Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 9Originalseite ↗

NOWE KSIĄŻKI «PROSWITY»

Слово Просвіти, №69 за 2000 рік

O współczesnym księgarstwie pisano i mówiono niemało. Kogo tylko nie obwinia się o wszystkie nasze kłopoty! Przede wszystkim, rzecz jasna, państwo. Prawda, że konkretne osoby tu nie są wymieniane ani nazywane. Słuchając jednych, wina leży w całości w państwowej polityce podatkowej. A jeszcze — w nieefektywnym systemie zamówień państwowych (to główny ból państwowych wydawnictw). Jeśli wsłuchać się w wystąpienia naszych pisarzy — wszystko, co napisali, powinno zostać wydane, ktoś (!) powinien zaopiekować się ich wydaniami, bo jak to bez ich książek? Choćby krzyczeć, a jednak wychodzi na to, że nikomu nie są potrzebne. Tymczasem, bywając codziennie w zakładach poligraficznych, widzę pojawianie się egzemplarzy sygnalnych książek poezji i prozy. Biorę, przeglądam, dopytuję... Nakłady — 500, 1000. Jeśli więcej — to już można uważać za prawdziwy luksus. Nie chcę dawać jakichkolwiek ocen obecnej sytuacji, choć mam wieloletnie doświadczenie wydawnicze. Uważam, że wyprowadzenie jakiejś uniwersalnej formuły, która byłaby panaceum na wszystkie nasze nieszczęścia, faktycznie jest niemożliwe. I raczej nie jest to potrzebne. Powiedzmy, wydrukujesz ten czy inny nakład wprost potrzebnej książki. Weźmiesz kilka egzemplarzy na ten czy inny patriotyczny wieczór i widzisz, jak podchodzą nasi ludzie, ci, którzy biorą udział we wszystkich akcjach patriotycznych, ci, którzy agitują za naszymi kandydatami — demokratami, patrzą na książkowe nowości z wielkim zainteresowaniem, a kupić nie mogą. Cóż tu powiedzieć? Oczywiście, że w całym tym kłopocie winien jest obecny kryzys gospodarczy w państwie. Jest jeszcze i taka myśl — nie warto czekać, aż poprawi się gospodarka, a trzeba materialnie opiekować się sferą duchową już teraz, bo jutro może być za późno. Nie przeczę słuszności tego poglądu, popieram go i uważam, że wyjściem może być choćby i taki. Według moich danych, na Ukrainie jest około 50 tysięcy bibliotek. Być może ta liczba nieco «schudła» w związku z wieloma typowymi przyczynami. W minionych latach sieci bibliotecznej nie przydzielano ani grosza na uzupełnianie zasobów księgozbiorów. Ledwo wegetują nasze czasopisma. Tymczasem układane są nowe programy nauczania literatury ukraińskiej w szkole średniej i wyższej. Zatem znalezienie uczniom i studentom pierwotnych źródeł bywa obecnie niełatwe. Doświadczenie pokazuje, że biblioteki odwiedza wiele młodzieży, która pragnie wiedzy. Zatem książkom obecnym nie grozi zakurzenie w bibliotekach. Najważniejsze, aby zarząd kultury znalazł środki na uzupełnianie zasobów bibliotecznych. W ten sposób zostałyby wsparte zarówno wydawnictwa, które publikują wysokoduchową literaturę ukraińskojęzyczną, jak i redakcje ukraińskich czasopism, zazwyczaj mało nakładowych (powiedzmy, gazeta «Słowo Proświty» — przecież jakie ciekawe, potrzebne prace naukowe z dziedziny literatury, kultury, języka nie znajdują czytelnika na ukraińskiej prowincji!). Po tych rozważaniach ogólnych przejdę do konkretów. Opowiem, czym żyje i co wydaje centrum wydawnicze «Proświta». W minionym, 1999 roku ujrzało światło dzienne piętnaście książek o łącznym nakładzie 93 200 egzemplarzy. Jeśli porównać z innymi wydawnictwami, to są to dość przyzwoite wskaźniki jak na obecne czasy. O niektórych wydaniach gazeta już informowała swoich czytelników (na przykład dzieła w trzech tomach Pawła Movczana). Uważam, że warte uwagi są takie książki, jak Daniel Krman. Itinerarium. Dziennik podróży (1708—1709). To wydanie zrealizowano wspólnie z wydawnictwem im. Oleny Teligi. Ze stron książki wyłaniają się obrazy Bitwy Połtawskiej 1709 roku, opisane przez świadka-Słowaka. Dmytro Czyżewskyj. Realizm w literaturze ukraińskiej. Mało znana praca znanego badacza naszej literatury skłania czytelnika do refleksji i do bardziej krytycznego spojrzenia na naszą klasykę. Powiedzmy, ocena przez autorów dorobku twórczego Łesi Ukrainki: «Łesia Ukrainka kończy historię ukraińskiego realizmu w nadzwyczaj cennej formie, która faktycznie wyprowadza literaturę poza granice realizmu, a literaturę ukraińską czyni po raz pierwszy — literaturą światową». Anatolij Pohribnyj. Rozmowy o bolesnym, czyli Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba... Dzięki organizacji społecznej «Przyjaciele Towarzystwa im. Hryhorija Waszczenki» ta książka ujrzała światło dzienne. Impulsem do jej napisania była najżywsze zainteresowanie, jakie wzbudził wśród szerokiej opinii publicznej autorski program radiowy pod tytułem «Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba». Uważam tę książkę za wielki twórczy sukces czołowego proświtianina. A. Żywotenko-Piankiw. Pedagogiczno-oświatowa praca Borysa Hrinczenki. Czy nie po raz pierwszy w krajowym hrinczenkoznawstwie prześledzono charakter działalności Hrinczenki jako pedagoga-praktyka, ludowego nauczyciela, analizuje się pedagogiczno-teoretyczne dziedzictwo pisarza. Wyruczałoczka. Podręcznik-poradnik dla uczniów klas początkowych. Opracował Ihor Sicowyk. W książce zebrano materiały do nauki przedmiotów szkolnych (języka ukraińskiego, matematyki, przyrodoznawstwa, historii, waleologii), a także zamieszczono przysłowia, zagadki, łamańce językowe, skороmowki, bajki, które cieszą się popularnością wśród najmłodszych czytelników. Wasyl Osadczyj. Na Bożych klepiskach. Jak mówi adnotacja, «nowa książka Wasyla Osadczego, znanego ukraińskiego poety, laureata prestiżowych nagród — kolejne potwierdzenie tego, że talent zawsze pozostaje w poszukiwaniu i często wraca do czytelnika swoimi niezwykłymi odcieniami». Nie mamy wątpliwości, że o tej książce zaczną mówić, stanie się zauważalnym zjawiskiem w dzisiejszym życiu literackim. Hryhorij Bulach. Dzwony Sofii. Książka ujrzała światło dzienne w przededniu 2000-lecia Narodzenia Chrystusowego. Otwiera ją wstęp «Przeświecanie naszej historii» Pawła Movczana oraz wzniosłe słowo Najświętszego Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta. Stepan Nalywajko. Tajemnice rozkrywa sanskryt. Faktycznie wszystko, co weszło do tej książki, publikowano w gazecie «Słowo Proświty». Książka oryginalnie złożona, zilustrowana rysunkami z prahindyjskiej historii. Borys Skaczko, Halyna Oreszczuk. Gdyby matka wiedziała: Ludowe metody leczenia dzieci. Książka wydana wspólnie z wydawnictwem «Zdorowja». Popularnie opisano w niej przyczyny chorób, które najczęściej pojawiają się w wieku dziecięcym, przedstawiono najskuteczniejsze metody i środki ludowej medycyny w kompleksowym leczeniu różnych chorób dziecięcych. I na koniec chcę podzielić się radością z jeszcze jednej nowości — wydania «Kobzarza» T. Szewczenki. Książka otwiera się przedmową Pawła Movczana, przypisy przygotował znany literaturoznawca Jewhen Nachlik. Książka nie jest gruba, jak jesteśmy przyzwyczajeni do wydań «Kobzarza», zwarcie złożona, wygodna w użyciu. Jeśli «Proświta» wydaje «Kobzarza», to znaczy, że w pełni wypełnia swoją misję! Na tak majorowej nucie chcę zakończyć swój przegląd. Wasyl KLICZAK, dyrektor Centrum Wydawniczego „Proświta”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn