Seite · S. 2Originalseite ↗
CIERNIE DLA JĘZYKA NA ZIEMIACH ŁUHAŃSZCZYZNY
Слово Просвіти, №77 за 2000 рік
Czy rzeczywista sytuacja państwowego języka na Łuhańszczyźnie odpowiada obowiązującemu ustawodawstwu Ukrainy? Przeanalizujemy sytuację językiem faktów. Wyniki jeszcze ogólnounijnego spisu ludności z 1989 roku świadczą o tym, że 51,9 procent ludności obwodu, czyli bezwzględną większość, stanowią Ukraińcy. Blisko połowa z nich mieszka w miastach podporządkowanych obwodowi, zwłaszcza w Ługańsku. Mimo to przeważająca większość szkół (w Ługańsku — 58 z 60) jest rosyjskojęzyczna. Niestety, w oficjalnej komunikacji nie posługują się oczywiście językiem państwowym najwyżsi urzędnicy obwodu ługańskiego. Dominującym językiem środków masowego przekazu, zwłaszcza drukowanych, jest także rosyjski. Przeważa on również w wydawnictwach oficjalnie zarejestrowanych jako dwujęzyczne ukraińsko-rosyjskie. Nie lepiej wygląda sytuacja na rynku księgarskim, który niemal w całości wypełniają masowe, rosyjskojęzyczne publikacje (oczywiście rynek jest rynkiem, ale powinna istnieć pewna regulacja państwowa w sferze humanitarnej). Dziś ludność Łuhańszczyzny, zwłaszcza młodzież, stopniowo uświadamia sobie potrzebę nauki języka ukraińskiego, upatrując w tym ważny czynnik osiągnięcia sukcesu życiowego. Jako przykład można przytoczyć liczby, które ilustrują przebieg i wyniki naboru na Ługański Uniwersytet Pedagogiczny tego lata. Specjalności „Język i literatura rosyjska” już nie ma, jest tylko „Język rosyjski i literatura oraz kultura artystyczna” w formie zaocznej („Rakurs”, 26.07.2000 r.). Natomiast na specjalność „Język i literatura ukraińska” wraz z dodatkowymi specjalnościami zebrano aż sześć grup akademickich. Nie tylko pragmatyczna strona sprawy skłania ukraińską społeczność Łuhańszczyzny do troski o losy ojczystego języka. Język jest bowiem potężnym źródłem duchowości narodu, strażniczką jego historii i kultury. Ziemie obwodu ługańskiego to historyczne ziemie Kalmiuskiej palanki Wojska Zaporoskiego Niskiego i słobodzkiego kozactwa. Jednak przez ostatnie trzy stulecia doznawały one nasilonej rusyfikacji, najpierw ze strony władzy carskiej, a potem bolszewicko-komunistycznej. A mimo to właśnie z Łuhańszczyzną związane są imiona sławnych twórców kultury ukraińskiej — Borysa Hrinczenki i Wołodymyra Sosiury (czyż nie czas wreszcie nadać imiona światłych ludzi naszego kraju obwodowej uniwersalnej bibliotece naukowej i obwodowej bibliotece dla młodzieży?). Tylko konsekwentne wprowadzenie języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkie sfery życia społecznego obwodu ługańskiego da nam nadzieję na odrodzenie duchowości narodu, jego pamięci historycznej i świadomości narodowej. Nie istnieje bowiem żadna „kultura Donbasu”, a tym bardziej szczególny język „donecki”. Kultura może być jedynie narodowa. Język państwowy jest również ważnym czynnikiem bezpieczeństwa narodowego, wyodrębniając naród-nosiciela języka spośród sąsiednich narodów. Zgodnie z Konstytucją Ukrainy nasze państwo jest unitarne, a normy zapisane w Konstytucji to normy bezpośredniego działania. Zatem postanowienia artykułu 10 są obowiązkowe do wykonania na całym terytorium państwa. Podobnie brzmi na przykład artykuł 68 Konstytucji Federacji Rosyjskiej: „1. Państwowym językiem w Federacji Rosyjskiej na całym jej terytorium jest język rosyjski. 2. Republiki mają prawo ustanawiać swoje języki państwowe (ale nie obwody. — J. K.)... 3. Federacja Rosyjska gwarantuje wszystkim swoim narodom prawo do zachowania ojczystego języka, tworzenie warunków do jego nauki i rozwoju” (tłumaczenie moje. — J. K.). Jak widzimy, w Federacji Rosyjskiej nie istnieją problemy ze statusem państwowym języka narodu tytularnego. W Ukrainie, a zwłaszcza w obwodzie ługańskim, ich również nie powinno być, ponieważ obywatele Ukrainy wszystkich narodowości stanowią jeden Naród Ukraiński (z wielkiej litery), jak wskazano w Preambule Konstytucji Ukrainy. Zatem język ukraiński powinien stać się niezawodnym gwarantem narodowej państwowości, obywatelskiego pokoju, pokoju międzyetnicznego, międzyetnicznej zgody, wszechstronnego rozwoju kultury i wysokiego poziomu duchowości.
Jurij KYSELOW, przewodniczący Ługańskiego Miejskiego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
