Seite · S. 15Originalseite ↗
OGIEŃ BEZ BRODU
Слово Просвіти, №78 за 2000 рік
Jak zaśpiewa przebite ołowiem — Kulą, co przyleci, — Z kamienia ciosane wiecznym twórcą Grono w warsztacie stuleci?! 1908 Te wersy jeszcze jako młody napisał genialny gruziński poeta Galaktion Tabidze. Maksymalizm w miłości do Ojczyzny przepełnia brzegi czaszy duszy poety. Mamy patriotyzm o takim napięciu, nad którym nie władni nikt i nic — ani władza, ani (według Franki) więzienne, carskie mury, ani wojska musztrowane, ani szpiegowskie rzemiosło. Tak, jest taka władza — to władza słowa. I pod piórem prawdziwego mistrza ma ono bezgraniczną siłę. Muza Raula Czilaczawy jest nieodłączna od cnót i tradycji jednej z najbardziej godnych na świecie, i o historycznym doświadczeniu walki narodu, i o rycerskim stosunku do idei narodowości, i o tej «nadmiernej» miłości do kraju, granice której może wyznaczyć chyba tylko Pan Bóg. Dzisiaj, jakkolwiek przykro, trzeba mówić o bólu narodu, o stratach, które nie ominęły i duszy poety. Książka Raula Czilaczawy — to słowo patrioty swojej ziemi, prawda leży u podstaw wielu jego utworów. Myśli i uczucia pracują w «napiętym trybie», pozostaje tylko to, co istotne. Ja, Gruzjo moja, w żalu byłem z tobą. W duszy twa troska odezwała się troską. Z tobą ja szukałem do światła drogi przez chmury. Karzą mój naród — ja nie uciekam od kary. Ja zasłużyłem na nią — za to, że w chwili rozpaczy Ja nie wołałem, milczałem o wszystkich przyszłych mękach. Dzięki wysiłkom Maksyma Rylskiego jako tłumacza i redaktora w 1951 i 1954 roku na Ukrainie wyszły w świat zbiory wybranych utworów Warpeta. W 1970 roku ujrzało światło dzienne trzecie, rozszerzone wydanie, a w 1975 roku — czwarte wydanie w związku ze stuletnim jubileuszem Warpeta. Byłem redaktorem tej książki, autorem przedmowy do niej, jednym z tłumaczy. W niej po raz pierwszy wydrukowano poematy «Pieśni Alagiazu» (tłumacz B. Olijnyk), «Abu-Lala Mahari» (w moim przekładzie). Kilka wierszy dla tego wydania odtworzyli I. Dracz, W. Strutynśkyj, O. Juszczenko. Przygotowałem także zbiór wierszy Isahakiana dla dzieci w wieku średnim szkolnym («Serce moje na szczytach gór». — Kijów: Weselka, 1979). Na jej stronach po raz pierwszy wydrukowano poezje «Pozdrowienia wszystkim» oraz «Awiku» w przekładzie niezapomnianego Stanisława Telniuka. Nie mogę bez wzruszenia czytać listu Warpeta do Rylskiego w języku ukraińskim, w którym wyraża on serdeczną wdzięczność ukraińskiemu pobratymcowi, wszystkim tłumaczom za publikację jego utworów w zbiorze z 1951 roku i przesłaną książkę-prezent: «...Wy, Wasi oraz moi przyjaciele przetłumaczyliście moje wiersze szczerze, dobrze zdołaliście oddać jasnym i bogatym językiem, językiem niezapomnianych serdecznych pieśni, które kocham od dawnych lat, moje uczucia i myśli, wszystko, co bliskie i drogie mojemu sercu. Wielkie szczęście dla mnie, że heroiczny, poetycki naród ukraiński przeczyta moje poezje, i, chcę mieć nadzieję, pokocha je...» «Naród jego nie zapomni nigdy, bo on wyszedł z jego serca i szedł do jego serca», — te słowa Warpeta, powiedziane o katolikosie Hajriku Chrimianie, z pełnym prawem można powiedzieć w odniesieniu do samego Awetika Isahakiana. Wiktor KOCZEWSKYJ, m. Kijów Za to, że wrogowie świętości depczą nasze, Dzisiaj, kraju mój, ja piję z twojej czaszy. Taki oto wiersz «Ja karzę się z tobą, Gruzjo!». Cóż tu mówić? Z takim spokojem piszą epitafia na płytach, tak wypowiadają modlitwę. Surowość myśli i czystość uczuć mówią same za siebie. Takie wiersze od razu można drukować w podręcznikach szkolnych, chociaż od tego lżej nie będzie. Tragedie narodów, niestety, mają zdolność powtarzania się. Przeszywającym, oślepiającym czarno-białym światłem naznaczono niemało utworów Raula Czilaczawy. Żal Gruzji, pomnożony przez własny, zrodzi poczucie tego, z jaką porażającą godnością człowiek niesie krzyż swojego losu. Losie, ty przypominałeś chimerę, Lecz byłeś bezbarwny i smutny... Czysty arkusz białego papieru Światło zapalił przede mną... ...Przebiegła droga pomiędzy nami Najkrótsza i jedyna na świecie. Ja, niczym krzyż zrujnowanej świątyni, Co powstał z ruin w tej chwili. To strofy z wiersza «Biała fala». Tak za każdym razem pukają do duszy autentyczność, życie, poezja. Można wiele cytować, a jeszcze więcej rozmyślać nad wierszami, strofami oraz wersami tej utalentowanej książki, napisanej na ogniu nieobojętnego serca. Warto byłoby tutaj wspomnieć i o mistrzostwie translatorskim Serhija Borszczewśkiego, który zdołał oddać surowy styl poezji Raula Czilaczawy. Wasyl OSADCZYJ GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
