Seite · S. 7Originalseite ↗
WIERSZ — ZNAK, WIERSZ — SYMBOL...
Слово Просвіти, №68 за 2000 рік
Nie trzeba zapominać, że dla narodu, być może, niebezpieczniejsze jest poddanie się duchowemu podbojowi, aniżeli podbojowi siłą broni. Oto dlaczego nowa świadomość zwraca się w pierwszej kolejności ku porządkowi i obowiązkowi, i tym wspaniałym klasycznym właściwościom, które stały się wyższymi przejawami francuskiego ducha, nadaje ona wolność. G. Apollinaire. „Nowa świadomość i poeci” „Historia literatury ukraińskiej XX wieku” ogólnie pozytywnie, z rozumieniem sytuacji społecznej, ocenia twórczość poetów, którzy przyszli do literatury ukraińskiej w latach 70.: „Ogólnie, pomimo wszystkich znanych przeszkód dla rozwoju literacko-artystycznego w latach 70., literatura ukraińska miała wtedy ilościowo dość potężną przypływową falę poetycką... Zbiory młodego pokolenia lat 70., w szczególności takich utalentowanych jego przedstawicieli, jak W. Załuliwiter, D. Iwanow, N. Biłocerkoweć, A. Kyczynski, S. Majdanska, L. Hołota, D. Kremiń, W. Osadczyj, R. Cziłaczawa, zaświadczają o kształtowaniu się u każdego z tych poetów cech indywidualnego stylu zarówno w wyborze tematu, jak i w osobliwościach obrazowego postrzegania rzeczywistości...”. Zaznaczano również, że: „Anatolij Kyczynski problem duchowej pełności lirycznego bohatera poetycko rozwiązuje na materiale pejzażu...”. Dzisiaj, kiedy mówimy o twórczości tak oryginalnego poety-liryka, podobna ocena nas nie zadowala. I nie ma w tym nic dziwnego — czas wniósł swoje korekty, poezja Anatolija Kyczynskiego stała się wyrazistsza, ważniejsza, uwydatniła się kosztem orientacji artystycznych, doświadczenia życiowego... Jednym słowem, mamy w naszej literaturze taki fenomen, jak poetycki wszechświat Anatolija Kyczynskiego, który ma i indywidualny styl, i swój niepowtarzalny głos. Poetyka Anatolija Kyczynskiego — to wykwintna, galantna (rzadziej ekstrawagancka) forma, która charakteryzuje się emocjonalną pełnią struktury wiersza, świeżą metaforyką, umiejętnością skorzystania z motywu (ludowo-literackiego), pogłębienia i rozwinięcia tego motywu, nadania mu artystycznej samowystarczalności... Na poziomie motywu — umiejętność hermetyzacji sytuacji, wydobycia harmonii świata. Jeśli mówić o lekcjach poetyckich, to tutaj przede wszystkim podkreślimy bardzo staranne przyswojenie doświadczenia szestdziesiątników. Można mówić także o kontynuacji poetyckiej tradycji M. Wihranowskiego, I. Dracza, B. Olijnyka... Anatolij Kyczynski potrafi operować abstrakcyjnym materiałem, myśleć kategoriami. Poetyka jego jest często przejrzyście-płaska, przypomina obrazy malarzy nadbałtyckich, artystyczną paletę E. Mieżelaitisa. Anatolij Kyczynski potrafi dokładnie uchwycić sytuację, głęboko się w nią wczuć, przedstawić ją świeżymi barwami: Noc spadła na ziemię krukiem, krzyknął puszczyk za Bazawłukiem, potoczyło się echo i wygięła się dal. I wyrosła mogiła, ta, co z wiatrem mówiła. I zmalała trawa tam, gdzie skradała się tatarwa. Poezja Anatolija Kyczynskiego spowita jest jakąś szczególną dobrodusznością, bardzo ludzką emocją i otwartością na czytelnika o różnych możliwościach intelektualnych. Nie jest on z tych poetów, którzy mogą porzucić temat w połowie drogi do jego rozwiązania. Anatolij Kyczynski z uporem obżywa temat, znajduje dla niego odpowiednie do swojego zamysłu rozwiązanie, które często ma „muzyczny akompaniament”. Jest on lirykiem w najlepszym znaczeniu tego słowa, poetą poetyckiego maksymalizmu, jasnych (często smutnych) motywów. Rzadko przyswaja czysto egzystencjalne nastroje (częściej na bytowaniu rejestrze brzmią strofy jego poezji). Ale kiedy poeta dotyka wspominanych nastrojów, to brzmią one u niego wyraziście: Lecę. Płonę. Spłonę na popiół. Chciałbym komuś przypomnieć zorzę. I niech upadnę, i niech mnie ciemność nieprzejrzanymi skrzydłami potem obejmuje — lecz, kiedy położą w ciemną ziemię mój proch, niech u mnie, jak sen, stanie koń w głowach i niech nade mną biały świat rozjaśnia biała gwiazda na czole karego konia. Często społeczna konkretność jego wierszy poraża, niepokoi, nie daje się uspokoić, jak w wierszu „Z jakiej takiej przyczyny”: ...Ta sala oczekiwania, ta ława, zimna, jak ława oskarżonych, — chwiejna, jak poety sława, ostatnie schronienie dla błądzących. Dusza, nachodziwszy się po kole, wreszcie leci po spirali — z dala od smutku i bólu, od piekła ziemskiego z dala... Książka Anatolija Kyczynskiego „Żywa i nieskoszona płynie we mnie trawa”, która wyszła w chersońskim wydawnictwie „Ajlant”, — w swej podstawie jest podsumowująca, nie ma w niej ani jednego wiersza przejściowego. Chce się cytować, analizować... Nawet temat, który na dzisiaj, zdawałoby się, ma wulgarno-socjologiczne tło, u A. Kyczynskiego nadal brzmi przekonująco. A to świadczy o tym, że poeta zawsze znajdował swój punkt widzenia, swoją interpretację tematu. Oto wiersz „Memuary”: Pieni się w brzegu Bug ciemny od krwi. Ciągną zardzewiały pług dzieci i wdowy. Wiatr porusza popioły. Chłód i głód. Skrzydłami wlecze rolę wrona i gołąb. Niebo — jak wieko trumny. Pole żałoby zasiane dziećmi wojny i kultu jednostki. ...Pamięć siedzi za stołem w chacie nad Bugiem. Słowo idzie za piórem, niby za pługiem. Tak oryginalnie rozwiązany jest temat powojenny. „Żywa i skoszona płynie we mnie trawa” — wiersz-znak, wiersz-symbol, który stał się dla poetyckiego wszechświata A. Kyczynskiego fundamentalnym. W nim utrwalona jest ta wyobrażona chwila, kiedy człowiek, jako mała część kosmosu, odejdzie z życia. Wiersz nie jest zdramatyzowany (dramat został zdjęty przez samo rozumienie dramatyczności). Mowa w nim o wartości życia. Poeta, nie bez smutku, błogosławi życiową drogę człowieka: Głęboka fala, słyszę, pod ręką. Wysoka fala w serce wpływa! Chmieli się i jaśnieje głowa. I raduje się, że nie ma dla niej spokoju. Żywa i skoszona płynie we mnie trawa, tylko potem — wiecznie — nade mną... Anatolij Kyczynski daje możliwość czytelnikowi jeszcze raz emocjonalnie przeżyć z poetą wieczność, dokładniej — rozumienie jej smutnego i zarazem ludzkiego sensu. Wiele w książce wspaniałej liryki, wiele prawdziwej poezji... Myślę, że wśród swojego pokolenia (chociaż kierunki literackie tworzą się przez osobowości, a nie przez przynależność do pokoleń!) Anatolij Kyczynski ma swoje wyraziste, do nikogo niepodobne oblicze. Jest on poetą obowiązku i porządku i zasługuje na to, aby jego twórczość została uhonorowana najwyższą nagrodą literacką — Narodową Nagrodą Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki. Wasyl OSADCZYJ
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
