Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 5Originalseite ↗

REZOLUCJA wiecu z okazji 82. rocznicy czynu Bohaterów spod Krut

Слово Просвіти, №68 за 2000 рік

29 stycznia 2000 r. m. Kijów My, uczestnicy licznego wiecu, zgromadzeni w kolejną rocznicę na grobie młodych Bohaterów spod Krut, którzy w 1918 roku oddali swoje życie za wolność Ukrainy, chylimy głowy przed heroizmem młodzieży, która swoim czynem potwierdziła siłę i moc ukraińskiego ducha. Mamy nadzieję, że ta wielka Miłość do Ukrainy, która ich inspirowała, stanie się duchową podstawą życia ukraińskiego społeczeństwa. Czcząc pamięć Bohaterów spod Krut, wzywamy: 1. Do poparcia reformatorskich działań Prezydenta Ukrainy oraz Premiera Ukrainy, skierowanych na społeczno-gospodarczy postęp państwa, poprawę życia narodu ukraińskiego, umocnienie ukraińskiej państwowości. Zwracamy się do Prezydenta oraz Rządu Ukrainy z propozycjami: — zintensyfikować patriotyczne wychowanie młodzieży na heroicznych przykładach ukraińskiej historii, w szczególności Bohaterów spod Krut; — stanowczo i konsekwentnie prowadzić politykę konsolidacji i jednoczenia ukraińskiego społeczeństwa poprzez umacnianie języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach życia społecznego; — w ciągu tego roku zwrócić narodowi ukraińskiemu jego duchowe świętości — Ławrę Kijowsko-Peczerską oraz Ławrę Poczajowską; — specjalnym Ukazem ustanowić 29 stycznia Dniem Odwagi i czczenia pamięci Bohaterów spod Krut z wpisaniem go do kalendarza dat narodowych. Radzie Najwyższej Ukrainy: — uznać żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii za stronę walczącą, która walczyła o wolność Ukrainy. Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej: — zmienić nazwę ulicy Powstania Styczniowego w rejonie peczerskim na ulicę Bohaterów spod Krut; — w ciągu roku zmienić nazwy ulic, placów, instytucji, nazwanych imionami przywódców rosyjskiego szowinizmu i reżimu totalitarnego, usunąć symbolikę nieistniejącego państwa. na nasze miasteczko — choć to na Południu i prowincja! Seminarium rozpoczęło swoją działalność od 1874 roku. Do 1917 roku przygotowano w nim ponad tysiąc nauczycieli szkoły podstawowej. Z jego murów wyszli tacy działacze oświaty, pedagogiki oraz literatury ukraińskiej, jak J. Czepiha-Zełenkewycz, założyciel i wydawca pierwszego na Ukrainie czasopisma pedagogicznego «Switło» — H. Szerstiuk. Ukończył to seminarium także nasz niesłusznie zapomniany poeta-ziomek, pisarz, dramaturg Spyrydon Czerkasenko. Wszystko to przeczy znanej tezie o tym, klubu była, niestety, nieżyjąca już kierowniczka biblioteki, członkini Towarzystwa «Proświta» Ludmyła Mykołajiwna Kostiuk. W wyjazdowych posiedzeniach klubu brała udział pracownica biblioteki L. Demydenko z własnymi kompozycjami literackimi. Zwracając się do ludzi, wykładowca kolegium O. Żmurko zawsze budzi w nich iskierkę nadziei na godne życie w odnowionej Ukrainie. A takie posiedzenia kończą się koncertem ukraińskiej pieśni, przygotowanym przez wykładowców i studentów miejscowego kolegium pedagogicznego. Słuchaczom zapadły w pamięć występy wykładowców W. Kornafel, T. Bektejewej, P. Antonowej, S. Mołczanowej, małżeństwa Dżumyg, pieśni w wykonaniu studenta kolegium pedagogicznego W. Szumskiego, młodych proświtianek Oksany Kornafel oraz Ołeksandry Kotlarowej. W ciągu roku proświtianie odbyli ponad dziesięć wyjazdów do miejskich kolektywów pracowniczych oraz na wieś z wykładami i koncertami. «Proświta» przygotowała i przeprowadziła spotkania z mikołajowskim śpiewakiem i kompozytorem W. Małychinem. Wspólnie z władzami rejonowymi wykonano wielką pracę nad stworzeniem pamiątkowego płaskorzeźby T. H. Szewczenki, której autorem jest zasłużony artysta Ukrainy, rzeźbiarz J. Makuszyn. Na odsłonięciu granitowego pomnika poety w dniu Niepodległości Ukrainy obecni byli przewodniczący obwodowego zjednoczenia Towarzystwa «Proświta» M. Zahorodnij oraz mikołajowski poeta Wałerij Bojczenko. Przeglądając dokumenty, rozmawiając z krajoznawcami, spojrzeliśmy na nowo na nasze stepowe miasteczko. W ostatniej ćwierci XIX wieku Nowy Buh nie bardzo różnił się od nowo powstałych południowych miast Odessy i Mikołajowa. I właśnie wtedy na Południu pojawiła się potrzeba nauczycielskich klas początkowych. Dlatego, gdy stanęło pytanie, gdzie otworzyć seminarium nauczycielskie, wybór władz padł że Południe było pozbawione zarówno kulturalnej, jak i narodowej tradycji. Bardzo komuś zależało w czasach radzieckich, żeby tak właśnie było. Pod koniec XIX wieku w Nowym Buhu mieszkało około 18 tysięcy mieszkańców, tworzono placówki kultury i oświaty. W 1898 roku zaczęła działać szkoła parafialna, przekształcona z czasem w dwuklasową ministerialną. Rok później gazeta «Odesskije nowosti» donosiła, że czytelnia nowobuzka działa. Na początku XX wieku mieszczanie mieli trzy teatry. Jeden — przy seminarium nauczycielskim, dwa miejskie. Letni teatr miejski mieścił 800 widzów. Wystawiano sztuki z klasyki ukraińskiej. W 1913 roku teatr wyjeżdżał nawet na występy po Chersońszczyźnie. Wystawiono dwie sztuki według dramatów Spyrydona Czerkasenki. Działał chór, odbywały się koncerty skrzypków, wokalistów. W mieście działało sześć cerkwi, synagoga, cerkiew seminaryjna, kościół, biblioteka. W latach 1905—1907 aktywnie działała Mikołajowska «Proświta», zorganizowana przez M. Arkasa (1852—1909), ukraińskiego kompozytora, a także autora pierwszej na Ukrainie «Historii Ukrainy-Rusi» w języku ukraińskim. Pod kierownictwem M. Arkasa Towarzystwo rozwinęło dość owocną pracę, pomimo bezlitosnego samowładczego systemu «przeciągania spraw», nękania i prześladowań oraz niezrozumienia mikołajowskich mieszczan, którzy jeśli nawet nie potępiali, to bardzo bali się okazywać jakiekolwiek wyraźne sympatie do ukraińskiej kultury i języka. Proświtańska tradycja naszego miasta jest związana z imieniem Spyrydona Fedosijowycza Czerkasenki, który przysłużył się «Proświcie», pracując w teatrze Sadowskiego. W 1918 roku Czerkasenko układa czytanki dla ukraińskich szkół. Już rok, jak w rejonie nowobuzkim działa zjednoczenie Ogólnoukraińskiego towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki. W grudniu 1998 roku grupa inicjatywna w składzie O. Repichowycz, O. Żmurko, I. Kornafel, A. Myronenko, S. Kuzmenko, W. Bondar przeprowadziła zebranie założycielskie, na którym, wśród spraw organizacyjnych, określono główne kierunki pracy. W krótkim czasie utworzono klub szewczenkowski przy bibliotece rejonowej. Pierwsze posiedzenie poświęcono 185. rocznicy urodzin Kobziarza. Duszą PRZYCZYNIENI DO HISTORII

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn