Seite · S. 11Originalseite ↗
HISTORIA „KOBZIARZA” Z WARSZAWSKIEGO ARCHIWUM WASYLA BIDNOWA
Слово Просвіти, №49 за 2011 рік
Ihor MARCINKOWSKI, przewodniczący Mikołajowskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Badając temat „Szewczenkiana Mikołajowszczyzny”, krajoznawcy odkryli wiele nowego i ciekawego. Temat ten wiąże się z życiem profesora Wasyla Bidnowa (1874—1935) — ukraińskiego naukowca, historyka, teologa, krajoznawcy, bibliografa, pedagoga, działacza oświatowego i społecznego, członka Ukraińskiej Centralnej Rady. Wasyl Bidnow urodził się w miasteczku Szyroke w guberni chersońskiej (obecnie centrum rejonowe w obwodzie dniepropetrowskim) w zamożnej rodzinie chłopskiej. Edukację początkową odebrał w szkole ziemskiej w Szyrokiem. W 1889 roku ukończył Chersońskie Seminarium Duchowne. Studiując w Odeskim Seminarium Duchownym, z polecenia starszych przedstawicieli odeskiej hromady (M. Komarowa, J. Czekałenki i in.) wiosną 1896 r. rozpowszechniał ukraińskie książki wśród chłopów. Naukę przerwała ospa, która niemal pozbawiła młodzieńca wzroku. Po ukończeniu seminarium przez dwa i pół roku mieszkał w Mikołajowie (wiosna 1896 — sierpień 1898), pracował tam jako nauczyciel w cerkiewno-parafialnej szkole początkowej, katecheta w pięciu szkołach ziemskich, a jednocześnie na zasadach wolontariatu wykładał w szkole niedzielnej dla dorosłych. Z czasem Bidnow studiował w Kijowskiej Akademii Duchownej (1898—1902), gdzie brał aktywny udział w działalności „Hromady Seminaryjnej”, która znajdowała się w sferze wpływów działacza społecznego O. Konyskiego. W latach 1902—1903 wykładał historię w Astrachańskim Seminarium Duchownym, od 1903 roku — w Jekaterynosławskim, pracował w uczonej komisji archiwalnej, redagował jej „Letopis”, publikując około 30 prac, współpracował z wybitnymi historykami D. Jawornyckim, D. Doroszenką, J. Nowyckim, W. Piczetą i in. Szczególnie interesował się historią kozactwa zaporoskiego, opublikował dokumenty z archiwum Siczy, w szczególności dotyczące ustroju cerkiewnego na Siczy, życia wewnętrznego społeczeństwa zaporoskiego, rozwoju rzemiosła i handlu, co pozwoliło uczonemu obalić twierdzenia o patriarchalnej prymitywności organizacji społecznej, życia gospodarczego i kulturalnego kozactwa zaporoskiego. W 1908 roku W. Bidnow wydał monografię „Prawosławna cerkiew w Polsce i na Litwie”, uzyskując za nią stopień magistra teologii. Był jednym z fundatorów Jekaterynosławskiej „Proświty”, jej przewodniczącym, członkiem rady. A także — członkiem rzeczywistym towarzystwa cerkiewno-historycznego przy Kijowskiej Akademii Duchownej, członkiem honorowym muzeum im. O. Pola w Jekaterynosławiu, członkiem Ukraińskiego Towarzystwa Naukowego, od 1910 roku wraz z D. Doroszenką wydawał tygodnik „Dniprowi chwyli”. Rada profesorska Kijowskiej Akademii proponowała przyznanie Wasylowi Bidnowowi katedry historii, wysuwała go na docenta, ale zagorzały szowinista profesor S. Hołubiew napisał do synodu donos i dołączył list W. Bidnowa, napisany w języku ukraińskim. Dowodem jego „nieprawomyślności” była nie treść, a język ukraiński oraz aktywna ukraińska działalność społeczna. Podczas Ukraińskiej Rewolucji Narodowowyzwoleńczej 1917—1918 lat Bidnow był członkiem Centralnej Rady. W latach 1918—1920 — profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Ukraińskiego w Kamieńcu Podolskim, potem — dziekan wydziału teologicznego. Był przewodniczącym Ukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego, Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego. Został aresztowany przez bolszewików i miał zostać rozstrzelany, ale atak wojsk ukraińskich uratował więźnia. Nie czekając na nowe represje, W. Bidnow z synem Arsenem wyemigrował za granicę. W latach 1921—1922 wykładał w seminarium duchownym w Krzemieńcu, potem, do 1928 roku — na Ukraińskim Wolnym Uniwersytecie w Pradze oraz jednocześnie w Ukraińskiej Akademii Gospodarczej w Podiebradach, z czasem — na Ukraińskim Uniwersytecie Pedagogicznym w Pradze. W. Bidnow był inicjatorem założenia w 1923 roku w Pradze Ukraińskiego Towarzystwa Historyczno-Filologicznego, jednym z fundatorów Muzeum Walki Wyzwoleńczej Ukrainy w Pradze. Od 1928 roku był profesorem wydziału teologicznego Uniwersytetu Warszawskiego. W. Bidnow był niezwykle dobrym człowiekiem, kochali go studenci. Jednak życie jego nie było łatwe. Na emigracji cierpiał z powodu nędzy i rozłąki z rodziną. W 1928 roku w Pradze utonął jego utalentowany syn Arsen, w 1930 roku w Charkowie została skazana w sprawie Związku Wyzwolenia Ukrainy jego żona, pisarka L. Bidnowa, potem ślad po niej zaginął. W. Bidnow zmarł 1 kwietnia 1935 roku w Warszawie. Jego grób zachował się do naszych czasów. Wielostronna była działalność W. Bidnowa także na niwie szewczenkowskiej. Jeszcze studiując w Kijowskiej Akademii Duchownej, pod wpływem O. Konyskiego stał się stałym współpracownikiem „Zapisek Naukowego Towarzystwa”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
