Seite · S. 2Originalseite ↗
NIE WOLNO SIĘ ROZCZAROWYWAĆ
Слово Просвіти, №47 за 2011 рік
Gościem naszej redakcji jest Wołodymyr Ihorowycz ARJEW, zasłużony dziennikarz, laureat wielu nagród dziennikarskich, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy, przewodniczący podkomisji ds. kontroli nad reformowaniem, zabezpieczeniem kadrowym i zasobowym organów prowadzących walkę ze zorganizowaną przestępczością i korupcją Komisji Rady Najwyższej ds. walki ze zorganizowaną przestępczością i korupcją.
— Wołodymyrze Ihorowyczu, wielu ludzi zapamiętało Pana dzięki programowi „Zamknięta strefa”, w którym prowadzone były śmiałe dziennikarskie śledztwa. W bardzo ciekawej rozmowie z dziennikarzem Serhijem Rachmaninem, przed kandydowaniem do Rady Najwyższej, wyznał Pan: „Kiedy zaczynałem program „Zamknięta strefa”, wielu pukało się w czoło, mówili: „Jesteś idiotą! Co ty robisz, gdzie się pchasz? Rozumiesz, że ci głowę odkręcą?”. Widzę, że nie odkręcili. Ale czy Pan się bał? Przecież wielu dziennikarzy drogo płaci za swoją działalność zawodową, kiedy naruszają czyjeś interesy, zwłaszcza „twardzieli”. — Mnie nawet teraz, kiedy jestem deputowanym ludowym, niektórzy znajomi pukają się w czoło i mówią: „Jesteś idiotą, gdzie ty się pchasz”. Szczególnie często zaczęto to mówić po tym, jak Janukowycz został prezydentem, ponieważ nie zmieniłem swojego stanowiska i jestem oponentem tej władzy. Od pierwszego dnia mówiłem ludziom: „To będzie władza przestępców, która zniszczy Ukrainę”. Ale to okrutna władza, rozumiem wszystkie ryzyka takiego zachowania. Kiedy byłem dziennikarzem, broniłem wolności słowa, teraz, póki jestem deputowanym ludowym, również wykonuję swoją pracę. Nie ma się czego bać. W czasach „Zamkniętej strefy” groźby były. Straszyli, że będą problemy i u mnie, i u mojej rodziny. Do ataków, dzięki Bogu, nie doszło. I teraz też grożono. Mniej więcej pół roku temu przekazano informację, że na nas z Olesiem Donijem przygotowują zamach. Uczyniliśmy ją publiczną i ci ludzie zrezygnowali ze swoich planów. Kiedy groźby lub plany zamachu są upubliczniane — to istotna szansa, by się obronić. Inna sprawa to wolność słowa, a dokładniej jej brak — teraz coraz bardziej wraca do stanu z lat 2003—2004. Nie wykluczam, że wkrótce dziennikarze znajdą się pod bezpośrednią presją, będą groźby, zastraszanie, nie daj Boże coś gorszego. Stanie się to, kiedy Janukowycz ostatecznie zrezygnuje z europejskiego wyboru i nie pozostanie mu żaden hamulec dla zachowania iluzji demokracji i wolności.
POSZEDŁEM DO DEPUTATÓW, ŻEBY POMAGAĆ — Po emisji Pana reportaży wielu widzów zwracało się o pomoc, prosili o rozwiązanie ich problemów. Wtedy też pojawiła się myśl, by pójść do deputowanych: „Myślę, że kiedy trafię do Rady Najwyższej, będę mógł poprzez mechanizmy, którymi dysponuje deputowany ludowy Ukrainy, pomagać ludziom, po prostu siadać na karku urzędnikom i nie schodzić, dopóki nie przestaną znęcać się nad ludźmi”. Kiedy jednak lepiej się to udawało — wtedy czy teraz? — I wtedy, i teraz. Kiedy przyszedłem pracować do Komisji ds. walki ze zorganizowaną przestępczością, przez półtora roku dopracowaliśmy i stworzyliśmy wspaniały pakiet antykorupcyjnego ustawodawstwa, który w lipcu 2009 roku przyjął parlament i podpisał ówczesny prezydent. Nad tym projektem ustawy pracowaliśmy bardzo poważnie, ale ponieważ stało się to latem, wielu deputowanych nie przeczytało, za czym głosowali. A kiedy przeczytali, złapali się za głowę, ponieważ był to rewolucyjny pakiet antykorupcyjny. Wprowadzenie tej ustawy kilka razy odkładano i ostatecznie w lutym tego roku ją uchylono. Została przyjęta, ale tak i nie zaczęła działać. Zamiast niej wniesiono projekt ustawy Janukowycza, znacznie słabszy. To profanacja, tylko pozory walki z korupcją. Ale swoją pracę, którą obiecałem wyborcom, wykonałem. — A co Pan robi z potrzeby serca? — Pomagam dzieciom z biednych rodzin, które chorują na bardzo poważne schorzenia, w szczególności wymagają operacji za granicą. Mnie w Radzie Najwyższej przysługuje pomoc materialna na podreperowanie zdrowia. To 35 tysięcy hrywien. W ciągu roku przekazuję na pomoc materialną dzieciom około 50—60 tysięcy hrywien. Uważam, że pomoc materialna, która jest przyznawana deputowanemu ludowemu, nie jest mu potrzebna. Ale jeśli jej nie odbierze, pieniądze przepadną. I przekazuję te środki tym, którzy są w potrzebie. Komu pomogłem — nie afiszuję, dobroczynność nie może być publiczna. Na działalność deputacką wydzielają 17 tysięcy hrywien miesięcznie, za nie utrzymuję biura społeczne, wyjeżdżam do wyborców. Część również przeznaczam na pomoc materialną. Z bezpłatnych biletów na przeloty lotnicze, do których mają prawo deputowani, nie korzystam. Zajmuję się konkretnymi sprawami obywateli, kiedy naruszone są ich prawa i prawa Ukrainy. Wtedy bardzo poważnie „siadam na głowę” urzędnikom nie tylko deputackimi pismami i zapytaniami, ale i osobiście. Jak w jednym z ostatnich przypadków, kiedy w Semypołkach w obwodzie kijowskim milicja pobiła połowę mieszkańców wsi po zabójstwie dzielnicowego milicjanta. Starałem się zaangażować w to media, żeby historia nabrała rozgłosu i nie udało się jej wyciszyć. Teraz trwa śledztwo w tej sprawie, ja to śledzę. Do mnie napływa bardzo wiele próśb, pomagam, ludzie dziękują.
— Nasze państwo bardzo trudno nazwać praworządnym, zwłaszcza teraz, gdy wszyscy zobaczyli, co dzieje się w sądach. A mimo to, czy zwykły człowiek (nie poseł) może dochodzić sprawiedliwości? Gdzie radziłby Pan się zwracać: do organizacji praw człowieka, do adwokatów, do dziennikarzy, do deputowanych ludowych? A do kogo zwróciłby się Pan w przypadku naruszenia Pana praw ustawowych? — Kiedy naruszone są prawa człowieka, prawa Ukrainy, trzeba zwracać się przede wszystkim do profesjonalistów, czyli do adwokatów. Jeśli nie ma możliwości opłacenia ich usług, istnieją państwowe zrzeszenia adwokackie. — Czy są adwokaci, którzy uczciwie wykonują swój obowiązek, służą prawu, a nie możnym? — Tacy adwokaci są, trzeba ich szukać. Mieszkańcy rejonu, którym zdarzało się sądzić, mogą podpowiedzieć, do kogo lepiej się zwrócić. W Internecie na lokalnych forach także bywają opinie. Dobra reputacja dla adwokata to cecha profesjonalna nr 1. I, oczywiście, znajomość prawa. Jeśli nie ma możliwości wzięcia adwokata, trzeba zwracać się do organizacji praw człowieka, które również mogą wykonywać funkcje adwokackie. Tam pracują profesjonalni prawnicy. Jest, na przykład, Charkowska Grupa Ochrony Praw Człowieka Jewhena Zacharowa, którego niezwykle szanuję, Winnicka Grupa Ochrony Praw Człowieka. Jeśli i to się nie udaje, wtedy już można angażować dziennikarzy i deputowanych ludowych. Ja robiłbym właśnie tak. Przecież dziennikarz czy deputowany ludowy zapyta: „A czy Pan sam zrobił coś, aby w legalny sposób zareagować na naruszenie Pana praw?”. — Czy naruszano Pana prawa? Jak Pan ich bronił? — Oczywiście. I gdy byłem już posłem, także. Pisałem interpelacje poselskie. Kiedy czegoś nie rozumiałem, czegoś nie wiedziałem, konsultowałem się z prawnikiem. Przecież żaden człowiek nie może znać wszystkich praw na pamięć (posłowie, którzy piszą prawa, również). Swoją drogą, u nas ludzie często nie uświadamiają sobie wagi swoich czynów. Bardzo poważny problem, zwłaszcza na wsiach. Na przykład, wieśniacy podpisali umowy o oddaniu swoich udziałów w dzierżawę na lichwiarskich warunkach, sądzili się, przegrali sprawy. Zrozumiawszy swój błąd, idą do deputowanego ludowego, proszą: „Zróbcie coś”. Mówię: „Czytaliście, co podpisywaliście?”. — „Przecież to typowa umowa!”. Typowej umowy nie ma! Po to, żeby coś podpisać, wskazane jest nie tylko przeczytać, ale i poradzić się prawnika. Mówią: „Prawnik kosztuje drogo, nie mamy pieniędzy”. Ale można było złożyć się całą wsią i wysłać kogoś jednego do centrum rejonowego lub obwodowego, pokazać tę umowę, żeby prawnik zgłosił do niej uwagi. Kosztowałoby to znacznie taniej niż skutki podpisania „typowej” umowy. A tak ludzie faktycznie stracili udziały. Mówią mi: „To Pan nic nie może zrobić?”. — „Kiedy już są wyroki sądów, ja zrobić nic nie mogę”. — „To po co nam tacy posłowie, którzy nic nie mogą zrobić!”. To jeszcze jeden przykład nieznajomości prawa. Rozumiem ludzi, zostali oszukani. Ale gdyby w porę zwrócili się do profesjonalistów po poradę, do tego by nie doszło. Dotyczy to nie tylko udziałów, ale i spraw mieszkaniowych, pożyczek itp. Kiedy byłem dziennikarzem, w podobnych sytuacjach też mówiłem: „Ja, oczywiście, zrobię materiał o tej historii, ale, wybaczcie, sami jesteście winni”. Ludzie często nie chcą przyznawać się do swoich błędów, próbują przerzucić winę za swoje działania na kogoś innego. Przez to u nas we władzach pojawili się ludzie pokroju Janukowycza, Azarowa i innych. Zwracam się do wszystkich: zanim coś podpiszecie, przeczytajcie! Kiedy przeczytacie i będzie wam się wydawało, że wszystko rozumiecie, nie zaszkodzi pójść do poradni prawnej, poradzić się specjalisty. Wydane na to środki zwrócą się prawidłowo zawartą umową (lub nie zawartą, jeśli jest niekorzystna). Zawarcie umowy bez fachowego prawnika może zakończyć się utratą majątku, pieniędzy, a w konsekwencji — nerwów i zdrowia. W wielu przypadkach tak właśnie się dzieje. LUD POWINIEN KONTROLOWAĆ WŁADZĘ — Idąc na posła, planował Pan wnieść zmiany do Konstytucji, podkreślał Pan, że zgodnie z Konstytucją źródłem władzy u nas jest lud. Czy jest nim rzeczywiście? Jak Pan myśli teraz? — Lud rzeczywiście jest źródłem władzy. Po prostu czasami nie chce nim być i nie zna swoich praw. Źródło władzy polega na tym, żeby nie tylko zagłosować w wyborach i zapomnieć, ale także obronić swój wybór, sprawdzić, jak liczono, a potem wybranych nie zostawiać na pastwę losu: mówiąc, idźcie pracujcie. Dlaczego Europa jest cywilizowana i politycy tam pracują tak, jak wymaga od nich lud? Dlatego, że lud ich kontroluje. Dajcie, na przykład, niemieckiemu politykowi pracować bez kontroli — otrzymacie prawie to samo, co na Ukrainie. U nas jest młoda demokracja, a świadomość polityczna u wielu posłów jest całkowicie identyczna ze świadomością wyborców. Oni od siebie oderwali się i nie można winić za to tylko posłów. Mówię teraz niepopularne rzeczy, ale to prawda. Lud, który nie kontroluje posła, jest tak samo winny, jak poseł. Przecież jeśli wyborcy nie zmuszają posłów do poprawnej pracy i nie będą zmuszać w przyszłości, są skazani na zdradę swoich interesów. Możecie mnie poddawać anatemie, ale nie będę mówił słodkich słów. Aby społeczeństwo wyzdrowiało, trzeba postawić publiczną diagnozę, nawet jeśli jest nieprzyjemna. Kiedy udzielałem wywiadu Rachmaninowi przed wyborami, jeszcze nie było wiadomo, jaki będzie rozkład sił w parlamencie. Kiedy zostałem posłem, rozkład sił wynosił około 50 na 50. Większość uformowała się z przewagą jednego głosu. Jakiekolwiek reformy w takich warunkach są niemożliwe, bo to bardzo chwiejna większość. Dlatego mówienie o reformach, zwłaszcza o Konstytucyjnej, która wymaga 2/3 składu poselskiego, było nierealne. Próbowaliśmy spełnić naszą obietnicę o zniesieniu immunitetu poselskiego, ale głosów nie zebraliśmy. Kiedy prezydentem został Janukowycz i w parlamencie uformowała się nowa większość, nadal nie było 300 głosów potrzebnych do wniesienia zmian do Konstytucji. Ale on zrobił to sprytniej — wykorzystał Sąd Konstytucyjny do przywrócenia starej redakcji Ustawy Zasadniczej. I to było całkowicie nielegalne. Sąd Konstytucyjny nie może zastępować Rady Najwyższej. Zatem wszystko, co robi obecna władza po tak zwanym powrocie do poprzedniego wariantu Konstytucji, jest nielegalne i może zostać zrewidowane. Bo Sąd Konstytucyjny wyszedł poza granice swoich uprawnień, co zauważyła także Komisja Wenecka.
I DALEJ BĘDĘ KUĆ TĘ SKAŁĘ — Czy nie rozczarował się Pan pracą poselską? Pamięta Pan, Serhij Rachmanin ostrzegał: bywają przypadki, kiedy „człowiek uparty, szczery, nieobojętny wchodzi do polityki z hasłem »A wy kuście tę skałę«. A potem okazuje się, że bije głową w mur, przy czym w pełnej samotności. I to łamie psychicznie. Szkoda straconego czasu, szkoda wysiłku, zrywa się więź z rzeczywistością. Czujesz, że zajmujesz się chimerami i iluzjami, lepiej byłoby robić to, czym zajmowałeś się dotąd”. Nie ma Pan poczucia, że kuje Pan głową w mur? — Jeśli muru nie kuć, on nigdy nie runie. W wielu kwestiach mogę zgodzić się z Serhijem. Być może wtedy byłem większym romantykiem niż teraz, ale przynajmniej psychicznie czy mentalnie się nie zmieniłem. Uważam, że mój wizerunek jest niczym w porównaniu z tym, co powierzyli mi ludzie, bym robił dla kraju. Pewne wyniki pracy są, choć oczywiście nie takie, jakich bym chciał. Zrozumiałem, że parlament to przekrój społeczeństwa. Ale obecnie pozostaje on jednak strukturą samą w sobie. — Taka sobie „Zamknięta strefa”? — Jak i społeczeństwo, które żyje samo dla siebie i nie chce ingerować w działalność władzy. Ja jestem tam białą wroną. Prawda, nie jedyną. Jest jeszcze około 15 procent przedstawicieli narodu, którzy nie odpowiadają kryteriom obecnego wizerunku posła. Nas wszystkich mierzą jedną miarą, ale to nie tak. Ja dalej będę kuć tę skałę. Znam możliwości, jakie są w parlamencie, dzięki którym mógłbym już być milionerem. Ale całkowicie świadomie odmawiam jakiegokolwiek wykorzystywania władzy do osobistego wzbogacenia się. — W prasie pisano, że jakoś był Pan w USA, a Pana karta głosowała. Może Pan wyjaśnić? — Pierwsza historia wydarzyła się w lutym tego roku. Karta była ze mną i ktoś
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
