Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

Diduch

Слово Просвіти, №01 за 2018 рік

Romana Czeremszynska, współzałożycielka, dyrektor Muzeum Etnograficzno-Pamięciowego Wołodymyra Hnatiuka, zasłużona dla oświaty Ukrainy, członkini NTSz, NSKU, NSŻU, wieś Welesniów w rejonie monasterzyskim, Tarnopolszczyzna. Z szacunkiem i bólem w sercu wspominam, jak nasz tata Stepan przynosił do domu i rozścielał diducha na podłodze przez cały pokój, matka Pawlina rozrzucała po nim orzechy laskowe i włoskie, a my, dzieci, siostra Roma, brat Adam i ja, szukaliśmy ich i pokazywaliśmy pod stołem: „Kwo-kwo na Boże Narodzenie — cztery kwoczki na gniazdo! Jeden kogut, a sto kurek!”. I tego nie da się zapomnieć. Oprócz tego tata wnosił pszeniczny nieomłócony snop i stawiał go w pokuciu, mówiąc: „Żeby nasza chata była tak bogata, jak ta baba ze złotym ziarnem! Chrystus się rodzi!”. Ból w sercu i łzy w oczach stają na to wspomnienie o tych niezapomnianych dziecięcych latach! Stała ta baba aż do Gromnicznej, bo w przeddzień 15 lutego wynoszono ją z domu, młócono, a ziarno z niej wysiewano wiosną na polu. Palono ją trzeciego dnia Świąt Bożego Narodzenia za bramą, układając diducha (słomę) w kształcie Krzyża. Dobrze to pamiętam, bo moje dzieciństwo minęło właśnie we Welesniowie — rodzinnym wsi akademika Wołodymyra Hnatiuka — wielkiego słowiańskiego uczonego, wybitnego ukraińskiego etnografa i folklorysty. Przypomina mi się, jak trzeciego dnia Świąt Bożego Narodzenia szliśmy rano do cerkwi, to przy bramach naszych sąsiadów czerniał na śniegu Krzyż ze spalonego diducha. Gospodarze Andrij Budziński, Mykoła Krisłatyj, Dmytro Fihora, Jakiw Torkoniak, Andrij Torkoniak, nasi sąsiedzi Hawryło Huk, Ołeksij Torkoniak, Mychajło Huk, Łuka Maksymczuk, Ołeksij Parasiuk i inni palili diducha właśnie tak. (Wszystko to ze wspomnień, które zapisał Ostap Czeremszynski — dyrektor swojego dzieła — muzeum Wołodymyra Hnatiuka). „Na dębowej podłodze, wyścielonej pszenicznym diduchem, bawiły się orzechami z lasku dzieci najstarszego bojarzyna Czahrowa, a matka upominała je, że w Wigilię orzeszków nie wolno tłuc ani ząbkami gryźć, bo przez cały rok kury nie niosłyby jajek? Wesoło i gwarno było w świetlicy…” (s. 165) oraz „W strażniczej izbie grodu, która znajdowała się naprzeciw głównego wejścia do pokoju księdza, spali pokotem drużynnicy na podłodze, wyścielonej diduchem…” (s. 167) tak napisano w ukraińskiej powieści historycznej z XII wieku autorstwa pisarza z Buczacza Osypa Nazaruka „Osmomysł” (Lwów: „Czerwona kałyna”, 1991), która została wydana w 1918 roku. Diduch — słoma, którą ścielą w chacie w przeddzień Bożego Narodzenia. (Słownik języka ukraińskiego: Zebrała redakcja czasopisma „Kijewskaja starina”. Opracował z dodatkiem własnego materiału Borys Hrinczenko. — T. H, A — Ż. — Kijów, 1907. — s. 369). …Na stół rozścielano siano, które pachniało słońcem i letnim wiatrem, na każdy róg stołu kładziono… Szanowni Koledzy! Witamy Was z Nowym Rokiem, ze wszystkimi Świątecznymi Świętami! Niech życie z każdym krokiem Wasz dom napełnia skarbami! Niech ciepło ludzkich serc Wam duszę szczerze rozgrzewa, I zwycięskich spraw wieniec Niech Waszą głowę wieńczy! Niech szerszym stanie się przyjaciół koło: Wyciągnie rękę każdy napotkany, I będzie każdy dzień bajkowy Jak noc Bożonarodzeniowa i Noworoczna! Z poważaniem dyrektorka Romana Czeremszynska oraz pracownicy muzeum Wołodymyra Hnatiuka. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2018 PRENUMERATA—2018 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn