Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

«Rodzinne Boże Narodzenie» w Dnieprze-Siczosławiu

Слово Просвіти, №01 за 2018 рік

W Muzeum Literatury w Dnieprze otwarto wystawę przedstawicieli czterech pokoleń utalentowanej rodziny artystów Łobodów: ojca Wiktora Mykołajowycza, syna Wołodymyra, jego żony Ludmyły, córki Sołomiji, jej męża Andrija Kisia oraz ich dzieci Warwary i Teodora. Przy wejściu wita Państwa atrybutyka świąt Bożego Narodzenia — diduch, symbol jedności rodu, drewniana koza, z którą chodzili kolędnicy, drewniane, miejscami pomalowane figurki postaci tego obrzędu. Na obu piętrach muzeum eksponowane są malarstwo, grafika, rzeźba w drewnie, kostiumy, lalki, fotografie monumentalnych rzeźb sakralnych, wykonane przez mistrza A. Kisia, oraz dwa filmy wideo w oddzielnej sali o małżeństwie Łobodów. Wystawa „Rodzinne Boże Narodzenie” to wielki i wzruszający powrót utalentowanego artysty Wołodymyra Łobody i jego rodziny na ojczystą ziemię, skąd w swoim czasie artystyczne małżeństwo musiało udać się na wewnętrzną emigrację do Lwowa. To wspaniały bożonarodzeniowy podarunek dla rodaków, do których to święto przyszło wcześniej niż gdziekolwiek indziej w Ukrainie. Już od samego tytułu widzów otula ciepło, przytulność, świąteczny duch obrzędu, a jednocześnie wyczuwalny jest jego dramatyzm, którym przepełnione są płótna malarskie Wołodymyra Łobody o tematyce bożonarodzeniowej. Są to dzieła o Matce i dziecku, o darach dla nowo narodzonego, o aniołach i wieczornej gwiazdce wigilijnej na niebie, o szopce, śmierci, czartach, zwierzętach, rodzinie z dzieckiem — wykonane w niepowtarzalny, swoisty sposób, właściwy temu Mistrzowi, który w swojej twórczości odchodzi od utartego, tradycyjnego traktowania bożonarodzeniowych wątków w sztukach plastycznych. Wołodymyr Łoboda to wyrazisty przedstawiciel ukraińskiego undergroundu, znany ze swoich prac w Europie, Ameryce, Kanadzie, który przez kilka dziesięcioleci pozostawał nieznany, nieodkryty w Ukrainie jako wyrazisty, oryginalny artysta. A jego dzieła w moskiewskich, petersburskich muzeach, w Woroneżu, w szczególności, są przedstawiane przez sąsiedni kraj obcokrajowcom jako utalentowane prace artysty przestrzeni poradzieckiej. Obecna wystawa „Rodzinne Boże Narodzenie” to rzeczywiście pierwszy pokaz wysokiej sztuki rodziny Łobodów, a w szczególności Wołodymyra Łobody, w mieście, w którym dorastał, uczył się, tworzył, gdzie połączyły się dwie twórcze osobowości — jego i żony Ludmyły, która stała się jego wdzięczną, utalentowaną uczennicą, a z czasem prawdziwą artystką, nieustępującą talentem swojemu mężowi. Pod względem poziomu swoistego postrzegania świata i oryginalnego jego traktowania w swojej twórczości Artysta także we Lwowie pozostawał w stanie odosobnienia, pewnego zamknięcia, dystansu wobec lokalnego środowiska artystycznego. Mieszkając w mieście Lwa od 1981 roku, wystawę indywidualną miał dopiero w 1990 roku, chociaż wcześniej jego płótna były eksponowane i wysoko cenione na wystawach w Polsce (Lublin), Moskwie, Niemczech, USA, Włoszech, Szwajcarii, a część z nich znajduje się w muzeach i kolekcjach prywatnych. Na otwarciu wystawy utalentowanej rodziny swoimi wspomnieniami Wiktor Łoboda. Zimowy pejzaż dzielili się znani siczosławscy artyści, wśród nich Ołeksandr Nemjatyj, Serhij Alijew-Kowyka, pisarz-krajoznawca i dziennikarz Mykoła Czaban, historyk sztuki i artysta Witalij Starczenko — przyjaciele i uczniowie Wołodymyra Łobody, którzy pamiętają jeszcze jego ojca Wiktora Mykołajowycza — łącznościowca z zawodu i artystę-samouka, wyrazistego przedstawiciela malarstwa naiwnego, według definicji historyków sztuki, utalentowanego i przepełnionego ciepłem oraz miłością do Ukrainy, którą tracono pod naporem radzieckiej industrializacji i katastrof technogennych. Swoimi wrażeniami-wspomnieniami o słynnym rodaku podzielił się naukowiec, folklorysta, badacz sztuki bandurzystów Naddnieprza Mykoła Dołhow. Twórczość Wołodymyra i Ludmyły Łobodów zaczynała się w ówczesnym Dniepropietrowsku w latach 70. XX wieku. Starsi mieszkańcy pamiętają niepowtarzalne prace tych młodych artystów, którzy na centralnym prospekcie jakby ożywiali oblicze naszego miasta. Jest to cukiernia „Sinij ptach” („Niebieski ptak”), ozdobiona oryginalnymi witrażami Wołodymyra Łobody, z drewnianymi, ciemnobrązowymi rzeźbionymi okienkami, gdzie przez szkło odbijał się motyw w barwach czerwieni, ciemnego błękitu i złota, co odpowiadało wyżej wspomnianej bajkowej nazwie. Obok obwodowego teatru dramatycznego im. T. Szewczenki w podobnym narodowym kolorycie urządzono przytulną kawiarnię „Teatralne”. W zupełnie innej twórczej manierze został wykonany przez W. Łobodę jeszcze jeden witraż dla sklepu „Ryba” w stonowanych, chłodnych, ale harmonijnych tonach, który stał się ozdobą centralnego prospektu. Nie pozostawała w tyle i jego żona. Kompozycje Ludmyły Łobody były obecne w dziecięcej kawiarni „Kołobok”, a także wykonany przez artystkę mural „Żar-ptak” w jednym z przedszkoli centrum obwodowego. Niestety, w wyniku nacisków na artystów ze strony lokalnej wierchuszki partyjnej i oskarżania ich o burżuazyjny nacjonalizm, po zmuszonym wyjeździe małżeństwa do Lwowa, ich prace zostały zniszczone (być może u kogoś zachowały się fotografie tamtych prac). Jeszcze w dalekim majowym 1978 roku w obszernym artykule młodzieżowej gazety „Prapor junosti” autorstwa znanego historyka sztuki, członka Związku Artystów ówczesnego związku Wołodymyra Sołowjowa pod Ludmyła Łoboda tytułem „Pejzaż z jeziorkiem i topolą” (rozważania nad pracami artystów Ludmyły i Wołodymyra Łobodów), dość przychylnie ocenił on ich oryginalny talent. Wtedy właśnie zbliżał się kolejny jubileusz i zorganizowano obwodowy zlot twórczej młodzieży. Miło, że „Wołodymyr i Ludmyła rozpatrują krajobraz z estetycznego punktu widzenia (wyrażenie Picassa), poważnie i wnikliwie opracowują tę bogatą w wartości artystyczne warstwę, którą jest przyroda rodzinnego Naddnieprza. I takie, realistyczne w swojej podstawie, podejście nie może nie być płodne. W malarstwie Ludmyły i Wołodymyra jest wiele wspólnego. To nie dziwi. Bo częściej pracują obok siebie, co nie może oczywiście nie zbliżać ich estetycznych poglądów. Jednocześnie u Wołodymyra jest więcej ostrości, świadomej aktywizacji tych plastycznych i kolorystycznych zasobów, które potencjalnie wzbogacają krajobraz. Artystę interesują one w związku z postawionym celem — większego świadomego doboru”. A oto o Ludmyle Łobodzie — „poetyckie postrzeganie przyrody... nadaje jej malarstwu romantycznego zabarwienia. Często w jej pejzażach pojawia się obraz lirycznego bohatera, który jakby uczłowiecza ogólny nastrój...”. Wołodymyr był od samego początku zainspirowany twórczością swojego ojca Wiktora Mykołajowycza, którego wystawa odbyła się również w Muzeum Literatury Naddnieprza w styczniu-lutym ubiegłego roku, przyciągając wielu siczosławców tą niepowtarzalną Ukrainą, którą odtwarzał na swoich płótnach. Wołodymyr Łoboda we wsi Turowe Wołodymyr Łoboda. Matka Boska z dzieckiem. 2010 r.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn