Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

3 stycznia rodzina, działacze Proświty i pisarze wspominali akademika Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy, profesora Anatolija Pohribnego

Слово Просвіти, №01 за 2012 рік

3 stycznia 2012 roku swój siedemdziesiąty jubileusz obchodziłby wybitny ukraiński literaturoznawca, pisarz, krytyk i publicysta, działacz polityczny, kulturalny i społeczny Anatolij Hryhorowycz Pohribnyj. Niezmordowany badacz i popularyzator ukraińskiego dziedzictwa literackiego, współczesnego słowa pisanego oraz języka ojczystego, A. Pohribnyj był także aktywnym uczestnikiem życia społeczno-politycznego Ukrainy, narodowych procesów państwowotwórczych. Należał do komitetów organizacyjnych założycieli Ludowego Ruchu Ukrainy, Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki „Proświta”, Demokratycznej Partii Ukrainy, Kongresu Ukraińskiej Inteligencji. W latach 90. był deputowanym Kijowskiej Rady Miejskiej deputowanych ludowych, kandydatem na stanowisko mera Kijowa z ramienia sił demokratycznych. Pracując w latach 1992–1994 na stanowisku pierwszego wiceministra edukacji Ukrainy, wiele zrobił dla wdrożenia koncepcji edukacji narodowej, obstawał przy włączaniu do programów nauczania i wychowania. Lubow HOŁOTA. Rok 1999. Zimowa droga na Czernihów – jedziemy do czernihowskich działaczy Proświty na zebranie. Pola pod śniegiem, szron na drzewach. Schludne domki z równymi słupkami dymu nad kominami. Pohribnyj i ja patrzymy w jedną stronę – w prawo, za oknami auta, wiejski bazarek, obliczony na nas, podróżnych: wiadra z marchewką, ziemniakami, jabłkami, towar starannie przykryty płótnem, ale jakoś tak… figlarnie, żeby spod przykrycia wystawała marchewka, wyglądało czerwone jabłko czy dorodny ziemniak. Jedna z kobiet ma na ramionach wieniec z cebuli, inna – z czosnku. Anatolij Hryhorowycz obraca się półobrotem do mnie (siedzi z przodu, obok kierowcy), ja też patrzę na niego i w jednej chwili, dźwięk w dźwięk, deklamujemy: „Kocham czernihowską drogę”… (wiersz Liny Kostenko) i śmiejemy się. Śmiejemy się z tego, że jednocześnie przyszły nam do głowy te same wersy, a sama poezja jest jak hasło naszego pokrewnego nastroju; cieszymy się – jakiś nieoczekiwanie dziecięcy, bożonarodzeniowy nastrój ogarnia duszę, przytuloną nieprzeoranymi śniegami, rozweseloną białą drogą pod kołami. – No widzi pani, Lubo, jaka moja ojczyzna: zaraz będzie skręt na Moczalyszcze. Przyjeżdżajcie z Pawłem na sok brzozowy! Cokolwiek by się działo, do swoich brzóz zawsze wyrywam się z Kijowa… Na parę dni! Milcząc kiwam głową – przyjedziemy, mówię, ale… – Do soku jeszcze daleko – mówię. – Opowiedzcie lepiej, jak wy tam w dzieciństwie żyliście? Czy mieliście takie zimy, że śniegu pod strzechę, a mróz taki, że chodzisz i się nie zapadasz? – A jakże – Pohribnyj moją myśl chwyta od razu. – Dlaczegoś te dziecięce zimy zapamiętały się na zawsze! Miałem kolegę szkolnego, to on długo wspominał, jak przyszedł do mnie, a ja siedzę, swojemu psu rękawice i buty szyję. Marzły mu łapy od ówczesnych mrozów… najlepszych osiągnięć pedagogiki akademickiej i ludowej, intelektualnych dokonań ukraińskich myślicieli i oświeceniowców, ich harmonijne połączenie z najlepszym doświadczeniem systemów edukacyjnych wzorca europejskiego. W kolejnych latach wcielał w życie swoje przekonania pedagogiczne jako założyciel i niezmienny przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego imienia Hryhorija Waszczenki. Wiedza akademicka i szerokie horyzonty w połączeniu z niesamowitą pracowitością pozwalały A. Pohribnemu równie owocnie pracować zarówno na czele Kijowskiej organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy oraz Komisji ds. języka ukraińskiego, jak i jako członkowi prezydium szeregu instytucji państwowych i społecznych, wśród których Rady ds. polityki językowej przy Prezydencie Ukrainy, Narodowej Rady Kongresu Ukraińskiej Inteligencji oraz Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej, a także na stanowisku doradcy premiera Ukrainy ds. humanitarnych. Prawie cztery dekady profesor Pohribnyj poświęcił działalności dydaktycznej w Instytucie Dziennikarstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki, w szczególności na czele katedry historii literatury i dziennikarstwa. Przez dziesięć lat w radiu narodowym prowadził popularną audycję publicystyczną „Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba”, gdzie ujawniał najbardziej bolesne problemy społeczne, żarliwie i konsekwentnie występował w obronie języka ukraińskiego. A. Pohribnyj wiele zrobił w krytyce literackiej, co potwierdziły jego fundamentalne monografie o Borysie Hrinczence, Olesiu Honczarze, Jakiwie Szczohołewie… Spod pióra pisarza wyszły tysiące artykułów i dziesiątki książek, w tym: „Studnie, którym nie zmaleć”, „Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba”, „Rozmowy o tym, co boli”, „Klasycy nie całkiem z podręcznika”, „Po zaczarowanym kole wieków”, „Światowe doświadczenie językowe i ukraińskie realia”, „Zew silnego czynu”. W 2007 roku, ostatnim w życiu A. Pohribnego, ukazały się drukiem dwie jego bodaj najważniejsze prace: publicystyczna – „Zechcesz i będziesz” oraz literaturoznawczo-chrestomatyjna – „Zjawiska i objawienia literackie”. Anatolij Pohribnyj był laureatem szeregu wysokich odznaczeń państwowych, a także nagród narodowych, w tym imienia Biłeckiego, Ohijenki, Bahrianego, Hrinczenki, Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki. Od 1989 roku wchodził w skład Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki. twarz, a kto po głosie – nigdy nie patrzył ponad głowami ludzi. Patrzył w oczy. I co szczególnie znamienne – patrzył żywymi oczami. Zainteresowanym spojrzeniem. Patrzył, widząc. Anatolij Hryhorowycz Pohribnyj miał dobry słuch nie tylko na słowo, ale i na ideę, inicjatywę, zawsze je radośnie podchwytywał. Jeśli było mu to bliskie, włączał się w sprawę z półobrotu i pracował na pełnych obrotach. Był lekki – kiedy szedł, wysoko trzymał głowę, jego zgrabna postać zachowywała tę chłopięcą lotność, z jaką dzieciaki zbiegają z góry, szeroko rozłożywszy ręce – jakby obejmowały cały świat. I tak samo lekko biegną na górę, żeby jeszcze i jeszcze kontynuować lot… Jak wam się lata, Anatoliju Hryhorowyczu? Wasza żona, pani Hałyna, opowiadała, że na Waszym grobie zawsze spotyka ją ptaszek. Widzieliśmy i my, jak nad Waszym kozackim krzyżem przeleciał-przekwilił sokół, dając znak nam, kto jeszcze tu, na ziemi, pod Waszym i naszym ukraińskim niebem. To dobrze, że niebo jest oddane takim ludziom jak Wy, Anatoliju Hryhorowyczu… Ależ jak my bez Was osierocieliśmy! Jak brakuje Waszego głosu, Waszej obecności, Waszej umiejętności zakończenia waśni i niezgody, skierowania i rozmowy, i sprawy na właściwe tory, pierwszym mówienia o tym, co dotrze do naszych rozumnych głów dopiero z czasem… Szło to umiejętność z wielkiego człowieczeństwa. Anatolij Hryhorowycz Pohribnyj był oddanym synem. Ojcem. Mężem. Człowiekiem rodzinnym. Miłość do Ukrainy w nim zaczynała się od rodziny. Taka, zdawałoby się, podręcznikowa prawda, ale obecnie wielu nie jest w stanie jej udźwignąć: za ogromem spraw nie widzą dziecięcej i starczej łzy. I jeśli, według Heideggera, „język jest naszym domem bytu”, to dla Pohribnego on rzeczywiście był bytem – wiecznym, bezbrzeżnym, płodnym, rodzącym dzieci… Ten dom wybrał sobie na zawsze. Szukajmy go w słowie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn