Seite · S. 13Originalseite ↗
PAŃSTWOWA KOMISJA JĘZYKA LITEWSKIEGO PRZY SEIMASIE REPUBLIKI LITEWSKIEJ Struktura
Слово Просвіти, №76 за 2000 рік
Dostarczając mi niezbędną dokumentację do tego artykułu (za co wyrażam serdeczne podziękowania), pracownica Państwowej Komisji Języka Litewskiego pani Jūratė Palionytė pochwaliła się nowym, jeszcze sygnalnym egzemplarzem wydawniczym — grubym słownikiem radioelektroniki... Aby bardziej obrazowo przedstawić działalność organów rządowych języka litewskiego, spróbuję przekazać następujący schemat: PAŃSTWOWA KOMISJA JĘZYKA LITEWSKIEGO PRZY SEIMASIE REPUBLIKI LITEWSKIEJ STRUKTURA Przewodniczącemu bezpośrednio podlegają: — inspekcja językowa — naczelnik — zastępca — inspektorzy — kodyfikatorzy języka organów administracji rejonowych i lokalnych (53). Przewodniczący i zastępca koordynują swoją działalność z członkami (językoznawcami, naukowcami, wykładowcami wyższych uczelni) (21), Radą Koordynacyjną ds. Programów Językowych — Grupą programów językowych — innymi placówkami. Zastępcy podlegają referenci (3) oraz konsultanci (3). Z konsultantami i grupą programów językowych współdziałają punkty konsultacji w sprawach językowych przez telefon. Bezpośrednio Radzie Ekspertów Językowych podlegają terminolodzy, leksykografowie, gramatycy, specjaliści ds. wymowy i akcentu. PRZEWODNICZĄCY Członkowie (językoznawcy, naukowcy, wykładowcy wyższych uczelni) Referenci Konsultanci * * * Punkty konsultacji w sprawach językowych przez telefon Rada Koordynacyjna ds. Programów Językowych Grupa programów językowych Inne placówki Rada Ekspertów Językowych Terminolodzy Leksykografowie Gramatycy Specjaliści ds. wymowy i akcentu Nie utraciła mocy przyjęta przez Radę Najwyższą Litewskiej SRR 23 listopada 1989 roku, a 29 stycznia 1991 roku uzupełniona i zmieniona przez Radę Najwyższą Republiki Litewskiej Ustawa RL o mniejszościach narodowych, gdzie sformułowane są, między innymi, następujące postanowienia: A r t y k u ł 1. Republika Litewska, kierując się zasadami równouprawnienia narodów i humanizmu, dla wszystkich mniejszości narodowych zamieszkujących na jej terytorium gwarantuje swobodny rozwój, deklaruje szacunek dla każdej narodowości i języka. Jakakolwiek dyskryminacja ze względu na rasę, narodowość, język lub z innych powodów związanych z narodowością człowieka jest zabroniona i karana zgodnie z prawami ustanowionymi przez Republikę Litewską. A r t y k u ł 2. Państwo jednakowo chroni wszystkich obywateli Republiki Litewskiej. Republika Litewska, zważając na interesy mniejszości narodowych, zgodnie z postanowieniami i trybem ustanowionym przez ustawy, gwarantuje: prawo do wsparcia państwowego w pielęgnowaniu kultury narodowej i oświaty; prawo do nauki w języku ojczystym, przy tym tworzenie warunków dla funkcjonowania placówek przedszkolnych, lekcji i szkół ogólnokształcących, a także grup, wydziałów, filii w wyższych uczelniach, które kształcą wychowawców, nauczycieli i innych specjalistów niezbędnych do zaspokojenia potrzeb mniejszości narodowych; prawo do prasy i informacji w języku ojczystym; prawo do wyznawania jakiejkolwiek religii lub niewyznawania żadnej, odprawiania w języku ojczystym obrzędów religijnych i rytuałów narodowych (i t. d. — podaję tylko te postanowienia, które dotyczą naszego tematu. — N. N.). A r t y k u ł 4. W lokalnych urzędach i organizacjach administracyjnych jednostek terytorialnych, gdzie zwarcie zamieszkuje jakaś mniejszość narodowa, obok języka państwowego używany jest język tej mniejszości narodowej (lokalny). A r t y k u ł 5. W administracyjnych jednostkach terytorialnych, o których mowa w artykule 4, napisy informacyjne, obok języka litewskiego, mogą być również w języku... Nawiasem mówiąc, we wsiach Airenai, Geisiškės, a także w okolicznych wsiach do dziś zwarcie zamieszkują Ukraińcy, którzy zostali przesiedleni tutaj, na Wileńszczyznę, jeszcze na początku XX wieku z Brześciny w związku z budową tam przez władze carskie poligonu artyleryjskiego. Starsze pokolenie zachowało nawet wyraźne cechy dialektalne ukraińskich gwar, a młodsze — na oczach asymiluje się... Związek Prawników Polaków zaproponował — z powołaniem się na Europejską kartę języków regionalnych lub mniejszościowych — uzupełnienie artykułu 4 wspomnianej Ustawy następującym zdaniem: „Każdy przedstawiciel mniejszości narodowej ma prawo swobodnie i bez przeszkód ustnie lub pisemnie używać języka swojej mniejszości narodowej zarówno w życiu prywatnym, jak i w miejscach publicznych oraz otrzymać odpowiedź w tym samym języku”. Co oznaczałoby to w rzeczywistym życiu? Formalnie, na przykład, Ukraińcy także mieliby prawo żądać oficjalnych napisów w języku ukraińskim, żądać używania na całej Litwie języka ukraińskiego, znajomości go, a także żądać oficjalnej odpowiedzi w języku ukraińskim. Przecież Ukraińcy stanowią na Litwie jeden procent całej populacji, a w miejscach zwartego zamieszkania — znacznie więcej. Nie mówiąc już o innych mniejszościach narodowych... W istocie oznaczałoby to zakwestionowanie statusu państwowego języka litewskiego. Redaktor rosyjskojęzycznej gazety „Echo Litwy” Wasilij Jemieljanow, ze swojej strony, oświadczył: „Nie wolno ograniczać praw mniejszości narodowych i iść wbrew międzynarodowym porozumieniom. A one bardzo wyraźnie i jasno pokazują, że język litewski trzeba znać”. Cytuję te wypowiedzi za publikacją w tejże gazecie „Echo Litwy” (nr 105, 2 czerwca 1998 r.), zatytułowaną wymownie: „Nie w zgodzie z rzeczywistością. Jeszcze raz o projekcie poprawek do Ustawy o mniejszościach narodowych”. Okazało się, że „nie w zgodzie z rzeczywistością” byłam ja, ponieważ pod koniec wspomnianej dyskusji wypowiedziałam się w obronie pozycji państwowego języka litewskiego, który muszą znać i szanować także przedstawiciele mniejszości narodowych, bo konflikty i nieporozumienia powstają właśnie przez to. Przecież w krajach zachodnioeuropejskich tego rodzaju problemy nie są zaostrzone, bo obywatele różnych krajów, z reguły, swobodnie władają od razu kilkoma językami. Pozwolę sobie zacytować część swoich rozważań tak, jak zostały wydrukowane we wspomnianej już publikacji „Echo Litwy”: „Przypomnijmy, jak gwałtownie narzucano nam język rosyjski i nikt nie mógł powiedzieć ani słowa sprzeciwu. I wszyscy doskonale władaliśmy językiem rosyjskim. Zarówno specjaliści, jak i niespecjaliści. Wtedy nikt z nas nie ośmielał się zająknąć o jakimś tam prawie Litwinów do używania na swojej ziemi swojego języka, tak jak Ukraińcom na ich ziemi. A teraz, proszę bardzo, i Rosjanie bardzo dobrze pamiętają międzynarodowe artykuły, i Polacy. A może, pozwólcie, najpierw przypomnimy o prawach historycznie skrzywdzonych narodów, zwłaszcza byłego Związku Radzieckiego? Mniejszości narodowe powinny być zainteresowane wzmocnieniem języka litewskiego jako państwowego, gdyż oznacza to wzmocnienie państwa. A kto może być niezainteresowany, że...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
