Strona · s. 14strona oryginału ↗
Trzy ich dni
Слово Просвіти, №01 за 2012 рік
Maria WŁAD, pisarka, Roztoki—Kijów
U moich Rozstok obecnie jest i dobrze, i źle. Dobrze, bo się odnawia i rozwija. W święta i weekendy na boisko sportowe przy bracie schodzą się dzieci i młodzież, wysocy, piękni, silni chłopcy. Młodzi z Rozstok grają w piłkę nożną, siatkówkę tak zapalczywie, że ziemia dudni. I serce się raduje. Składają swoje skutery, motorki i rowery przy bramie i nabierają sprawności fizycznej zamiast siedzieć w barach. Ale i w barach nie jest pusto. I tam swój stały kontyngent pije alkohol prawie codziennie, bez umiaru. A to szukają po wsi samogonu Parasczyny i zalewają oczy. Ija napisała sobie wiersz: Już mi i pieśń nie śpiewa się, / Wieś moja opiewana się upija!.. Piją prawie wszyscy, których znałam od dawna jako porządnych i niepijących. Coś się z wsią dzieje. Dlaczego lud się upija? Do cerkwi chodzą na Wielkanoc, i to wielu nie stawia nogi w świątyni. Wszyscy z komórkami, wszyscy piją… A cerkiew stoi prawie pusta. Przedziwna, drewniana, z dawnym, dobrze namalowanym ikonostasem, duża cerkiew. Prawda, we wsi są dwie. Jedna – w centrum wsi, druga – kaplica w przysiółku Pid-pasiky. Ta centralna została zbudowana w 1887 roku na miejscu spalonej w 185- roku, którą wieś wzniosła w 1763. I tamta, która spłonęła, i ta obecna nosi imię Świętego Archanioła Michała. A już górna kaplica została wzniesiona w 1769 roku ku czci Kozmy i Damiana. Kiedy latem przyjeżdżam do rodzinnej wsi, w niedzielę słyszę wezwanie dzwonu i spieszę na Boską Liturgię. Dusza, pełna dźwięków dzieciństwa, rwie się do świątyni, w której kiedyś poczułam siebie, małą, dwuletnią, płaczącą w kręconym, białym kożuszku pod anielskie śpiewy i niebiańskie czerwone i złote smugi promieni z wysokich, kolorowych witraży. To promienie były skierowane na mnie, a świętość ogarniała moje małe istnienie, poświęcając je, prowadząc moją duszę ku dobremu życiu. Czy ono zawsze było dobre, nie mogę się chwalić. Było dużo dobrego, nie mało i złego. Ale tylko w dźwiękach tego dzwonu, tych śpiewów, tylko z tych poruszających żółto-czerwonych okien moja dusza oczyszcza się tak, jak, wydaje się, nigdzie indziej. Wydaje się, że i mama, i tata, i siostry – wszyscy żywi, wszyscy ze mną w świątyni. Może i rzeczywiście wszystkie dusze wsi są obecne na Boskiej Liturgii. Kto może zaprzeczyć? Kto zna te dusze?.. Ale niektórzy wiedzą. Wujna Marika, która sama ma łagodną, mądrą duszę. Opowiedziała mi, co słyszała od swego ojca Michasia. Wujnie Marice jest ponad siedemdziesiąt lat, a jej ojciec Michasio umarł, kiedy jeszcze była panną. On opowiadał, że kiedy jeszcze był kawalerem, przyjaźnił się ze swoim imiennikiem Michałem Antosiukowem. A ten Michał był nocnym stróżem cerkiewnym. Przychodził wieczorem do małej stróżówki i tam spędzał noc. Pewnego razu zaprosił też Michasia:
— Przenocuj ze mną, bo sam się już nudzę. Michasiek się zgodził. A czemu by nie dotrzymać towarzystwa młodemu, nieżonatemu, swojemu sąsiadowi?
Kiedy się ściemniło i obaj Michałowie coś zjedli na kolację, a była już pora kłaść się spać na zmianę, Antosiukow powiedział: — Ty, Michasiu, połóż się pierwszy, a ja popilnuję do północy, potem się zamienimy.
— Ja jestem przyzwyczajony późno kłaść się, to ty śpij, a potem cię obudzę.
— Jak chcesz, nie mam nic przeciwko. Dziś jeszcze rano orałem i napracowałem się za pługiem, a do tego na ogrodzie mokro, więc nogi jak magnesem przyciągało do gliny. Ja bym padł i zaraz zasnął, ale… Stróż coś chciał, lecz nie śmiał otworzyć przed towarzyszem.
— Połóż się i śpij, tezku. Ja sobie posiedzę, a potem, jak przysnę, wyjdę trochę pochodzić, bo dziś Wielki Czwartek, wypada chodzić koło cerkwi.
— Michasiu, muszę ci coś powiedzieć. Muszę. Ale żebyś się nie bał. Oboje będziemy czuwać, obudzisz mnie o wpół do dwunastej w nocy. Koniecznie, słyszysz? Nie siedź sam, bo nie jesteś przyzwyczajony, to twój pierwszy raz, możesz się przestraszyć…
— A co ma się stać? — zaniepokoił się Michasiek. — Boisz się złodziei? Ktoś może przyjść? Ty coś wiesz…
— Może przyjść. I przyjdą. Ale to nie złodzieje, to porządni ludzie przyjdą na modlitwę.
— Jak, o północy?..
— No wiesz, tak im wolno.
— Co to za ludzie? Jacyś obcy? Dlaczego więc nie mogli przyjść na Wieczorne Nabożeństwo Męki Pańskiej razem ze wszystkimi? Ludzie dziś pod wieczór chodzili dokoła świątyni, jak zwykle, uderzając w drewniane kołatki, a do domu wracali z zapalonymi świecami, obwieszczając smutek oczekiwania Chrystusowych mąk… Ale Michał Antosiukow już mocno spał.
Michasiowi pozostało czuwać razem z księżycem, który przez małe okienko życzliwie zaglądał do stróżówki. Koło północy obudził towarzysza. Ten długo przecierał zaspane oczy, ale po kilku minutach zerwał się na nogi.
— Tak, Michasiu, nie bój się niczego, nikt nas nie zobaczy i nie zaczepi, nic się nie bój… Oto już idą, patrz, ile ludzi się ciągnie…
Obaj przylgnęli do małego okienka. Widok był wstrząsający. Zdawało się, że serce w piersi zamarło od tego widoku. W blasku księżyca szli starzy i mali, kobiety i dzieci, szli niekończącym się strumieniem, boso, kobiety w chustkach i białych przepaskach na głowie, mężczyźni bez czapek. Szli, sunęli ku ciężkim cerkiewnym drzwiom, które jakimś cudem były teraz otwarte, rozdzielając się na wejście dla kobiet i dla mężczyzn, jak być powinno.
Michasiek pytająco wpatrywał się w towarzysza. Ten ledwie słyszalnie szepnął: — Na modlitwę… Im dziś wolno na modlitwę. To cała nasza wieś przyszła z całego cmentarza… Michasiowi zrobiło się chłod-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
