Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Profesjonaliści nie stoją z boku

Слово Просвіти, №01 за 2014 рік

„Rozwiązanie aktualnych kwestii rozwoju kultury i sztuki w 2014 roku” — to temat okrągłego stołu, który odbył się 24 grudnia w Ukrinformie z inicjatywy Ministerstwa Kultury Ukrainy. Wzięli w nim udział najwybitniejsi działacze kultury i sztuki Ukrainy, kierownicy zespołów twórczych i związków. Ze strony władz — Kostiantyn Hryszczenko, wicepremier Ukrainy, Łeonid Nowochatko, minister kultury Ukrainy oraz jego zastępcy. Kostiantyn HRYSZCZENKO, wicepremier Ukrainy, zaproponował uczestnikom szczerą rozmowę o problemach i nakreślenie dróg dalszego rozwoju zarówno ich zespołów twórczych, jak i kultury narodowej w ogóle. — Dzisiaj w przestrzeni narodowej i światowej coraz więcej uwagi poświęca się problemom i wyzwaniom ekonomicznym — powiedział. — Oczywiście, skutki światowej niestabilności gospodarczej nie ominęły dziś nawet najpotężniejszych gospodarek świata. Sytuacja wpływa także na rozwój kultury. Jednak nie powinno to wpływać na niwelowanie kultury, umniejszanie jej roli we współczesnym społeczeństwie. Kultura, sztuka są nam dziś potrzebne nie mniej niż wzmocnienie pozycji gospodarczych. Ponieważ tylko w warunkach moralnego i kulturalnego wzniesienia społeczeństwo będzie w stanie przeciwstawić się trudnościom i przetrwać w niełatwych okolicznościach społeczno-politycznych i gospodarczych. Nasza wymiana myśli pomoże podjąć wyważone decyzje zarządcze. Dziś musimy skoncentrować się na tym, aby szeroko i godnie uczcić 200-lecie Tarasa Szewczenki. Jest to bardzo ważne dla konsolidacji społeczeństwa, ponieważ postać Szewczenki jest jednocząca dla wszystkich Ukraińców, niezależnie od preferencji czy poglądów politycznych. Kwestie, które warto rozważyć: doskonalenie ustawodawstwa o kulturze, w szczególności tryb organizacji i przeprowadzania imprez gościnnych; udzielanie wsparcia finansowego instytucjom kultury oraz środki ich zabezpieczenia, funkcjonowania i dostępności; wspieranie rozwoju związków twórczych itp. Ołeksandr HRYCENKO, zastępca dyrektora Ukraińskiego Centrum Badań Kulturowych: — Jeszcze trzy lata temu mieliśmy opłatę za występy gościnne, która stała się ofiarą uproszczonego systemu opodatkowania. Ta opłata dawała około 3 mln hrywien rocznie. Jak nam wtedy tłumaczono, dla służby podatkowej te pieniądze to za mało, a kłopotu dużo — administrować osobną opłatą. Dla sfery kultury, dla instytucji artystycznych te 3 mln hrywien, które wtedy rozdzielano na zasadzie konkursowej, były poważną sumą. Co obecnie może dać opłata za występy gościnne, jeśli ją przywrócić, zapewniając wyprowadzenie sfery gościnnej z cienia lub półcienia? W zeszłym roku przeprowadziliśmy badanie szacunkowe, jakie są realne wolumeny dochodów (nie zysków, a przychodów!) w branży koncertowo-gościnnej w Kijowie. W 2012 r. stanowiło to 160 mln, a ogółem na Ukrainie — 700—800 mln rocznie. Te 3 mln, które zbierano, zbierano z oficjalnej cyfry dochodów w 100 mln rocznie. Czyli różnica między tym, co deklarowano, a tym, co oceniliśmy — 6—8 razy. Zatem, jeśli dziś przywrócić tę opłatę i zapewnić przejrzystość w tej sferze (a do tego trzeba przenieść działalność teatralną i koncertową na bilety elektroniczne, aby rozliczenia szły legalnie), to opłata za występy gościnne może dać 15—20 mln hrywien rocznie. Faktycznie jest to samofinansowanie branży koncertowo-gościnnej. Co do opodatkowania. Wydaje się, że od ponad roku istnieje poprawka do Kodeksu Podatkowego dotycząca zwolnienia z VAT operacji tworzenia, rozpowszechniania narodowego produktu kulturalnego. Poprawki niby są, ale w rzeczywistości nie działają. Bo tam napisano, że „zwalnia się w trybie określonym przez Gabinet Ministrów”. Nasze Ministerstwo opracowało taki tryb, ale jest on hamowany przez uzgodnienia w innych resortach, które są zainteresowane maksymalizacją wpływów do budżetu, a nie samofinansowaniem kultury. Bo czym jest zwolnienie biletu teatralnego, muzealnego z podatku? To kultura, która przynajmniej w 20 % finansuje sama siebie, a nie zabiera pieniędzy komuś innemu. Mychajło ZACHAREWYCZ, dyrektor generalny Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki: — Ponieważ rok 2014 jest niezwykle odpowiedzialny — wielka data naszego geniusza Tarasa Szewczenki, proponuję na bazie naszego zespołu przeprowadzić w okresie letnim, kiedy teatr nie pracuje, festiwal spektakli, które już przygotowały teatry Ukrainy na tę datę. Wiem na pewno, że wśród nich będą odkrycia artystyczne i twórcze. Moglibyśmy niewielkim kosztem, biorąc pod uwagę, że i nasz zespół by się do tego przyłączył, pod warunkiem przyznania festiwalowi pewnych ulg, zrobić wielką rzecz. I co do występów gościnnych. W okresie sowieckim zawsze były one akcją polityczną. Wtedy ukraińskie teatry jeździły na Daleki Wschód, rosyjskie — na Ukrainę, i nie tylko rosyjskie, ale i inne. Obecnie na Ukrainie istnieje paląca potrzeba, abyśmy my, Ukraińcy, bliżej się ze sobą zapoznawali — Zachód ze Wschodem, Północ z Południem itd. Tę wielką misję mógłby wziąć na siebie także teatr. Na przykład, już od wielu lat jeździmy na występy do Sewastopola. Ukraiński teatr w Sewastopolu to dość egzotyczny wariant. Tam, poza naszym teatrem, z ukraińskich teatrów nikogo nie przyjmują. Ale 8 wyjazdów — to 8 wielkich hołdów tamtejszego widza dla ukraińskiej sztuki w Sewastopolu. Ten przykład świadczy o tym, że wysokiej jakości produkt artystyczny jest przyjmowany z radością i dumą z Ukrainy oraz z narodu. Wydaje mi się, że warto byłoby opracować schemat, wznowić występy naszych najlepszych zespołów na Ukrainie. Do pewnego stopnia tę misję wzięły na siebie festiwale we Lwowie, Czerniowcach, Chersoniu, Dnieprze. To wspaniale, ale to za mało dla Ukrainy. Ihor CHLEBOSOŁOW, dyrektor generalny przedsiębiorstwa państwowego „Państwowa Kompania Cyrkowa Ukrainy”: — Działalność koncertowo-objazdowa to wielka i dochodowa branża. Nawet w warunkach kryzysu gospodarczego ulice naszych miast obfitują w afisze imprez rozrywkowych. Ludzie są gotowi wykładać duże kwoty, aby odwiedzić koncerty, wystawy, zobaczyć i posłuchać artystów. Na Ukrainie obowiązuje ustawa o działalności koncertowo-objazdowej, ale jest ona, niestety, deklaratywna i broni jasno określonych reguł gry na naszym rynku. Obecnie faktycznie mamy niekontrolowany państwowy system koncertowo-objazdowy. Z tej sytuacji od razu zdołali skorzystać nieuczciwi „organizatorzy” tras, przede wszystkim zagraniczni. Korzystając z nieuregulowania prawnego, faktycznie bez kontroli „wysysają” od nas masę walutową i wywożą ją poza granice Ukrainy. Łeś TANIUK, przewodniczący Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy: — Chciałbym podejść do poruszonych problemów nie tylko jako do kwestii uregulowania rynku, ale także z pozycji moralno-etycznych, polityki państwowej. Rzeczywiście, konkurencja trwa nie tylko między bankami, przedsiębiorstwami, ale wszędzie, w tym także w kulturze. Na Ukrainie odbywa się stopniowe i celowe wypieranie ukraińskiego producenta przez przyjezdne klany. Nasza ustawa tego zabrania, ale przecież ona nie działa! Do ustawy o działalności koncertowo-objazdowej muszą zostać wprowadzone zmiany, i to nie tylko w planie zbierania podatków, ale także w planie kontroli nad tym, kto, z czym przyjeżdża i na ile odpowiada to standardom moralno-etycznym naszego i w ogóle cywilizowanego społeczeństwa. Wszystko to są przede wszystkim problemy Komitetu ds. Kultury naszej Rady Najwyższej… Dzisiaj dzieją się u nas dzikie rzeczy: aby ukraiński producent stanął na nogi, musi koniecznie stać się Wierką Serdiuczką albo jakimś tam „małostkowym” Królikiem. Władza musi uświadomić sobie, że na Ukrainie jest nasza ukraińska pieśń, są wspaniali artyści, soliści, chóry, teatry, im tylko trzeba udzielić wsparcia nie tylko w planie finansowym, ale i czysto ideologicznym, moralnym. Ministerstwo Kultury dzisiaj nie ma wpływu na obwodowe zarządy kultury, nie są one mu podporządkowane, — to kompetencja przewodniczących obwodowych administracji państwowych. A oni, ci przewodniczący, to ekipa prezydenta. I tutaj potrzebne są jakieś zmiany w ustawodawstwie… Kultura musi być czynnikiem państwowym. Myrosław WANTUCH, dyrektor generalny i kierownik artystyczny Narodowego Zasłużonego Akademickiego Zespołu Tańca Ukrainy im. P. Wirskiego: — O tym, że kultura musi wyprzedzać rozwój społeczny, mówimy nie po raz pierwszy. Bo w istniejących warunkach, jeśli tak będzie trwać nadal, nie będzie Ukraińcom czego rozwijać, nie będzie czego wspierać. Byliśmy w 75 krajach świata. Dzisiaj mamy kontrakty do 2016 roku. Ale pracuje się nam niezwykle ciężko. Zespoły narodowe, na przykład chór Werykiwki, zespół Wirskiego i inne, zostały stworzone dla zachowania i rozwoju narodowej kultury ukraińskiej. Często jeździmy za granicę, chociaż za to często nas krytykują. Ale przecież nieszczęście w tym, że to dla nas jedyne wyjście w działalności koncertowo-objazdowej, bo możliwości koncertowania na Ukrainie prawie nie ma. Nasz naród stęsknił się za ukraińską sztuką wysoką. Dzisiaj popkultura jeździ, a my — nie. I to przy tym, że rzadko pojawiają się przedsiębiorczy ludzie, którzy organizują dla nas występy w 2—3 obwodach i jest to dla nich opłacalne. Ministerstwo Kultury oczywiście coś w tym kierunku robi, ale… Europa, jak wiecie, roztrwoniła, zinternacjonalizowała swoją kulturę narodową i do tego zmierza się u nas. Do tego nie można dopuścić w przypadku bogatej kultury ukraińskiej. A do tego trzeba czynić choć niewielkie, ale konkretne kroki na rzecz jej zachowania i popularyzacji. Na przykład, aby zespoły twórcze pracowały nie na własną rękę, nieracjonalnie wykorzystując swój potencjał, trzeba stworzyć przy naszym Ministerstwie, jak było kiedyś, Ukrkoncert. Ołena SERDIUK, dyrektor generalny Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska”: — Jednym z postulatów dzisiaj jest spojrzenie na dziedzictwo jako na rezerwę rozwoju gospodarczego państwa. Na przykład we Włoszech 70% dochodu narodowego to dziedzictwo, infrastruktura, która pracuje na jego tworzenie. Na Ukrainie z 20 rezerwatów narodowych większa część to marki narodowe. To Chortyca, Kamienna Mogiła, Chersonez Taurydzki, Sofia Kijowska i inne. Niestety, obecnie istotnym problemem w systemie prezentacji dziedzictwa jest właśnie punkt widzenia technologii informacyjnej. To brak podstawowych stron internetowych w różnych językach, w tym angielskim, rosyjskim, które należycie przedstawiałyby ich działalność. Istnieje światowa praktyka sprzedaży biletów przez Internet, u nas ta system jeszcze nie jest gotowy. Jeśli chodzi o finansowanie. Sofia Kijowska, Ławra Pieczerska, które wchodzą w skład obiektów Dziedzictwa Światowego, a także Chortyca, Chersonez Taurydzki, są prawdopodobnie najczęściej odwiedzanymi na Ukrainie. Są do pewnego stopnia samowystarczalne. Ale są problemy z renowacją. Tego problemu rezerwaty samodzielnie nie pokonają. Wałentyna JAROSZUK, dyrektor Rówieńskiej Obwodowej Biblioteki Naukowej: — Reprezentuję biblioteki szczebla regionalnego, rejonowego i wiejskiego. To placówki biblioteczne, które świadczą usługi ludziom we wszystkich zakątkach regionu. Usługi te w ostatnim czasie przeszły ogromne zmiany. Trzy lata na Ukrainie działa projekt „Bibliomist”, finansują go prywatni mecenasi ze strony Billa i Melindy Gatesów. W ramach tego projektu w ciągu trzech lat skomputeryzowano 1800 bibliotek wiejskich i rejonowych. Stworzono centra szkoleniowe w bibliotekach obwodowych i wszyscy pracownicy, którzy otrzymali sprzęt komputerowy, zostali przeszkoleni. Obecnie w bibliotece wiejskiej można otrzymać elektroniczne bilety kolejowe, dostęp do składania egzaminów na uczelnie wyższe, pomoc małym przedsiębiorcom w składaniu sprawozdawczości elektronicznej, opłacaniu rachunków za media przez banki, skontaktować się ze swoimi krewnymi przez Skype itp. Usługi te są bezpłatne. W 2014 roku program kończy swoją działalność. Prosimy rząd o wsparcie komputeryzacji bibliotek, to bardzo ważne. Serhij TRYMBACZ, przewodniczący Narodowego Związku Kinematografistów Ukrainy: — W projekcie budżetu państwa środki na Ministerstwo Kultury zwiększono o 60 milionów, a budżet wydatków na kino zmniejszono o 35 milionów. Doprowadzi to do zatrzymania naszej branży. Zatrzymana zostanie nie tylko produkcja filmów, ale i program ich renowacji. Stare dobre ukraińskie filmy są wprowadzane do obiegu, to

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn