Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Chrystus narodził się wszędzie

Слово Просвіти, №01 за 2014 рік

Mychajło KAMENIUK. On narodził się w mojej Hryhoriwce, zaciśniętej białymi kredowymi falami gór na skraju naddniestrzańskiej Ukrainy. Gdy byłem mały, wiedziałem to dokładnie, kiedy w przededniu Bożego Narodzenia w naszym chlewie nagle zgodnie rodziło potomstwo siedem lub dziesięć owiec (u nas mówią: „Owce się wykotły”), kiedy tata wnosił do chaty na wygrzanie przy płonącej kuchence drżące, mokre i ciepłe baranie białe, pstre lub srebrzysto-czarne kłębki jagniąt, kiedy w czyściutkich żłobach, do których raz po raz chciało się zajrzeć, zawsze było pełno pachnącego leśnego siana, a babcia Paraska tajemniczo zdążyła szepnąć mi do ucha: „W takim sianie i w takich wierzbowych żłobach i Chrystus narodził się o tej porze…”. I czy trzeba było jeszcze jakichś dowodów, gdy nadchodziła na całą wieś Wigilia Bożego Narodzenia, a z kopuły żywej jeszcze wtedy kamiennej cerkwi potężnie płynął i płynął błagowiest dzwonu… „…tak kocham te dni z Chrystusem w parze, gdy niebios rozwarte są usta. Jagniątko narodziło się w koszarze, ono, zapewne, widziało Chrystusa. Szkoda tylko, że powiedzieć o tym nie umie w żłobach z nieociosanych brzóz. Nadejdzie dzień — i świat ten zaniemieje od prawdy, do której on dorósł…”. Najbardziej nam brakuje Prawdy. Szukamy jej na majdanach, na barykadach, w słownych utarczkach, gorących sporach, w zaprzeczeniach i stwierdzeniach, szukamy po wszystkich światach, a jej brakuje. …On, Chrystus, narodził się i w Brahiłowie, który jest pod Żmerynką. Wiedziałem to dokładnie, gdy słuchałem tuż tutaj, w wiejskim klubie, słowa do swoich ziomków w dniu swoich 50. urodzin płomiennego, głębokiego, strasznego w swojej prawdzie i szczerości ukraińskiego poety Wołodymyra Zabasztanśkiego, który większą część swojego życia tworzył swój ziemski wyczyn i jako poeta, i jako człowiek, ślepy i bezręki. Wołodymyr wtedy, pamiętam, mówił-martwił się losem sponiewieranego, oddanego na pośmiewisko ludzkiej ignorancji łabędziego w swojej pierwotnej piękności Brahiłowskiego Monasteru, ze świątyniami, ikonami dawnymi (niszczonymi i kradzionymi), malowidłami unikalnymi, rąbanymi i wypalanymi. Gdy był dzieckiem, mówił poeta, gdy widzącym jeszcze był, przyprowadzała go tutaj na święta babcia. Ze wszystkiego, co widział tutaj, najbardziej w pamięć wryło mu się wyobrażenie Oka Bożego. Nie oblicze, nie ikona, nie malowidło piekła czy strącenia szatana przez Archanioła Michała, albo co innego, fabularnego, a właściwie jedno tylko to Oko, które patrzyło z góry na lud bogobojny surowo i nieprzebłaganie, pytająco i władczo, jak, może, być może, patrzeć Sama Boża Miłość na nas, grzesznych. Oto oślepłem już dawno, mówił poeta, a Oko to we mnie żyje. I bolało Ono we mnie, gdy usłyszałem, że barbarzyńcy znieważyli świątynię, motykami, siekierami freski jego ścinali, Oko wyrąbali, wydłubali. Wybacz, Wołodymyrze Omeljanowyczu, i niech dusza twoja wybaczy, może, nieco nie tak, jak było naprawdę, jak ty mówiłeś, ja przekazałem ten twój monolog. Słuchałem go bowiem bardzo wzruszony, ale istota zapadła w duszę na zawsze. Tak więc, wiedz: Chrystus narodził się i w Brahiłowie. On zawsze rodzi się tam, gdzie w duszę choćby jednego człowieka przychodzi, powraca Wiara. W Brahiłowskim Monasterze restaurowano świątynię, znów ona zajaśniała-zagrzmiała nad Podolem, zrobiono pierwsze kroki do społecznej pokuty, naprzeciw Prawdzie… „…pozbaw nas tych diabelskich zajęć, poniż niewolników i wywyższ bohaterów, Święty Michale, świece płoną, I gra światło w wojska na broni. Obliczem od tego światła płoniemy, Odrzucamy grzechów ciężkie bryły, Nie wiemy, bywa, co tworzymy, Choćby nie zapominać, co stworzyli”. …Chrystus narodził się wszędzie. Ta fraza po raz pierwszy przyszła mi do głowy wieczorem, gdy zbierałem się na film Francesco Rosiego „Chrystus zatrzymał się w Eboli”. Jako fraza. A jako sens, myśl, wydaje się, to pojęcie żyło we mnie z głębokiego, najgłębszego, najdalszego dzieciństwa. I sens ten konsekwentnie, jak coś potężnie żywego, chciwie słuchającego gdzieś tam we mnie, po kruszynce, po ziarenku zbiera, systematyzuje, wyodrębnia fakty, wiadomości, istotę, niszczy rozpacz i przerażenie, które są właściwe ślepemu, nieprzemyślanemu bytowi jako czysto naturalnemu, fizycznemu działaniu. Jakoś z amerykańskiego czasopisma „New York Times” dowiedziałem się o niespodziewanym znalezieniu przez archeologów Izraela w Gaju Pokoju w Jerozolimie (niespodziewanym, bo coś tam budowniczowie kopali i natrafili przypadkiem na znalezisko) rodzinnego grobowca, gdzie był pochowany jeden z znanych prześladowców, niesprawiedliwych sędziów Jezusa Chrystusa Kajfasz. To znaczy, ludzie natrafili na żywy ślad współczesności nowotestamentowej (szczątki, naczynia, napisy starohebrajskim), jeszcze raz upewnili się: fakty Biblii są wiarygodne! Jeszcze jedna kropla spadła w zamyślone i cierpiące za prawdą serce! „…ja mądrość na ścieżce potknę przypadkowo, ją podniosę i pogubię się jakoś. „Wszystko to dla Boga”, — powiem do kogoś. „Wszystko to od Boga”, — odezwie się ktoś”. Słynny prawosławny kaznodzieja protojerej Aleksander Mień, zniszczony przez przykrej pamięci radziecki totalitarny system, mówił sądowi nad sobą właśnie w przededniu Bożego Narodzenia takie słowa: „Dlaczego nas porusza tak opowieść ewangelistów o Niemowlęciu, narodzonym w ubogiej grocie? Dlaczego tak niepodobne do innych święto Bożego Narodzenia? Być może, przyczyna tutaj kryje się we wspomnieniach dzieciństwa, związanych ze śniegiem, cicho opadającym za oknem, zapachem świec i choinki, z bożonarodzeniowymi śpiewami i gwiezdnymi niebieskimi nocami? Nie, nie tylko pamięć o dzieciństwie porusza nas w dzień Bożego Narodzenia, zresztą wielu nie ma takich wspomnień. Na wideowspomnienie To święto ma nieśmiertelne, realne siły. Światu, który pogrążył się w mroku, „zajaśniało światło Rozumu”, Jego blask jest niegasnący. Słabe Dzieciątko rzuca wyzwanie królestwu przemocy i nienawiści, wypróbowuje serca, budzi sumienie… Dla Chrystusa nie znalazło się miejsce w domu. Urodził się w stajni. Ale czyż tak było tylko podczas jednego spisu Augusta? Czyż nie dzieje się to z wieku na wiek? Ile dusz przestraszonych zamyka swoje drzwi, gdy Chrystus puka do nich!..”. „…niebo uśmiecha się spokojnie, strach w gwiazdach spłonął. Kadzidło Ci i mirrę, Królu królów!.. Rodzi grzechami obficie ludzkości chora istota, ale przychodzi w porę zbawienne Twoje Narodzenie. Z nim — kolęda i szczedryk, i mrozów rzeźba. Może przetrwamy jeszcze rok, do nowego Narodzenia…”. Zatem Chrystus rodzi się wszędzie — sławcie Go! Chrystus z niebios — wychodźcie na spotkanie! On rodzi się wszędzie, nie ma ojczyzny w naszym ziemskim pojęciu. Chyba że nasze dusze, serca nasze. „Jestem tam, gdzie zbierają się w imię Moje” — powiedziano przecież… „Zaiste, podobnie jak ulewa i śnieg spadają z nieba i nie wracają tam, dopóki nie nawodnią ziemi, nie użyźnią jej i nie zapewnią urodzaju, tak iż wydaje nasienie dla siewcy i chleb dla jedzącego, tak będzie z Moim słowem, które wychodzi z ust Moich: nie wróci ono do Mnie bezowocne, zanim wpierw nie dokona tego, co chciałem, i nie spełni pomyślnie swego posłannictwa” (Iz 55, 10-11). …Takie niesłychane dni nadchodzą: zbawienno-pieśniowe, krystalicznie czyste, tęczowo-kolorowe i pachnące! Na mojej Winniczyźnie, oprócz ustalonych świąt kościelnych, znów będą trzy święta literackie w czasie Bożego Narodzenia: dni urodzin wybitnych rodaków — Stepana Rudanśkiego, Hałyny Żurby i Wasyla Stusa. Rudanśkiemu — 180-lecie, Hałynie Żurbie — 125 lat. Wyleje się ogólnoukraińskie święto literacko-humorystyczne Stepana Rudanśkiego na place i ulice Kalyniwki, Chomutynci, i będzie ono bardzo pasować do morza szczedriwek i kolęd… I będzie to tak, jak opowiada świąteczny fotoreportaż Wiktora Krawczenki, który towarzyszy mi na tej jeszcze jednej ścieżce naszego z Wami poznania. Śmiej się, bębnie Taka u mamy jestem Kozacka dusza

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn