Strona · s. 8strona oryginału ↗
Jurij BURIAK Koło wkoło
Слово Просвіти, №01 за 2012 рік
VII W Ogrodzie Botanicznym na wzgórzu Trautfettera rano zimą, kiedy mróz, widać światła Batyjewej, schodzisz śliskim asfaltem w młodym wieku, a na gałęzi śnieg leży przedrewolucyjnego Kijowa; ty na górkę wychodzisz, przyglądasz się Libidzkiej, wzrok opuszczasz na plac miejscowego Stonehenge i na długie dziesięć lat spowijasz duszę zimą, z ryzykiem nie dożyć, i za światłami śledzisz… widzisz ludzi, co w górę idą lesiami ukrainkami, syzyfo-kobietami, z kamerami, i między przystankami filmują wzgórze Trautfettera z głupcem na wierzchołku, którym ty nie jesteś, ale staniesz się z takimi rozgrzewkami: sobór Włodzimierski za potylicą w krepaturze namysłu o niepołączalności służenia Bogu z warunkami rynku. VIII Zegar słoneczny zastygł na sekundzie, kiedy weszliśmy w nieznane podwórze i ty przeczytałaś sextia mundi — jakąś niedorzeczność, która była hasłem. „Sprawdź zegar!” — powiedziałaś. I ja sprawdziłem. W istocie, to był czas, w którym żył Szekspir, my zamknęliśmy drzwi żelaznokute i poszliśmy do skweru, gdzie, jak bestia sroga, lew pod rękami Samsona paszczę rozdzierał, i ty coś mówiłaś o sile przepadłej, potem weszliśmy na rynek i w strzelnicę wprowadzony, ale, sprowadzony na nic w celownik, który zastygł w oczek liczbie i magii cyfr. Wszystko się zgadzało, ale ty powiedziałaś, że to na lepsze. IX Przez mak mojego serca promień od minaretu, dawna gurzufska legenda w domku pod dachówką z Girejowymi gazelami, z bułatem Dżanmuhameda, z mewą ponad morzem i nad górą kukułką, z imieniem poetki Achmatowej dawna gurzufska legenda o tym, czym tatarska szabla związana jest z Gorenkami, głos — pod starożytność narodu, który był poetą i wojownikiem jednocześnie, jak generał Hryhorenko. Ruiny pod Mangupem, ścieżki do Eski-Kiermenu, i krew z chorągwi ta sama, jedne i te same sztandary między Portą a Rosją, podpartą Bizancjum, z dynastiami dawniejszymi, z nagrobkami na mogiłach i z modlitwami wieczornymi i porannymi wiciami, z imieniem twoim z dzikiej róży, z imieniem twoim z derenia. LI Pamiętam wszystkich ich jeszcze młodymi, a teraz ich nie ma albo oni całkiem się zestarzeli, i nie zmądrzeli, nie wypięknieli pod lipami tymi i topolami, gdzie my dziećmi jeszcze bawiliśmy się, i oni, jak fala morska, weszli na brzeg i wyschli, już i druga, i trzecia fale nadciągały, a oni dzisiaj przyśnili się młodymi jeszcze, z rysami wieku, który dopiero co rozwidniał się nad wzgórzami i uroczyskami. Oni byli nauczycielami, ja słuchałem ich lekcji, i czas mijał niepostrzeżenie, i fala była nie lada, i oto oni cieniami stali się, i my zamieniliśmy się rolami do tego jeszcze z nauczycielami dalekich letejskich lat. I oto przez rozdarcia chmur lecą oni nad polami w obcy i niezrozumiały, rozpięty z nami świat. LXIX „Na każde skinienie pańskiego palca jesteśmy gotowi pluć w swoją historię”: plują kulami — w Rebata, Petlurę i Konowalca, zamiast dziedzictwa studiują lotu kul trajektorię. Nas uczą cudzoziemcy w świątyniach sławić ich glorię i za ich brodą nam nie widać w puszku ryjka, a ono jednak jest, ono wpisane już w historię z anturażem wrogiego knuta i baryłki. Zapytać by o to ojca historii Herodota, dlaczego depcze ją szarańcza i hołota, jak złamać pańskiego palca i nie pluć w swoją studnię — w tychże Mazepę czy Konowalca, popie moskiewski, najświętszy Cyrylu? XCVII Idąc po Honczara w nocy, Usłyszysz nagle głosy: Zlot mszy — w pozachmurne niebiosy, W nocy po Honczara idąc, Usłyszysz dźwięk, jak obręcze Upadną żelazne, gdzie Stołypin Umarł od kuli, gdzie wylatuje Łabędź Skrzydłami źródeł przelatuje czy, Odwrotnie, zatacza się w locie. Gdzie Łabędź upodabnia się do Lete. Garncarska glina, wał, a na wale Helikopter Sikorskiego stoi, U Steingela dzisiaj na balu Była któraś, która zatrzymała chwilę. XCIX Służyli Szatanowi, a obecnie sługusom w sutannach, agentom Domu Pogrzebowego; agentka w kapeluszu z pióropuszem stoi nad trumną, pióro wietrzyk kołysze, i bezbłędnie nad martwym „honor za honorem” z papierowych pokrytych woskiem sługusami Grand-Opera z operem z UGRO, z papierowych kwiatów ze wstążkami, wzruszająco pokrytymi znaczkami szyfrowanych diabelskich pism nieboszczyk zakodowany, na wieki… Nagle zza nagrobka wyłonił się men, agentka jęknęła, a trup podniósł powieki. CVIII Spoglądając na blask i lśnienie jesiennych grzybów, cynobrowo-czerwone kwiaty i zimorodkowego koloru łodygi, myśl o cieniach niewolników, wycieńczonych ciałach i suchych żebrach. Spacerując dąbrowami wśród czerwonych dębów, tulipanowców i innego retro-dendro, myśl o cieniach niewolników, wycieńczonych ciałach i suchych żebrach. Parki nuworyszy i koncentraki — pewne kontrasty i pewne znaki. Piękno i szpetota istnieją obok, blask i lśnienie jesiennych grzybów z jednakowym sukcesem odbijają się w gwiazdach i w oczach bezprawnych niewolników. CXII. Kiedyś w Dniepropietrowsku Syropnice i budki z dykty, z zaciąganiem mowa sprzedawczyń, za szyldami Reiny i Rupanery, w hotelikach i wylęgarniach pluskiew Oziorki, tu serwanty i szyfoniery wyciągają na boży świat ze sklepów, antykwaryczne persy i sumery i getto obok „Tysiąca drobiazgów”: na miasto całe — jedna-jedyna szkoła, gdzie język ukraiński nie jest kramolą. Już nie pachnie — śmierdzi! — rosyjski duch, jednak z grubsza tak sobie, miszpucha… Butnie rozkwita tu mieszczuch i w modę wchodzą porno i czarnucha. CXVII Objawiło się jakieś bóstwo, nietoperz z głową człowieka w Driukiwce, niedaleko Caryczanki i Kytajhoroda, a my w nocy z W. E. na przystanku czekaliśmy na samochód po orilskich dniach z huśtawką nad wodą. Stan powtórzył się w nocy po 10 latach: na bielonej chacie drabina, stogi i mgła zagadkowa — biała w ciemności, zwierzęta domowe jakby zdziczały, a dzikie, odwrotnie, do człowieka zbliżały się, i dziczka w każdym podwórzu — jak mistyczne drzewo — szeleściła mową dawną między sarmackimi mogiłami, i była taka w nim tęsknota i mądrość, że nie stawało sił patrzeć w niebo nocne, słuchać mowy wszystkiego żywego, obserwować ogniste punkciki, które zygzakowato przesuwały się nad zagadkową mgłą i nietoperzem z głową ludzką, i ze wszystkim, co wtedy otworzyło się zdumiewająco. CXVIII Nieśmiertelność bocianów, żółwi. Jest mi zrozumiała, jak szyfr w zamku na bramie, mechanika sfer niebieskich, jak malowidła przyorilskie, malwy na skrzyniach, księżyc na widłach — wszystko, oprócz komunikatów z łanów ówczesnej prasy, wymyślonych dla ślepych motyli-jednodniówek, nie to co żółwie i bociany, żółwie, które leżą na mrożonym dębie na mieliźnie, czy ptaki te z nadczułymi przyrządami w głowach dziobatych, miejscami człekokształtne, mądre bociany-wielkoskrzydłe, przez tysiąclecia lotów nad morzami i mrówkami, nami, do których one tylko czasami zbliżają się, żeby przyjrzeć się, pobłogosławić tajemnice życia, rozwinąć się płótnami, i przylecieć przez tysiąclecia — spojrzeć, co z tego wyjdzie. One nie umierają, one przeistaczają się w siebie samych, młodszych, i im dłużej trwa nieśmiertelność ich, tym wieczność nasza krótsza. CXXX. „Chreszczatyj jar” Był rozpisany przez mistrza „Chreszczatyj Jar”, telefony zawałowe, dzwonki w partkomach, galeria portretów od Plaksija raban wznieciła w głowach sowieckich, i echo wstrząsnęło i cały, i gród, partfunkcjonariusze leżeli w komach, i z komów w mundurach nadleciał oddział, i kogoś przyklepali w dossier za pomyłkę. Zawalił się ścienny malunek, skończyła się msza, i dudaryki wyszli, trębacze progresu, i poszli bębnić po Chreszczatym; za szamotą szli sprzedawcy i architekci, kumaczem wymachując, jak szmatą… jak dzisiaj z Tobą chorągwiami, Ojcze! CCCXLII
Słuchając was, ukochani przyjaciele, oddałbym wiele, by zobaczyć Kurbasa, który pracuje na jakiejś rzece jako przewoźnik, przodownika pracy na tej pięciolatce 1937 roku, cały ukraiński etap z naszymi poetami, uczonymi, z waszymi szalonymi strażnikami na sołowieckich, wasi wodzowie-tłuściochy, trupy zawinięte w polietylen
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
