Seite · S. 3Originalseite ↗
ŚLEPY ZAUŁEK MAŁORUSKOŚCI
Слово Просвіти, №40 за 2011 рік
Anatolij Szewczenko, pisarz Czy już zmęczył się nasz naród, Czy niedaleko do końca, Że mamy cudowną profanację… Pawło Tyczyna
Właśnie tak: profanacja wszystkiego tego, co jest składnikiem ukraińskiego organizmu państwowego. Podkreślam: ukraińskiego, a nie jakiegokolwiek innego. Rzecz w tym, że próby stworzenia państwa o nazwie Ukraina, ale bez narodowych realiów — bez prawdziwej, niesfałszowanej historii, bez pełnowartościowego i powszechnego funkcjonowania jedynego języka państwowego, bez Ukraińskiego Kościoła Patriarchatu Kijowskiego, bez ukraińskiej kultury narodowej, już u nas były. Przypomnijmy, jak pod koniec lat 80. i w ciągu lat 90. ubiegłego wieku (sporadycznie i do dziś) wynoszono postać generała armii carskiej i krótkotrwałego hetmana Ukrainy Pawła Skoropadskiego. Autorzy panegiryków na cześć generała-hetmana szczególnie podkreślali państwowotwórczy charakter działalności Skoropadskiego: rzekomo założył Ukraińską Akademię Nauk, otworzył Ukraiński Uniwersytet, zaczął wprowadzać prowadzenie dokumentacji państwowej w języku ukraińskim i jeszcze co nieco. Lecz oto w czasopiśmie „Słowo i czas” (1988, nr 12) pojawia się artykuł znanego językoznawcy, doktora nauk filologicznych Łarysy Masenko „Czytając wspomnienia Pawła Skoropadskiego” (później został on zamieszczony w książce autorki „Język i polityka” (1999, 2004 r.) już pod bardziej wyrazistym tytułem „Fenomen małorosyjskości: Pawło Skoropadski”). Łarysa Masenko, opierając się na świadectwach samego generała-hetmana, w sposób argumentowany udowodniła, że P. Skoropadski rzeczywiście budował państwo, ale nie ukraińskie, a małorosyjskie, czyli zależne od Rosji. Nie przypadkiem wraz z dojściem do władzy P. Skoropadskiego na Ukrainę powrócili wielcy właściciele ziemscy, przeważnie Rosjanie lub zrusyfikowani przedstawiciele innych narodowości, którzy zabrali się za odbieranie chłopom ziemi, którą nadała im władza Ukraińskiej Republiki Ludowej. Ciekawy jest też taki fakt: Pawło Skoropadski długo nie chciał ukrainizować jednego z korpusów swojej armii, choć zrobić to radził mu znany wówczas generał armii carskiej Ławr Korniłow. Mentalnie P. Skoropadski nie był już Ukraińcem. Mógł on, z jeszcze większą podstawą niż Stalin, powiedzieć o sobie, że „jest człowiekiem kultury rosyjskiej”, dokładniej chyba byłoby użyć innego określenia: małorosyjskiej. P. Skoropadski pochodził z rodu znanego kolaboranta Iwana Skoropadskiego (w linii brata Wasyla), który przez długi czas był współpracownikiem Iwana Mazepy, ale w decydującym momencie poszedł nie za Mazepą, a za Piotrem I. Jak widzimy, tradycje kolaboranctwa w rodzie Skoropadskich były dawne. Przejście na stronę silniejszego nie było uważane za coś nieprzyzwoitego. Dlatego patriotyzm takich jak P. Skoropadski nie był głęboki, płynący z serca, a, rzec można, etnograficzny. Tutaj warto wspomnieć słowa wybitnych rosyjskich działaczy literatury, którzy chętnie deklarowali swoją miłość do Ukrainy. Przypomnijmy wiersz poety Aleksieja Tołstoja: „Znasz kraj, gdzie wszystko oddechem obfitości dyszy, gdzie rzeki płyną czyściej od srebra”. Czy wypowiedzi innego rosyjskiego klasyka, Iwana Bunina, który niemało mówił dobrych słów o Ukrainie. W szczególności takie (w tłumaczeniu): walczyła Ukraina, padała, podnosiła się, znów walczyła, ginęła… Lecz, dzięki Bogu, wszystko to w przeszłości. To „dzięki Bogu”, że walka Ukraińców o wolność jest już w przeszłości, jest charakterystyczne dla prawie wszystkich Rosjan. A co do byłego Ukraińca P. Skoropadskiego, to Ł. Masenko przytacza bardzo charakterystyczne dla generała-hetmana wyznanie: „Ja kocham język rosyjski, Ukraińcy go ścierpieć nie mogą… Ja kocham środkową Rosję, Moskowszczyznę…”. Dla Małorusa bardzo charakterystyczne jest chwalenie cudzego i jednocześnie ganienie swojego, przy tym, jak zawsze, przesadzając: gdyby Ukraińcy nie mogli ścierpieć języka rosyjskiego, jak pisze P. Skoropadski, to tak łatwo nie poddawaliby się rusyfikacji i nie stawali Małorusami sobie i narodowi na hańbę. Jeszcze jednym przykładem zbudowania quasi-ukraińskiego państwa może być tak zwana USRR (Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka). Genialny wymysł-pułapka bolszewików — hasło „fabryki i zakłady robotnikom, ziemię — chłopom” odegrało fatalną rolę w losach Ukrainy. I jedni, i drudzy okrutnie zapłacili za swoją łatwowierność: hołodomory, niszczycielskie rozkułaczanie, niekończące się represje, przygnębienie ducha człowieka — taka była odpłata za wiarę w iluzoryczne ideały komunizmu. Pamiętajmy mądre słowa Dmytra Pawłyczki: „Zdechł tyran, Ale stoi więzienie”. Stoi to więzienie w naszych głowach, w naszych duszach. Co się z nami dzieje? Dlaczego od co najmniej czterech stuleci nie możemy stanąć na nogi — nie możemy, nie umiemy czy już nawet nie chcemy? Dlaczego nie uczymy się ani na swoich błędach, ani na cudzych? Dlaczego inne narody przekształcają porażki w zwycięstwa, a my odwrotnie — zwycięstwa w porażki?.. Więc co nad nami ciąży — niebiańskie przekleństwo czy własna nieudolność? Nad tym zastanówmy się dalej. Myślę, że nie będzie zbyteczne jeszcze raz zrobić krótki kurs w przeszłość i przypomnieć tym, którzy wychowywali się na carsko-rosyjskiej i sowiecko-rosyjskiej historiografii, — kiedy i jak pojawili się na świecie Bożym Małorusini i Małorosja. Nasza historia do 1654 roku nie znała Małorusinów i Małorosji — i jedno, i drugie to płód zwichniętych na wielkomocarstwowości ideologów Carstwa Moskiewskiego. U nas była Mała Ruś — tak jeszcze nazywano państwo halicko-wołyńskie, żeby nie mylić go z Wielką (Kijowską) Rusią. Wielką Rusią jeszcze nazywano państwo ukraińskie Bohdana Chmielnickiego. Mieszkańcy obu państw nazywali się Rusinami — przodkami współczesnych Ukraińców. Ideologiczni mąciciele Carstwa Moskiewskiego w latach 1662—1663 założyli Małorosyjski Prikaz dla nadzoru nad Ukrainą. Ale on istniał niedługo. I już Piotr I, prywatyzując naszą nazwę Ruś i ogłaszając Imperium Rosyjskie, w 1722 roku wprowadził Małorosyjską Kolegium, która przejęła funkcję zarządzania już faktycznie kolonią, która była niedawno Ukrainą. I w oficjalnych papierach Imperium Rosyjskiego Ukrainę zaczęto nazywać Małorosją, a jej mieszkańców — Małorusinami. Z czasem zostanie puszczona w obieg wymyślona historia o tak zwanej „trójjedynej Rosji”: „Wielka, Mała i Biała Rosja”. Ukrainę jako państwo, które zaczęło się od Rusi (ze stolicą w Kijowie), władcy Imperium Rosyjskiego „zlikwidowali”. W czasach sowieckich tę wersję udoskonalono tak: „Ruś Kijowska — kolebka trzech bratnich narodów — rosyjskiego, ukraińskiego i białoruskiego”. Sowieccy ideolodzy postawili na historyczną niepamięć narodów — rzekomo nikt nie zastanowi się nad oczywistym faktem: kijowskie dziecko przeleżało w kolebce 10 stuleci w oczekiwaniu na pojawienie się „starszego brata” — moskiewskiego „dzieciaka” (Kijów powstał w II wieku, a Moskwa — w XII). Tak rodzą się mity i legendy, w które wierzą nawet wybitni ludzie. Oto i A. Puszkin, człowiek „z rozumem i talentem”, jak sam o sobie całkiem słusznie powiedział, napisze: „To jeszcze trzeba wyjaśnić, dlaczego i jak kraj, który nazywają Małorosją, został odrzucony od Rosji”. Ani rozum, ani talent nie pomogły poecie trzeźwo i obiektywnie zestawić faktów historycznych. Małorosji, jak carscy lizusy i krętacze przechrzcili Ukrainę po 1654 roku aż do 1991-go, nie oddzielali od Rosji. A do ugody perejasławskiej ani Małorosji, ani Rosji nie było w przyrodzie. Ale imperialna świadomość poety przeszkodziła mu spojrzeć na przeszłość niezaangażowanymi w carofilstwo oczami. Tak samo i „rewolucyjny demokrata” krytyk W. Bieliński — ni stąd, ni zowąd — oświadczył: „Tylko z przyłączeniem Małorosji do Rosji tam „wlała się” cywilizacja”… To trzeba być tak zaślepionym oficjalną historią Rosji, żeby nie wiedzieć, że po 1654 roku nie do Kijowa, a do Moskwy (później i do Petersburga) wysłano profesorów znanej w całej Europie Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, żeby oświecić ciemny moskiewski lud, wszak tam było naprawdę „ciemne królestwo”, i do Łomonosowa (nawiasem mówiąc, słuchacza Kijowsko-Mohylanki) nie było wyższych uczelni. Więc nic dziwnego nie ma w tym, że w Rosji czasów sowieckich pojawiło się tak wielu zrodzonych z chorobliwej wyobraźni „odkrywców” — Połzunow, który jeszcze przed Wattem „wymyślił” parowóz, wynalazca Popow, który rzekomo jeszcze przed Marconim odkrył fale radiowe, i inni. Jednak takiej wandalii z odkrywcami, jak obecnie, w Rosji jeszcze nie było. Akademik Rosyjskiej Akademii Nauk A. Fomienko wydaje książki, gdzie całkiem poważnie oszołamia świat doniesieniami, że nie było w historii Mezopotamii, Międzyrzecza, Babilonu, nawet starożytnych Grecji i Rzymu — wszystko zaczęło się od Rosji. I w ogóle cywilizowane życie na ziemi zaczęło się od czasu założenia Moskwy w 1147 roku. A dotąd wszystko było mrokiem i chaosem. Już nikt nie będzie zdziwiony, jeśli pojawi się doniesienie, że pierwszymi na Księżycu byli nie amerykańscy astronauci, a jeszcze w XII wieku Iwanuszka-głuptas na Żmiju Goryniczu latał tam na przechadzkę. Dziwna rzecz: historyczna niepamięć jednym narodom, jak nam, Ukraińcom, przeszkadza normalnie żyć, a innym — jakby sprzyja. Oto, powiedzmy, w znanej sowieckiej piosence śpiewa się: „Sewastopol, Sewastopol, nieprzystępny dla wrogów…” Tymczasem wszyscy wiedzą, że w latach 1855—1856 podczas wojny krymskiej Sewastopol okupowały wojska anglo-franko-tureckie. A w 1941 roku miasto zajęli niemieccy faszyści. A mimo to — „nieprzystępny dla wrogów…” W pobliżu Petersburga rosyjscy archeolodzy szukają jakiejś Rusi, która byłaby starsza od Kijowskiej. Tutaj już przebywał rosyjski premier W. Putin: najwyraźniej po to, żeby dać właściwy kierunek poszukiwaniom, wszak byli kagebiści wszystko wiedzą… Śmiesznie?.. Nie powiedzcie: kto szuka, ten zawsze znajdzie. Albo wymyśli. I nie przypadkiem Ruś (Kijowską) już nazywają domoskowską Rusią… Więc czego się dziwić, kiedy rosyjski publicysta S. Markow oświadczył, że Sicz Zaporoska, Bohdan Chmielnicki — to wszystko „ruskie”. Lecz wróćmy do Małorusinów. Powtórzę myśl, którą już nie raz wyrażałem: do Małorusinów zaliczam nie tylko tych byłych Ukraińców, którzy świadomie czy nieświadomie wyparli się swojego etnicznego korzenia, ale i Rosjan, Żydów, przedstawicieli innych narodowości, którzy od dawna żyją na Ukrainie, ale nie uważają jej za swoją ojczystą ziemię — dla nich to tylko „ten kraj”. Jeszcze jedna uwaga: Małorus — to nie tylko ten Ukrainiec, kto mówi w języku rosyjskim. Już pojawiło się niemało Małorusinów, którzy korzystają z ukraińskiego lub na przemian to z rosyjskiego, to z ukraińskiego (jak, na przykład, lider komunistów P. Symonenko). Tym jakby chcą powiedzieć: język — to tylko środek do komunikacji i nic więcej. Mówią: ile człowiek zna języków, tyle razy jest człowiekiem. Myśl ciekawa, choć nie bez wad. Ja uzupełniłbym ją tak: choćby ile znał języków, ale kiedy lekceważysz swój, ojczysty, to jesteś półczłowiekiem. Gdyby rzeczywiście nie miało znaczenia, w jakim języku rozmawiają, myślą i tworzą ludzie, to wszystkie narody byłyby na jedną twarz — kogo by to interesowało? Po 1654 roku u nas zaczęło się i trwa do dziś — to otwarte, za caratu, to ukryte, za socjalizmu i już w czasach niepodległości, — zrusyfikowanie narodu ukraińskiego. Ukraińcom wmawiano poczucie niższości, wbijano do głowy, że ich język, historia, kultura — to drugorzędne i w ogóle niewarte uwagi. To tym łatwiej było robić, że edukacja narodowa została zlikwidowana. Począwszy od panowania Piotra I, regularnie zakazywano języka ukraińskiego i teatru. Ukraińcy, którzy chcieli się uczyć, musieli przechodzić na język sąsiedniego państwa. A dalej — zaplanowane pokusy tytułami szlacheckimi, książęcymi i hrabiowskimi, prestiżowymi stanowiskami, nagrodami — tak Ukrainiec przekształcał się w Małorusa. I takich stawało się coraz więcej. Jednocześnie ludzi odłączano od narodowego korzenia — kultury, historii, co w istocie oznaczało ludobójstwo duchowości narodu. Za reżimu komunistycznego do tego ludobójstwa doszedł Hołodomor 1932—1933 roku i masowe represje — przeważnie za „ukraiński burżuazyjny nacjonalizm”. Praktyka reżimu carskiego trwała: Ukraińców kusili prestiżowymi stanowiskami, nawet najwyższymi (przypomnijmy M. Chruszczowa, L. Breżniewa, O. Kyryczenkę, M. Pidhornego i in.) i nagrodami państwowymi. Jeśli do tego dodać ogromny wpływ na denarodowienie narodu ukraińskiego tzw. Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego, który gospodaruje na naszej ziemi, to można powiedzieć: Małorus stał się antypodą narodu ukraińskiego i do 1991 roku przeszkadzał Ukraińcom zdobyć wolność i niepodległość swojemu państwu. Pierwszymi znanymi Małorusinami, którzy zdradzili swój naród, byli kozaccy pułkownicy Palij i Nis. Palij brał udział w bitwie pod Połtawą wraz z pułkami zaporoskimi po stronie uzurpatora naszej wolności Piotra I, pułkownik Nis przeprowadził przez tajne podziemne przejście zbirów Mienszykowa do otoczonego przez wroga Baturyna. Oczywiście, nie zapominajmy i o Jaremie Wiśniowieckim, który przeszedł do Polaków jeszcze w XVI wieku. Przygnieciona małorosyjskością Ukraina całe XIX stulecie milcząco cierpiała. I dopiero w latach 1917—1921 została stworzona Ukraińska Republika Ludowa. Ale nie zdołała odeprzeć bolszewickich agresorów: kierownicy Centralnej Rady — wybitny historyk M. Hruszewski i znany pisarz W. Wynnyczenko, też porażeni małorosyjskością, rozwiązali milionową armię Ukraińców, która wracała z frontów Pierwszej wojny światowej, zamiast tego, żeby stworzyć ukraińską armię, która nie pozwoliłaby nikomu rozrabiać na naszej ziemi. Niestety, podobnych przykładów jest wiele. Oto i w czasach niepodległości syndromem małorosyjskości porażonych jest wielu współczesnych politycznych i państwowych działaczy, co wkrótce da o sobie znać, a już daje. Narodowi demokraci, którzy przeprowadzili Demokratyczną rewolucję 1991 roku, w wyniku czego Ukraina stała się niepodległym państwem (formalnie), zignorowali mądre ostrzeżenie naszego wybitnego poety i myśliciela Jewhena Małaniuka: pierwsza problem,
Ciąg dalszy na str. 4
S. 4 · Originalseite ↗
Ciąg dalszy. Pocz. na str. 3. która stanie przed władzą nowej Ukrainy, będzie małorosyjskość. Bo, tłumaczył on, małorosyjskość to zawsze a priori kapitulacja, kapitulacja jeszcze przed walką. Po krótkim przerażeniu w 1991 roku nomenklatura komunistyczna, która składała się z Małorusinów, stanęła w centrum i w terenie na czele procesu budowy niepodległego państwa ukraińskiego, aby zahamować go na długie lata. Ukraińskiego Václava Havla u nas nie znaleziono. I dwaj pierwsi prezydenci Ukrainy byli właśnie z nomenklatury komunistycznej — właśnie za ich rządów (oczywiście pod naciskiem Rosji i USA) zlikwidowano potencjał jądrowy kraju (nawiasem mówiąc, trzeci na świecie), utworzono całkowicie bezprawnie Autonomię Krymską, która stała się bólem głowy państwa ukraińskiego. Później Ł. Kuczma pisał w swojej książce, że i „za tysiąc lat Ukraina będzie wdzięczna Rosji…”. Za co? Za 350-letnie jarzmo kolonialne? Trzeci Prezydent Wiktor Juszczenko, który stał się liderem państwa na fali Pomarańczowej narodowo-demokratycznej rewolucji 2004 roku, jest najbardziej ukraiński. Nie jeździł regularnie, jak jego poprzednicy, na pokłony do Moskwy, konsekwentnie walczył o uznanie głodu 1932—1933 lat za Ludobójstwo narodu ukraińskiego, twardo trzymał linię na uznanie OUN—UPA za organizację patriotyczną, która walczyła o niepodległość Ukrainy. Lecz tego wszystkiego jest znikomo mało dla Prezydenta, który miałby wyprowadzić Ukrainę na narodowo-nieodwracalną drogę rozwoju państwowego. Niestety, liberalna polityka „bez granic” Wiktora Andrijowycza obróciła się przeciwko Ukrainie i przeciwko niemu samemu. Próby Prezydenta porozumienia się z siłami antyukraińskimi — memorandum, okrągły stół, „uniwersał” — jedynie rozwiązały im ręce. Doszło do tego, że lider komunistów P. Symonenko z trybuny Rady Najwyższej na cały świat wykrzyczał: „Juszczenko — wojennyj priestupnik, i jewo nado sudit…”. Tak samo regionalista W. Kolesniczenko bezapelacyjnie oświadczył: „W. Juszczenko budut sudit posle okonczanija priezidientskoj kadencii…”. Sądzić czy nie sądzić politycznego i państwowego działacza, może decydować tylko sąd, a nie ktokolwiek. Oczywiście, pod warunkiem, że ten sąd jest naprawdę niezależny. Wielki negatywny wpływ na ukraińskość ma UKP Patriarchatu Moskiewskiego. Jest to jedno z centrów rusyfikacji na Ukrainie. Moskiewscy popi mówią, że Patriarchat Kijowski jest niekanoniczny i dlatego nielegalny. Zapomnieli, widocznie, święci ojcowie, że ich poprzednicy za drogie skóry i złoto kupili sobie kanoniczność, a kanoniczność Kościoła Ukraińskiego zlikwidowali, bo już dokonała się zdrada perejasławska 1654 r. Dzisiaj Patriarcha Moskiewski Cyryl, odwiedzając Ukrainę, pozwala sobie grozić karą Bożą tym Ukraińcom, którzy chodzą do cerkwi Patriarchatu Kijowskiego. Zrozumiałe, dlatego że obecna władza na Ukrainie klęczy przed Moskwą. Zapomniała ona prastarą europejską tradycję: czyje państwo, tego i cerkiew. U nas przecież niby jest państwo ukraińskie? Czy władza nie jest ukraińska? Dlatego właśnie Małorusini już na poziomie podświadomości pogodzili się ze swoją niższością, myśląc, że zamiast bronić swojego honoru i honoru kraju, w którym żyjesz, lepiej przemilczeć, jak to mówią, żeby nic się nie stało. …Kiedyś, zdaje się, w połowie lat 90. ubiegłego wieku, wicepremier ds. humanitarnych W. Semynozenko radośnie oświadczył: „Skończyły się czasy Mazepy, zaczęły się czasy Bohdana Chmielnickiego”. Zrozumiałe, że akademik miał na myśli nie tego Bohdana Chmielnickiego, pod którego przywództwem została przeprowadzona patriotyczno-wyzwoleńcza wojna narodu ukraińskiego, a tego, który w 1654 roku ponownie rzucił w niewolę Ukrainę… …2009 r. w telewizji często brzmiały oświadczenia zespołu W. Łytwyna, który kandydował na stanowisko Prezydenta Ukrainy: „Tylko Łytwyn może zjednoczyć Ukrainę”, „Tylko Łytwyn może wyprowadzić Ukrainę z kryzysu”, „Tylko Łytwyn może być godnym Prezydentem Ukrainy”. Wtedy też Przewodniczący Rady Najwyższej W. Łytwyn, występując w Radiu Moskiewskim, z małorosyjskim entuzjazmem oświadczył, że chciałby, aby rosyjska Flota Czarnomorska była gwarantem bezpieczeństwa naszych południowych granic. Nie wierzę, że ówczesny i obecny przewodniczący RN nie rozumie: z rosyjskiej floty taki gwarant naszego bezpieczeństwa, jak z wilka stróż przy stadzie owiec. Pogoń za prezydenckim fotelem natchnęła W. Łytwyna jeszcze na jedno oświadczenie: powtórzył wypowiedzi innych Małorusinów o tym, że, rzekomo, nikt na nas nie czeka w Europie, a dlatego trzeba jak najszybciej biec do unii Rosji, Białorusi i Kazachstanu… To dokąd „tylko Łytwyn” zamierza poprowadzić nas — do kolejnej unijnej zagrody na czele z Rosją?! Nawiasem mówiąc, wtedy większość kandydatów na stanowisko Prezydenta, jak i W. Łytwyn, zginała się przed Moskwą, wypraszając u niej poparcie. I nikomu nie jest wstyd: bo to Małorusini. Wkrótce, przed wyborami do RN 2012 roku, będą robić to samo. …We wrześniu 2008 r. nasz Gabinet Ministrów wydał rozporządzenie, zgodnie z którym w ukraińskich (!) szkołach uczniowie i nauczyciele na przerwach i na terenie placówki mają porozumiewać się w państwowym języku ukraińskim. Boże, jaki hałas podnieśli Małorusini: naruszenie praw człowieka, naruszenie Europejskiej karty języków mniejszości itd. Szczególnie starali się regionaliści, w szczególności deputowany ludowy J. Mirosznyczenko. Zanim podniosą wrzawę, deputowany z Partii Regionów powinien był pomyśleć: jaki przykład dają nauczyciele swoim uczniom, kiedy na lekcjach rozmawiają po ukraińsku, a na przerwach — po rosyjsku? Dają do zrozumienia uczniom, że język ukraiński to nieprestiżowe… To co to jest — naruszenie praw człowieka czy nie? I z takimi działaczami państwowymi chcemy zbudować wolną i niepodległą Ukrainę?! Nawiasem mówiąc, w związku z często nieodpowiedzialnymi wypowiedziami poszczególnych deputowanych ludowych, działaczy państwowych, polityków, ci, którzy ich słuchają, ryzykują utratę wiary w ludzkość. …Od lutego 2010 roku na Ukrainie w wyniku wyborów prezydenckich do władzy doszła Partia Regionów, a jej przedstawiciel W. Janukowycz został głową państwa. Jego sukces w dużej, a może i decydującej mierze zapewnił W. Juszczenko, kiedy przed drugą turą wezwał wyborców do głosowania przeciwko obu kandydatom — J. Tymoszenko i W. Janukowyczowi, co faktycznie wtedy oznaczało postawienie szlabanu przed Julią Tymoszenko. W Radzie Najwyższej frakcja deputowanych Partii Regionów utworzyła koalicję większościową — z komunistami (wreszcie „rekiny kapitalizmu” porozumiały się z obrońcami
Zdjęcie Olesia Dmytrenki przeganianych i głodnych) oraz obrońcami partii ludowej W. Łytwyna. W tym czasie jeden z członków partii W. Łytwyna, nie mrugnąwszy okiem, oświadczył, że “nasza siła polityczna pod nikogo się nie dostosowuje”. I rzeczywiście: ta “siła”, jak to mówią, nie łapiąc tchu, przegrupowała się z Koalicji Demokratycznej do dokładnie przeciwnej. Taka “pryncypialność” najwyraźniej może odbić się partii W. Łytwyna czkawką podczas następnych wyborów do Rady Najwyższej. Nie bez powodu pojawiły się pogłoski o przyłączeniu się łytwynowców do Partii Regionów. Pierwsze kroki nowej władzy były dość wymowne. Swą pierwszą wizytę Prezydent Ukrainy W. Janukowycz złożył nie w Moskwie, jak oczekiwano, a w Brukseli. Ale nie po to, by potwierdzić euroatlantycką integrację naszego kraju, a wręcz przeciwnie — by ją zretuszować (nieco później oświadczy, że ta integracja jest już nieaktualna dla Ukrainy, ponieważ jest ona państwem pozablokowym. To, oczywiście, wywołało oklaski na Kremlu). I, rzecz jasna, burzliwymi oklaskami oraz okrzykami “brawo” przyjęto propozycję ukraińskich władz dotyczącą przedłużenia pobytu rosyjskiej Floty Czarnomorskiej na terytorium Ukrainy o kolejne 25 lat. Choć do zakończenia poprzedniej umowy pozostawało 7 lat. Dlaczego tak śpieszyły się ukraińskie władze? Tym bardziej, że obietnica strony rosyjskiej dotycząca obniżenia dla ukraińskiej ludności ceny gazu od początku była nieprzekonująca. Co bardzo szybko się potwierdziło. Zatem odpowiedź jest taka: ukraińscy negocjatorzy najwyraźniej pomylili dzierżawę z prezentem. I nieprzypadkowo opozycja nazwała nową umowę zdradą interesów narodowych. Jednym słowem, małorosjanie po raz kolejny klękali przed Rosją. Zatem obecnie, zamiast urządzać nieprzekonujący proces sądowy nad byłą premier Tymoszenko, prokuraturze warto byłoby uważniej przyjrzeć się tym samym porozumieniom charkowskim, temu, co dzieje się w przemyśle lotniczym i stoczniowym, w innych gałęziach przemysłu, na które ostrzą sobie zęby rosyjscy oligarchowie. Odnosi się wrażenie, że pewnego zupełnie niecudownego dnia, cicho, bez hałasu zmienią żółto-błękitne flagi na trójkolorowe sztandary… Obecny Prezydent niedawno oświadczył: “Zbudujemy silną, szczęśliwą Ukrainę”. Oczywiście, politycy mogą mówić co chcą — oni, jak to zwykle bywa, za swoje słowa nie odpowiadają. Ale przypuśćmy, że regionaliści razem z komunistami i łytwynowcami rzeczywiście zbudują, niech nie taką już “silną i szczęśliwą”, ale przyzwoitą państwowość. Lecz nigdy nie uwierzę, że państwo będzie ukraińskie, o którym marzyły i o które walczyły wiele pokoleń Ukraińców. Jeśli L. Kuczma w ciągu swojej dziesięcioletniej kadencji prezydenckiej od czasu do czasu pytał siebie i innych: “Co my budujemy?”, to W. Janukowycz wie, co buduje: buduje właśnie to państwo pod nazwą silna Ukraina, w którym coraz mniej pozostaje ukraińskich realiów… To już będzie nie samodzielne, a zależne od Moskwy państwo. Rosyjski kapitał dalej prywatyzuje ukraińskie wielkie przedsiębiorstwa przemysłowe. Rosja naciska na Ukrainę, aby przejąć system przesyłu gazu. To samo dzieje się z przemysłem lotniczym — w tej branży Ukraina wchodzi do dziesiątki światowych potęg. Rosja stała się partnerem Ukrainy w wydobyciu gazu na szelfie Morza Czarnego, który znajduje się na terytorium Ukrainy. Jednym słowem, uszy północnego sąsiada wystają wszędzie na naszej ziemi, gdzie można się czymś pożywić. Lecz czy nie największe niebezpieczeństwo czyha na Ukraińców w sferze humanistycznej, której nie poświęcał należytej uwagi żaden Prezydent Ukrainy. Po raz pierwszy za czasów niepodległości utworzono Społeczną Radę Humanitarną przy Prezydencie Ukrainy na czele z samym Prezydentem (takie sobie regionalne know-how). Póki co ta rada niczym szczególnym się nie wyróżniła, chyba że uwagami pod adresem ministra edukacji, nauki, młodzieży i sportu D. Tabacznyka oraz zastępcy szefa administracji Prezydenta H. Herman. Przez prawie półtora roku przeprowadzono aż dwa otwarte posiedzenia rady humanistycznej. Wyników tej pracy póki co nie widać. I, szczerze mówiąc, nie interesuje mnie ta rada, bo nie wierzę w jej skuteczność. Interesuje mnie, co tam robią nasi wybitni poeci I. Dracz — pierwszy przewodniczący Ludowego Ruchu, drugi — komunista B. Olijnyk. Przecież obecna władza ideologicznie, choć z różnych powodów, jest im obu obca. Jeśli myślą, że mogą wpłynąć na jakąkolwiek decyzję Prezydenta, to niech lepiej przypomną sobie dawną anegdotyczną opowieść: podwładni przyszli na naradę do szefa każdy z własną opinią, a wyszli wszyscy z jedną — opinią szefa… Znakomitą ilustracją do tego dowcipu może być przypadek, który wydarzył się w Komitecie ds. Nagród Państwowych im. T. H. Szewczenki na początku wiosny 2011 roku. Jak wiadomo, Komitet większością głosów przyznał prestiżową nagrodę pisarzowi Wasylowi Szklarowi za powieść “Czarny Woron”, poświęconą heroicznej i tragicznej walce ukraińskich chłopów przeciwko władzy sowieckiej w latach 20. ubiegłego wieku. Kiedy opublikowano Postanowienie Komitetu o przyznaniu nagród im. Szewczenki, nazwiska pisarza już tam nie było. Pytanie: jaki jest sens istnienia Komitetu, którego zdaniem szanownych członków władza po prostu się nie przejmuje. I jeszcze jedno. Na Światowym Kongresie Ukraińców, który odbył się w Kijowie 19—21 sierpnia 2011 roku, Iwan Dracz wystąpił z przemówieniem, które dało nadzieję na powrót wybitnego poety do samego siebie — patrioty, bojownika o niepodległą Ukrainę. W ogóle pytań do obecnej władzy u naszych obywateli pojawiło się niemało. Swoistą odpowiedzią na te pytania jest List do Prezydenta grupy inteligencji na początku sierpnia br. Autorzy oświadczają, że popierają zdecydowane kroki głowy państwa w kierunku budowy niepodległej Ukrainy i zapewniają, że takiego samego zdania jest większość naszych obywateli. Tym słowom można byłoby uwierzyć, gdyby nie narastały akcje protestacyjne na Ukrainie dotyczące tych czy innych działań władzy. Nie będę komentował szczegółowo tego listu. Na myśl przychodzą czasy sowieckie, kiedy każde posunięcie reżimu wierni słudzy partii, w tym także wielu inteligentów, już aprobowali. A mnie, jak zawsze w takich przypadkach, przypomniały się gorzkie słowa Iwana Franki: “Dlaczego u nas tak wielu odszczepieńców, dlaczego odszczepieństwo nam nie straszne?”
Ciąg dalszy nastąpi.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
