Strona · s. 5strona oryginału ↗
„EKONOMICZNIE SPRZECZNY ROK 2001 PRZECHODZI W ROK 2002”
Слово Просвіти, №01 за 2002 рік
Ukraina ma wszelkie podstawy, by wejść na drogę prowadzącą do grona państw rozwiniętych. W tym celu kierownictwo państwa musi działać zdecydowanie, w oparciu o niezależne myślenie, radykalnie zmieniając kurs reform. Bo szybki rozwój własnego kraju według cudzych rad to nonsens, to sprzeczne ze strategią rynku i prawami konkurencji. Tymi słowami dyrektor Narodowego Instytutu Studiów Strategicznych Ołeksandr Własiuk otworzył przedświąteczną konferencję okrągłego stołu na temat „Bezpieczeństwo transformacji gospodarczych”. Prezes Centrum Antykryzysowych Badań (mamy i takie!) Jarosław Żalilo wysypał na obecnych stertę sprzecznych liczb, z których wiru po raz kolejny nasuwał się ten sam co wcześniej wniosek: gospodarka państwa nie została jeszcze uformowana jako gospodarka czysto narodowa. To znaczy, że interesy narodowe nie zostały jeszcze położone w fundamencie systemu gospodarowania, zarówno wewnątrz państwa, jak i poza jego granicami. Niby dobrze, że przyrost PKB za pierwsze 9 miesięcy 2001 roku wyprzedza o 9,3% odpowiedni wskaźnik z ubiegłego roku, ale przecież właśnie tutaj obserwujemy wyraźną tendencję jego spowolnienia w ciągu roku: I kw. — 17,4%, III kw. — 13,2%. W tym tempo wzrostu produkcji towarów konsumpcyjnych w tym okresie wyniosło 19,8% wobec 24,8% w roku ubiegłym. Zwiększył się eksport (+16,2%), jednak ten wzrost nie może cieszyć, ponieważ po pierwsze, 54% eksportu towarowego stanowi produkcja metalurgii, po drugie, główna część obrotu towarowego z zagranicą zamyka się na Rosję, która okresowo zmienia warunki stosunków handlowych (tryb i wysokość naliczania VAT, akcyz, określanie kwot itp.). A zatem obrót towarowy między Rosją a Ukrainą w lipcu 2001 roku zmniejszył się o 46%. Nie mówiąc już o tym, że w handlu z Rosją nadal nie mamy dodatniego salda. Być może właśnie dlatego kupowanie waluty przez Narodowy Bank Ukrainy w 2001 roku stało się bodaj jedyną dźwignią w sprawie uzupełnienia podaży pieniądza. Niektórzy analitycy z kręgów naukowych wyrażali niezadowolenie z powodu zawyżonego kursu wymiany hrywny. Niezadowolenie można zrozumieć. Przecież wszelkie ograniczenia zmniejszają pole manewru finansowego, w tym: cieniowego i inwestycyjnego. Ale jednocześnie trzeba rozumieć też to, że właśnie skorumpowany i „ocieniony” system gospodarczy potrzebuje tego, by go prowadzono, jak młodego i niezbyt posłusznego szczeniaka na smyczy. Kierownicy przedsiębiorstw i organizacji nie bardzo smucą się z tego powodu. Oni od razu zareagowali „adekwatnie”, tworząc „pończochę” zadłużenia debetowego, która w ciągu 2001 roku dodatkowo wzrosła o 15,1% i obecnie jej suma, według niektórych szacunków, prawie trzykrotnie przewyższa budżet państwa(!) Co więcej, prawie połowa zadłużenia kredytowego dawno wyszła poza granice terminów spłaty. Jeśli szczerze, to jest to świadectwem kryzysu płatniczego i potwierdzeniem tego smutnego faktu, że gospodarka Ukrainy jeszcze jedzie (a raczej — dojeżdża) siłą bezwładności, którą nabrała po przyspieszeniu osiągniętym przez rząd Juszczenki. Kierownik oddziału naukowo-badawczego Kijowskiego Ekonomicznego Instytutu Zarządzania prof. Hennadij Pasternak-Taranuszczenko był, jak zawsze, kategoryczny i wymagający w twierdzeniach: „Ceny towarów spożywczych rosną, ale wszyscy milczą, jakby wszystko u nas było w porządku. Pieniądze państwa są kierowane w niepriorytetowe gałęzie, które tylko konsumują środki, bez żadnego pożytecznego efektu. Do tej pory nie stworzono niezbędnej bazy dla zagwarantowania bezpieczeństwa gospodarczego państwa. Trwa moralny upadek branży naukowej, w szczególności dewaluacja statusu stopni i tytułów naukowych, nagrody państwowe otrzymują ludzie, którzy nie zawsze na to zasługują, a na stanowiska kierownicze mianowani są ci, którzy nie są zdolni do wykonywania niezbędnych funkcji, sektor paliwowo-energetyczny nadal pozostaje strefą nadużyć i wzbogacania się poszczególnych osób kosztem okradania państwa”. Dyrektor departamentu korporacji „Ukrprom” prof. Wiktor Najdionow zaznaczył, że współczesna gospodarka Ukrainy rozwija się (niby sama, a chciałoby się wiedzieć, kto ją rozwija) według schematu państwa kolonialnie zależnego. Powiedział, że statystyka nas oszukuje, że realnego wzrostu poziomu życia ludności nie ma. Co więcej, rośnie zadłużenie kredytowe, które włącza się do PKB, a jeszcze cieszą się z tego powodu. A jakże, PKB rośnie! To oszustwo, bo za tym stoi produkcja w toku. A zatem zwiększa się ryzyko, że zwali się na nas jutro cała lawina negatywnych konsekwencji. Prof. W. Najdionow: „Stawiając na metalurgię jako na główne źródło waluty, wpadliśmy w pułapkę eksportowo-koniunkturalną. Kompleks górniczo-metalurgiczny jest rozdęty, wszystkie inne gałęzie pozostają w tyle, passa szczęścia na rynku już się kończy. Bank Narodowy wykupuje dolary od metalurgów, emituje hrywny, które potem rozpylają na wszystkich i wskaźniki idą w górę. A życie stoi. Na Ukrainie nie ma długofalowej strategii gospodarczej. Zamiast podnosić i sztucznie podtrzymywać PKB, trzeba wspierać konkretne projekty”. Omawiając makrowskaźniki, obecni nie bardzo zagłębiali się w szczegóły na poziomie mikro. Jak poinformował na konferencji kierownik Zarządu ds. ochrony interesów gospodarczych pracujących FPU Serhij Kondratiuk, przez lata niepodległości ludność Ukrainy już niedostała towarów i usług na 500-600 mld dolarów. Dalsze zaciskanie pasa stało się już niebezpieczeństwem na skalę narodową, a ustalona obecnie granica ubóstwa na poziomie 56,6% minimum socjalnego stanie się przyczyną tego, że rok 2002 będzie rokiem degradacji siły roboczej. „Prezydent Ł. Kuczma przyznaje, że 70% robotników otrzymuje pensję poniżej minimum socjalnego. No i co z tego? W gabinetach kierowniczych nadal trzymają się błędnej zasady, że podwyżka pensji zwiększa inflację. Ale jeśli minimalna miesięczna pensja, jak obecnie przyjęto, wynosi 140 hrywien, to jak i kosztem czego może rozwijać się gospodarka, kiedy ludzie nie mają za co kupować towarów i usług?” — pytał S. Kondratiuk. Gospodarka Ukrainy nie rozwija się. Ona istnieje, jak mokre się pali, kosztem ekstremizmu gospodarczego w poszczególnych punktach koniunkturalnych, opierając się na „technologii” zatykania dziur. Makrowskaźniki nie odzwierciedlają realiów, ponieważ dyktatorska wierchuszka pracuje w sferze własnych interesów, które w dużej mierze są sprzeczne z interesami narodu ukraińskiego. Jedynym pozytywnym osiągnięciem roku jest stabilny kurs hrywny i rezerwa walutowa Narodowego Banku. Ale jeśli tej rezerwy nie przekształcić w realne nakłady kapitałowe, możemy stracić i ją. Wniosek nasuwa się prosty: nie dlatego rok jest sprzeczny, że sprzeczne są wskaźniki, a dlatego wskaźniki są sprzeczne, że sprzeczne są interesy. Interesy zwykłych obywateli władza odsunęła na dalszy plan. Jewhen HOLYBARD
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
