Strona · s. 15strona oryginału ↗
W bożonarodzeniowym cyklu świąt
Слово Просвіти, №01 за 2013 рік
nad Szopką Gwiazda jasna na cały świat zajaśniała; gdzie Chrystus się narodził, z Dziewicy się wcielił; jak niemowlę w pieluszki ubogie się owinął. W języku ukraińskim słowo „rada” używane jest z trzema podstawowymi znaczeniami: rada jako przejaw duchowej wzajemności, wymiany myśli: „Rada w radę, i kupili”; rada jako przejaw zgromadzenia, zbioru: „Oj tam stała mężów gromada, mężów gromada, wielka rada”; rada jako przejaw porządku, ładu: „Wojsko stało, rady nie znało, rady nie znało, Iwana prosiło”. (SUM B. Hrinczenki. — T. 4 — S. 2). Te trzy znaczenia słowa „rada” w pewien sposób kojarzą się z trójjednością bytu; z trójjedynym impulsowym polem, w którym ogniskuje się energia świata. Dlatego Nowa Rada jako mityczno-poetycki symbol kolęd jest jednocześnie znakiem Zboru (zgromadzenia, ogniskowania) sił niebiańskich i ziemskich, ich wzajemnego związku i połączenia (połączenia wydarzeń i zjawisk, różnych poziomów współbieżnych), a także znakiem narodzin nowego Ładu — nowego wzorca pierwotnego stanu bytu. W chrześcijańskim bycie ta pierwotność objawia się Boskim pochodzeniem Niemowlęcia i dziewiczością Jego Matki, Dziewicy Maryi. Ona jest Czystą Panną: Nowa Rada, Nowa Rada zjawiła się światu, gdzie Czysta Panna syna porodziła, da w Ofleyowym mieście bardzo wcześnie. Ten nowy wzorzec (moduł) dalszego rozwoju bytu świata jednocześnie warunkuje ładowe połączenie i ogniskowanie (Zbór) wszystkich sił niebiańskich i ziemskich — bezpośredniego i odbitego (indukcyjnego) strumieni energii. Zatem Ziemia i Niebo w tym czasie pozostają w uroczystej (wielomownej) jedności. Siły niebiańskie ukazane są tu w postaci aniołów — wieszczy Bożych, którzy oznajmiają ludziom o szczęśliwym dokonaniu niezwykłego wydarzenia. Niebo i Ziemia, Niebo i Ziemia dziś triumfują. Anioły ludziom, anioły ludziom wesoło mówią: „Chrystus się narodził, Bóg się wcielił!” A siły ziemskie przybierają postać trzech królów ze Wschodu (personifikacja pogańskich obrazów Słońca, Księżyca i Deszczu), którzy przynoszą dary nowemu władcy świata. Trzej Królowie, Trzej Królowie z Wschodu przyszli, kadzidło i mirrę, kadzidło i mirrę oraz złoto przynieśli. Jak widzimy, tu pośrednikami połączenia Nieba i Ziemi występują mędrcy, którzy idą pokłonić się nowemu Królowi. Samo zaś zgromadzenie (ogniskowanie) sił niebiańskich i ziemskich obrazowo przybiera postać zboru poszczególnych warstw społecznych ludzi. Cel Zboru wynika z wewnętrznych właściwości — duchowego przeznaczenia każdej warstwy. Tak więc powołanie Zboru świętych mędrców na Nową Radę ma na celu nadanie odpowiedniego imienia Bożemu Niemowlęciu: Zleciały się wszystkie święte, wzięły księgi złote, zaczęły myśleć-rozważać: jakie Mu imię dać? Dali Mu imię Piotr — Boża Matka się nie ucieszyła, od tronu odstąpiła… Starsi wsi zbierają się na Radę, aby wyjaśnić przyczynę ewentualnych kłopotów wśród gromady: czy nie łamią się dawne zwyczajowe zasady i normy, odpowiadające prawom rozwoju bytu? U gospodarza ostrożny dwór, Przyśpiew: Oj daj, Boże! tam się zbiera, zbiera się Zbór — sami starzy ludzie, radzą Radeczkę; maleńką, starodawną: czemu teraz nie tak, jak było dawno? Jak było dawno, a od pierwszego wieku… Młodzi „błędni”, którzy zabłądzili w życiu, jak w lesie, gromadzą się na Radę w celu rozstrzygnięcia swego dalszego losu: czy podjąć gospodarowanie, czy pójść za dobrym panem, przysłużyć się idei rycerstwa, sprawie wyzwolenia duszy, co stało się podstawą ukraińskiego kozactwa: A w gęstym lesie na łabędziej polanie Przyśpiew: Oj daj, Boże! błądzili błędni — siedemset młodców. Wybłądzili się na czyste pole, na czyste pole, nad cichy Dunaj. Usiedli tam i na brzegu, i zaczęli radę radzić; zaczęli radzić, by kupić: „Nie kupujmy my żonom złota, żonom złota, dziewczętom srebra, kupmy my złote łodzie,
złote łódki, srebrne wiosła. Więc chodźmy też krajem Dunaju, krajem Dunaju, za dobrym panem, za dobrym panem, za jasnym carem, który dobrze płaci swoim sługom. Oj, na rok daje po koniku, po koniku, a także po szabelce; konika w siodle, szabelkę w srebrnej oprawie. Wołchwi (wołsi, wołochy) zbierają się na Radę, aby zbudować cerkiew jako wzór pierwotnej budowy świata: Oj w borze, borze, wołochy hucą, Refren: Święty wieczorze! wołochy hucą, cerkiew budują. Budowali ją z trzema krzyżami, z trzema krzyżami, z trzema okienkami. W pierwsze okienko wskoczyło Słońce, w drugie okienko wyszedł Księżyc, w trzecie okienko Sokół przeleciał, Sokół przeleciał i na tronie usiadł. Kolędnicy zbierają się w gromadę na Nową Radę w celu przeprowadzenia obrzędowych działań. Spośród siebie wybierają przewodnika – „berezę”. Bereza to ten, który strzeże w sobie tajemnicy dawnych symboli, znawca działań mitologicznych i magicznych. Żeńskim odpowiednikiem tej archaicznej nazwy jest „berehynia”. Wybrawszy przywódcę-berezę, młodzieńcze kolędnicze gromady udają się również na Radę do kogoś ze starszyzny – znawców mądrości i duchowości. Obrazowo mądre myśli (mysli) przedstawiane są jako złota misa, a dobro duchowe – jako srebro: Czy w domu, w domu, gospodarzu? Refren: Święty wieczorze! Mówią słudzy, że on jest w domu. Zbierzmy się, bracia, chodźmy do niego, chodźmy do niego po radę. Oj, da nam on misę złotą, misę złotą, a drugą srebrną. Przytoczone przykłady pokazują, że w każdym pojedynczym przypadku grupowania się tych czy innych warstw (grup) ludzi działa jakiś jednoczący symbol,
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
