Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 14Originalseite ↗

Dmytro HORBACZOW, Paola UTEWSKA

Слово Просвіти, №71 за 2000 рік

Portret A. Uskowej z córką. 1854. Sepia na papierze * * * W czasie zesłania każda wieść z Ukrainy była radością. Zwłaszcza gdy otrzymywał listy i książki od Andrija Łyzohuba. Ten przesyłał Szewczence także pieniądze, zabiegał o jego uwolnienie. Wspomnienia, niczym cienie dalekiej przeszłości, wyłaniały się z niebytu. Przypominało się, jak gościło się w Siedniowie, majątku Łyzohubów. Pracowało się tam dobrze. Dla niego bracia Łyzohubowie zbudowali nawet pracownię-warsztat w parku, zachowali dla Szewczenki deski do akwafort, paletę, pędzle, rylce. Z czasem wszystkie te rzeczy stały się eksponatami muzeum Szewczenki w Kijowie. Z wysokiego siedniowskiego brzegu rzeki Snow widać wieś Bihacz, która była własnością księcia Kejkuatowa. Sąsiad Łyzohubów, generał Kejkuatow, zaprosił Szewczenkę, aby namalował jego młodziutką żonę. Wtedy w modzie było posiadanie w majątku galerii obrazów i generałowi zachciało się przyozdobić swoją pracą petersburskiego artysty. Pracując nad portretem, Szewczenko pragnął oddać łagodny charakter młodej generalskiej. Należała ona do tych dobrych ludzi, których szczerze szanował. Dlatego w portrecie Kejkuatowej połączyły się smutek i delikatność, wyrafinowanie i bezradność. Jest w niej coś wspólnego z „Amazonką” Briułłowa: w marmurowości twarzy, w łabędzio wydłużonej szyi. Tylko barwy są ciemniejsze. Z dawnej świątecznej gamy kolorów Szewczenko zrezygnował na zawsze. * * * Z Twierdzy Orskiej T. Szewczenko trafia do Twierdzy Nowopietrowskiej nad Morzem Kaspijskim. Lecz więzieniem wydawała mu się i koszara w Nowopietrowsku. Obok jego pryczy nie postawiono ani krzesła, ani stołu, bo malować i pisać zabroniono mu jeszcze surowiej. Na jakiś czas Szewczenko staje się milczący, odludny. Żołnierze szeptali: „Car zabronił mu nie tylko malować, pisać, śpiewać, ale nawet rozmawiać”. Płynął czas i po trochu odtajała dusza poety. Znaleźli się i tutaj dobrzy ludzie. Na pierwszej baterii, za murami umocnienia, chowa swoje farby. Portrety maluje w niewielkim pokoju, którego okna zasłania płótnem przed złymi oczami tak, że tylko wąski pasek światła pada na twarz portretowanego. Wreszcie w 1853 roku los uśmiecha się do poety. Do umocnienia Nowopietrowskiego przybywa nowy komendant Iraklij Aleksandrowicz Uskow. Taras Hryhorowycz nigdy nie był żonaty. Życie rodzinne pozostało dla niego marzeniem i, jak to bywa z samotnymi ludźmi, czasami ogrzewał duszę i serce przy cudzym rodzinnym ognisku. Może najbardziej przy małżeństwie Uskowów i ich dzieciach, które szczerze polubił. Uskow robił wszystko co możliwe, a nawet niemożliwe, aby ulżyć doli zesłańca. Jak mógł, zwalniał go z żołnierskiej musztry. Iraklij Aleksandrowicz, łamiąc zakaz samego imperatora, nadał Szewczence możliwość malowania i pisania listów do przyjaciół. W ogrodzie obok domu Uskowów zbudowano altanę, w której Szewczenko nocował, przykrywając się szynelem, rad, że nie w koszarach. W dzień dużo czytał. Zbudował szałas pod wierzbą, którą sam posadził. Altana i szałas stały się ulubionymi miejscami jego odpoczynku. Tutaj bawił się MAJ, CZ. 5 (71), 2000 ROK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn