Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 14Originalseite ↗

Dmytro GORBACZOW, Paola UTEWSKA

Слово Просвіти, №70 за 2000 рік

PAŃSTWOWA PIĘŚĆ On mawiał: „Człowiek w niedoli i biedzie, jakiejkolwiek byłby narodowości i wiary, staje się nam najbliższym bratem”. Za braci uważał wyzutych z praw, zubożałych Kazachów. Do umocnień nowopietrowskich często zaglądały półnagie i głodne kazachskie dzieci. Pewnego razu przyszły one także do smutnego domostwa Szewczenki, a artysta zabrał się do ich rysowania. A żeby podkreślić swój przyjazny stosunek do nich, rysuje swoją postać za ich plecami, jakby stał za nimi. Ale to tylko jego odbicie w lustrze, które wisi w przedpokoju. Dzieci-Kazachowie to częste postacie na rysunkach Szewczenki: pod oknem korpusu oficerskiego żebrze dwoje maluchów. Lecz zamiast jałmużny z okna zwisa ogromna, przerośnięta pięść. Rysunek „Państwowa pięść” odbierany jest jako alegoria polityczna i jednocześnie jako scenka rodzajowa. Rzecz niemal bezprzykładna w ówczesnej rodzimej grafice, która znała jedynie klasyczne alegorie, a polityczne, które odzwierciedlałyby współczesność w plakatowych obrazach, w tamtych czasach były rzadkością. Chyba że polityczne alegorie wielkiego francuskiego artysty-satyryka Daumiera. Jednakże mało prawdopodobne, by Taras Hryhorowycz w dalekich kazachskich stepach wiedział o swoim francuskim współbracie po pędzlu. Informacje artystyczne z Francji, kraju, którego zaciekle nienawidził Mikołaj I, nawet do Petersburga docierały przez cenzuralne sito. Jego myślenie w wielu kwestiach wyprzedzało epokę. Jest w jego dorobku rysunek, wykonany w duchu surrealistycznym (a do surrealizmu było jeszcze długie dziesięciolecie): dziwne wnętrze z zegarem bez wskazówek, który utrzymuje się w powietrzu niczym nieważki, oraz żywe kobiece ciało, które okazuje się statuetką — coś podobnego dostrzegamy u artysty XX wieku Magritte'a. Na innym rysunku, „Rusałki”, ociężałe, przejrzałe kobiety unoszą się w powietrzu, naruszając prawa grawitacji. Takie sobie antysylfidy w antybaletowych pozach. Przypominają się hiperboliczne obrazy Szewczenki: piersi-góry, piersi-fale pośród morza. Kobiece ciało jako pejzaż marzyło się także jego współczesnemu, francuskiemu poecie Baudelaire'owi: wzgórza kolan, zbocza bioder. SUITA SAMOTNOŚCI Doświadczył w swoim życiu także jednego z najgorszych uczuć — samotności. Całą serię rysunków poświęcił Taras Hryhorowycz temu tematowi. Książkę „Robinson Crusoe” przeczytał, będąc dorosłym. I dlatego odebrał ją nie jako opowieść o porywająco ciekawych przygodach, a jako psychologiczne odkrycie wewnętrznego świata człowieka, skazanego na

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn