Seite · S. 9Originalseite ↗
Słowacja, 1945
Слово Просвіти, №70 за 2000 рік
POBRATYMI
Łaskawych, pieszczonych przyjaciółek, zdaje się, zapomnieć zdołam. Żołnierski stan, surowy krąg tych, z którymi w kraju szedłem wrogim,
Kto ranę tamował moją dla siebie trzymanym pakietem, dla kogo byłem w boju tylko pobratymcem, nie poetą,
Z kim w rzekach lodowatych, ochrzczony, jak w Jordanie, płynąłem do brzegów cudzych w ognistym dusznym tumanie,
Kto obok w biegu zwiędł, z rąk nie wypuściwszy broni, — zapomnieć ich nie zdołam, oni zawsze przede mną.
1945, Mor
MIJ MĘSTWO TY
Miej męstwo ty przyznać się do wszystkiego: że już nie ma dawnego ognia, że rada byś oddać się drugiemu, że ja tobie go nie zastąpię.
Miej uczciwość ty przysięgi wszystkie złamać, przy księżycu wyszeptane kiedyś. Nie zdołasz ty z pamięci kochać. Nie chcę ofiar. Nie trzeba. Nie proś.
1945, Mor
JAMB
Daninę młodości oddam i więcej pisać nie będę. Ciebie, rozczochrany mój jambie, jak dziewczynę, zapomnę.
W tych polach, gdzie ja śpiewałem, drudzy zboża posieją. Dziewczęta te, które kochałem, dziećmi wzbogacą się.
Grzechy, odpokutowane dawno, pod starość nie wspomną. Jak białe młode wino, ja także przefermentuję.
Tylko sen złoty czasem się przyśni o dawnym i dźwięcznym! O tym, co płacze i śmieje się.
Kiedy w odblaskach nocą przez błyski, przez grzmoty, z trofejnym jambem na ramieniu szedłem ja w nieznane.
1945, Mor
ŻNIWIARZ
Wiosennymi jasnymi wiatrami nasze pierwsze owiane dramaty, nasze pierwsze szczęśliwe niezgody, nasze czyste zakochane gniewy. Jakie w nich były rozkosze, jakie w nich słyszało się śpiewy!
Przeleciało, jak słoneczne ulewy, na niwie cudzej upadło. I przyszedł ktoś inny, szczęśliwy, w sierpie jego słońce lśniło.
1945, Mor
* * * Wszystko, co było, zapomnimy, wszystko, czego nie ma, zapijemy, a może, jadąc Rudawami, serce swoje rozbijemy.
Górami Czarnymi Rudawami jutro my pójdziemy znów. I będzie nam miłomądrymi przebaczony wszelki grzech. Stolica, daleka salutami, wspomni synów swoich.
KARNAWAŁ
Krzyki, i huki, i dźwięki cymbałów. Dzisiaj u Madziarów karnawał. Ulica wałem wali, wiruje, ryczy, karnawałuje. Hulaj. Winiarz zebrał urodzaj. W centrum beczkę wiozą z winem wystrojoną, w kwiatach. Dziewczęta na niej okrakiem w białych siedzą koszulach. Wymalowane u nich twarze, kufle w rękach z winem. Pogański bujny zwyczaj w ulicę bije na przełaj. Ilonka na beczce, pijana, bachantka moja młoda, woła do mnie, przeklęta: „Sándor, chodź tutaj! Matkę ja udobrucham, ojca oszukasz ty. Patrz — ja cała płonę, o, Jezu-Maria! Wybacz. Będziemy, Sándor, pić, w bunkrze pełno wina. Na świecie nam dwa razy nie żyć — Serwus! Do dna! Co tylko można oddać, wszystko ja tobie oddam. Nagą mnie całować będziesz, jak Ewę Adam! Cymbały, i krzyki, i huki — pijana w oczach mętność. Czarne spracowane ręce białych bachantek niosą.
30 września 1945 r., Mor
PIEŚŃ DZIEWCZĘCA
W polu my okopy już zasypaliśmy, co wy je zimą tutaj kiedyś kopaliście.
Męską robotę ja robić umiem, na twoich okopach pszenicę posieję.
Jak listonosz przechodzi, nie zajdzie w obejście, już dawno nie słychać od miłego wieści.
Gdzieś wojna daleko, gdzieś poza Karpaty, i miasta cudze trudno wymawiać.
Ja dla ciebie pieszczoty wiernie zachowuję i poduszkę białą łzami wymywam.
Powracaj, drogi, powracaj do chaty, pójdziemy razem my pszenicę żąć.
Niech nie przestoje, niech nie przerośnie, niech dojrzały kłos wiatrem nie rozwieje.
1945, Bart
MORAWIA
Kiedyś tutaj chodzili bracia z Sołunia, i słowo rumiane, jak to niemowlę, w powijaki zielone, w rozpostarte runo przyjmowała po raz pierwszy ta ziemia.
Ono wyrastało dla bitew i sławy, w namiotach uczyło się, nie znając partii. Sięgnęło na północ stąd, od Morawy, dała mu północ i siłę, i hart.
I widzą dzisiaj Cyryl i Metody, jak w dawną kołyskę swoją gwarną wróciło to słowo, zmężniałe w pochodzie, wróciło, jak wojownik w laurowym wieńcu.
1945, Grinava
W BUNKRZE
Ożeniłem się w sobotę — a w niedzielę na wojnę. A teraz ja, brat, w piechocie i do teściowej — ani mru-mru.
Prawda, są już przeprawy, ależ trochę nie po drodze do Połtawy zza Morawy zza tej, brat, rzeki.
Za stołem właśnie w niedzielę ja porzuciłem młodą, tak nie zdążywszy i wesela odhulać jak należy.
Bądźmy, druhu! Bądźmy, pijmy! Co zostało teraz? Męża wzięła w przyjmki, chyba, milicjant.
Nie znajdę ja, brat, takiej, kiedy ja zostanę żywy. Tak dopiję choć kieliszek ten, co w niedzielę nie dopiłem.
1945, Austriackie bunkry
NIEBIESKIE CIENIE WĘDRUJĄ Z DUNAJU
Niedaleko od Bratysławy ja otrzymałem twój list. Zapłonęły wszystkie przeprawy i nie ma już mostu.
W przeszłość, w naszą, w wczesną, gdzie byli tylko ty i ja. Słyszę — inna jakaś miłość już szepcze twoje imię.
Wyszła za mąż. Zmęczyła się czekać. Ile można! Lata i lata!.. Ty żołnierz, tobie, może, umierać, a ja, wiesz, jeszcze młoda.
Niebieskie cienie wędrują z Dunaju, ja wychodzę naprzeciw nim. Zmierzch cudzy obejmuję, zmierzch nazywam swoim.
1945, Praga
ZŁOTA ULICZKA*
Kamień rozgrzany aż paruje. Zmęczony, zamyślony idę. Wypełnia słońce Uliczkę Złotą, słońcu tutaj podoba się żyć. Zmęczony, zamyślony idę.
Praga, Praga, mój słowiański gród! Przez śmierć, i smutek, i biedę ja przebiłem się do ciebie zza Karpat, męstwo wniosłem na Uliczkę Złotą. Zmęczony, zamyślony idę.
Biała Czeszka wyszła na balkon, a mnie przed oczami — Hron, krwią pisane w śniegach ślady tych, co szli... A nie doszli tutaj. Nie zapomnij ich, uliczko złota!
Spokojny Czech bruk zamiata. W niebie jasno, ani chmur, ni chmur. Biała, jak ta wisienka w sadzie, Czeszka uśmiecha się: na zdar**! Zmęczony, zamyślony idę.
Nie zapomnij ich, uliczko złota. Nie zapomnij ich, Czeszko młoda!
1945, Praga
NAD DUNAJEM
Tamtego wieczoru byliśmy szczęśliwi, bo rano skończyła się wojna. Tam wille miały piękne ludzkie imiona.
Nie pytałem, nie chcąc wiedzieć, byłaś ty do mnie czyja. Bo zrodzone po raz pierwszy sonaty kołysała w dole toń.
Czy ty z Wiednia, może, prostytutka, czy twój ojciec węgierski hrabia. Ty śmiałaś się, jak wieczne marzenie, uratowana od katastrof.
Jak harfa, rzeka brzmiała. Żadnych krzyków, żadnego dymu, żadnych kul.
W szczęściu ziemia zaniemówiła, wyszedł księżyc-patrol.
Ty patrzyłaś na białe ruiny, na odłamki swojej piękności. Upadłaś ty, śmiejąc się, na kolana i modliłaś się do mnie: Wskrześ!
1945
MYŚLIWY
Myśliwy, wesoły i pijany, stoi na dziedzińcu króla. I brązowe rany szarpane, widać, go nie bolą.
Z psami na piedestale, z łukiem, który już nie strzela, poluje w epokę stali on w zamku pustym króla.
Październik 1945 r., Budapeszt
WIECZÓR NA BALATONIE
Słyszę, białe pieśni łabędzie nad jeziorami późnymi gasną. Jak lilia dla piasków pustyni, ty dla mnie zbyt piękna.
I straszysz, i nęcisz mnie ty, jak nieodkryte jeszcze niebezpieczeństwo. Ja tobą, jak blaskiem komety, oczarowany będę z daleka.
Posiadać ciebie nie zdołam, posiadać ja będę ziemskie, a ciebie, do nikogo niepodobną, a ciebie, jak gwiazdę niegasnącą,
Przeniosę w porywie jedynym, nieosiągalną, daleką, piękną.
Słyszę: białe pieśni łabędzie nad jeziorami późnymi gasną.
1945, Balatonföldvár
ÁRPÁD
W zamku zawalone sufity i złomu tysiące ton. Kto dywany tutaj rozścieli między marmurowych kolumn?
W martwym zamku dzisiaj nikt nie zapali świateł. Liże Dunaj głodny nogi jego kamienne.
Na wejściu, rozdziawiwszy paszczę, czatuje wykuty lew. Czeka dawno przepadłych dunajskich swoich królowych.
W ogrodzie królewskim pustym jasny szeleści listopad. W dal zawrócił nieznaną konia stepowego Árpád.
Dokąd poprowadzisz swoje ordy, w jaki niebywały pochód? Ja wiem, że rycerz dumny z Dunaju nie pójdzie na wschód!
1945, Budapeszt
* * * Ja bez ciebie nie mogę być, i z tobą nie mogę też! Oj zielonej ile trucizny obecnie w serce moje ty lejesz!
Oj zielonej i pachnącej Piję chciwie z czerpaka, I pożądanej, i strasznej, Co zabija i wskrzesza! WOJENNI ZBRODNIARZE Kiedy pojawiają się oni W kronice w kinie, Wyciągnąwszy ręce w kajdany, Które czekały na nich dawno, I służalczo usta Ich krzywią się w grymas, — Wtedy, dopaliwszy się, wszystkie knoty Rwą dynamitową salę... I sala ryczy od wszystkich boleści Niewybolanych ran. Nienawiść różnych pokoleń Uderza w przerażony ekran. Jakby uruchamiali artylerzyści Tam ciężki metal. I boi się spojrzeć faszysta Z ekranu w groźną salę. W ten wieczór wyjdź na plac, Na Erzsébet körút. Cały Peszt, jak groźny ocean, Ich żąda na sąd. Zakończenie na s. 10 * Złota uliczka ** Pozdrowienia
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
