodzwonić się do Stupki, był tak zajęty w pracy(!), że nawet wyłączał telefon. Wydaje się, że po raz pierwszy od pół roku nie rozmawiałem z nim codziennie. Kiedy wieczorem 8 grudnia w końcu udało się nawiązać kontakt, Bohdan Sylwestrowycz wyjaśnił: „U nas odbywa się atestacja…”. Przypomniałem, że umówiliśmy się na nagranie na dyktafon opowieści o życiu jego rodziców — Marii Hryhoriwny i Sylwestra Dmytrowycza — w Kulikowie jeszcze przed ich poznaniem i ślubem. Stupka odpowiedział: „Od poniedziałku kładę się do Feofanii. Tam będę miał więcej czasu… Wtedy opowiem…”. Żadnych wątpliwości co do wyzdrowienia mojego wielkiego przyjaciela, zdaje się, nie pozostawało. Następnego dnia Bohdan Sylwestrowycz opowiedział, że 6 grudnia Ambasador Federacji Rosyjskiej w Ukrainie Mychajło Zurabow wręczył mu rosyjski order. Na wręczeniu w Teatrze im. I. Franki był Oleg Tabakow. Właśnie tego dnia aktorzy MChAT-u pokazywali na frankowskiej scenie „Czajkę”, która już dawno jest wizytówką teatru. Spektakl Stupce się nie spodobał: „Ja w życiu na scenie wszystko widziałem, a takiego jeszcze nie widziałem… Po co robić z Czechowa pośmiewisko?!”. Dyrektor artystyczny śpieszył się tego wieczoru na pokaz spektaklu frankowców „Bulwar zbrodni” Érica-Emmanuela Schmitta, bo jego zdaniem był on przeciągnięty. „Co, naprawdę tak długo trwa?” — „Och i długo, długo, trzeba skracać. Pójdę zobaczyć, co można zrobić…”. Bohdan Sylwestrowycz jest jednakowo wymagający i wobec swoich, i wobec obcych. Ale mnie poraził wtedy krzyk jego duszy, zbolałej długotrwałym kaleczeniem czechowowskiej dramaturgii, tym bardziej na wielkich scenach. 13 i 14 grudnia Bohdanowi Sylwestrowyczowi przeprowadzono badania w Feofanii, stwierdzono pewną stabilizację w rozwoju choroby. 13 grudnia powiedział dosłownie: „Dzisiaj przechodziłem badania. Lekarze milczą. Ale niby tam nie postępuje i nie cofa się”. Nastrój był taki sobie. 14 grudnia po moim telefonie: „Jestem na badaniach, Wołodiu”. — „Trzymasz się?” — „No, a co robić?”. 15 grudnia zaczął się nowy kurs leczenia. Po obiedzie zadzwoniłem do niego i zapytałem, czy może nagrać na dyktafon opowieść o młodych mamie i tacie. „Nie, teraz nie będę mógł, bo zajmuję się tą cholerą, zróbmy to w sobotę lub niedzielę”. — „Jaką cholerą?” — „No leczą przecież znowu…”. Rzeczywiście, Bohdan Sylwestrowycz przyjechał do domu na sobotę i niedzielę. Wieczorem przeczytałem niektóre fragmenty z jego tekstu, nagranego na dyktafon jeszcze 9 września. Bohdan Sylwestrowycz słuchał uważnie i podsumował, że transkrypcja jest adekwatna: „Super!”. Tak ciepło mi się na duszy zrobiło. 22 grudnia przyjechałem do Kijowa na posiedzenie Komitetu ds. Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki i zobaczyłem Stupkę rześkim, uśmiechniętym i pełnym radości życia. Na posiedzeniu Bohdana Sylwestrowycza nie było, bo w teatrze przyjmowali nowy spektakl „Kopciuszek”. Potem przyszedłem do teatru razem z Bohdanem Kozakiem i Olegiem Werhelisem. Dyrektor artystyczny jeszcze był w sali z artystami — piękny, stateczny. Opowiadał: — W tym roku przygotowaliśmy premierę musicalu „Kopciuszek”. Oryginalną muzykę do fabuły znanego scenariusza filmowego Jewhena Szwarca napisało małżeństwo kompozytorów Wiktorija Wasalatij i Jurij Kondratiuk. Premierę będą grać tylko młodzi aktorzy. Tak właśnie powiedziałem: „Niech wyjdą młodzi frankowcy. Trzeba dać im szansę. Zimowe wakacje są długie i wszystkim wystarczy czasu, żeby pograć na scenie”. Jeszcze dla dzieci pokażemy spektakle z minionego sezonu, które bardzo ciepło przyjmują widzowie: 1 stycznia — „Noworoczną Odyseję”, a 6 stycznia — „Muzykantów z Bremy”. Weszliśmy do gabinetu Stupki, rozmawialiśmy o tym, że do Nagrody Szewczenkowskiej nie przedstawiono żadnego spektaklu teatralnego ani filmu. Stupka upatrywał w tym brak systemowego podejścia do wykrywania i analizy premierowych spektakli w skali całej Ukrainy. Nie wątpił, że nowe arcydzieła w teatrze się pojawiły, ale pozostały nieodnotowane w ogólnoukraińskiej przestrzeni teatralnej. Z tym nie można było się nie zgodzić. Kiedy zostaliśmy sami, przekazałem Bohdanowi Sylwestrowyczowi list od Borysa Pojurowskiego, którego Mistrz głęboko szanuje i którego zdania wysłuchuje. „Drogi Bohdanie, cieszę się z możliwości przekazania pozdrowień i najlepszych życzeń… Gratuluję wydania wspaniałej książki, którą zrobili W. E. Melniczenko i A. A. Owsiannikowa! Wiem, że w Kijowie godnie uczcili Twój jubileusz i przyznali zaszczytny tytuł Bohatera Ukrainy…”. Przeczytawszy list, Stupka poprowadził mnie, by pokazać Scenę Kameralną, którą zamierzał otwierać w styczniu—lutym 2012-go. Jeszcze myślał wtedy, jakim właśnie spektaklem… — Nam trzeba zrobić podłogę w sali pochyłą, żeby publiczność komfortowo oglądała spektakle. Teraz głównym zadaniem jest repertuar, który powinien składać się minimum z sześciu nowych inscenizacji. Bo na Scenie Kameralnej trzeba grać minimum sześć nowych spektakli. Jeśli wszystko Rok 2012 na Doniecczyźnie ogłoszono rokiem Mychajła Mykołajowycza Petrenki (1817—1862), autora znanych pieśni „Patrzę ja na niebo…”, „Wziąłbym ja bandurę”. Społeczność regionu wraz z władzami szeroko obchodzi 195 lat od dnia urodzin i 150 lat od dnia śmierci znanego poety-ziomka. Szczególnie wielka praca prowadzona jest w Słowiańsku, gdzie urodził się i spędził dzieciństwo Mychajło Petrenko. Wałerij ROMANKO, członek NSPU, przewodniczący zarządu Donieckiej obwodowej organizacji krajoznawczej W ramach roku M. M. Petrenki w placówkach oświatowych i bibliotekach odbywają się wieczory, spotkania z naukowcami i krajoznawcami, czytania literacko-krajoznawcze poświęcone poecie. Aktywny udział w popularyzacji spuścizny twórczej M. Petrenki biorą krajoznawcy i pisarze, pedagodzy i naukowcy, wśród nich Wiktor Skrypnyk, Wiktor Antonenko, Oksana Babenko, Tetiana Łysak, Wałentyna Sołowar, Ołeksandr Rohow, Ołeksandr Tarasenko, Natalija Ramazanowa, Wołodymyr Piweń, Ołena Barabanowa, Wałerij Romanśko oraz inni. Wybitnym wydarzeniem stało się odsłonięcie znaku pamięci w miejscu dawnej posiadłości, gdzie urodził się ukraiński poeta-romantyk M. M. Petrenko. Z okazji jego jubileuszu miejscowa drukarnia „Drukarskyj dwir” wydała specjalne broszury oraz książkę „Błękitne niebo Mychajła Petrenki”, do której weszły utwory naszego krajana oraz artykuły jemu poświęcone. W dwóch numerach czasopisma „LitEra” zamieszczono dość obszerny materiał o M. Petrence (analiza życia i twórczości oraz specjalna lekcja poświęcona poecie, autor W. Romanśko). Jubileuszowi Petrenki poświęcony jest także IX tradycyjny konkurs literacko-artystyczny „Miasto moje, ty dla mnie jedyne”; najlepsze utwory zgłoszone na konkurs weszły do zbioru o tym samym tytule. 7 września 2012 roku uroczyście odsłonięto znak pamięci w miejscu przyszłego pomnika poety-krajana oraz odnowiono tablicę pamiątkową na budynku centralnej biblioteki miejskiej. A w Donbaskim Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym odbyła się konferencja literacko-krajoznawcza „Postać Mychajła Petrenki w przestrzeni kulturowej rodzinnego kraju”. Na posiedzeniu plenarnym z referatami wystąpili naukowcy DPU. Podczas obrad „okrągłego stołu” głos zabrali goście konferencji: naukowcy, krajoznawcy, pisarze z różnych zakątków Doniecczyzny i Ługańszczyzny. A potem była wycieczka do miejsc pamięci związanych z Petrenką: kamień pamiątkowy w miejscu dawnej posiadłości rodziców M. Petrenki, nowa tablica pamiątkowa oraz znak pamięci w miejscu przyszłego pomnika poety-krajana, Izba Pamięci M. Petrenki w liceum pedagogicznym. Wieczorem uczestników konferencji uraczyli ukraińskim romansem artyści Filharmonii Donieckiej. Dla uczczenia pamięci poety-krajana Mychajła Petrenki w Słowiańsku zrobiono niemało, ale wciąż jest nad czym pracować. Chciałbym, aby pomnik Mychajła Petrenki stanął w centrum naszego miasta obok budynku biblioteki miejskiej. Rozpoczyna się przyjmowanie prac na konkurs. Aktywnych propagatorów życia i twórczości M. M. Petrenki, naukowców i krajoznawców, a także ukraińskich poetów, którzy kontynuują tradycje naszego krajana, warto byłoby nagradzać ogólnoukraińską nagrodą literacko-artystyczną im. Mychajła Petrenki. Ale to wymaga odpowiednich środków i czasu. Niestety, na obecny jubileusz nie zdołaliśmy tego zrobić. Być może uda się to za pięć lat, kiedy społeczność będzie świętować 200-lecie urodzin poety. W planach jest wyjazd do Lebedyna — odwiedziny domu, w którym mieszkał poeta, oraz jego grobu. Praca nad upamiętnieniem Mychajła Petrenki w Słowiańsku trwa. Zwieńczeniem Roku Petrenki będzie konferencja podsumowująca w dniu śmierci poety — 25 grudnia, kiedy to dokonamy przeglądu tego, co zrobiono, i wyznaczymy plany na przyszłość. Miło, że jubileuszowe wydarzenia, rozumiejąc wagę sprawy, przeprowadzamy wspólnie: władze miejskie, korpus deputowanych, krajoznawcy i pisarze, kierownictwo oraz wykładowcy i studenci Donbaskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego. Bliscy Bohdana Stupki: żona Łarysa, syn Ostap, synowa Iryna, wnuczka Ustyna

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn