Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 1Originalseite ↗

PRAWO NARODU A PRAWA CZŁOWIEKA

Слово Просвіти, спецвипуск №70 за 2000 рік

Idea narodowa nie jest zjawiskiem wyłącznie ukraińskim. Każda wspólnota ludzi, która na pewnym etapie swojego rozwoju uświadamia sobie, że jest narodem, przesiąka ideą narodową, czyli ideą swojej odrębności, znaczenia w świecie i wzajemnej solidarności. „Nie jesteśmy gorsi od innych”. „Swój do swego po swoje”. „Polażnij, a od Moskala uciekaj”. „Kochajcie się, czarnobrewe, lecz nie z Moskalami, bo Moskale to obcy ludzie...” Idea narodowa odrębności nieuchronnie przerasta w ideę niepodległego państwa narodowego. „W swojej chacie własna i prawda, i siła, i wola”. Wszak tylko niepodległe państwo narodowe może zapewnić integralność terytorium etnicznego wraz ze wszystkimi jego bogactwami, zagwarantować bezpieczeństwo narodowe, prowadzić własną politykę w interesach narodu, sprzyjać rozbudowie własnej gospodarki, rozwojowi własnej nauki, podnoszeniu duchowości, zachowaniu i wzbogacaniu własnej kultury, utwierdzeniu języka narodowego i, wreszcie, szerzeniu w świecie, mówiąc słowami Szewczenki, „dobrej sławy” o narodzie. Kiedy w latach 1918–1920 Ukraińcy mieli choć jakąkolwiek państwowość, mimo ówczesnych ciężkich warunków założono Ukraińską Akademię Nauk, otwarto szereg ukraińskich wyższych uczelni, rozbudowano ukraińskie szkolnictwo, utworzono Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny, uporządkowano ukraińskie wydawnictwa książkowe, zorganizowano funkcjonowanie ukraińskich środków masowego przekazu, osiągnięto pewne sukcesy w budownictwie kulturalnym. W życiu społecznym po wiekach upokorzeń i prześladowań należne jej miejsce zaczął zajmować język ukraiński. Ale od końca lat 20. i później państwowość Ukrainy w składzie ZSRR staje się fikcją: kierownicy wszystkich szczebli są mianowani i zatwierdzani przez Moskwę; gospodarka, oświata, kultura Ukrainy do najdrobniejszych szczegółów są określane i reglamentowane przez metropolię; armia, inne struktury siłowe na Ukrainie są w pełni formowane przez Moskwę i jej podporządkowane. I ta, pod każdym względem okupacyjna (czy kolonialna) moskiewska władza, przede wszystkim dlatego, że była obca, organizuje na Ukrainie straszliwy Hołodomor lat 1932–1933, w wyniku którego w strasznych męczarniach zginęło od siedmiu do dwunastu milionów Ukraińców; deportuje na Syberię tysiące najbardziej pracowitych ukraińskich chłopów; fizycznie wyniszcza kwiat narodu — ukraińską inteligencję; likwiduje Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny; niszczy zabytki historyczne, okradając ukraińską kulturę i niszcząc pamięć historyczną; siłą narzuca na Ukrainie język rosyjski, kulturę i zwyczaje, poniżając i spychając wszystko, co ukraińskie, na dalszy plan. Pewne stanowiska państwowe mieli prawo zajmować tylko Rosjanie, którzy masowo zalewają Ukrainę, jak zresztą i wszystkie inne republiki. „Lachy byli, wszystko zabrali, krew wypili!.. A Moskale i świat Boży w pęta zakuli” [1]. Czy mogłoby się tak stać, gdyby naród ukraiński miał własne państwo? Bez wątpienia, nie. Wszak Hitler był nie mniej okrutny i nieludzki, ale przynajmniej nie wyniszczał masowo Niemców, nie plądrował Niemiec, jak to robili — nierzadko rękami samych zdenacjonalizowanych Ukraińców — moskiewscy, czyli obcy władcy na Ukrainie. Czy jak to uczyniono z Tatarami krymskimi, z Czeczenami, z innymi nie tak licznymi narodami. Jednak idei niepodległego państwa narodowego w ukraińskim społeczeństwie nie mogły uśmiercić ani okrutne represje, ani ideologiczne zombowanie. Tak samo, jak wśród Litwinów, Łotyszy, Estończyków, Kazachów, Czeczenów, innych narodów byłego imperium radziecko-rosyjskiego. I kiedy nadarzyła się stosowna okazja, ta idea (w pewnym stopniu świadomie, a w pewnym — podświadomie jako naturalny instynkt samozachowawczy) zadziałała bez zastrzeżeń: żaden z narodów nie odmówił budowania swojego samodzielnego państwa narodowego. Była to realizacja przez narody swojego naturalnego prawa, zresztą zapisanego w wielu aktach międzynarodowych. „Wszystkie narody mają prawo. Dokończenie na s. 4

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn