Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

WYCINANKI PAMIĘCI PISARZE WSPOMINAJĄ NOWOROCZNE HISTORIE

Слово Просвіти, №01 за 2011 рік

Zdjęcie Olesia Dmytrenki. Patriarcha ukraińskiej prozy, laureat Nagrody Szewczenkowskiej Anatolij DIMAROW (urodzony 17 maja 1922 r.) wspomina lata dziecięce: „Urodziłem się na chutorze Haraski w rejonie mirhorodzkim na Połtawszczyźnie, żyliśmy skromnie, na Nowy Rok nigdy nie stawialiśmy choinki w wiejskiej chacie. Zapamiętałem Nowy Rok, kiedy byłem mały (a miałem wtedy sześć lub siedem lat) i matka zabrała mnie w gości do nauczycielki z Mirhorodu. Weszliśmy do miejskiego mieszkania, jakbyśmy do raju trafili: wszystko błyszczy, pośrodku stoi piękna choinka, która zapadła mi w pamięć na całe życie. Nauczycielka miała syna, chłopca w moim wieku, więc zaczął mnie oprowadzać po mieszkaniu, pokazywał wszystko. Nagle zobaczyłem, że pod choinką wiszą obwarzanki. Nie powstrzymałem się, nadgryzłem jednego, a chłopak podniósł ryk na całe mieszkanie. Matka wyciągnęła mnie za ucho spod tej choinki. Od tego czasu jakoś nie chce się tych noworocznych choinek stawiać”. Bohater Ukrainy, laureat Nagrody Szewczenkowskiej Jurij MUSZKETYK (urodzony 21 marca 1929 r.) początkowo smutno zauważył, że wszystkie Nowe Roki są jednakowe, jak snopy. „Nic ciekawego nie przychodzi mi do głowy” — mówi, aż nagle w jego pamięci również odżywają dziecięce wspomnienia: „Mieszkałem na wsi. Pamiętam, kiedy jeszcze nie chodziłem do szkoły, a mój starszy brat był już uczniem, to przynosił do domu książki, które czytałem, uczyłem się wierszy lepiej od niego. Pamiętam, pewnego razu coś mnie przywiodło do szkoły. Tam była... [tekst urwany] ...przyjaźniłem się z rosyjską pisarką Lidią Obuchową, osobą bardzo ciekawą i utalentowaną. I jakiś Nowy Rok przypadł na nasz wspólny pobyt w Jałcie. Lidia Aleksiejewna mówi mi: „Chodźmy przywitać Nowy Rok na brzegu morza! Weźmy ze sobą zapaloną świecę”. — „Ależ serce, przecież ciężko ci będzie potem pod górę wracać!” — „No, powolutku”. I zapaliliśmy świecę, wymyśliwszy dla niej jakieś schronienie, wyszliśmy na najbliższą plażę przy hotelu „Oreanda” i równo o północy stuknęliśmy się szampanem przy pluskaniu fal. Wtedy pokonaliśmy powrotną, niemałą trasę — i świeca nie zgasła! Różne wypadały mi Nowe Roki — i w pociągu, i w lesie, i w Karpatach. Ale z jakiegoś powodu jałtańska świeca migocze dla mnie do dziś”. Poeta Ołeksij DOWHYJ (urodzony 8 sierpnia 1929 r.) wspomina śnieżne noworoczne święto: „Zapamiętałem Nowy Rok we wsi Horodyszcze w rejonie mieńskim na Czernihowszczyźnie, gdzie się urodziłem. Miałem wtedy 15 lat. Było bardzo ciekawie — spadł wielki śnieg i zdjęcie Olesia Dmytrenki naszą chatę na skraju wsi zasypało aż po okna. Nie mogliśmy otworzyć drzwi. Jakoś jednak je odsunęliśmy, przebiliśmy przejście, trzeba było odrzucić dużo śniegu. Pamiętam, jak robiliśmy śnieżne tunele. W ogóle w tamtych czasach, od 1930 roku aż do wojny 1941 roku, na Czernihowszczyźnie były wielkie śniegi. Ludzie zapadali się z głową, a bywało, że śnieg zamarzał i wszyscy chodzili po lodowej skorupie. Szkoda, że teraz nie ma wielkich śniegów. Czy Nowy Rok jest ciekawy bez śniegu? Teraz Nowy Rok witamy w mieszkaniu w rodzinnym gronie z dziećmi i wnukami. W przeddzień Nowego Roku wnuk Stanisław Stanisławowicz skończył trzy lata. Moja wnuczka Oksana Stanisławowna też obchodzi urodziny w przeddzień świąt noworocznych. Cieszy mnie również to, że przed Nowym Rokiem w Paryżu wyszła moja książka „Kielich róż”. Dyrektor Narodowego Naukowo-Badawczego Instytutu Językoznawstwa, doktor nauk filologicznych, akademik Petro KONONENKO (urodzony 31 maja 1931 r.) również wspomina znamienny 1991 rok: „Dla Ukraińców Nowy Rok zawsze był szanowany i każdy był na swój sposób pamiętny. A jednak szczególny jest rok 1991. Był on świadectwem tego, że Ukraińcy stają na gruncie swojej historycznej jakości. Jesteśmy narodem historycznym. Ile dziś czyni się wysiłków, żeby Ukraińcy nie czuli się narodem! Ale to jest skazane na porażkę. I w tym tkwi szczególna waga tamtego referendum i tamtego Nowego Roku, który przyszedł nie tylko do domów, ale do dusz, do świadomości, do ideałów ludzi”. Pisarz Dmytro MISZCZENKO (urodzony 18 listopada 1921 r.) krótko opisuje ten Nowy Rok, który najbardziej zapadł mu w pamięć: „Wspominam 1991 rok. Wtedy były nadzieje na lepsze, marzenia, że Ukraina zacznie nowe życie. Wierzyliśmy w zmiany. Wtedy nie miało znaczenia, czy była choinka w domu czy nie, czy był śnieg, czy go nie było”. Poeta Dmytro HOŁOWKO (urodzony 17 grudnia 1933 r.) opowiada „noworoczne przygody”: „Była taka umowa: żona z dziećmi przygotowuje świąteczny stół, a ja w ich imieniu mam przywitać „staruszków” — teścia i teściową, którzy mieszkali w Darnicy. Pomyślnie wykonawszy to zadanie (z teściem i kieliszek wypiliśmy), biegnę na przystanek 31. tramwaju, który kursował z Darnicy na Podół. Na szczęście nie musiałem długo czekać. W ludzkim tłoku stoję, wspominam poprzednie i ostatni noworoczny dzień. Przypomniało mi się, jak na stary Nowy Rok przyszli do nas rodzice jednej uczennicy, którą w czwartej klasie uczyła żona. Oboje — Ukraińcy, ubrani — jak spod igły. On — kierowca dalekobieżny, ona — kierowniczka sklepu. Zasiedli do stołu. Z jakiegoś powodu rozmowa zeszła na temat języka ojczystego, o jego… nieperspektywiczności, jak powiedział „dalekobieżny”. Mnie — jakby szpilką ukłuło. Już przyniesiona przez gości na tamten czas nowinka techniczna — odkurzacz „Buran” — toczy się do drzwi. Chwytam mężczyznę za fraki: ciągnę w tę samą stronę — do wyjścia. Co się tu działo! Tylko dzięki kobietom wróciliśmy do noworocznego stołu, wypiliśmy w dosłownym znaczeniu „po jednym”. Ktoś nawet „Bądźmy!” powiedział. A warto było odpowiedzieć: „Nie gódźmy!” W ogóle z językiem wydarzyła się jeszcze jedna noworoczna przygoda. Dosłownie niedawno, w Nowy Rok, musiałem trafić do szpitala. Przed samą operacją do mojej sali zajrzał lekarz anestezjolog. Sztywny, wykrochmalony biały fartuch, poważna, zatroskana mina na młodej twarzy. Siada na brzegu mojego łóżka, interesuje się, jak znoszę bóle, jak organizm reaguje na różne leki, jutro przecież operacja, trzeba wszystko uwzględnić. Kiedy problemy medyczne zostały wyjaśnione, nagle pytanie: — A dlaczego wy wszystko po ukraińsku, po ukraińsku? Biały fartuch lekarza pociemniał w moich oczach… — Bo ja jestem Ukraińcem… — No, wiecie, ja też jestem Ukraińcem. W głowie skoczyło mi ostre słówko, ale musiałem je zdusić w duszy, bo — jutro przecież operacja. Dlatego obszedłem się neutralnym: — Ja przecież myślę po ukraińsku, a Pan ukraiński — rozumie. Biada — ukraińskie słowo zawsze było jak nie na czubku skalpela, to kuli… Wreszcie od tramwaju biegnę do przystanku trolejbusowego. Czekam na 10. trolejbus, który wtedy, w chruszczowowskiej odwilży, kursował od mostu Patona do centrum miasta. Uciekał czas starego roku, a trolejbusu nie ma. Denerwuję się ja, denerwuje się i wielu czekających. Zaraz uderzą kuranty, wreszcie… Na przystanku nie do pokoju. Ten to wie, kto tam był, — Jak szturmują pasażerowie Twierdzę żółto-błękitną.”}``` Nowy rok zawsze przynosi nadzieje. W tej minucie, kiedy dwie wskazówki zegara łączą się, kiedy stary rok odchodzi w przeszłość, a nowy jeszcze nie nastał, w sercach pojawia się nadzieja — u kogoś mocno zapuści korzenie, u kogoś innego mignie krótkim noworocznym światełkiem, u jeszcze kogoś innego stoczy się kroplą po trudnych życiowych rozstajach. Wierzyć w cuda noworocznego wieczoru, czasami zmieniając się w dzieci, które czekają na dobrego Dziadka Mroza z torbą radości na plecach — znaczy nie znieczulać duszy, pozostawać wrażliwym, uczuciowym, empatycznym. Dzisiaj swoje noworoczne historie wspominają szanowani ukraińscy pisarze, którzy pozostali szczerzy duchem i otwarci na nowe nadzieje — o czym przekonała się dziennikarka Natalia ANTONIUK, która rozmawiała z mistrzami pióra.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn