Seite · S. 2Originalseite ↗
EUROPEJSKA KARTA JĘZYKÓW REGIONALNYCH LUB MNIEJSZOŚCIOWYCH: ZA I PRZECIW
Слово Просвіти, №67 за 2000 рік
Jak wiadomo, 24 grudnia, w ostatnim dniu pracy sesji Rady Najwyższej Ukrainy, ratyfikowano Europejską Kartę języków regionalnych lub mniejszościowych. Jeśli być bardziej precyzyjnym, przyjęto projekt ustawy „O ratyfikacji Europejskiej Karty języków regionalnych lub mniejszościowych”, przedłożony przez deputowanych ludowych Ukrainy H. Popowa, I. Popescu i innych. Ratyfikacja odbyła się z naruszeniem norm regulaminu Rady Najwyższej oraz Konstytucji Ukrainy. Kiedy kwestia „pojawiła się” w porządku obrad sesji, dla wielu spadło to jak grom z jasnego nieba. Dlaczego, skąd? Przecież właściwa komisja (Komisja Rady Najwyższej do spraw zagranicznych i łączności z WNP), rozpatrzywszy kwestię dotyczącą Karty, uznała za przedwczesne wnoszenie jej pod obrady sesji. Utworzono grupę roboczą ds. dopracowania i uzgodnienia projektów ustaw o ratyfikacji, w skład której włączono deputowanego ludowego Ukrainy, przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawła Mowczana. I nagle... na trybunie pojawia się pan Popow i z naruszeniem regulaminu oraz Konstytucji „przepycha”, przy wsparciu swoich kolegów z frakcji SDPU(o), swój projekt ustawy. Ale do tego momentu powrócimy później. Zatem istniało kilka projektów ustawy o Karcie. Projekt wniesiony przez Prezydenta Ukrainy Ł. Kuczmę został odrzucony przez Radę Najwyższą. Jest jeszcze kilka projektów, wśród których także projekt ustawy deputowanych ludowych I. Popowa, H. Popescu i innych, a także projekt deputowanych ludowych Ukrainy H. Filipczuka i W. Żurawskiego, projekt ustawy P. Tołoczki, projekt uchwały Rady Najwyższej, przedłożony przez deputowanych ludowych J. Kostenkę, I. Zajecia i innych. 10 grudnia 1999 roku deputowany ludowy Ukrainy P. Mowczan również wniósł w trybie inicjatywy ustawodawczej projekt uchwały Rady Najwyższej Ukrainy „O projektach ustaw Ukrainy »O ratyfikacji Europejskiej Karty języków regionalnych lub mniejszościowych«”, w którym przytoczono wystarczające argumenty o przedwczesności ratyfikacji Karty. Oto istota tych argumentów. Według stanu na maj 1998 roku do Karty przystąpiło dwadzieścia państw (Austria, Cypr, Rumunia, Słowenia, Macedonia, Niemcy, Luksemburg, Chorwacja, Węgry, Norwegia, Islandia, Hiszpania, Finlandia, Szwajcaria, Liechtenstein, Holandia, Dania, Malta, Francja, Ukraina), a jedynie osiem z nich ratyfikowało ją: Liechtenstein, Holandia, Niemcy, Norwegia, Węgry, Finlandia, Chorwacja, Szwajcaria. W każdym razie wszystkie one ratyfikowały tę Kartę z pewnymi zastrzeżeniami i oświadczeniami o charakterze zastrzegawczym. Jak widać, żadne z państw obszaru poradzieckiego, poza Ukrainą, nie podpisało Karty, nie mówiąc już o jej ratyfikacji. Celem Karty jest ochrona języków mniejszości narodowych, które znajdują się w obliczu zagrożenia wyginięciem. Na Ukrainie w obliczu zagrożenia wyginięciem, wraz z niektórymi językami mniejszości narodowych, takimi jak krymskotatarski, romski, gagauski..., znajduje się również język państwowy, ukraiński, czyli język rdzennego narodu. Wszystkie one w równym stopniu przez niejedną dekadę cierpiały z powodu planowego niszczenia. Każdy z nich nie ma innego schronienia niż Ukraina, odpowiednio tylko od niej, od jej polityki będzie zależeć przyszły los tych języków. Ratyfikacja tej Karty, przynajmniej w takim wariancie, jaki proponowano w wariantach projektów ustaw Prezydenta Ukrainy oraz Popowa-Popescu, skrajnie pogorszy sytuację językową w kraju, przede wszystkim w odniesieniu do języka ukraińskiego, co przeczy postulatowi wskazanemu przez tę Kartę w preambule: akapit 4: „..., a także uważając, że ochrona i rozwój języków regionalnych lub mniejszościowych nie powinny szkodzić językom urzędowym i konieczności uczenia się ich”. Wykaz języków, zarówno w projekcie zaproponowanym przez Prezydenta, jak i w projekcie Popowa-Popescu, zawiera język rosyjski, co jest zupełnie niestosowne z uwagi przynajmniej na kilka przyczyn. Po pierwsze, nie jest on językiem cierpiącym z powodu jakiejkolwiek dyskryminacji — w ósmym roku niepodległości naszego państwa język rosyjski nadal wypiera ukraiński z jego rodzimego obszaru. Aby się o tym przekonać, wystarczy porozmawiać z mieszkańcami Ukrainy (gdziekolwiek: w transporcie, w placówkach oświatowych, szpitalach, na bazarach itp.), przejrzeć ukraińską prasę, obejrzeć telewizję, posłuchać radia, przejrzeć stoiska z książkami. Po drugie, biorąc pod uwagę wielowiekową rusyfikację narodu ukraińskiego, w wyniku której za język ojczysty, a także język komunikacji, pewne warstwy Ukraińców, a także Żydów, Mołdawian, Karaimów, przedstawicieli innych narodów i narodowości, które są składowymi narodu ukraińskiego, uważają nie własny język, a właśnie rosyjski. Na dzień dzisiejszy język rosyjski można uznać za taki, który szkodzi na Ukrainie językowi urzędowemu (ukraińskiemu) i konieczności uczenia się go. Po trzecie, język rosyjski jest ojczystym dla dziesiątek milionów Rosjan w Rosji, którzy w żadnym wypadku nie wyrzekają się go, a wręcz przeciwnie, wywyższają i pielęgnują, niekiedy nawet narzucając go innym bez szczególnego na to pragnienia tych ostatnich. Zatem mówienie o możliwym zniknięciu języka rosyjskiego nie ma sensu. Ratyfikacja Karty języków regionalnych lub mniejszościowych na obecnym etapie rozwoju społeczeństwa ukraińskiego, chociaż będzie miała charakter czysto deklaratywny, jest równoznaczna w skutkach z przyjęciem ustawy Ukrainy „O językach na Ukrainie” w wariantach zaproponowanych przez deputowanych ludowych S. Kijaszka, O. Kuczerenkę i O. Kostusiewa. Utrata statusu języka ukraińskiego jako urzędowego lub przeniesienie tego statusu do rangi drugorzędności doprowadzi do powrotu sytuacji językowej czasów radzieckich: ucierpi nie tylko język ukraiński, automatycznie ucierpią, praktycznie znikną te same języki żydowski, polski, rumuński i inne, które na dzień dzisiejszy znajdują się na etapie odrodzenia. Ratyfikacja Karty na Ukrainie może doprowadzić do napięcia sytuacji językowej w kraju, powstania „dzielnicowo-książęcych języków regionalnych”. Doprowadzi to do napięcia w społeczeństwie, naruszy pokojowe współistnienie narodu ukraińskiego. Nie są wykluczone konflikty zbrojne. Nie odrzucając wysokiego demokratycznego celu, który został zawarty w tym dokumencie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
