Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 7Originalseite ↗

Uduchowiony Ukrainą

Слово Просвіти, №52 за 2012 рік

Pieśń ludowa urzekła Mykołę Dremluhę już w latach dziecięcych, kiedy gościł we wsi na Winniczyźnie u krewnych swojego ojca. Czteroletni Mykoła wsłuchiwał się w pieśni, a potem, schowawszy się na strychu domu, śpiewał je — opowiadała krewna. Kiedy zostanie kompozytorem, stworzy ponad sto koncertowych opracowań pieśni ludowych — nie tylko ukraińskich, ale i rosyjskich, białoruskich, bułgarskich, czeskich, słowackich, polskich, węgierskich, albańskich. A kant pogrzebowy, który nuciła ciotka Holana, stanie się jednym z tematów Trzeciej symfonii „Pamięci ofiar Hołodomoru 1932—1933 lat”. Za tę symfonię w 1998 roku kompozytor otrzymał najwyższą nagrodę — Państwową Nagrodę Ukrainy im. T. H. Szewczenki. Walentyna KREMENTUŁO, żona M. Dremluhy Wielki wpływ na M. Dremluhę miał jego ojciec, nauczyciel matematyki Wasyl Semenowycz. Jeszcze w dzieciństwie Wasyl demonstrował nieprzeciętne zdolności matematyczne, ale ponad wszystko kochał muzykę. Los był przychylny dla chłopca i udało mu się poznać młodego kompozytora Mykołę Łeontowycza, który uczył w Czukiwskiej szkole wiejskiej. Różnica wieku między nauczycielem a uczniem nie była zbyt duża, więc wkrótce się zaprzyjaźnili. Wasyl Dremluha z radością pomagał M. Łeontowyczowi w rozwiązywaniu skomplikowanych zadań matematycznych, a ten chętnie uczył swojego ucznia muzyki. Ten fakt odzwierciedlił w swojej książce o M. D. Łeontowyczu muzykolog M. Hordijczuk. A sam M. Łeontowycz napisze o swoim czukiwskim nauczaniu: „Jeśli chodzi o mnie osobiście, to nie mogę narzekać, żeby uczniowie i wieśniacy odnosili się do mnie nieprzychylnie, choć przez moją niedoświadczoność i młodość dobrym nauczycielem w szkole nie mogłem być. Pewnie moje braki i błędy w działalności ogólnokształcącej kompensowały się w jakiejś mierze moją szczerością w praktyce muzycznej”. Możliwe, że na cześć M. Łeontowycza Wasyl Semenowycz nazwał swojego syna Mykołą, przekazując mu miłość do muzyki. Od ojca Mykoła Dremluha odziedziczył pracowitość, odpowiedzialność za własne czyny, oddanie swojej sprawie. Właśnie za namową ojca przyszły kompozytor wstąpił do Kijowskiego Instytutu Politechnicznego, aby zdobyć poważny zawód inżyniera. Ale przez cały okres studiów w KPI M. Dremluha kontynuował zajmowanie się muzyką, występował na wieczorach instytutowych jako akompaniator, pianista, wykonując wirtuozowskie preludia Rachmaninowa, a także własne utwory muzyczne, i nawet pracował jako koncertmistrz w chórze Ukraińskiego Komitetu Radiowego pod kierownictwem O. Z. Mińkiwskiego. Dalsze losy Mykoły Dremluhy przesądziło poznanie L. M. Rewuckiego. Wybitny artysta przesłuchał kompozycje M. Dremluhy i zaproponował wstąpienie na jego kurs do konserwatorium. Na początku nauki w konserwatorium u M. Dremluhy pojawiły się spore trudności w opanowaniu solfeżu, ponieważ nie miał systematycznego przygotowania muzycznego. Muzyki, jak i języków obcych, francuskiego i niemieckiego, uczył się w domu z prywatnymi nauczycielami (rodzice w wielu kwestiach odmawiali sobie czegoś dla nauki jedynego syna). Już po pół roku M. Dremluha pokonał wszystkie trudności w nauce dyscyplin muzycznych i nie tylko zrównał się z lepiej przygotowanymi studentami, ale wielu z nich przewyższył. „On szedł w nauce jak czołg” — wspominała jedna z jego koleżanek z roku. Mykoła Dremluha miał dociekliwy umysł, wspaniałą pamięć. Miał wielkie zainteresowanie Mykoła Dremluha z żoną literaturą: ukraińską, światową, antyczną. W domowej bibliotece jego i jego ojca można było znaleźć dzieła ukraińskich klasyków: Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, Panasa Myrnego, Olhy Kobylańskiej, dzieła rosyjskich klasyków i autorów antycznych, książki z historii Ukrainy, historii powszechnej, historii malarstwa. M. Dremluha dobrze znał dzieła starogreckich dramaturgów okresu klasycznego: Ajschylosa, Sofoklesa, a także starogrecką lirykę, w szczególności „Metamorfozy” Owidiusza, „Dafnis i Chloe” Longosa i in. M. Dremluhę interesowało wszystko: i życie ziemskie, i kosmos, i odkrycia w nauce i technice. Zawsze prenumerował czasopisma: „Nauka i żyźń”, „Wokrug swieta”, miał wiele książek z serii „Znannia”. Mykołę Wasylowycza często nazywano „chodzącą encyklopedią”. Szczególne zainteresowanie kompozytor miał do utworów o tematyce historycznej, na przykład do powieści D. Mordowca „Sahajdaczny”. Zawsze marzył o stworzeniu podobnego bohatera w muzyce, na przykład koszowego atamana Siczy Zaporoskiej Iwana Sirki. M. Dremluha zebrał bogaty materiał o tym kozaku-charakterniku i bardzo chciał stworzyć operę o nim. Jednak w czasach radzieckich potrzebni byli zupełnie inni bohaterowie. I zamysł o operze pozostał tylko w marzeniach. Narodowy ukraiński charakter muzyki M. Dremluhy szczególnie wyraźnie czuć w romansie do słów P. Tyczyny „Wy znajete, jak łypa szełestyt” („Wiecie, jak lipa szumi”). W tym utworze jest i subtelny liryzm, i głęboka zaduma, i poczucie niezgłębionej piękności duszy ukraińskiego człowieka. Wszak romans napisany jest do wiersza z wczesnego zbioru poety „Soniaczni kłarnety” („Słoneczne klarnety”), którego od 1925 roku nie wznawiano przez 60 lat. W czasach radzieckich istniał zakaz przeciwko tak zwanej „czystej liryce”, więc romansu nie pozwolono wykonywać w radiu. Dowiedziawszy się o tym, P. Tyczyna zasmucił się. — A dlaczego? — zdezorientowany zapytał kompozytora. M. Dremluha tylko rozłożył ręce. — Oj, jacy źli ludzie! — zasmucony powiedział Tyczyna. — Co tu robić? A może zadzwonić do KC? I dalej bardziej pewnie, jakby przekonawszy się o słuszności myśli: — A ja zadzwonię! Następnego dnia P. Tyczyna radośnie zakomunikował: — Pozwolili! Można śpiewać! Mykoła Wasylowycz był dobrze obeznany z ukraińską i światową poezją. Dla swoich utworów wybierał te wiersze, które odpowiadały jego charakterowi i upodobaniom. To głęboko liryczne poezje, filozoficzne wiersze z rozmyślaniami o życiu. Tak pojawiły się cykle romansów do słów M. Rylskiego i Omara Chajjama. Ale czasem trafiały się też nieoczekiwane teksty, jak na przykład wiersz „Hej pidu ja na Howerłu” („Hej pójdę ja na Howerlę”), który zaproponował mu mało znany, albo i zupełnie wtedy nieznany człowiek o nazwisku Kapustiak. Wyszła piękna pieśń, która w swoim czasie była dość popularna, brzmiała w radiu, często była wykonywana na koncertach. M. Dremluha jako pierwszy wsparł znanego obecnie poetę Andrija Demydenkę, zaczynając pisać pieśni do jego wierszy. Na swoich jubileuszowych koncertach A. Demydenko zawsze z wdzięcznością o tym wspomina. M. Dremluha był prawdziwym ukraińskim kompozytorem, zakochanym w rodzinnej ziemi, w ukraińskich wsiach, lesie, rzekach i jeziorach, w prostych ukraińskich ludziach. Oto dlaczego, kiedy bywał w Domu Pracy Twórczej w Worszelu, chętnie rozmawiał nie tylko z kolegami, najbardziej z Heorhijem Majborodą i Witalijem Kyrejkiem, ale i z prostymi pracownikami Domu Pracy Twórczej, mieszkańcami Worszelu. Słuchanie ich ukraińskiej mowy, ich wymowy było dla niego przyjemnością. I Mykołę Wasylowycza bardzo kochano. Za uważność, szczerość, ludzkość, humor, szacunek do prostych ludzi. Tak samo kochano go w rodzinie. Kiedy Mykoła Wasylowycz wracał do domu z konserwatorium, wszyscy się z tego cieszyli, zwłaszcza mała dwuletnia córeczka, która usłyszawszy w korytarzu kroki ojca, biegła na spotkanie i radośnie wykrzykiwała: „Tata przyszedł!”. Swojej córce Mariczce M. Dremliuha zadedykował „Album fortepianowy” złożony z 24 utworów dziecięcych. „Pieśń liryczna” z tego albumu była ulubionym utworem fortepianowym uczniów szkół muzycznych i z czasem stała się tak popularna, że kompozytor dokonał jej transkrypcji na bandurę, obój i gitarę. Mykoła Wasylowycz bardzo kochał swojego wnuka Żenię, poświęcał mu wiele uwagi, często grał z nim w szachy. Kiedy wnuk był jeszcze mały i pytano go, kogo najbardziej kocha, zawsze odpowiadał: „Dziadka”. Co ciekawe, obaj urodzili się tego samego dnia, ale wyjaśniło się to dopiero po narodzinach wnuka. Rzecz w tym, że we wszystkich oficjalnych dokumentach, encyklopediach i informatorach jako datę urodzenia M. W. Dremliuhy podawano 22 czerwca 1917 roku. Jest to jednak błędna data, o czym Mykoła Wasylowycz oczywiście wiedział, uważał jednak, że naprawienie tego błędu jest bardzo trudne. Urodził się w rodzinnych stronach matki, w słobodzie Buturlinowka w guberni woroneskiej latem 1917 r., w przededniu przewrotu październikowego i przejścia na nowy kalendarz, co właśnie spowodowało zamieszanie z datami. Podczas przeprowadzki świadectwo urodzenia zaginęło. W dzieciństwie dzień urodzin M. Dremliuhy świętowano zimą, w dniu świętego Mikołaja, ponieważ zgodnie z chrześcijańską tradycją dzień anioła stróża uważany jest za ważniejsze święto. Problem pojawił się przed otrzymaniem paszportu, który M. Dremliuha uzyskał na podstawie zaświadczenia szkolnego, wydanego 22 czerwca. Tę datę właśnie zapisano jako datę urodzenia. Dopiero w 1985 roku świadectwo zostało przypadkowo odnalezione w jednej z książek wielkiej biblioteki rodzinnej. W tej metryce, wydanej przez Buturlinowski rejonowo-obwodowy komitet wykonawczy powiatu borowskiego guberni woroneskiej, wskazano datę urodzenia 2 lipca 1917 roku według starego stylu, czyli 15 lipca według nowego. Było to wielką radością dla Mykoły Wasylowycza, ponieważ jego wnuk również urodził się 15 lipca 1981 roku. Od tamtej pory świętowali urodziny razem. Obecnie świadectwo przechowywane jest w archiwum rodzinnym. Na podstawie tego dokumentu w nowej encyklopedii, która przygotowywana jest do druku, podawana jest już uściślona data urodzenia M. Dremliuhy — 2(15).07.1917 r. Mykoła Wasylowycz był życzliwym człowiekiem i jednocześnie

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn