Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 1Originalseite ↗

JAK EUROPEJSCY NOSICIELE KULTURY

Слово Просвіти, №45 за 2008 рік

Kulturoznawcza akcja dla ukraińskich społeczności krajów Europy Zachodniej „Eurokarawana — 2008. Razem do Europy”, która odbyła się w październiku, powinna w rezultacie nagłośnić przed rządem problemy czwartej fali, a także wewnętrzne problemy migracyjne i reintegracyjne Ukrainy, aby wypracować odpowiednie zmiany w ustawodawstwie, przekonany jest deputowany ludowy Ukrainy, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło MOWCZAN. Wrażeniami z podróży do ukraińskich społeczności podzielił się w wywiadzie dla „Słowa Proświty”. — Pawle Mychajłowiczu, jakie problemy zostały nakreślone jako najważniejsze na konferencji w Rzymie? — Ukraińcy, którzy wyjechali za pracą, mają problemy nie tylko za granicą, ale i na samej Ukrainie. Ponieważ doświadczają podwójnej dyskryminacji: tutaj, na Ukrainie, bezrobocia i problemów socjalnych, a tam — całkowitego bezprawia. Dlatego „okrągły stół”, który odbył się w Rzymie z udziałem znanych polityków, literatów, uczonych, wśród których byli także Oksana Pachlowska i Ołena Ponomariw, był poświęcony tym społecznie palącym tematom, które są naprawdę ważne dla każdego, kto zna problemy czwartej fali emigracji. Ona nie jest diasporalna. Diaspora — to jest to, co już ustalone, weszło w brzegi tego społeczeństwa, w którym znajdują się etniczne składowe. Diaspora formuje swoje instytucje kulturalne. Dlatego wśród ukraińskich diasporników można wyodrębnić tych, którzy jeszcze przed II wojną światową uformowali kulturalno-informacyjne, religijne instytucje we Włoszech. Przede wszystkim należy zaznaczyć pełną poświęcenia pracę Josyfa Slipyja. Ukraina obecnie pragnie wejść w europejskie procesy reintegracyjne, na czym skupiła uwagę Oksana Pachlowska, zaznaczając, że czwartą falę można traktować jako pewien dorobek i jako wielką stratę. Jeśli nie stworzymy atrakcyjnego wizerunku Ukrainy poprzez kulturalno-informacyjne centra, nadal będziemy mieć zniekształcony obraz naszego kraju przez tych, którzy znaleźli się we Włoszech. Wśród nich są tylko jednostki, które przystosowały się do biznesu, przez dziesięć lat zaadaptowały się, próbując uzyskać obywatelstwo Włoch. Bez adaptacyjnego ukraińskiego kulturalno-informacyjnego centrum w Rzymie wypacza się obraz Ukrainy i Ukraińca jako pełnowartościowego członka europejskiej wspólnoty. Można zestawić, co dla czwartej fali zrobili diaspornicy, którzy z powodów politycznych czy religijnych zmuszeni byli wpisywać się w kulturalno-historyczny, społeczny, religijny kontekst, jak, na przykład, księża, których wyrzuciła władza radziecka. Oni zbudowali tutaj instytucje, akademię, sobory i pomagali naszym artystom. Brak takiej instytucji jak informacyjno-kulturalne centrum odbija się na tym, jak nas traktują. Powstaje wiele pytań: czy Ukraina reintegruje się z powrotem do Imperium Rosyjskiego, czy będzie rozczłonkowana. I te tematy omawiają na łamach wiodących włoskich gazet. Nie ma centrum, które w porę sprostowałoby podobne wersje, tak jak nie ma stałego naświetlania, czym jest Ukraina. Nie fragmenty obrazu emigracji, a całościowy obraz ukraińskości, historycznie przywiązany do chrześcijańskiej paradygmy jeszcze na długo przed przyjęciem chrześcijaństwa, jeszcze przed epoką Odrodzenia, do ruchów narodowych, które przeżyły Włochy, do tego, jak Garibaldi powiedział, że „tworzymy państwo włoskie po to, aby uformować naród włoski”. Musimy zrozumieć, jak z rozdrobnionych, pokłóconych grup etnicznych stworzyć jedność na gruncie językowo-kulturowym, jak to zrobili Włosi… Podobnym centrum stał się kiedyś ośrodek NTSz w miasteczku Sarcelles we Francji, gdzie zebrali się wiodący działacze ukraińskiej nauki, oświaty, którzy stworzyli pod kierownictwem profesora Kubijowycza „Encyklopedię ukrainoznawstwa” oraz jej anglojęzyczną wersję, która pomogła Europejczykom poznać Ukrainę. Obecnie ta szacowna instytucja podupada. W odróżnieniu od ukraińskiej władzy, rosyjski rząd dba o swoje dziedzictwo kulturowe. Niedawno postawili pomnik Buninowi w Moskwie. Czy mamy pomnik, na przykład Petlurze — człowiekowi, który stworzył w XX wieku Ukrainę? On uformował z rozproszonych segmentów siłę, która przeciwdziałała bolszewickiej ekspansji. Żołnierze, których wyprowadził poza granice Ukrainy, naprawdę mogli stanowić trzon państwa ukraińskiego. Przyszli z nauką, kulturą, przynieśli ukraińskie słowo, ukraińskiego ducha i stworzyli centra ukrainistyki, w szczególności to, o którym mowa, ogólnoeuropejskie: Towarzystwo Naukowe im. T. Szewczenki w Sarcelles. Ono dzisiaj nie jest zabezpieczone finansowo. W nim pozostała jedna działaczka Anna-Maria Dowhaniuk, która dziewiąty rok pełni obowiązki i stróża, i bibliotekarza, i archiwisty. Widzę potrzebę założenia ukraińskich oświatowych, informacyjno-kulturalnych centrów za granicą, w szczególności w Rzymie. Jest komu je kierować: Oksana Pachlowska — to znacząca postać. Mogłaby zrealizować bardzo wiele swoich inicjatyw. Ciąg dalszy na s. 6 HUCULSKA GRAŻDA Dobrowolne datki „Na Cerkiew Kobziarza”: Międzynarodowy Fundusz Charytatywny „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106 ŁĄCZNIE NA KONCIE CERKWI TARASA — 900 574 hrywny 00 kop.

S. 6 · Originalseite ↗

Zachowują język już w czwartym pokoleniu. Dzieci mówią po ukraińsku z miejscowym akcentem. Czują się jak te stabilne jednostki w środowisku, gdzie bardzo szybko zachodzą procesy asymilacyjne, gdy w ogromnym kotle wrze nowy naród francuski. To już nie ci Francuzi, nie ci Galowie, którzy podbijali świat, lecz elementy afro-azjatyckie, które zaczynają dominować we francuskiej wspólnocie. To swoista zapłata Francji za ekspansję, którą prowadziła w poprzednich stuleciach. Powstaje zupełnie inna, nowa Francja, kształtuje się nowy etnos. Nie czyniłbym żadnych zastrzeżeń, gdyby nie wyludnienie Ukrainy, które może przerodzić się w jeszcze poważniejsze problemy (w przededniu wyjazdu na Eurokaravan byłem na Tarnopolszczyźnie, zwłaszcza w Buczaczu, skąd wyjechała niemal cała zdolna do pracy ludność). Dziś prawie milion Ukraińców przebywa we Włoszech. A to oznacza, że u nas powstają strefy wolne do zapełnienia tym elementem migracyjnym, który przez różne dziury w naszych granicach napływa na Ukrainę. To niekontrolowane przepływy migracyjne. Nawet nie poruszamy tych tematów, nie ma ich na łamach gazet: ile różnych struktur powstaje poza Kijowem, które nie mają nic wspólnego z ukraińską kulturą, ukraińskim językiem, ukraińską przestrzenią informacyjną. Jeśli nie zachowamy i nie zaproponujemy własnego, to oni przyniosą swoje. Francja takich adaptuje, wszyscy oni mówią po francusku: Syryjczyk czy Jemeńczyk staje się częścią francuskiego społeczeństwa. Ale u nas powstają nieprzewidywalne kombinacje. Wnioski, które wyniosłem z tej podróży, są niezwykle poważne. To także problemy czwartej fali: jak zapewnić dzieciom potrzeby w ukraińskich szkołach, skoro rodzice wożą je z przedmieść Rzymu, wstając o czwartej rano, by dojechać do rzymskiego kościoła św. Zofii, gdzie działa niedzielna szkoła, której, nota bene, podarowałem „Dziecięcą kolekcję”, wydaną przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”. Dzieci przyjęły ją z zachwytem, bo tego im brakuje, znajdują się w gęstym otoczeniu informacyjnym, w którym nie ma nic ukraińskiego. Dbając o czwartą falę, musimy dbać także o szkoły, edukacyjne naukowo-kulturalne placówki. — Na początku naszej rozmowy zauważył Pan, że emigranci, dyskryminowani za granicą, mają potem problemy także na Ojczyźnie. — Tutaj, na Ukrainie, taka osoba po pięciu latach traci możliwość nawet odziedziczenia domu. Są nigdzie, są rozproszeni, zgodnie z naszym ustawodawstwem wypchnięci poza granice etniczne i społeczne. Od tego robi się rozpaczliwie na sercu. Jeśli nie rozwiążemy tego problemu, rozwiążą go inne elementy etniczne. Państwo na razie o tym nie myśli. Nasze struktury dyplomatyczne dają 29 dolarów jednorazowej pomocy osobie, która straciła dokumenty i nie ma żadnych praw na Ukrainie; mogą ją deportować w każdej chwili, w każdej sytuacji. Na przykład kobiecie gospodarze zabrali paszport, u których przez osiem miesięcy opiekowała się w zamkniętym pomieszczeniu nieuleczalnie chorymi. Czy zapłacą jej, czy nie, czy zwrócą jej paszport — wszystko zależy od dobrej

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn