Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №02 за 2004 рік

16 s. · 43 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

LIST CZYTELNIKA — DO DRUKU! nr 2 (222) 8–14 stycznia 2004 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» IM. TARASA SZEWCZENKI

kwestia Cieśniny Kerczeńskiej. Zapewne właśnie po to Putinowi i Kuczmie potrzebna była Tuzła. A teraz przypomnijmy sobie absurdalne wydarzenia w Prokuraturze Generalnej. „Nawywijał” Piskun ze swoimi oświadczeniami, które później ogłaszano za błędne. Po listach pośmiertnych Honczarowa Piskun oświadcza, że śledztwo w sprawie Gongadzego dobiega końca, dochodzi do aresztowania Pukacza. Po tym Piskuna zdejmują ze stanowiska, Pukacza wypuszczają, a nowo upieczony Prokurator Generalny Wasyljew oświadcza, że sprawa Gongadzego nie została jeszcze rozwiązana i raczej nie zostanie. A świadkowie znikają jeden po drugim… A teraz przypomnijmy sobie, jak przyjmowano budżet i ludzie W. Janukowycza z pełną powagą dowodzili nam, że 205 hrywien o wiele lepiej otrzymywać niż 237! Czyż to nie absurd? Jego zwieńczeniem była decyzja Sądu Konstytucyjnego o konstytucyjności trzeciej kadencji L. Kuczmy. To jaskrawy przykład, jak najwyższy organ kontroli nad kolizjami prawnymi na Ukrainie nie przeszedł próby zdrowego rozsądku. To sygnał o tym, że my, jako państwo prawa, zaszliśmy w ślepy zaułek. Nasz naród broni się tym, że przestaje na cokolwiek reagować i cokolwiek postrzegać. Właśnie tego potrzebują ekipy Kuczmy, Medwedczuka, Janukowycza. Otępiały naród, który nikomu nie wierzy, na nic nie reaguje, a często już niczego nie rozumie — to właśnie to, czego potrzebuje władza. Takim narodem można manipulować, co władza czyni, wykorzystując swoje środki masowego przekazu. Teraz o najbardziej absurdalnym wydarzeniu poza granicami Ukrainy: to wybory w Rosji! Nie dopuścić, by Ukraińcy codziennie słuchali tej pieśni, a jeszcze śpiewali, a jeszcze myśleli i jeszcze działali — my obowiązkowo wygralibyśmy wybory! Pan Bóg zesłał nam godnego człowieka — Wiktora Andrijowycza Juszczenkę. Ten rok jest decydujący! Aby zmiany na Ukrainie nastąpiły, każdy na swoim miejscu róbmy wszystko, na co nas stać, na co wystarcza sił: kto może się modlić — módlmy się dzień i noc, kto ma dar od Boga, by słowem rozumować naród, niech ostrzy pióro, a kiedy sytuacja będzie tego wymagać — wszyscy wychodźmy na ulice i powiedzmy znienawidzonej władzy swoje słowo! Pora, Ukraińcy, pora! Alla TKACZ, m. Kijów. OD REDAKCJI. List członkini Proświty Ałły Tkacz jest pierwszym w naszej poczcie czytelniczej w 2004 roku. Drukując go, zwracamy się do wszystkich, którzy czytają nas dzisiaj, z prośbą o wykonanie naszego „zadania domowego”. Napiszcie, jak oceniacie polityczny, ekonomiczny oraz społeczny stan początku 2004 roku. Jakie wrażenie wywarły na was świąteczne programy kanałów telewizyjnych, które pracują w polu informacyjnym Ukrainy? Krótko prognozujcie te „ewolucyjne pozytywne zmiany”, o których mowa była w noworocznym powitaniu Prezydenta L. Kuczmy, a także spróbujcie rozważyć, jakie „kataklizmy” oraz „rewolucje” miał na myśli Leonid Danyłowycz, gwarantując, że w 2004 roku ich nie będzie. Nazwijcie najgorętsze tematy w polityce, ekonomii, stanie społecznym oraz kulturalno-duchowym Ukrainy, które warto naświetlać na łamach tygodnika „Słowo Proświty”. Dzisiaj w numerze:

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

KONIEC EPOKI ABSURDU…

Bożonarodzeniowe wzory. Fotoetiuda H. Oborskiej swoją „Gosudarstwiennuju Dumę” żadnego demokraty — oto mentalność „starszego” brata! A Kuczma pozazdrościł Putinowi: „Tak z takim parlamentem można robić interesy!”. I to mówi człowiek, który deklaruje europejski wybór?! W noworocznym powitaniu Kuczma obiecał, że będzie dla nas surowy, żebyśmy, nie daj Boże, nie zrujnowali tego, co oni z Medwedczukiem i Janukowyczem zbudowali. Cóż, jeśli dożyjemy — zobaczymy! Trzymaj się, Ukraino! Ponieważ Rosja też o nas nie zapomni, jeszcze odczujemy, do jakich spraw zdolna jest „Gosudarstwiennaja Duma”, napakowana służbami specjalnymi, komunistami i Żyrynowskimi… Swoją drogą, w noc sylwestrową na wszystkich ukraińskich kanałach telewizyjnych, poza pierwszym Narodowym, leciały rosyjskie „ogonioki” i mieliśmy okazję widzieć Wolfowicza, który w kostiumie Szatana (który leżał na nim tak, jakby się w nim urodził), razem z zespołem „Otpetyje moszenniki” odegrał rolę samego siebie. Dość o smutnym. Choć nie u nas, ale w nowym roku jest znaczące radosne wydarzenie! To zwycięstwo nowego pokolenia sił demokratycznych Gruzji! Zwycięstwo godności, konsolidacji, sprawiedliwości, odwagi! Przykład dla nas wszystkich, jak działać zgodnie, wytrwale, odważnie — zdobywając zwycięstwo. Wiwat, Gruzjo! Osobista radość — też była… Po raz pierwszy po mojej rodzinnej ziemi stąpały nóżki mojej maleńkiej wnuczki Olesi. Nauczyła się chodzić, a nawet podtupywać do mojej i jej ulubionej melodii „Czerwona kalina”, gdzie są genialne słowa: „Jedna miłość na całe życie, jeden żal do zapomnienia, i Ukraina — bo innej nie mamy!”. Gdyby w roku wyborów wszyscy Ukraińcy... Oksana Biłozir: „Szczęście — to jedność” str. 3 Wieś na naszej Ukrainie...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Refleksje wieloletniej działaczki Proświty

2003 rok pozostanie w mojej pamięci jako ostatni rok epoki absurdu. Ostatni dlatego, że absurd dotarł do krańcowej granicy, a poza tą granicą zaczyna się coś zasadniczo innego. Czy będzie to lepsze, czy gorsze, zależy nie w ostatniej kolejności także od nas wszystkich. A teraz przypomnijmy sobie najbardziej absurdalne wydarzenia minionego roku. Reforma konstytucyjna – absurd nr 1. L. Kuczma z W. Medwedczukiem i W. Janukowyczem wiedzą, że żaden z nich jako kandydat na prezydenta nie jest do przyjęcia (jedni wyszli z więzienia, inni czekają tam na swoją kolej), więc przez cały rok dopuszczają się bezeceństw wobec Konstytucji, myśląc, że wszystkich przechytrzą, ograją i owiną wokół palca, a nie dopuszczą do władzy ulubieńca narodu Wiktora Andrijowycza Juszczenki. Najpierw L. Kuczma urządza absurd z tak zwaną „ogólnonarodową” dyskusją nad reformą konstytucyjną, potem absurd z wycofaniem już „omówionego” projektu ustawy. Następnie pojawia się projekt ustawy Medwedczuk–Symonenko i przebiegłego pochlebcy S. Hawrysza. Dalej – początek haniebnych antyludowych wniosków kieszonkowego Trybunału Konstytucyjnego oraz konfrontacja w Radzie Najwyższej między opozycją a tak zwaną „większością”. Mimo dramatyzmu sytuacji ubawiłam się kolejnym absurdem – jednością „pyszałkowatych i pękatych” (jak nazywał ich P. Symonenko) z „awangardą proletariatu”, kierowaną przez tego samego Symonenkę. Jedni i drudzy zjednoczyli się w jednym porywie, by odebrać swojemu narodowi prawo do wyborów, prawo do głosu. Absurd trwa dalej: przez radio i telewizję odczytuje się protesty ze „zbiorowości pracowniczych”, które napływają na adres prezydenta: pracownicy protestują przeciwko temu, że opozycja stoi murem właśnie za ich najważniejszym prawem – prawem głosu, prawem wyboru. A to, jak się okazuje, przeszkadza pracownikom w pracy. W tym roku mieliśmy jeszcze JPE i Tuzlę. Choć konflikt o Tuzlę, wywołując falę patriotycznych uczuć wśród Ukraińców, zakończył się dość nieoczekiwanie: umową o wspólnym wykorzystaniu s. 4–5 Niebodarny uzdrowiciel s. 6 Prawda i porządek Wszechświata s. 7 Szkoła Jewhena Biłousowa s. 8 Tarasowa Cerkiew s. 9 Pisarka Nina Matwijenko s. 11 Święto od Ruslany s. 15

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

KUCZMA — PRZYSZŁY PREZYDENT?

BEZPOŚREDNIA WYPOWIEDŹ EDUKACJA ŻYWIOŁ Rysunek W. Wozniuka OCZEKIWANE z RANKINGI Bohdan HDAL wybierał go Wiec, musiał trzykrotnie opierać się i odmawiać proponowanego mu stanowiska. Lecz w końcu siłą wyprowadzano go na plac i ogłaszano swoim Atamanem. Oczywiście, dzisiaj wszystko może być inaczej i nikt nie będzie zmuszał Leonida Kuczmy. Lecz nie jest wykluczone, że w całej Ukrainie zostaną stworzone grupy inicjatywne, które zwrócą się do Leonida Kuczmy z prośbą o wysunięcie swojej kandydatury w wyborach w 2004 roku. A on powie: „Naród prosi, wtedy nie mam prawa odmówić”! Po wniosku Sądu Konstytucyjnego Ukrainy pojawia się wiele pytań. Na przykład w komentarzu kierownika programów naukowych Instytutu Otwartej Polityki Maksyma Strichy istnieje takie pytanie: na jakich podstawach Kuczma, którego pierwsza kadencja rozpoczęła się w 1999 roku, rządził państwem w latach 1994—1999, a zwłaszcza po 1996 roku, kiedy weszła w życie obecna Konstytucja Ukrainy. Jeśli trzymać się logiki decyzji Sądu Konstytucyjnego, przez cały ten czas Kuczma faktycznie był uzurpatorem władzy państwowej. A zatem, według słów Strichy, Prokurator Generalny Ukrainy ma wszelkie podstawy, by wszcząć przeciwko niemu sprawę karną za nielegalne przejęcie władzy. Przed odejściem od spraw państwowych i świętowaniem Nowego Roku, prezydent Leonid Kuczma otrzymał od Sądu Konstytucyjnego Ukrainy prezent, który zapewne poprawił mu nastrój, ale też nie zdziwił. Chodzi o ogłoszenie z ust sędziego-sprawozdawcy Wasyla Nimczenki wniosku Sądu Konstytucyjnego o tym, że Leonid Kuczma, zgodnie z Konstytucją Ukrainy, sprawował urząd Prezydenta przez jedną kadencję i ma pełne prawo kandydować po raz drugi (faktycznie trzeci). Zgodnie z werdyktem Sądu Konstytucyjnego, Leonid Kuczma zaczął zajmować najwyższe stanowisko państwowe od 1999 roku, wtedy, kiedy wybory prezydenckie odbywały się według obowiązującej Konstytucji Ukrainy z 1996 roku. Motywacja jest taka: w 1994 roku urzędujący Prezydent po raz pierwszy wybierany był na stanowisko prezydenckie według Radzieckiej Konstytucji z 1978 roku. Niezależnie od tego, jakie ograniczenia w niej istniały, po przyjęciu Konstytucji z 1996 roku Leonid Danyłowycz, według słów sędziów, po prostu „pełnił funkcje Prezydenta zgodnie z uprawnieniami określonymi w Konstytucji”, ale te funkcje nie były zaliczane jako oddzielna kadencja Prezydentury, bo od momentu wejścia w życie nowej Konstytucji do kolejnych wyborów 5 lat nie minęło. Dla powagi decyzji potwierdzono ją wnioskami 4 uczelni prawniczych: wydziału prawa Uniwersytetu Kijowskiego im. T. Szewczenki, Narodowej Akademii Prawniczej im. Jarosława Mądrego, Odeskiej Narodowej Akademii Prawniczej oraz Instytutu Państwa i Prawa im. Koreckiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Ta decyzja nie zdziwiła opinii publicznej, bo byłoby dziwne, gdyby praktycznie „kieszonkowy” Sąd Konstytucyjny wydał werdykt sprzeczny ze stanowiskiem Głowy państwa. Dlatego, mimo że Leonid Danyłowycz kilkakrotnie twierdził, że nie będzie kandydował na stanowisko Prezydenta w przyszłych wyborach, wciąż pojawiają się pewne wątpliwości co do tych zapewnień. Bo powtarza się już znana historia, podobna do dawnej tradycji kozackiej, kiedy na Siczy ataman koszowy, jak Szanowny Wasylu Hryhorowyczu! Czy pamięta Pan, kilka lat temu odbyliśmy z Panem przyjemną rozmowę. Był Pan obecny na zebraniu pisarzy i uznał za stosowne podejść do mnie i podziękować za syna, z którym przyszło Panu pracować w jednej instytucji (wtedy nie był Pan jeszcze ministrem edukacji). Pana zachwyt dotyczył zdobytej przez syna wiedzy, wychowania, uczciwości. Nie ukrywam, miło mi było słyszeć od Pana, osoby w tamtym czasie zupełnie mi nieznanej, taką pochwałę. A oto Panu za edukację dzisiejszej młodzieży szkolnej, niestety, podziękować nie mogę. I oto dlaczego. Ostatnio zdarzyło mi się spotkać z uczniem jednej ze szkół średnich obwodu zaporoskiego. Zobaczywszy moją bibliotekę, chłopak zainteresował się treścią poszczególnych wydań, biograficznymi informacjami o nieznanych mu autorach. Lecz oto wzrok jego zatrzymał się na czasopiśmie „Witchyzna” (Ojczyzna). Uczeń, który ukończył 9 klas szkoły średniej, zapytał nagle, co oznacza słowo „Witchyzna”, jak je rozumieć. Byłem zdziwiony. — Rodzice twoi, o ile wiem, to Ukraińcy, zatem i ty jesteś Ukraińcem. — Tak. — A szkoła, w której się uczyłeś, jest rosyjska? — Rosyjska. Trzęsienie ziemi w Iranie, niszcząc miasta i zabierając wiele istnień ludzkich, stało się pewnym otrzeźwieniem dla świętującego i przedświątecznego świata. Ukraina ze swojej strony wysłała swoją misję humanitarną i kontynuuje zbieranie pomocy humanitarnej dla poszkodowanych Irańczyków. Jak poinformował główny specjalista wydziału ochrony zdrowia zarządu medycznego Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ołeksij BASZUK, zgodnie z postanowieniem Gabinetu Ministrów nr 2044 „O udzieleniu pomocy Islamskiej Republice Iranu”, przygotowano oddział w liczebności 100 osób (oraz 2 jednostki sprzętu), który już 27 grudnia 2003 roku był gotowy do wykonania misji humanitarnej. Pierwsza grupa ratowników (20 osób) wyleciała tego samego 27 grudnia, a następnego dnia samolotem Ił-76 dostarczono do Iranu nasz mobilny szpital — 60 medyków i 20 osób personelu obsługującego. Oprócz tego misja dostarczyła pomoc humanitarną, zebraną przez służby państwowe i organizacje społeczne (w pierwszej kolejności od Ministerstwa Obrony i Czerwonego Krzyża).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

ABY WY TAK ŻYLI! Prezydentowi Ukrainy L. Kuczmie, Przewodniczącemu Rady Najwyższej Ukrainy W. Łytwynowi, Premierowi Ukrainy W. Janukowyczowi

Podczas waszego sprawowania władzy Ukraina znalazła się w głębokim kryzysie politycznym i gospodarczym. W Ukrainie panuje niezwykle niska płaca, nędzna emerytura i bardzo niski poziom życia w porównaniu nie tylko z krajami rozwiniętymi, ale także z krajami, które były republikami dawnego ZSRR. Ludność Ukrainy zmniejszyła się o 4 mln osób. Mimo to nasze państwo znajduje się w czołówce najbardziej skorumpowanych państw świata. Podnieśliście ceny chleba o 50 %, mąka podrożała 2,5 raza, kasze podrożały o 40—80 %, makaron o 60—80 %, cukier o 40 %, wzrosły ceny usług komunalnych, leków i innych towarów powszechnego użytku. Pod pretekstem wprowadzenia tzw. celowej pomocy pieniężnej chcecie zabrać emerytom ostatnie – ulgę na bezpłatne przejazdy w transporcie. Nie realizujecie art. 46 Konstytucji Ukrainy dotyczącego wysokości emerytury na poziomie minimum egzystencji. To wszystko jest wynikiem waszej, panowie-towarzysze, działalności. Myślicie tylko o sobie i o swoim oligarchiczno-przestępczym otoczeniu. Wszystkim pracującym zmniejszacie minimalne wynagrodzenie z 237 do 205 hrywien, a wysokim urzędnikom podwyższacie i tak niezasłużenie wysokie pensje w 3—4 razy. To jest supercynizm, któremu chyba nie ma analogii na świecie. Obiecywaliście znacznie podnieść od 1 stycznia 2004 roku nędzne emerytury. Media nawet podawały wzór do obliczania emerytur według nowej ustawy, na podstawie wynagrodzenia i stażu pracy. Za podstawę obliczeń przyjmowano średnie wynagrodzenie w gospodarce Ukrainy w 2002 roku, czyli 376,38 hrywien. Teraz przestraszyliście się, że emeryci będą otrzymywać „duże” emerytury, i wycofaliście się, a jako podstawę obliczeń wydaliście polecenie przyjmowania już 306,48 hrywien, czyli prawie o 20 % mniej. Wasi trubadurzy z Gabinetu Ministrów, Ministerstwa Zabezpieczenia Społecznego i związków zawodowych Ukrainy już mówią, że emerytura zostanie zauważalnie podniesiona tylko dla 15—20 % emerytów, a wszystkim pozostałym emerytom – o 4 % (4—6 hrywien)?! Znowu cynicznie oszukaliście ludzi. Na ustawę o emeryturach za działalność naukową i naukowo-techniczną prezydent nałożył weto. Nic dodać, nic ująć – „prawdziwa troska” prezydenta o naukę i kadry naukowe. Możemy wam dać tylko jedną radę – odejdźcie na emeryturę, i im szybciej, tym lepiej! Miejcie sumienie, nie znęcajcie się nad ludźmi, nie czekajcie na wariant gruziński czy rumuński. A na koniec życzymy wam, abyście wy, wasi krewni i bliscy żyli z wynagrodzenia 205 hrywien, a przechodząc na emeryturę, otrzymywali 150 hrywien!!! Emeryci: P. Bezpałko, O. Warczenko, A. Krasnoszlyk, W. Bezpałko, J. Czornobrow, B. Kostiuk, O. Suchowij, A. Myroniuk, W. Krasnoszlyk, N. Warczenko, W. Hrebennikow, P. Pyłypczenko, N. Kuprijan, S. Małachowska, J. Isniuk, W. Kahalnyj, L. Berezańska, M. Bracławski, E. Łytwynczuk, T. Ilczenko, L. Biezrukowa, O. Paramonowa, W. Nikołajenko 22 grudnia 2003 roku, Kijów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

LIST OTWARTY DO MINISTRA OŚWIATY I NAUKI KREMINIA W. H.

— I co, nigdy nie słyszałeś w tej szkole słowa „Ojczyzna”? Wzrusza ramionami. — Niech i tak będzie, szkoła w waszej wsi jest rosyjska. Ale przecież języka ukraińskiego, literatury uczyli w niej? — A nie. Uczyliśmy się w języku rosyjskim, z obcych uczyliśmy się angielskiego — to wszystko. — Może nie chciałeś się uczyć i byłeś zwolniony? — A nie, nikt się nie uczył. Nie chciało się wierzyć, było pragnienie, by się do kogoś dodzwonić, dopytać: jak to, dlaczego? Przecież rejon kujbyszewski w obwodzie zaporoskim od wieków jest ukraiński, jeszcze w XVIII w. pierwszymi osadnikami byli tam chłopi z Połtawszczyzny, osada Kamysz-Zoria, gdzie uczył się chłopak, również zamieszkana jest przez Ukraińców. Dlaczego więc szkoła jest rosyjska, co więcej, w tej rosyjskiej szkole zignorowano, nie wykłada się języka państwowego — ukraińskiego? Może chłopak kłamie? Ależ fakt, jak mówią Rosjanie, „jest na twarzy”: uczeń ukończył 9 klas i nie wie, co oznacza słowo „Ojczyzna”! I to w naszych czasach, kiedy to słowo i to pojęcie w latach niepodległości są na ustach wszystkich. Ja może i nie uwierzyłbym, że takie coś jest możliwe, gdybym sam nie musiał zetknąć się z zamachem na prawo narodu ukraińskiego do nauczania dzieci w języku ojczystym i to nie gdzieś tam, a we własnym państwie. Jeszcze u zarania niepodległości zadzwonili do mnie nauczyciele z jednego z rejonów tego samego obwodu zaporoskiego: skandal, w czterech wsiach z ludnością ukraińską chcą otworzyć rosyjskie szkoły! Musiałem pojechać na miejsce wydarzeń, stanąć do walki z miejscowymi władzami i jednak przekonać je z pomocą wieśniaków: ukraińskie dzieci muszą uczyć się w ojczystej szkole. Czy nie wydaje się Panu, szanowny Panie Ministrze Oświaty i Nauki, że przez lata niepodległości atak na prawo narodu ukraińskiego do nauczania swoich dzieci w języku ojczystym jest bezwstydnie otwarty, jeszcze bardziej odczuwalnie wrogi niż za czasów Susłowa z ich hasłem — „jednolity naród radziecki”. Rosyjski wielkomocarstwowy szowinizm triumfuje, korzystając z pobłażania i bezkarności ze strony państwa. Znamy Pana jako człowieka świadomego swojego obowiązku i powołania. Proszę wniknąć w ten rozгул bezprawia, wyjaśnić, co naprawdę dzieje się w systemie oświaty, w szczególności w obwodach oddalonych od centrum nie tylko terytorialnie, ale i ideologicznie.Dmytro MISZCZENKO, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

ROSJANIE FAWORYZUJĄ JUSZCZENKĘ

Według doniesień UNIAN rosyjscy analitycy polityczni uznają za najbardziej prawdopodobnych kandydatów na prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenkę i Wiktora Janukowycza. Taki jest wniosek z badania „Stosunki ukraińsko-rosyjskie po wyborach prezydenckich na Ukrainie 2004 roku”, przeprowadzonego przez Agencję Modelowania Sytuacji. Rosjanie nadal postrzegają W. Juszczenkę jako nacjonalistę, a W. Janukowycza uważają za głównego następcę obecnego prezydenta Leonida Kuczmy. Jak powiedział dyrektor agencji i kierownik projektu Oleksij Holobuckyj, uważają oni, że mimo nacjonalistycznych nastrojów W. Juszczenko jest dalekim od najgorszego wariantu dla stosunków rosyjsko-ukraińskich. Janukowycz z kolei, w razie objęcia urzędu prezydenta, znacznie twardziej będzie bronił interesów tych struktur, które go obecnie popierają. Inni kandydaci, zdaniem Holobuckiego, nie są przez stronę rosyjską poważnie rozpatrywani, podobnie jak nie jest rozpatrywany Kuczma, ponieważ dla współczesnych rosyjskich polityków obecny prezydent Ukrainy to „człowiek epoki Jelcyna. Jest on dla nich ciężarem”. „Wszystkie ukraińsko-rosyjskie porozumienia polityczne i gospodarcze dotychczas były porozumieniami Borysa Jelcyna i L. Kuczmy. Władimir Putin chce mieć nowego partnera bez bagażu starych porozumień” — powiedział O. Holobuckyj. Zdaniem ekspertów w każdej sytuacji prowadzenie negocjacji z Rosją stanie się znacznie trudniejsze, szczególnie po wyborach prezydenckich w Rosji, a Ukraina na pewno utraci pewną część, jeśli nie niepodległości politycznej, to gospodarczej, wobec Rosji. Dlatego najważniejszym zadaniem „trzeciego prezydenta” będzie zminimalizowanie tych strat i zabezpieczenie Ukrainy na kolejne 10–15 lat przed nadmiernie agresywną polityką Rosji”. z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

POMOC DLA IRANU

Kierownik służby prasowej Towarzystwa Czerwonego Krzyża Ołeksandr ZAHORANYCZNYJ opowiedział o działaniach Czerwonego Krzyża w tej sytuacji: — Nie pozostawić sam na sam z nieszczęściem poszkodowanych przez żywioł — w tym upatruje swoje humanitarne powołanie Towarzystwo Czerwonego Krzyża Ukrainy, organizując pomoc dla ofiar trzęsienia ziemi w Iranie. Zgodnie z decyzją biura prezydium towarzystwa krajowego, pierwszy ładunek humanitarny z namiotami, kocami i medykamentami został dostarczony przez przedstawiciela ukraińskiego Czerwonego Krzyża do irańskiej prowincji Kerman 28 grudnia. 30 grudnia 2003 roku wysłano drugi ładunek. Pod flagą Czerwonego Krzyża pracuje w Iranie personel mobilnego szpitala Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, wyposażonego przy naszym wsparciu. Tymczasem skala tragedii i jej przerażające skutki będą wymagały znacznego dalszego wsparcia dla ofiar żywiołu, aby złagodzić ich cierpienia. W związku z tym komitet krajowy towarzystwa ogłosił i prowadzi ogólnoukraińską zbiórkę datków, zwracając się z apelem o wsparcie dla ofiar trzęsienia ziemi w Iranie do rodaków, kolektywów, przedsiębiorstw, instytucji, placówek oświatowych, banków komercyjnych, organizacji społecznych, fundacji charytatywnych oraz wyznań religijnych. Za otrzymane środki charytatywne zostaną zakupione i niezwłocznie wysłane zestawy medyczne, filtry do oczyszczania wody, autonomiczne generatory prądu, materiały opatrunkowe, medykamenty, koce, namioty, pościel oraz środki czystości. Zatroszczmy się wspólnie o ludzi, których w przededniu Nowego Roku dotknęło nieszczęście, zlitujmy się nad okaleczonymi dziećmi, które stały się inwalidami i sierotami. Rachunek rozliczeniowy Towarzystwa Czerwonego Krzyża Ukrainy: nr 26004000144801 w akcyjnym banku komercyjnym „Kijów” w Kijowie, MFO 322498, kod 00016797. Przygotował Ołeksandr SOŁONEC

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

powiedziała, choć wzięła na siebie ogromny obszar pracy, za który w parlamencie praktycznie nikt poważnie się nie zabierał. Zajmuję się emigracją zarobkową, która znajduje się poza granicami Ukrainy, wypracowuję ochronę prawną, związkową i socjalną dla rodaków, którzy z powodów ekonomicznych mieszkają dziś poza granicami Ukrainy, a także zajmuję się wsparciem i ochroną ich rodzin. Rozwiązuję kłębek wszystkich tych problemów, kładąc podwaliny pod perspektywę mojego rozwoju zawodowego jako parlamentarzystki. Świadomie wybrałam to, na czym dobrze się znam i co będę w stanie jakościowo wykonać, czyli powiem swoje słowo — i jestem tego pewna. Moim celem jest: Oksana Biłozir — artystka ludowa — musi być równa Oksanie Biłozir — deputowanej ludowej. — Ale ludzie kochają Panią i pamiętają przede wszystkim jako piosenkarkę. Co obecnie Oksana Biłozir robi jako piosenkarka? — Moja działalność koncertowa to teraz, można powiedzieć, druga strona pracy politycznej. Dziś polityczne gadanie absolutnie nie robi wrażenia na naszych ludziach — na wiece przyjeżdżają deputowani ludowi, przedstawiciele grup politycznych, partii, wszyscy oni zwracają się do narodu w obronie jego praw, wzywają do wspierania państwa Ukraina. Niewielu różni się hasłami politycznymi, no, tam prawica od lewicy — jeszcze ujdzie… Ale w płaszczyźnie kulturalno-artystycznej ludzi nie oszukasz. Te wartości, te akcenty, które są istotą mojej pracy artystycznej, są ściśle powiązane z moim politycznym „Ja”. W piosenkach jestem szczera wobec siebie, są one ogniwem oddziaływania polityki i środowiska kulturalno-artystycznego, i w ostatecznym rozrachunku wpływają na społeczeństwo. — Osobiście bardzo podobają mi się Pani piosenki o charakterze duchowym. Czy nie ma w planach nagrania płyty kompaktowej właśnie z takimi utworami? — Są. Żyję tym. Mówię: Panie, wybacz mi, że nie zdołałam zrobić tego w bieżącym roku, daj mi możliwość, daj siły, abym stworzyła to w roku następnym. Co to ma być? Właściwie — kolędy i szczedriwki. Ponieważ pieśni bożonarodzeniowe są o narodzinach dziecka, o tym, co najcenniejsze na świecie. A w rodzinach często dziecka prawie się nie zauważa, nie docenia, ono rośnie, chodzi do szkoły… jakby przy okazji. Często brakuje nam wolnej chwili, by przytulić swoje dziecko i powiedzieć: „Panie, dziękuję Ci za to, że mam cud”. Właśnie w kolędach i szczedriwkach zawarty jest sens naszego bytu: macierzyństwa, dzieciństwa, przyszłości, zawarta jest wspólnota interesów. Właśnie na Boże Narodzenie siadamy razem — tak różni: pod względem wyznania, preferencji politycznych, w ogóle ludzie niewierzący. Ale z modlitwą siadamy do tradycyjnego Bożego stołu, jemy tradycyjne poświęcone potrawy i śpiewamy te pieśni. Wierzymy czy nie wierzymy, ale tak robi cała Ukraina — na Boże Narodzenie śpiewamy o tym samym. Czy może być większe szczęście, czy może być większa jedność? I jesteśmy z tego szczęśliwi. Wołodymyr KOSKIN W parlamencie i na scenie. Fotografie ze strony O. Biłozir

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

OKSANA BIŁOZIR: „WSZYSTKO, CO SIĘ Z NAMI DZIEJE, JEST NASZĄ INICJATYWĄ WOBEC BOGA”

— Oksano, na jakich filarach opiera się Twoje życie? — Chcecie spojrzeć na filozoficzny przekrój mojego życia? Niestety, żyjemy w takim społeczeństwie, że nie każdy zastanawia się nad tym, kim jest, po co przyszedł na tę ziemię, jak wypełnił swoją misję. Dla mnie niezwykle ważne jest, by nie zdradzać priorytetów, które w istocie stanowią moje jestestwo, które, na szczęście, nie tylko świadomie, ale i na poziomie podświadomości kontroluje mnie przy podejmowaniu tych czy innych decyzji. To znaczy, że wewnętrznie stale słyszę pytania-wskazówki: jakiego jestem rodu i plemienia, dlaczego, powiedzmy, stan mojego państwa, mojej kultury narodowej jest właśnie taki, co mogę zrobić, aby naprawić sytuację?.. Główny zaś cel, który zrósł się z moim credo, polega na tym, by czynić bliźnich szczęśliwymi. Jasna sprawa, że do priorytetów należy rodzina, ponieważ jest ona pierwotna. Klimat rodziny przenosimy również do społeczeństwa i w tym klimacie, ogólnie rzecz biorąc, społeczeństwo żyje. Nie na darmo Arystoteles powiedział kiedyś, że rodzina to cegiełka państwa. I jeśli dzisiaj przyjrzymy się konkretnej rodzinie i przeanalizujemy dane socjologiczne (a odzwierciedlają one przerażający stan rzeczy), to zobaczymy: rodzina się niszczy, niszczą się więzi międzypokoleniowe. Bardzo mnie to boli, a moje jestestwo woła i pyta: czy w pełni wykorzystałam te możliwości, które dało mi życie. Tym bardziej, że faktycznie jestem jednym z przykładów. Tak, komuś podobają się moje osiągnięcia, moja praca, komuś nie, ale to, jakby nie patrzeć, pozytywny przykład, według którego można weryfikować swoje życie. To znaczy, moja osobowość, moje życie, moja praca, mój przykład dają ludziom możliwość uświadomienia sobie swojego „Ja”. Obecnie żyjemy na takim etapie, kiedy już i społeczeństwo w całości dochodzi do uświadomienia sobie tego, kim jesteśmy, jaka jest nasza perspektywa i czy mamy prawo odebrać tę perspektywę naszym dzieciom. Postawę obywatelską powinno deklarować niezależne państwo. Spójrzmy więc na Ukrainę w kontekście państw światowych: czy jesteśmy dzisiaj tym państwem, które stało się równoprawnym podmiotem światowej cywilizacji, stosunków międzynarodowych? Nie. Nasze problemy biorą się stąd, że nie mamy dzisiaj państwa narodowego. Na to również są subiektywne przyczyny, ponieważ był okres, kiedy nasza elita, która z elity humanistycznej nagle stała się polityczną, przestraszyła się przejęcia władzy — miała możliwości, w pewnym odcinku czasu mogła to zrobić, ale!.. Ta elita została uformowana w czasach radzieckich, nad nią na poziomie podświadomości ciążyła subordynacja. Oprócz tego, ukraiński Nasza gościni, Ludowa artystka Ukrainy Oksana Biłozir — deputowana ludowa Rady Najwyższej ostatniej kadencji (frakcja „Nasza Ukraina”). humanizm mamy zakodowany genetycznie. Wiecie, na czym on polega? „Czy mam prawo to zrobić?” Nie powinniśmy byli w tamtej chwili się wahać. Lider humanistyczny powinien był zdecydowanie wydać sobie wewnętrzny rozkaz: „Przejmuję władzę”. A dalej: „Dowiem się, jak i co robić, nauczę się. Jeśli nie będę w stanie się nauczyć (wszystkiego wiedzieć nie sposób), wezmę kogoś takiego ze swoich szeregów, kto zna się na tym lepiej ode mnie, i razem to zrobimy”. — W piosenkarce Oksanie Biłozir obecnie wyraźnie przeważa polityk… — Wiecie, jestem kobietą. Obecnie jest to bardzo aktualne: miejsce kobiety i miejsce mężczyzny. Widzimy, że przez wszystkie te lata Ukraina kierowana jest tylko męską polityką. Polityka kobieca jest absolutnie inna. Jeśli rozgraniczyć i przyjrzeć się, to różnica jest uwarunkowana psychologią. Kobieta przychodzi na ziemię, aby dawać: urodzić dziecko, wychować i zachować rodzinę; kobieta oddaje swoją pracę dla dobra i zdrowia bliźnich. Po co przyszedł mężczyzna? Po to, by brać od życia: zdobyć żonę, która mogłaby zorganizować mu zaplecze; zdobyć pieniądze, władzę. To znaczy, że jest wojownikiem. W języku rosyjskim jest takie precyzyjne słowo: „dobytczik”. W języku ukraińskim nie ma tak ostrej definicji — zadziałał ukraiński humanizm. Takiego słowa nie wymyślono, ponieważ Ukraina zawsze była państwem matriarchalnym. Tak więc, kobieta przyszła na ten świat, aby dawać, oczywiście, ma zupełnie inną psychologię. Mężczyzna-polityk w pierwszej kolejności widzi swoich konkurentów i stosuje walkę. Zwycięstwo nad konkurentami jest realizacją jego celu. Dla kobiety ważny jest zupełnie inny rezultat: dobry mikroklimat, zdrowe, najedzone, czyste dzieci i zadbany mąż — i to wszystko przenosi się do polityki. Dla kobiety ważna nie jest liczba pokonanych konkurentów, a jakość bieżącej pracy; podniesienie dobrobytu społeczeństwa jest celem końcowym. I dlatego chcę podkreślić: wiele problemów na Ukrainie nie jest rozwiązanych dlatego, że my, kobiety, nie do końca wywiązujemy się z tworzenia swojego państwa. Z jakiegoś powodu zamykamy się tylko w rodzinie. Nawet kiedy rodzina żyje poniżej granicy ubóstwa, kobieta i tak dorabia w trzech pracach, wyciska z siebie maksymalnie wszystkie siły, a nie kieruje swojego potencjału na to, by wyjść poza ramy rodziny, podnieść swój głos przeciwko niesprawiedliwości: zacząć zaprowadzać porządek w społeczeństwie. — Jesteś kobietą, która śpiewa, jesteś kobietą-politykiem, jesteś profesorem: wykładasz i kierujesz katedrą na Narodowym Uniwersytecie Kultury i Sztuki. A gdzie czas na rodzinę i miłość? — To wszystko jest jedno i to samo. Nie potrafię rozgraniczyć swojego miejsca pracy, domu, hobby, miejsc, gdzie kontaktuję się z przyjaciółmi — to wszystko jeden strumień mojej życiowej energii! I ten strumień życiowej energii mieści wszystko, co kocham. To znaczy, wszystko to jest jednym zjawiskiem — moim każdychwilowym życiem, w którym kluczowe miejsce zajmuje rodzina. Stworzony w niej mikroklimat służy temu, bym mogła więcej energii skierować na to, co kocham — na moją pracę, przyjaciół, hobby, na wszystko to, od czego zależy moja rodzina. — Kogo widzi Pani w fotelu prezydenta? — To niewdzięczna sprawa: mówić dzisiaj, kto zostanie następnym prezydentem. Łatwiej mi powiedzieć, jakiego prezydenta potrzebuje Ukraina. Pracuję w frakcji parlamentarnej „Nasza Ukraina” i dlatego poszłam pracować w tę siłę polityczną, że ona wyraźnie uświadamia sobie stan rzeczy. Choć było wiele zarzutów: „Po co ci to? Masz najwyższe tytuły, masz dobry pozytywny wizerunek, szanują cię słuchacze, jesteś samowystarczalna…” Rzeczywiście, praca parlamentarna zabiera wiele sił i czasu, to kolosalna odpowiedzialność. Ale wybrałam siłę polityczną właśnie Wiktora Juszczenki, dlatego że on jest humanistą. Trzecie tysiąclecie uważa się za epokę humanizmu. Proszę spojrzeć, jak dzisiaj formują się państwa. Jeśli wcześniej były zurbanizowane społeczeństwa-konglomeraty, kraje-imperia, to dzisiaj widzimy: Niemcy — to Niemcy, mają państwo narodowe, Francja — to państwo narodowe itd. Czyli narody bronią swoich interesów narodowych. Dzisiaj jest epoka humanizmu, gdzie każda narodowość, której Pan Bóg dał możliwość rozwijać się na naszej Ziemi, chce się unifikować i mówi: „Ja — to nie wszyscy, a Ja — to Ja”. W epoce humanizmu właśnie taki człowiek powinien i na Ukrainie uformować się i zostać liderem, żebyśmy zharmonizowali się z tą światową tendencją. Słyszymy: demokracja. Czym jest demokracja? To wtedy, gdy w centrum wszystkiego jest człowiek. Główną rzeczą jest ochrona jego praw, interesów każdego z osobna. Czy działa u nas taka formuła? Nie. Znaczy to, że musimy doprowadzić do władzy humanistę, który by to rozumiał: człowiek — w centrum świata, w centrum Ukrainy, zwykły człowiek. W pierwszej kolejności trzeba zapewnić prawa człowieka, a potem powiedzieć: a oto i twoje obowiązki. Trzeba chronić humanizm, gromadzić, bronić, wzbogacać, żeby dumnie wymawiać: jestem Ukraińcem, moje państwo — to Ukraina. — W jaki sposób Pani to wciela w życie w parlamencie? — Jestem deputowaną ludową faktycznie półtora roku i swoje słowo jeszcze pełnym głosem nie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ze wsią w ubiegłym stuleciu, z żadnymi najtragiczniejszymi ruinami nie porównasz. Wieś jako wspólnota utraciła swój ład. Pod względem poziomu cywilizacji wsi, podobnej do ukraińskiej, rolnika, podobnego do ukraińskiego, w krajach Europy nie spotkasz. Niszczenie ukraińskiej wsi trwa. Nie przychodzi tam dobrobyt, nowoczesny serwis, nowoczesne warunki pracy. Ograbiona, obdarta, ciemna, stoi na poboczu rozwoju, poboczu społeczeństwa. Zdjęcie W. Orłowa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

ZARASTA MOJA BRUZDA…

PREMIERA RUBRYKI: WIEŚ NA NASZEJ UKRAINIE Między Bachmaczem a Pryłukami kursuje szynobus. Często zdarzało mi się nim jeździć. Wysiadałem na „720. kilometrze”. Stąd mam do przejścia jakieś sześć kilometrów. Przez wieś, potem — lasem, a dalej — polem, które przychyliło się do doliny. Tym razem zeskoczyłem ze stopnia wagonu, rozejrzałem się — sam. Przeszedłem przez tory — nie, nie sam. Na pniu siedział mężczyzna, zdejmował buty. — Dzień dobry. O, dobrze — razem będzie raźniej iść — mówię, zbliżając się do podróżnego. Spojrzał na mnie obojętnie, coś mruknął. Potem wyciągnął z koszyka bukiet tulipanów, a tam włożył buty. Wstał i boso ruszył. — Po co pan to robi? Ziemia jest zimna. — Rodzima ziemia nie bywa zimna — odparł i pomaszerował w stronę ścieżki. Szedłem za mężczyzną-filozofem, jak w myślach go nazwałem. W prawej ręce trzymał koszyk. Lewa wyciągnęła się do przodu. W niej — bukiet tulipanów; kwiaty — szklarniowe, a cienkie łodygi nie utrzymywały ciężkich główek. Pochyliły się na rękę, jakby ją obejmując. Idąc za mężczyzną, rozumiałem, że swoją obecnością naruszam jego uroczystą tajemnicę. Ale i odstępować nie chciałem. Tak zaintrygował mnie ten mężczyzna-dziwak. Ścieżka rozwidliła się. Szersza poprowadziła w lewo w górę, gdzie za sadami widać było wieś. Zawsze chodziłem właśnie nią. Węższa szła dołem za sadami, ogrodami. Nie będę przecież mówił do pleców. I szliśmy w milczeniu. Sady się skończyły. Za drogą zaczynał się las. Zielone skraje lasu nienaturalnie zamigotały błękitem. Podeszliśmy bliżej, a to — cmentarz. Ogromne dębowe krzyże, pomalowane na niebieski kolor, świadczyły, że cmentarz jest stary. Widać, niebieska barwa kryła w sobie jakiś miejscowy zwyczaj. I nikt nie odważał się go naruszyć. Mogiła świeża, a krzyż niebieski. Prawda, z boku tuliło się kilka pochówków, obramowanych współczesnymi metalowymi ogrodzeniami i tanimi pomnikami. Przy jednym z takich krzyży podróżny stanął. Z koszyka wyjął celofanowy woreczek, rozłożył na ziemi i uklęknął. Położył na mogile pochylone główki tulipanów, kilka cukierków, ciastek i znieruchomiał. Cicho się wycofałem. Musiałem wyjść na swoją drogę. I poszedłem. Ile przeszedłem, nie wiem. Lecz obraz nieznajomego nie opuszczał mnie. I zawróciłem. Zastałem go w tej samej nieruchomej pozie. Nie dał po sobie poznać, że usłyszał moje kroki. Na krzyż usiadła sikorka, zaćwierkała. Zobaczyła pożywienie i czekała, aż ludzie się rozejdą. Wreszcie mężczyzna poruszył się, wzuł buty i, jakby zwracając się do mnie, albo do samego siebie, powiedział: — Za dwie godziny szynobus będzie wracał. Trzeba zdążyć. — Poznajmy się — mówię do niego. Podałem swoje imię. W odpowiedzi: — Iwan Wasiljewicz. Znowu idę za jego plecami. Uliczka wąska. Jesienią rozjechały ją maszyny. Wyboje i głębokie koleiny. Pomyślałem, że ta wiejska uliczka byłaby dobrym torem przeszkód na placu, gdzie testują auta. Po obu stronach uliczki — smutny widok. Oto podwórko jak podwórko: na płocie kot, na podwórku pies szczeka. Znaczy, są żywe dusze. Inne — rozwalone: sztachety spadły, chwasty zaglądają w okna, dach się zawalił. I tak co drugi dom. To ruina, to ktoś mieszka, odzywa się. Z furtki wyjechał na rowerze chłopiec. Pedały odpadły, nogami przebiera, jedzie i trąbi na całą uliczkę. Przez powalone wrota Iwan Wasiljewicz skręcił na podwórko. — To moja chałupa. Tu mieszkałem. A-ja-ja! Prosiłem przecież bratanka, żeby pilnował. A on jak pilnuje… Trzeba będzie przyjechać… Domek pod cynkową blachą. Ściany jeszcze białe. Okna duże, niepowybijane. Widać, że jednak ktoś dogląda obejścia. — Chodźmy chociaż podnieśmy wrota i czymś podeprzyjmy. Postawienie wrót nie było łatwe, bo słup się zawalił. Maszyna zahaczyła. Zdjęcie W. Orłowa — Po tym, jak moja Katinka umarła, nie mogłem tu żyć. Albo zwariuję, myślę, albo się zapiję, albo targnę się na życie. — A co — dzieci nie ma? — Są. Są dzieci. Ale uważajcie, że nie ma. Czy myśmy ich nie tak wychowywali? Czy na nich jakiś deszcz niedobry spadł? Czy jakaś siła odwróciła ich od nas, od domu, od kraju, co nam przez Boga dany? Ruszyły za morza-oceany, za góry. Na obcych ziemiach się przyjęły. I dusza ich nie boli… Chyba pytanie, dlaczego dzieci w świat ruszyły, jątrzyło serce Iwana Wasiljewicza. Mówiąc o tym, aż szlochał. Rozmowa się nie kleiła. …Podjechał szynobus. W wagonie ludzi mało. Weszła konduktorka. — Odwiedziłeś, Iwanie, Katinkę? — Odwiedziłem. — Chałupy nie sprzedałeś? — Nie sprzedałem. — Głupiś ty, Iwanie. Nie przyjadą po tylu latach dzieci. A jak i przyjadą, to nie w tę głuszę. Sprzedawaj. Nie dręcz się. Dialog konduktorki z Iwanem Wasiljewiczem, chyba nie był pierwszy. Oni, jak się wyjaśniło, z jednej wsi. Zapadła pauza. Wagon stukotał. Za oknem migały zagajniki. Na przystankach przy ławkach — kolejki. Chleb z Pryłuk przywieźli. Iwan Wasiljewicz oparł łokieć o ramę okna, skłonił głowę na rękę. Wspomnienia napłynęły na niego ciężkim brzemieniem. — Tak, było życie, i nie ma — powiedział. — Było wszystko: szczęście, miłość, dzieci, praca, gospodarstwo. Wszystko. E-e-e, człowieku dobry, życie przeżyć — to nie pole przejść. Prawda. Zarasta moja bruzda… Oto co. Zaraz już będą Pryłuki. Chodźmy do mnie. Posiedzimy, pogadamy. Może i mnie stanie się lżej — niespodziewanie zwrócił się Iwan Wasiljewicz do mnie. Zgodziłem się. Niedługo szliśmy. Zatrzymaliśmy się przed furtką. Na podwórko prowadziła asfaltowa ścieżka. Domek — niewielki, oszalowany, pomalowany na żółty kolor. Mijamy. Idziemy dalej. Pod jabłonią — całkiem mała budowla. Też oszalowana, pomalowana. — To moje mieszkanie. Przyjęła mnie jedna kobietka. Nie pomyślcie, że w przyjmki. Przyjęła na prawach gospodarza czy jakby to nazwać. Kliknął zamek i weszliśmy do pokoju. Stół, łóżko, kuchenka gazowa, piec z leżanką. Czysto. Uporządkowane. Nie powiesz, że tu brakuje kobiecego oka i ręki. — Siadajcie. A ja coś zmajstruję. Rozglądam się. Na ścianie w ramie — reprodukcja „Jeźdźczyni” Briułłowa. Jak na ten mały pokój, obraz za duży. Briułłow i jeźdźczyni jakby chcą podnieść niski sufit. W kącie — ikona św. Mikołaja w ręczniku. I wszystko. Nie ma zdjęć w ramkach — obowiązkowego elementu wystroju wiejskiej chałupy. — Nic nie wziąłem z domu. Tylko ikonę i obraz. I jeszcze o, bułeczkę. — Na parapecie płonął jaskrawoczerwony kwiat. Iwan Wasylijowycz postawił na stole karafkę, pokroił kiełbasę, słoninę, podał kiszoną kapustę i podgrzane smażone ziemniaki. — No, pijmy. Niech Bóg pomaga nam i naszej Ukrainie. — Niech pomaga. — Gospodyni posiadłości to dobra osoba. Ona też jest z naszej wsi. Przychodź, mówi, mieszkaj. Co planowała, kto wie. Tylko ja powiedziałem, jeśli chcesz, żebym u ciebie został, to to jest moje miejsce. Nieszczęśliwa kobieta. Męża pijaka wygoniła… A i nie mogłem ja po Katince do kogoś innego należeć. Gospodarz sprzątnął ze stołu. Wytarł ręcznikiem. — Oto pytają, czym jest szczęście. A ja zaznałem. Trudne ono było, ale zaznałem. Szczęście to wtedy, gdy wszystko, co zaplanowałeś, wychodzi. Odmierzyłeś — zrobiłeś. I kropelka radości zamieszkała w twojej duszy. I tak — kropelka do kropelki. I stajesz się silny. Góry byś przenosił. Oto jest szczęście. Na Katinkę rzuciłem okiem jeszcze w szkole. Ale oto poszedłem do wojska. A ona pojechała do Kijowa zdawać na studia. Aż piszą mi rodzice, że szybko wróciła do wsi. Wielka niesprawiedliwość ją tam spotkała. Skrzywdzili ją. A ona przecież uczyła się dobrze. Interesowała się wszystkim: historią, literaturą, chemią, sztuką. Oto Briułłowa ona kupiła. W domu poszła na fermę. I tam książki brała. Zasłużyłem na dwutygodniowy urlop. Przyjechałem do domu. Spotkałem Katinkę i wydawało mi się, jakby ktoś podpowiadał: ona jest twoja. Wyjeżdżałem — umówiliśmy się, że będzie czekać. Wróciłem z wojska. Odby- Ze źródeł pisanych wiemy, jak cierpiała nasza wieś w dawnych czasach od najazdów koczowników, którym zostawało po nawałach tatarsko-mongolskich. I dobrze wyobrażamy sobie obraz ukraińskiej wsi jako formacji społecznej w czasach przedpańszczyźnianych i pańszczyźnianych. „Wieś jakby spłonęła, Jakby ludzie powariowali” (T. Szewczenko). Ale to, co się stało

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wyprawiali wesele. A gdzie mieszkać? U niej ciasno, u mnie ciasno. Trzeba się budować. Las obok. Trzy litry samogonu naleję – i do leśnika. A wieś to wieś. Wszyscy swoi, swojscy. Toloka za toloką. Toloka za toloką. Patrz – już i domek stoi. Zgrabny. A jak już Katinka rada. Trzeba pokryć, to może do zimy i do swojego domu wejdziemy. Słomą nie chciało się kryć. Blachy – nie dostaniesz. Azbest – po znajomości. Ja trzy litry samogonu – i do Moskwy. Znalazłem zakład, co dzieże robi. Bankę chłopakom – wynoszą dzieże. Na plecy – do domu. W domu rozginam, dopasowuję. Znowu po bankę – i do Moskwy. I tak banka za banką. Za trzecią czy czwartą, już nie pamiętam, wynoszą nie dzieże, a półfabrykaty do nich. Już łatwiej. Przez cztery miesiące nawiozłem blachy. Nie zauważałem, że ręce odpadają, ramiona bolą. Nie zauważałem. Pokryliśmy. Wprowadziliśmy się. Boże mój, jak serce Katinki wyśpiewywało. „Tutaj postawimy. Tutaj powiesimy. A tutaj – to…”. Ja nie przeczyłem, dałem jej wolność. I pierwszą rzeczą, którą kupiła, był obraz Briułłowa. Pański kary koń, na nim – pani. Wydawało mi się, że to moja Katinka. A co? Dlaczego ona nie może być taką panią? Mogłaby. Chłopski gnój nie puszcza. A i jaka władza wyciągała chłopa z gnoju?.. Nie było na Ukrainie jeszcze takiej władzy. Zmęczeni padamy na pościel. Katinka do mnie się tuli. Pyta: – Iwanie, a ty gwiazdy widzisz? Ręce i nogi huczą, mówię jej, jakie tam gwiazdy. A ona: „A ja widzę”. Aż i naprawdę: pojawiły się nasze gwiazdy-synowie. Jeden za drugim. Bohdanczyk i Wasylko. Szczęśliwszych od nas nie było ludzi na ziemi. Oto już oni z kołyski – na podłogę. Oto z chaty – na podwórze. Z podwórza – na ulicę. U ptaków też tak: wyklują się pisklęta i w świat. U ludzi też. Co to natura… Rosną. Ja na traktor – i oni za mną. Na kombajn – i oni. W las, na staw. A to idą na fermę, mi pomagają. Wyprowadzę, bywało, w pole: „Spójrzcie, jaka piękna nasza ziemia pod słońcem”. Ile im książek przeczytała mama! Polubili oni książkę. Może te książki i zbiły moich synów z rodzinnej ścieżki. Bohdan zaczął marzyć o morzu. Ja zaś myślałem, że to zabawki. A w dziewiątej klasie przyjeżdża do szkoły werbownik z Leningradu, agituje jechać uczyć się na marynarza. „Tato, ja będę tam zdawał”. Skończył szkołę i wstąpił. U Wasylka – inna choroba. Do języków obcych miał smykałkę. W szkole uczył się niemieckiego. A tu przyjaciel przywiózł mu książkę w języku hiszpańskim. I wy powiedzcie, co to jest, gdzie ta Hiszpania, gdzie ten język hiszpański. A masz ci, po jakichś żyłkach przebiło się to hiszpańskie, żeby wypłynąć w naszej wsi, na naszym podwórku i zabrać Wasylka. Kończył on instytut dyplomatyczny w Moskwie. Posłali pracować na Kubę. Teraz mieszka w Brazylii. Marynarz pisze – ożenił się. Synowej nie przywiózł. Wnuczka się urodziła. Nie przywiózł. Daleka droga, powiada. Katinka list otrzyma, łzami go obmywa. Wasylko pisze – ożenił się. Synowej nie przywiózł. Wnuk się urodził. Nie przywiózł. Zatęskniła Katinka. Posmutniała. Nie słychać jej świergotu. Widziałem, czułem. Ale co mogłem zrobić? Pisałem, płakałem, prosiłem. Nie pomogło. Oni już mieli swoje gwiazdy i ich droga nie przecinała się z naszą. – I co, oni do was nawet się nie odzywają? – Czemu? Odzywają się. Przysyłają pieniądze, paczki. Ale na co one mi, te pieniądze, paczki? One mnie nie grzeją. Dusza samotna. A dlaczego? Trudno pojąć. Wydaje się, że przyczyna głęboka: nasz byt, nasza pedagogika, literatura, moralność u nas, Ukraińców, stoi na tym, że idź, dziecko, w świat, szukaj szczęścia tam, u siebie w domu ty go nie znajdziesz… Iwan Wasylowycz przekazywał listy swoich synów. Jak żyją, co mają, co nabyli, jak idzie służba. – A co ja im dam? – gorzki uśmiech na twarzy. – Chatę? Śmieszne. Narzędzia – łopatę, widły? Oto i cały mój majątek. Zgasło światło. – Oszczędność. Jak kraść, to nie ma oszczędności. A jak dać człowiekowi do chaty, to – oszczędność… Gospodarz zapalił świecę. Zacząłem się zbierać. – Nagadałem się wam, jakbym się wyspowiadał. Nocujcie tutaj. Wstawię łóżko polowe. Dokąd wy? – Nie. Będę szedł. Ja wam dziękuję za wszystko – i za gościnność, i za rozmowę. – Musiałem przetrwać w samotności. Przez ten czas w tym małym pokoiku przeżyłem wielkie i dramatyczne życie. Życie, które nie dało kontynuacji. Mówią, żeby po prawdziwemu przeżyć, trzeba posadzić sad i wychować dzieci. Posadzono sad, wychowano dzieci. I co? Nie dano im poczucia Ojczyzny. Wyszliśmy do sadu. Przez gałęzie migotały gwiazdy. Iwan Wasylowycz odprowadził mnie do furtki. – A może byście zostali. Uścisnąłem gospodarzowi rękę i poszedłem. Długo błądziłem wieczornymi ulicami. Tak, bez celu. Przerabiałem przeżyte życie Iwana Wasylowycza. Gdzież błądzą przyczyny takiego stanu? I dlaczegoż tego, lepszego, nie budować u siebie w domu? Ile pokus w dzisiejszym świecie! Pojechał, no i pojechał… W hotelu zwaliłem się na łóżko, ale zasnąć nie mogłem. Przywidziały się zimne gwiazdy. Rano zerwałem się – i na diesla. Od „720-go kilometra” szedłem ścieżką Iwana Wasylowycza. Przy krzyżu Katinki postałem, namacałem w kieszeni cukierki-landrynki, położyłem obok tulipanów… Dlaczegoś dopiero dzisiaj zwróciłem uwagę, że kiedykolwiek szedłbym tą drogą, ani razu nie spotkałem na niej ani ludzi, ani transportu. Tam hałaśliwa sójka przeleci, tam trzaśnie wyschnięta gałąź. A jeszcze przebiegnie sosnami wietrzyk. Oto z nimi i rozmawiam. Dokąd ta droga bez ludzi?.. Leśna droga skończyła się. Wyszedłem na wzgórze. Pole. Na nim – poczerniałe żyto. Zimowało na źdźble. To to pole, na którym Iwan Wasylowycz uczył synów żyć. Tutaj urwała się jego rolnicza bruzda. A i nie tylko rolnicza… Puste kłosy chłoszczą mnie po nogach. Żytem przebiegają ścieżki. Czy to sarny wydeptały, czy dziki? Po tamtej stronie drogi – zachwaszczone odłogi. Obok mnie jakby szedł Iwan Wasylowycz. I trwa nasza rozmowa o tym, co boli: co będzie dalej? Litwa buduje litewskie społeczeństwo. U nich litewska miłość. Turkmenistan – turkmeńskie, tam turkmeńska miłość. A my, Ukraina, – społeczeństwo obywatelskie. U nas obywatelska miłość. U nas nie ma narodowej miłości. Izrael buduje narodowe społeczeństwo. Z całego świata dzieci Izraela jadą na ziemię obiecaną, która, co więcej, i wojuje. Jadą. Na Ukrainie wojny nie ma, a synowie jej i córki jadą do Portugalii, Włoch w poszukiwaniu kawałka chleba. Władza z trybuny ogłasza o depresyjnych wsiach, całych rejonach, jakby te wsie i rejony dobrowolnie przyodziały się w szaty nędzy i ruszyły w depresyjne. Opowiadali mi, że do dziadka w jedną taką wieś przyjechał wnuk z miasta. Dziadek rad, przyjmuje, częstuje. A wnuk do niego: „Depresyjny wy, dziadku. I wieś wasza depresyjna”. Słuchał dziadek, słuchał, a potem wziął wnuka za ucho i wyprowadził za bramę: „Idź stąd, smarkaczu depresyjny”. Władza – nie wnuk, jej za ucho nie weźmiesz… Depresyjne ośrodki to przyszłe rezerwaty dla miejscowych tubylców. Oto wam wasza narodowa odrębność z tradycjami, zwyczajami, ręcznikami, pieśniami, samogonem, ciemnotą… Przypomniał się wielki połtawianin Gogol, który kiedyś pytał Ruś z martwymi duszami, dokąd ona pędzi i co oznacza ten jej ruch, który rodzi wokół strach. Dzisiaj Ukraina rodzi martwe dusze. Są one potrzebne nie do myślenia, tworzenia. Wyznaczono im być biednymi, bezprawnymi i nieoświeconymi. Są potrzebne do głosowania w wyborach. Do tej wsi — depresyjnej — przyjedzie kandydat na deputowanego, przywiezie kilo kaszy gryczanej i butelkę oleju i kupi głosy. I w sąsiedniej wsi kupi. I w tej po drugiej stronie drogi. I w mieście, które przez ostatnie sto lat tak i nie stało się miastem. I tam kupi. I po całej Ukrainie kupi… Idę depresyjną, zapomnianą i zapadłą wsią, depresyjnym lasem, który rozkradają, depresyjnym polem, które woła-prosi o gospodarza, obok depresyjnej szkoły, gdzie w jednej klasie jest siedmioro dzieci od pierwszej do piątej klasy, obok depresyjnego, opuszczonego obozu mechanizatorów, na którym góry żelastwa, obok depresyjnej, na wpół zrujnowanej fermy, która nie ma ani jednego ogona, obok roweru bez pedałów… Niosę swoje bóle… A za drzewami, które wyglądają z doliny — wieś. I też depresyjna… Wiktor KOSTIUCZENKO, m. Kijów Od redakcji. Ukraiński pisarz Wiktor Andrijowycz Kostiuczenko w swojej dokumentalnej noweli-rozważaniach dotyka bodaj najostrzejszego, najgorętszego, najbardziej bolesnego tematu naszych czasów. Umiera wieś, niszczeją ludzkie dusze, pozostaje bez spadkobierców ukraińska kultura rolnicza, właściwie i sama ziemia, którą nie dziś, jutro wykupią ci, którzy nie mają żadnych sentymentów do wszystkiego, co związane, powiązane ze wsią: tysiącletnimi, oryginalnymi tradycjami rolniczymi, unikalną kulturą uprawy roli, tym wielkim, kosmicznym obrazem życia, który utrzymywał wiekami ukraiński język, zwyczaje narodu. Minęło dwudzieste stulecie, które wygoliło wieśniaków swoimi głodomorami, ludobójstwami i etnobójstwami, znieważyło ich kołchozowym poddaństwem oraz ciągłym wyczerpywaniem ludzkich i materialnych zasobów. Wydawałoby się, że niepodległa Ukraina musiałaby w pierwszej kolejności zadbać o swoje zamulone źródła, o swoje niezliczone bogactwa — czarnoziemy, gliny, piaski — ziemie, które staraniami rolniczych rąk rodzą chleb i dodatki do chleba, dając prawo Ukrainie nie raz nazywać się spichlerzem w najpoważniejszych badaniach ekonomicznych. Tego nie stało się. Dlaczego? Jeszcze nie jest za późno, by rozeznać się w chwastach-dżunglach prywatyzacji, nazwać przyczyny i zapobiec zgubnym skutkom, które przywiodły wieś na ostatnią krawędź. Oprócz biedy, ukraińska wieś jest zagrożona ludobójstwem intelektualnym: upadają szpitale i szkoły, obsługa socjalno-bytowa jest zniszczona, ledwo wegetują biblioteki, kluby stały się przytułkiem miejscowych pijaczków i chuliganów. Pomoc socjalna i kulturalna dla wsi — takie pojęcia zniknęły z obiegu języka władz, zamiast tego pojawił się termin „regiony depresyjne”. Kto rzucił wieśniaków do getta depresji? Co robi każdy z nas, aby ostatecznie nie wymarły wiejskie rody? Czy godna jest starość naszych ojców i matek? Czy mają perspektywy wiejskie dzieci i jakie? Czy są w stanie wytrzymać konkurencję absolwenci wiejskich szkół przy wstępie na wyższe uczelnie? Czy każde życie jest ratowane, jeśli choruje mieszkaniec wsi? Te i mnóstwo innych pytań, w odpowiedzi na które dzisiaj od razu chce się powiedzieć: „Nie”, muszą stać się sprawami państwowymi. Czy jest w stanie rozwiązać je nasza gazeta? W pełni — nie, ale nazwać je, omówić, zaadresować w uszy najwyższych urzędników — tak. Przypomnijmy im, w większości swojej — wiejskim dzieciom, że nasza matka — wiejska Ukraina — jest ciężko chora. Nie bądźmy obojętni! Szanowni czytelnicy „Słowa Proświty”! Nie raz wspieraliście gazetę w jej akcjach i przedsięwzięciach. Prosimy Was i teraz nie zostawiać nas sam na sam z tym ogromnym i odpowiedzialnym tematem. To sprawa naszej obywatelskiej odwagi, ludzkiej godności — zapisać wszystko do najmniejszych drobiazgów, co dzieje się obecnie na wsi, z wiejskimi mieszkańcami. W końcu tysiące (miliony?) z nas do końca nie rozstrzygnęły pytania — czy jesteśmy ludźmi wiejskimi czy miejskimi? To dlaczego, rozczulając się nad pieśniami i wierszami w rodzaju pieśni Andrija Demydenki: „Zarasta duszy studnia, I życie — jakby go nie było, Jeśli raz czy dwa w miesiącu Nie pojadę ja na wieś…”, pozostajemy obojętni na umieranie naszej wiejskiej ojczyzny? Dlaczego my nawet ze stonką ziemniaczaną chętniej walczymy, ratując ziemniaki, aniżeli z tymi żukami, które wyjadają wiejską duszę, toczą ukraińską ziemię?! Naszą nową rubrykę nazywamy szewczenkowskim wierszem: „Wieś na naszej Ukrainie”, pamiętając jego kontynuację — „na naszej, nie swojej ziemi”. I marzymy tak podnieść problem, tak sprzyjać jego rozwiązaniu, aby z czasem tę rubrykę na łamach „Słowa Proświty” zastąpić inną, też z szewczenkowskiego wiersza: „Niby pisanka — wieś”. Między pierwszym a drugim — droga, którą trzeba przejść. Odłogi i dziewina. Krwawe odciski, pot, łzy, ale my — wiejskie dzieci. My — zdołamy! Czekamy na Wasze listy! Lubow HOŁOTA. Zdjęcia Wałerija Orłowa utrwaliły takie zwyczajne wiejskie dni powszednie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Kiedy amitozynę na długo „podcięto”, Potopalski wraz z kolegami przedkładają do badań nowy wynalazek, leki z innej grupy, choć bliskie amitozynie — izatyzon. Preparat o silnym działaniu immunomodulującym, przeciwnowotworowym i przeciwwirusowym. Są to leki o doprawdy uniwersalnym spektrum działania: masowe zakaźne choroby wirusowe, w szczególności grypa, AIDS, epidemiczne zapalenie mózgu, wirusowe zapalenia wątroby typu A, B i C, ostre choroby górnych dróg oddechowych, gruźlica płuc, choroby jamy ustnej, opryszczka skóry i błon śluzowych, liszaj, oparzenia, rany ropne i owrzodzenia troficzne, ropnie, czyraki, karbunkuły, łuszczyca, zapalenie sutka, zapalenie węzłów chłonnych, zmiany grzybicze. Można by wymieniać dalej, ale preparat od razu wyrzucono z medycyny, oświadczając, że „ospa została już zlikwidowana, a problem grypy nie istnieje, bo są szczepionki”. Dlatego przez kolejne 20 lat Potopalski wraz z kolegami dowodzili skuteczności leku w weterynarii. akademii nauk medycznych Ukrainy, zaangażowano 81 pacjentów onkologicznych z różnymi typami nowotworów. Amitozyna wykazała działanie przeciwnowotworowe, nie wywołując żadnych powikłań. Jest zalecana zarówno jako immunomodulator, jak i w leczeniu nowotworów na różnych etapach choroby oraz po usunięciu guza metodami chirurgicznymi, chemioterapeutycznymi lub radiologicznymi. W tym ostatnim przypadku amitozyna zapobiega występowaniu nawrotów (wznowy choroby) oraz przerzutów, a wielu chorych umiera właśnie z tego powodu. W ten sposób w grudniu 2001 roku dyrektor Instytutu Onkologii S. O. Szałymow wysłał do Centrum Farmaceutycznego wszystkie materiały udanych badań, aby zatwierdzić amitozynę w praktyce medycznej. Ale na tym wszystko do dziś się zakończyło. Leków nie ma w aptekach, do tej pory nie zostały uznane ani skierowane do produkcji seryjnej. Panu Potopalskiemu potrzeba co najmniej 30 tysięcy dolarów, aby uruchomić produkcję pierwszych serii preparatu na bazie IOBNU. Apel do Prezydenta, premierów i innych wysokich urzędników na razie zakończył się niczym. MASOWE UZDROWIENIE OD POTOPALSKIEGO Pewne wyjście z sytuacji Anatolij Iwanowycz widzi w utworzeniu Centrum Molekularnego Uzdrowienia Człowieka i Środowiska jako międzynarodowej korporacji, która działałaby na bazie Instytutu Biologii Molekularnej i Genetyki. Niestety, nikt nie poparł tego pomysłu, a Biuro Oddziału Biologii Molekularnej, Biochemii, Fizjologii Eksperymentalnej i Klinicznej NAN Ukrainy uznało go za niecelowy. Tymczasem, jak twierdzi pan Potopalski, na Ukrainie jest dziś oficjalnie około miliona chorych na nowotwory złośliwe, ponad 650 tysięcy chorych na gruźlicę (20% — na postać otwartą, która zagraża otoczeniu). W ciągu ostatniej dekady Ukraina „wzbogaciła się” o chorych na AIDS od kilku zarejestrowanych przypadków do trzeciego miejsca na świecie pod względem szybkości rozprzestrzeniania się (w Europie — pierwsze miejsce). Główną przyczyną tak śmiertelnego tempa zagrożenia jest słabość systemu obronnego organizmu, odporności. Anatolij Iwanowycz Potopalski odkrył nowy kierunek naukowy, polegający na uzyskiwaniu preparatów, które na poziomie molekularnym i genetycznym uzdrawiają człowieka i środowisko. Jego instytut opracowuje również i wdraża najnowsze biotechnologie oczyszczania środowiska, selekcji roślin zdolnych do przyswajania azotu atmosferycznego zamiast nawozów, dawania wysokich plonów na silnie zasolonych glebach, konsumowania wody morskiej. Pracują nad molekularnym zwiększeniem plonów głównych upraw rolniczych. Wynaleźli oryginalne kompleksy uzdrawiające z roślin leczniczych i napojów, które sprzyjają usuwaniu substancji toksycznych i radionuklidów („Badorist”, „Mołodist”, „Bud’mo zdorowi”). Znaleziono skuteczną technologię walki z rakiem agrobakteryjnym roślin (250—2500 dolarów dodatkowego zysku z 1 ha powierzchni winnic itp.). Anatolij Potopalski i jego koledzy proponują technologię masowego kompleksowego uzdrowienia populacji. Ale... z Ołeksandr SOŁONEC P. S. Do dzisiaj biurokracja nie dopuszcza do chorych leków, które są całkowicie nietoksyczne, immunomodulujące, nieszkodliwe dla układu krwiotwórczego i zdrowych komórek organizmu (w odróżnieniu od innych preparatów przeciwnowotworowych). Państwa wkład w sprawę uzdrowienia Narodu i świata prosimy kierować na następujące dane: Fundacja Charytatywna A. Potopalskiego „Nebodarnyj cilytel” r/r nr 26006012818021 w Ukreksimbanku m. Kijów MFO 322313 kod ZPKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

NIE POTRZEBUJECIE LEKÓW NA RAKA...

DRŻAŁ NAD ZIOŁAMI Anatol Potopalski to Poleszuk, pochodzący z Chodaków w rejonie korosteńskim obwodu żytomierskiego. Dziś wieś Chodaki, choć nieoznaczona na mapie, jest bardzo znana w regionie dzięki swojemu krajanowi. Na prawie 39 ha chodakowskiej ziemi znajduje się rzadki i już nawet sławny dendropark „Peremoha” (Zwycięstwo). Uczony przywiózł i posadził tu niemało roślin leczniczych, egzotycznych oraz drzew. Przyłączyli się też miejscowi mieszkańcy. Wysepki jeżówki purpurowej, kozłka lekarskiego, glistnika jaskółczego ziela, rumianku pospolitego, wrotyczu, lebiodki, dziurawca, aleje akacji, jodeł, wszystkich wierzb Ukrainy, wawrzynu wiśniowego, jarzębiny, lipy, zasiewy wieloletnich leczniczych roślin miododajnych, sad rzadkich leczniczych drzew owocowych, sad kalinowy, nasadzenia leczniczych krzewów i lian — wszystko to stanowi dendropark. Bezpłatnie opiekuje się tym wszystkim dzisiaj jedna osoba — Maria Iwaniwna Potopalska, siostra uczonego, była nauczycielka języka ukraińskiego i literatury (46 lat przepracowała w Uszomirze). Wspomina ona, że braterska miłość do roślin, pragnienie wykorzystania ich do uzdrawiania człowieka pochodzą od nauczyciela, dawno zmarłego Mykoły Chomycza… Dalej — Żytomierska Szkoła Medyczna i praca felczera w Uszomirze. Tam wielu beznadziejnie chorych, w tym także na raka, ludzi. Głębiej zanurzył się w medycynę ludową, szukał i wypytywał poleskich zielarzy. Kontynuował badania już w Iwano-Frankiwskim Instytucie Medycznym. Od razu poszedł na katedrę i oświadczył, że podejmuje się badania wszystkich metod leczenia nowotworów. Na to poszły wszystkie lata studenckie, a centralną pozycję w badaniach zajął od dawna znany leczniczy glistnik. Ale każde wykorzystanie roślin leczniczych nazywano „znachorstwem” i prześladowano. A genetykę uważano za pseudonaukę. EPOKALNY PAŹDZIERNIK 1959 ROKU Praca nad biologicznie aktywnym wyciągiem z glistnika, wyodrębnienie i modyfikacja alkaloidów dały to, czego szukał — lek na raka, który młody uczony nazwał amitozyną. Październik 1959 roku stał się epokowy. W końcu wszystkie biotechnologiczne opracowania trafiały pod szczególną opiekę KGB, jak i pod klauzulę „ściśle tajne”. Wystartował student-geniusz dość pomyślnie. Prorektor ds. nauki od razu oddał mu swój gabinet: siedź i pracuj. W 1961 roku pojawia się już pierwsza publikacja w zbiorze studenckich prac naukowych, gdzie Anatol Potopalski z powodu utajnienia badań nad nowotworami i wirusami mówi tylko o preparacie fitochemicznym. „A” — zaprzeczenie, „mitoza” — podział. Czyli amitozyna hamuje podział (rozmnażanie) komórek rakowych, powodując tym samym ich stopniową destrukcję. Na rok przed ukończeniem przez Potopalskiego instytutu w Iwano-Frankiwsku rada naukowa, a za nią — poważna komisja naukowa badają i sprawdzają po prostu zdumiewające wyniki amitozyny. Wyleczone zostają nawet nowotwory stanowiące jedną trzecią wagi zwierząt! W kolejce — człowiek. Większość z „beznadziejnych” dzięki preparatowi żyje jeszcze 20—25 lat w stabilnym stanie. Uczony po raz pierwszy zbiera niezbędną do opatentowania dokumentację, w tym także tuzin historii z wyraźną skutecznością leczenia, i — do Kijowa, do Ministerstwa Ochrony Zdrowia. Dalej — ponad 40 lat biurokracji, ponad 40 komisji, zobowiązanie do zapewnienia klinikom badawczym preparatu na własny koszt (pensja asystenta katedry — 100 radzieckich rubli). LWOWSKA HISTORIA Lwów dla uczonego stał się niezwykle udany, chociaż z tym miastem wiąże się też jego niepocieszające historie, w szczególności z przeciwnowotworowym austriackim preparatem ukrainem. Czy Potopalski ma z nim jakikolwiek związek? Prawnie — nie. Ukrain pracuje na autorytet i gospodarkę Austrii, podobnie jak patent naszego byłego krajana Jarosława Nowickiego. Jednak mało kto wie, że ukrain to składnik amitozyny i produkt badań Anatola Potopalskiego. Lwowska historia zaczęła się, kiedy z galicyjskiego Piemontu do młodego Anatola Potopalskiego przyjechał inżynier J. Nowicki. Na mięsaka prostaty umierał jego 28-letni brat. Była ostatnia nadzieja na amitozynę, która jako eksperymentalna, nieuznana prawnie, nie miała prawa być stosowana w leczeniu chorych. Ale krytyczna sytuacja i list z prośbą od wojewódzkiego urologa w końcu pomogły. Nowicki otrzymał lek w postaci zastrzyków domięśniowych i czopków do stosowania doodbytniczego. Po trzech tygodniach leczenia amitozyną Wołodymyr Nowicki wstał i zaczął chodzić, po miesięcznym leczeniu nowotwór zniknął. Dalsza gotowość J. Nowickiego do pomocy w badaniach cieszyła. Anatol Potopalski opowiada inżynierowi o unikalnej właściwości amitozyny do świecenia przy naświetlaniu ultrafioletem, co jest bardzo cenne dla chirurgów-onkologów. Wprowadzony do organizmu preparat wchłania się w komórki nowotworowe. Pod wpływem promieniowania ultrafioletowego każda komórka nowotworu fluoryzuje, wyróżniając się jaskrawożółtym świeceniem. Osiąga się wspaniałą diagnostykę i maksymalnie dokładnie określa obszar nowotworowy. Dalej uczony proponuje inżynierowi Nowickiemu włączenie się do konstruowania przyrządu, który rejestrowałby wspomniane zjawisko fluorescencji. Znajdują jeszcze grupę lwowian, zgłaszają do komitetu ds. wynalazków, otrzymują zaświadczenie o pierwszeństwie. Ministerstwo Przemysłu Medycznego zatwierdza stworzenie wyspecjalizowanego biura konstrukcyjnego, ale wkrótce naciska na hamulec: „brak bazy, drogo…” Decyzja o badaniach klinicznych amitozyny we Lwowie i Iwano-Frankiwsku jest realizowana przez profesorów-sławy w pełnej tajemnicy. Do grupy chorych nie dopuszcza się nawet wynalazcy. Pieniędzy na oczyszczanie preparatu nie przydzielają, tak jak na jego wytwarzanie do badań klinicznych. Radź sobie jak możesz. W skrajnie trudnych warunkach powstaje przyrząd, który rejestruje fluorescencję preparatu. Główną rolę w jego opracowaniu odegrał Ihor Trusz, w grupie badawczej był też Jarosław Nowicki. Własne nieszczęście zmuszało ludzi do wspierania badaczy. Tym razem u księgowego lwowskiej fabryki farmaceutycznej umierała żona i wkrótce zawarł on umowę o finansowaniu pracy nad oczyszczaniem preparatu. Potwierdziła się klasa leku, fabryka wypuszczała oczyszczoną amitozynę. W lwowskim laboratorium łącznie 44 osoby wkrótce wynalazły jeszcze ponad 60 preparatów tej grupy. Ci ludzie, jak i J. Nowicki, w 1969 roku trafiają na listę współwynalazców, składając wniosek do Komitetu ds. Wynalazków. Przez radziecki Urząd Patentowy informacja trafia do 16 krajów zagranicznych i po sprawdzeniu grupę preparatów przeciwnowotworowych patentują tam. Dopiero wtedy Moskwa daje wynalazcom świadectwo autorskie i patenty. Mimo to badania kliniczne faktycznie przerywają. Rzekomo chorzy odmawiają leczenia amitozyną. Po pięciu latach biurokracji i formalnych prób — niemal śmiertelny werdykt ministerstwa związkowego: “preparat nie ma przewagi nad istniejącymi”. Kiedy preparat tutaj utknął, w Austrii sensacyjnie opatentowano lek w tym kierunku, wykazując nie lada przewagę nad istniejącymi. Wynalazcą okazał się nie kto inny, jak nasz inżynier Jarosław Nowicki, który wyemigrował do Austrii i z części amitozyny wytworzył lek, nazywając go “ukrainem”. Co najmniej pięć razy zdarzały się podobne historie. Tak, w Rosji doktorant uczonego opatentował już gotowy, zatwierdzony i opatentowany preparat. Około 15 tysięcy dolarów na pełny cykl leczenia ukrainem są w stanie wydać nieliczni. Co więcej, ten lek jest skuteczny tylko na wczesnych etapach choroby i pod tym względem przegrywa z amitozyną, której laboratoryjne wytworzenie na cykl leczenia kosztuje chorego gdzieś około 150 dolarów amerykańskich. Amitozyna działa na wszystkich etapach raka, wyleczając nawet 25% skazanych na śmierć (IV stadium). Przy krajowej produkcji seryjnej, przy dopracowaniu technologii wytwarzania u nas poszczególnych, bardzo skomplikowanych odczynników, ten preparat byłby dostępny dla wszystkich Ukraińców. Uratowałby wielu ludzi w krajach “trzeciego świata”. Zdjęcie G. Oborskiej. UNIWERSALNY IZATIZON WYRZUCAJĄ Z MEDYCYNY. Po zamknięciu laboratorium badawczego we Lwowie naukowców rozproszono i sprawa dalej nie poszła, chociaż podobny wydział naukowy tworzy się w Kijowie. Stworzono “ekonomicznie efektywną technologię bezszczepionkowej profilaktyki i leczenia masowych chorób wirusowych ptaków i zwierząt” (na hrywnę wydatków — 15—20 hrywien zysku). Ta technologia z kolei otrzymała srebrny medal międzynarodowej wystawy w Budapeszcie w 1985 roku, kilka medali związkowej “wystawy osiągnięć”. Izatizon prawnie uznają i zatwierdzają podczas rozpadu Związku, i… Rosja jako następca prawny otrzymuje wszystkie prawa do preparatu. Moskale, chociaż byli tylko technicznymi wykonawcami w projekcie, mają pierwszeństwo prawne i ekonomiczne. Dopiero gdy zawarto umowę o stosunkach międzypaństwowych, Potopalski i współautorzy izatizonu “wyprosili” ukraiński patent. Ale pieniądze na jego seryjne, fabryczne wytwarzanie nie płyną, a poprzedni producenci, Lwowski i Umański zakłady, zmieniły profil. Warunki laboratoryjne oczywiście dają znikomy ułamek potrzeb w leku, którego poza granice weterynarii nie wypuszczają. NOWA HISTORIA STAREJ CHOROBY. Kolejne zwracanie się do każdego następnego ministra ochrony zdrowia nie doczekało się nawet odpowiedzi. Jedynie rozkładanie rąk: nie ma pieniędzy. Pomysł zwrócenia się do tych, którym potrzebne są te leki, wciela się w stworzonym w 1992 roku przez dziesięciu wynalazców “Instytucie uzdrawiania i odrodzenia narodów Ukrainy” (IOwnU). Jako bazę finansową tworzy się fundusz “Niebiański uzdrowiciel” (“glistnik” z łaciny — “dar z nieba”). I głównym jego zadaniem staje się zbiórka środków na kolejne badania kliniczne amitozyny, ponownie dozwolone przez Farmcentrum Ukrainy w 1999 roku. Przecież dając “zezwolenie”, Farmcentrum nie wyasygnowało ani kopiejki na badania, analizy, pracę lekarzy. W badaniach, które odbywały się w Instytucie Onkologii Aka- Anatolij Iwanowycz POTOPALSKI — nasz uczony współczesny. Opracowania Anatolija Iwanowycza mogą być przydatne i w tak zwanej “dobie terroryzmu”, i przy agresji wojennej, kiedy stosuje się broń chemiczną i bakteriologiczną. Niewiarygodne, ale już prawie 45 lat wynalazki uczonego nie są “wypuszczane do ludu”, chociaż jeszcze od lat 60. ubiegłego wieku Anatolija Iwanowycza z utajnionymi lekami przeciwnowotworowymi nie raz w trybie nadzwyczajnym dostarczano na radziecki Kreml, aby ratować tego czy innego wodza.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

NOSICIEL ŻYCIA — ZNANY

Ołeksandr Hołownow już zapisał się w historii. Przede wszystkim — w historii filozofii. Jego książka „Końcowy Wszechświat” („Koniecznaja Wsielennaja”) to wydarzenie nieprzeciętne. I to nie tylko dlatego, że autor stworzył żywą, momentami porywającą opowieść o istocie życia (w podtytule — „Trzy tajemnice Wszechświata: Budowa świata. Życie. Rozum”), ale także ze względu na konstruktywną logikę i systematyczną spójność wywodu. W książce czytelnik znajdzie nie tylko oryginalną krytykę „powszechnie znanych” rzeczy i utrwalonych koncepcji naukowych, które już „zabetonowały” fundamenty wielu dziedzin wiedzy, ale i twierdzenia wywołujące emocje w szerokim zakresie — od zachwytu po oburzenie. O. Hołownow pracował niegdyś jako konstruktor w słynnym OKB O. K. Antonowa i dlatego wzbogacony doświadczeniem lot jego myśli kusi czytelnika nie tylko zewnętrzną atrakcyjnością. Prezentując tutaj niektóre fragmenty 342-stronicowej publikacji, mogę również wyrazić ubolewanie, że szanowny autor, kijowianin, świadomy swojej przynależności do Uświadomienia Nowego Czasu (jeśli chcecie — Czasu Przywrócenia Sprawiedliwości), wydał swoją pracę w stolicy Ukrainy w języku rosyjskim. A do tego dochodzi kategoryczność twierdzeń autora, który, zdaje się, nie dopuszcza żadnych wątpliwości… W końcu oceńcie sami: Str. 49. „Każda idea z pewną dozą pozorności (całkiem małą) może być przedstawiona jako fala eteryczna o określonej częstotliwości; przy tym jej źródło można wyobrazić sobie jako nadajnik radiowy, a każdego, na kogo liczy źródło idei, — jako odbiornik radiowy. I cały proces rozpowszechniania idei, ich wdrażania, przekonywania — jest analogiczny do procesu radiodyfuzji: odbiornik usłyszy komunikat od nadajnika tylko w tym przypadku, gdy własna częstotliwość odbiornika będzie odpowiadać częstotliwości, na której nadaje nadajnik radiowy. Niech nawet eter będzie przepełniony wspaniałą muzyką, ale nasz odbiornik nawet o niej nie wie, odbierając jedynie prymitywną pop-muzykę, ponieważ jest nastrojony właśnie na jej częstotliwość nośną. Jednak nawet najprostszy odbiornik ma pokrętło lub dźwignię strojenia (w odróżnieniu od większości ludzi, którzy, zdaje się, zbudowani są jak przedpotopowe odbiorniki detektorowe, skazane na odbieranie tylko jednej jedynej częstotliwości)”. Str. 235. „Jeśli chodzi o definicję życia jako „formy istnienia ciał białkowych”, to jest ona po pierwsze zbyt cząstkowa, funkcjonalna, przypomina definicję budynku mieszkalnego jako „formy istnienia zbioru cegieł”. Str. 236. „Duchowość — to wystarczająca, ale nie niezbędna jakość (cecha) życia. Mikrob — jest bezduchowy, mimo to jest żywy”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

WSZECHŚWIAT ZOSTAŁ STWORZONY PRZEZ ROZUM!

POLEMIKA Stefan KOSTKA „Najprawdopodobniej wirus był historycznie pierwszym nośnikiem życia na Ziemi. Oczywiście obecnie jest on oczywistym pasożytem, ale kiedy był sam, na kim miał pasożytować?” Str. 238. „Prawie nie ulega wątpliwości, że w przeciwieństwie do wirusa, gdzieś w odległej przyszłości żywe organizmy będą składać się z systemu powiązań polowych (prościej – z „duszy”) oraz z bardzo małej ilości substancji. To znaczy, o potomkach można powiedzieć, że będą „istotami bezsubstancjalnymi”. Str. 336. „Prawo powszechnego ciążenia” – błąd światopoglądowy. W kinematycznym Wszechświecie nie ma sił grawitacji… Cały elektromagnetyzm jest teoretycznie błędny… Cała teoria względności zbudowana jest na fizycznie fałszywych przesłankach. Przez trzy tysiące lat ludzie korzystają z liczby pi, zajmowały się nią najwybitniejsze umysły ludzkości, jednak jej natura pozostawała nieodkryta. Jedynym osiągnięciem rodzimej nauki, które ma światowe znaczenie, jest tablica Mendelejewa, ale i ona ma szereg istotnych wad”. Str. 337. „Technologia jako ubóstwianie nadprzyrodzonego osobistego „Boga” dla trzeciego tysiąclecia jest dla mózgu po prostu nieprzyzwoitym ciężarem, który ciągnie człowieka w dół. Na miejsce chrześcijaństwa powinno znów przyjść pogaństwo (języcznictwo). Ale powinno to być ubóstwianie Natury, które opiera się na jej głębokiej i racjonalnej wiedzy”. I tutaj mimowolnie grzesznie pomyślałem: czy przypadkiem Autor nie napisał tej grubej książki dla powyższego akapitu, którym ta książka się kończy? Bo jeszcze Edwin G. Boring powiedział kiedyś: „Wiara jest zawsze bardziej agresywna niż fakty”. Słusznie. Zwłaszcza jeśli człowiek w swojej wierze jest przekonany o nieistnieniu Boga i świadomie ignoruje fakty, które potwierdzają Jego istnienie. Dwoje uczonych fizyków – Walentyna Zawadska i Wiktor Nuribekow opublikowali broszurę „Do kwestii powstania Wszechświata”. Surowym naukowo-biurokratycznym językiem wyłożyli swoje obliczenia z zastosowaniem 40 wzorów i wykorzystaniem siedemnastu podstawowych wielkości – charakterystyk kwantów. Uczeni doszli między innymi do takich wniosków: 1. Proces tworzenia Wszechświata rozpoczął się, trwa obecnie i nie ma w nim miejsca na przypadki (w tym na tak zwany Wielki Wybuch). Raczej przeciwnie: nadzwyczajna złożoność i wspaniałość Wszechświata, uformowanego za pomocą trzech wielkości fizycznych (masy, drgań i długości fali) daje powód do twierdzenia o sztucznym pochodzeniu naszego środowiska życia. 2. Budując koncepcje kosmiczne, należy uwzględniać oba składniki, które biorą udział w tworzeniu Wszechświata – substancję i świadomość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

ZIEMIA I PLAZMA

PUNKT WIDZENIA S. K. REPLIKA W ZWIĄZKU Z TYM Semen WASYLENKO, m. Połtawa SPOJRZENIE Zapisał Jewhen HOLYBARD 3. Przyjmując świadomość jako substancję organizującą, należy z nieuchronnością przyjąć także tych, którzy znajdując się poza granicami Wszechświata, są Twórcą jego i wszystkiego, co w nim istnieje, włącznie ze świadomością, to znaczy, trzeba uznać istnienie potężnej cywilizacji informacyjno-energetycznej, znanej wśród ludzi pod zbiorowym imieniem Bóg. Według mojego przekonania twierdzenie o tym, że jądro planety składa się z ciekłego metalu związków niklu i żelaza, jest błędne. Gdyby tak było, to planety Układu Słonecznego dawno zamieniłyby się w bryły lodu. W rzeczywistości podstawą funkcjonowania planety jest koncentracja w jądrze pola elektromagnetycznego w postaci skondensowanej plazmy, która określa siłę, kierunek linii sił oraz wielkość wytworzonego przez nią pola elektromagnetycznego (PEM). Ruchoma spirala PEM Ziemi może przesuwać swoje bieguny i jest to fizycznie całkowicie normalne, chociaż w pewnym stopniu mogą ucierpieć zwierzęta oraz radioelektronika. Pulsujące jądro plazmy EM produkuje spiralne wyjścia, które tworzą tarczę ochronną Ziemi. Produkować własną energię elektromagnetyczną może także piorun kulisty (wodór plazmoidalny H4). Przemieszcza się on wzdłuż magnetycznych linii sił dzięki prądom mikrofalowym, które są emitowane z wnętrza Ziemi. Dostając się do pokoju, jego powłoka wchodzi w reakcję chemiczną z dwutlenkiem węgla, przez co jego PEM zmniejsza się i kurczy do granicy krytycznej. Uwolniona energia powoduje wybuch, a w wyniku reakcji chemicznej pozostaje trochę gorącej wody i okruchy węgla (kulki węglowe). Najwyraźniej takim samym plazmoidem wodorowym był również meteoryt tunguski. Dlatego nigdy niczego tam nie znajdą, chyba że węglowe granulki. gazecie, a przy organizacji społecznej, na przykład przy Ogólnoukraińskim Towarzystwie „Proświta”. W każdym razie należy zbierać pomysły, hipotezy i za pomocą niezależnych ekspertów, którzy wyznają różne poglądy, rozsądnie je komentować. — Jakie pomysły zaproponowałby Pan dla tego centrum już teraz? — Pojawiło się wiele ciekawych publikacji na temat parapsychologii, które istotnie zmieniają nasze wyobrażenia w dziedzinie biologii i genetyki. Coraz bardziej staje się zrozumiałe, że nie składnik materialny, a właśnie parametry polowe, promieniowe (emisyjne, czuciowe, sensoryczne itp.) są decydujące dla realizacji jakichkolwiek możliwości funkcjonalnych człowieka. Właśnie interakcja pól promieniowania człowieka, innych ludzi i Kosmosu w znacznym stopniu określa zainteresowania, zamiary, dążenia i skutki działalności danej osoby. — A genetyka? — Obecnie właśnie dowodzi się dość przekonująco, że pola człowieka nie można odrywać od materialnego, czysto komórkowego składnika człowieka. Tak więc wszystkie wielkie odkrycia o nas wciąż są ukryte w nas. — A jaka jest Pana opinia na temat pomysłów H. Ch. Poliszczuka? — Spodobały mi się jego rozważania i wykład — utalentowany, argumentowany i ciekawy, chociaż nie ze wszystkim w jego podejściu mogę się zgodzić. Ale najważniejsze jest to, że pobudza on myślenie. I to jest pozytywne, bo to właśnie to, czego potrzebuje teraz społeczeństwo.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

PRAWDA O NAS WCIĄŻ JEST W NAS UKRYWANA

Temat wielkiego głodu w Ukrainie nie stał się mniej aktualny w wyniku jego omawiania; podwyżka cen chleba została zaplanowana akurat na uroczystości związane z obchodami 70. rocznicy tej tragedii; polityka obecnych władz wyraźnie demonstruje zamiar zniszczenia wszystkiego, co ukraińskie, a nasz naród, pomimo wszelkich niedoskonałości bytu, uparcie szuka prawdy i porządku we Wszechświecie. Poprosiliśmy o wypowiedź w tej sprawie znanego badacza, autora teorii czasu Anatolija BICZA. — Anatoliju Makarowyczu, jak skomentuje Pan to zjawisko? — Nie wszystko złoto, co się świeci. Będę unikał wymieniania nazwisk, ale faktem jest, że nasze czasy charakteryzują się pojawieniem znacznej liczby autorów, którzy śpieszą się, by upublicznić jakieś, momentami dość dziwaczne, swoje pomysły. Tym bardziej, że temat Wszechświata nie jest tak niebezpieczny, jak, powiedzmy, kwestia przyczyn naszej biedy w przebogatym kraju. — Czy nie wydaje się Panu, że niektóre współczesne „koncepcje”, „teorie” i „odkrycia” są sztucznie inspirowane w celu dezorganizacji świadomości ludzi, dezorientacji ich światopoglądu? — Właśnie tak. Wielu z tych autorów jest po prostu obłąkanych. Mówię to całkiem spokojnie, bo sam również uważam się za dyletanta. Wielu z nich nie zna podstaw, a ignorując poszczególne części pośród wzajemnie powiązanych elementów systemu, nierzadko dochodzą do błędnych wniosków. — Ale przecież większość obywateli nie kończyła studiów doktoranckich w specjalności, na przykład fizyka kwantowa, i nie może się wysilić, by wierzyć lub nie wierzyć uczonym. Im podawaj horoskopy… — Dawno dojrzała potrzeba wydawania specjalnego biuletynu popularnonaukowego (na przykład może to być dodatek do gazety „Słowo Proświty”), w którym zamieszczane byłyby obiektywne oceny, recenzje, przeglądy najnowszych pomysłów, wynalazków, odkryć, propozycji obywateli Ukrainy niezależnie od ich przynależności do jakiejś warstwy czy klanu społeczeństwa. — Ale tutaj znowu się zaczyna: a kto będzie arbitrem, kto będzie podsumowywał te pomysły, ich słuszność i wartość? — A wy drukujcie! Oto wam, panowie różni czytelnicy, istota nowego pomysłu oraz główne tezy autora i prosimy o wypowiedź siwowłosych akademików oraz energicznych młodych dealerów… Bo chociaż konserwatywność oficjalnej nauki i jej system samoobrony za pomocą recenzji, opinii, protokołów posiedzeń katedr itp. jest w pełni uzasadniona, to jednocześnie odrzuca ona prawdziwie postępowe innowacje właśnie ze względu na ich nietradycyjność i nowatorstwo. — Wychodzi na to, że aby być wybitnym, trzeba koniecznie być akademikiem? — Tutaj absurdów jest jeszcze więcej. Bo u nas namnożyło się dość takich „akademii”, że jest w nich tylko po kilka osób, za to wszyscy oni są „akademikami”. Jeden pan w gazecie — oto proszę spojrzeć: gazeta „Siewodnia” — całkiem poważnie twierdzi, że on, wpływając w określony sposób na ludzki organizm, usuwa… starość. Wielu przyjmuje to jako prawdę objawioną. I takich informacji jest niemal w każdej gazecie. Tak więc biuletyn popularnonaukowy z trzeźwymi, argumentowanymi ocenami pomysłów (bez żadnej koniunktury i bez polityki) jest potrzebny. — Ocenia Pan podobne fakty z pozycji zdrowego rozsądku, logiki, naukowej prawdy, etyki. Ale w rzeczywistości każda opublikowana informacja to produkt, jeśli chcecie, kulinarny. Ugotowano go, żeby czytelnik go połknął. Ten produkt pretenduje przede wszystkim (a może i jedynie) do tego, by być potężnym wzbudzaczem ludzkich emocji, a nie rozumu. Bo przeczytać mogą wszyscy, którzy znają litery, a zrozumieć już tylko ci, którzy mają odpowiednio wypełnioną głowę, którą wykorzystują nie tylko do rozrywki… — Prawidłowo! Właśnie dlatego na pierwszy plan wysuwa się ważność podawania czytelnikowi prawdy. I dlatego powtarzam: właśnie tygodnik „Słowo Proświty”, który nie skompromitował się żadnymi PR-owymi czy innymi egzotycznie atrakcyjnymi bajkami, powinien być swoistym centrum zbierania, analizowania i uczciwego informowania czytelników o najnowszych osiągnięciach nieobojętnych, twórczych obywateli Ukrainy. Bo komu, jak nie organowi oświatowemu, dbać o to, by zachęcić czytelników do myślenia, poszukiwań naukowych oraz odpowiedzialności moralnej? — Jedna z naszych czytelniczek bardzo się obraziła, że my, podając informacje o strukturze społeczeństwa według kryteriów rozumu i moralności, skonstatowaliśmy: około 81% populacji potrzebuje pomocy intelektualnej i moralnej, przede wszystkim — własnej pracy nad sobą, nad samodoskonaleniem, podniesieniem świadomości. Bo niestety znaczna część czytelników kupuje gazety dla rozrywki, daleko nie wszyscy z nich chcą znać prawdę, ale właśnie ta część wyznacza sukces komercyjny odpowiedniej gazety. I dlatego informacja naukowa nie cieszy się pierwszorzędnym popytem. — Jest wariant: stworzyć centrum niezależnych recenzji naukowych nie przy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pokazuję na lekcjach literatury ojczystej elegancką książkę Jewhena Biłousowa „Sławne imiona Ukrainy”, a potem czytam jedno z zawartych w niej opowiadań „Tarasowe pióro” i — o cudzie! — lekcja od razu nabrała ciekawego obrotu. Uczniowie zaczęli mówić, zaczęli mówić tak, że w ich oczach można było dostrzec iskierki ciekawości, swobodę myślenia. To samo działo się na lekcjach historii Ukrainy, kiedy czytałem ósmoklasistom pasjonujące opowiadania z tej samej książki: „O trzech braciach i siostrzyczce Łybidź”, „Danyło — książę halicki”, „O księżnej Oldze Mądrej”. Moja nauczycielska dusza świętowała — do szkoły (wreszcie!) trafiła niezwykle potrzebna, jak chleb powszedni, książka, która będzie pomagać nie tylko prowadzić ciekawiej lekcje literatury ojczystej, historii Ukrainy, ale także zajęcia pozalekcyjne, aby dzieci, jak trafnie i mądrze pisze we wstępie do tego wydania Pawło Mowczan, wychowywały się „na przykładach życia najlepszych przedstawicieli ukraińskiego narodu”. I jak dobrze, że za stworzenie tych artystycznych biografii zabrał się znany utalentowany pisarz z Krymu Jewhen Biłousow, autor ponad trzydziestu książek dla dzieci, jedyny ukraiński mistrz słowa, który w czasach naszej niepodległości otrzymał najwyższą światową nagrodę w dziedzinie literatury dziecięcej — międzynarodowy dyplom im. H. Ch. Andersena. Nawiasem mówiąc, na niedawnej III międzyregionalnej wystawie-targach „Salon Książki — 2003”, która odbywała się w Chersoniu, ta pierwsza jaskółka z zaplanowanej serii „Sławne imiona Ukrainy” została zwycięzcą w nominacji utworów artystycznych dla dzieci w średnim wieku szkolnym. Tylko duszę dręczy myśl: nie dostanie się to niecodzienne wydanie nie tylko każdemu nauczycielowi-ukrainiście, ale choćby każdej bibliotece szkolnej na Ukrainie. Przecież nakład jego to pięć tysięcy egzemplarzy. Nie poszalejesz! Aby ono, to wydanie, zawitało do wszystkich naszych szkół, trzeba zwiększyć jego nakład przynajmniej dziesięciokrotnie. Wasyl ŁATANSKIJ, nauczyciel-ukrainista, przodownik oświaty Ukrainy, członek NSPU, Krym * * * Książka J. Biłousowa „Sławne imiona Ukrainy”, zaproponowana uczniom w średnim wieku szkolnym. Do tej książki weszły opowiadania o wielkich Ukraińcach: Jarosławie Mądrym, Bohdanie Chmielnickim, Dmytro Jawornickim, Mychajle Hruszewskim, których imiona na wieki zachowały się w historii Ukrainy. W książce mistrzowsko naświetlono także postacie koryfeuszy ukraińskiej literatury: T. Szewczenki, I. Franki, M. Woronego. Oddając należne pozytywnej roli pisarstwa w historycznym i kulturalnym życiu Ukrainy, autor nie ominął także czarnych jego stron: jako przestroga dla potomnych brzmią w książce wzmianki o dramatycznej drodze życiowej i twórczej ukraińskiego publicysty, pisarza i krytyka I. Bahrianeho. Wędrując razem z autorem, przewracamy strony naszej historii, zachwyca nas wolnościowy duch ukraińskiego narodu, korzenie, które dały początek nieśmiertelnemu życiu naszego państwa. Na szczególną uwagę zasługują te opowiadania z książki, w których autor wywyższa język ukraiński. Czego tylko nie musiało

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

CIEKAWA KSIĄŻKA, NA KTÓRĄ CZEKAJĄ W SZKOŁACH

na jej los? Nazywano ją „językiem do użytku domowego”, plądrowano ją, zakazywano jej. Ale tak jak nie da się zabronić drzewu rosnąć, tak i języka ludowego nie da się zniszczyć. Znajdą się tysiące wiernych synów narodu „z Pieśnią na ustach”, którzy będą chronić i bronić języka ukraińskiego. Właśnie takim optymistycznym nastrojem przesiąknięte są te opowiadania. Autor wykorzystał znaczną ilość literatury (są to zapiski dziennikowe pisarzy, wypowiedzi i wspomnienia współczesnych o nich, artykuły krytyczne literaturoznawców itp.), co pozwoliło spojrzeć na te kwestie z różnych punktów widzenia, w różnych kontekstach. W ten sposób książka J. Biłousowa ma wielkie znaczenie praktyczne i może być zaproponowana nie tylko uczniom, ale także nauczycielom, etnologom, historykom sztuki; studentom i uczniom kolegiów, liceów; wszystkim, którzy interesują się duchową historią Ukrainy. Bo, według słów samego J. Biłousowa, jeśli „będziemy szanować my z wami dzień wczorajszy, to i przyszłość nasza będzie jasna”. A. W. SZUMEJKINA, nauczycielka języka ukraińskiego i literatury w szkole średniej nr 2, m. Jałta * * * Pewnego razu nauczycielka literatury ukraińskiej przeczytała nam bardzo ciekawą bajkę „Tarasowe Pióro” z książki „Sławne imiona Ukrainy” Jewhena Biłousowa. Bardzo spodobał mi się utwór — był ciekawy, porywający i zrozumiały. W bajce fikcja przeplata się z rzeczywistymi faktami. W formie ciekawej opowieści podana jest biografia Tarasa Szewczenki, dzięki czemu lepiej się ją zapamiętuje. Jestem bardzo wdzięczna Panu za wspaniałą książkę. Julia SABURENKO, uczennica 5 klasy * * * Na świecie są też inne książki, Lecz tylko w tej takie wersy. Bajki, legendy — wszystko tam jest! I nawet cząstka mnie, Moich myśli, mojego natchnienia, Narodu drogiego imienia. Imienia znamienitych Ukraińców, Którzy chodzili po świecie dawnym — Złym, niedobrym, choć i sławnym. Oni błąkali się po białym świecie, I jak kto mógł — zdobył wykształcenie, Wziąwszy w ręce szablę i los, Szedł dawać ludziom wolność. „Bohaterem być nie łatwo”, — Jak mówi czasem nam ktoś. Ta książka ciekawsza, Niż te wiele słów, Które słyszymy my czasem Od pradziadów i dziadów. Anastasija SAMBURSKA, 5 klasa Z całego serca dziękuję Panu za książkę „Sławne imiona Ukrainy”. Bo, studiując przeszłość Ukrainy, uczymy się szanować wartości kulturowe i dorobek drogiego narodu ukraińskiego. A Pana książka o wybitnych rodakach wychowuje młode pokolenie w duchu patriotyzmu i bezgranicznej miłości do Ukrainy. Dmytro DUBININ * * * W książce bardzo spodobała mi się kompozycja, którą tworzy autor. Bardzo ładnie używa tam języka ukraińskiego. Utwory J. Biłousowa są jakby owiane śpiewnym pięknem, które pomaga zapamiętywać opowieści na całe życie. W książce tak dobrze opisane są wszystkie wydarzenia, że wydaje się, iż sam znajdujesz się tam, o czym czytasz. Teraz pojawił się u mnie ulubiony pisarz, którego będę bardzo cenić i szanować. Jewhenija OSYPOWA, 8 klasa Jewhen Biłousow w swojej książce, napisanej od serca, przedstawia nie tylko sławnych działaczy Ukrainy, ale także postacie historyczne, które nie są wspominane na stronach podręczników, chociaż wniosły znaczący wkład w rozwój swojego rodzinnego kraju, bo żyły i tworzyły dla niego, walczyły o jego wolność i niepodległość. Wszyscy oni kochali Ojczyznę. Właśnie przez pryzmat ludzkich uczuć, losów, autor wpaja nam miłość do rodzinnego kraju, jego historii, odwiecznych tradycji, wzywa nas, by nie zdradzać wiary swoich pradziadów, nie wyrzekać się ojców. Opowiadania są wolne od ducha dydaktycznego, jednak jest w nich wiele pouczającego. A jak niewymownie przyjemnie czyta się te porywające opowiadania, napisane w języku ukraińskim! Od tego od razu raduje się dusza. Ale w książce pisarz ostro potępia wrogie nastawienie do ludzi innych narodowości, ich języka i kultury, bratobójczą wojnę. Kateryna SZYŁHINA, 8 klasa Wszyscy uczniowie, którzy przysłali opinie o książce Jewhena Biłousowa, to uczniowie szkoły nr 20 w m. Teodozja. KONKURS „Sławne imiona Ukrainy” — autorski projekt pisarza dziecięcego Jewhena Biłousowa (Teodozja) oraz centrum wydawniczego „Proświta” (Kijów). Seria składa się z 10 książek, w każdym tomie — 20 porywających opowiadań dla uczniów klas 3—7 o życiu wybitnych działaczy naszej historii. Pierwsza książka została wydana w 2003 roku. Lepiej niż jakakolwiek recenzja powiedzą o niej ciepłe opinie zarówno nauczycieli, jak i uczniów. Prezentacja książki „Sławne imiona Ukrainy” w centralnej bibliotece miejskiej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

«ŚLADAMI SZEWCZENKI»

Taką nazwę nosi wystawa-konkurs książek tworzonych przez dzieci, poświęcona 190. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki. Organizatorem konkursu jest Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, które celem tego przedsięwzięcia czyni uczczenie pamięci Wielkiego Kobzarza, popularyzację jego utworów, zachęcanie dzieci do nauki języka ukraińskiego oraz twórczości literackiej i artystycznej. O tym, jak przebiega konkurs, opowiada jego inicjator — pisarz dziecięcy Jewhen BIŁOUSOW. Różnorodność i tematyka dziecięcych imprez literackich raczej dziś nikogo nie zaskoczy. Kiedy pół roku temu omawiałem z przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» P. M. Mowczanem jego koncepcję, postanowiliśmy wprowadzić do tego konkursu kilka nowoczesnych elementów. W proponowanym konkursie, którego tematem jest „Taras Szewczenko i jego twórczość w moim życiu”, dziecko samodzielnie lub wspólnie z przyjaciółmi ma stworzyć tekst artystyczny. Często słyszę skargi pedagogów na to, że ich wychowankowie ostatnio nie zawsze chętnie „konkurują”. Wydaje się, że winni temu są organizatorzy, którzy zebrawszy zeszyty czy kartki z konkursowymi pracami i ogłosiwszy zwycięzców, chowają prace do szuflad albo zwracają je dzieciom. Dziecko powinno widzieć rezultaty swojej pracy. Doskonale, jeśli te rezultaty zobaczą przyjaciele i krewni. W naszym konkursie proponujemy wykonanie serii ilustracji. Nie wszyscy potrafią rysować, dlatego zespół twórczy powiększa się dzięki artystom. Rodzi się element pracy zbiorowej, który wyrabia umiejętność pracy w grupie rówieśniczej. Kolejnym warunkiem naszego konkursu jest wykorzystanie komputera przy tworzeniu przyszłej książki. Na tym etapie dziecko zdobywa umiejętności składania tekstów, makietowania, pracy z różnymi programami komputerowymi. Otrzymane ilustracje trzeba zeskanować, dopracować do najmniejszych szczegółów styl oprawy okładki, forzacu, awantytułu, karty tytułowej i samego bloku książki. A wszystko to po to, aby powstała książka w kilku egzemplarzach. Wielokrotnie na Boże Narodzenie czy inne święta drukowaliśmy z dziećmi na riso własne książki, a potem je rozdawaliśmy. Trzeba było widzieć oczy babć i dziadków, rodziców i krewnych, kiedy otrzymywali prezenty od maluchów. Zazwyczaj w takich rodzinach dziecku w przyszłości dawano nie jakieś drobiazgi, lecz książkę. I choć to trochę przypominało zabawę, to dzięki elementom gry u dzieci kształtowało się świadome stosunek do ukraińskiej książki, częściej odwiedzały biblioteki itp. Do jury konkursu zaczęły już napływać pierwsze dziecięce prace z Krymu, Dniepropetrowska, Lwowa. Pierwszym uczestnikiem konkursu była książeczka uczennicy dziewiątej klasy z Teodozji, Liny Chodowej, zatytułowana „Dziennik czytelniczki”. Utalentowana dziewczynka przekazuje w wierszowanych wersach swoje wrażenia z właśnie przeczytanego „Kobzarza”. Jej własne rymy stają obok słów Tarasa Szewczenki. Jest ona także autorką ilustracji do swoich wierszy. Liczę na to, że odezwą się czytelnicy „Słowa Proświty” ze wszystkich regionów Ukrainy. Zapraszam do udziału rodziców, nauczycieli, wszystkich, którym nie są obojętne ukraiński język i dziecięca twórczość. Do 1 lutego 2004 roku książki można nadsyłać do jury pod adres Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta». Najlepsze prace ukażą się oddzielną książką w wydawnictwie «Proświta», a wręczenie nagród zwycięzcom odbędzie się 6 marca w Domu Ukraińskim. Od marca do grudnia książki-laureatki będą eksponowane w Narodowym Muzeum T. H. Szewczenki, w Ogólnoukraińskim Towarzystwie «Proświta», w Domu Pisarzy Ukrainy, w obwodowych bibliotekach dziecięcych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

zarząd (przez Wintonja L.) 48,00 Kołomyjskie OAO “ATP” 100,00 Kołomyjskie skarbcowe, kolektyw 27,00 Kołomyjski rejonowy wydział statystyki 18,00 Kublij Łarysa Iwaniwna, m. Kijów 200,00 Kublij Mychajło Wasylowycz, m. Kijów 100,00 Kublij Ołesia Wasyliwna, m. Kijów 100,00 Łabanowa O. F., obwód wołyński 20,00 Łanowiecka OK CR apteka nr 25 100,00 Rycerski zakon Archistratega Michała 400,00 Marsowerscy O., L., P., m. Kijów 100,00 Miłowskie rejonowe oddziały WUT “Proświta” im. T. Szewczenki, m. Miłowe 50,00 Owadenko H. I., osiedle typu miejskiego Borodzianka obwodu kijowskiego 20,00 Pazynycz W. I., m. Połtawa 500,00 Podubiński W. I., m. Stryj obwodu lwowskiego 50,00 Nazwisko niepodane (wpłata z 24.12.2003 r., m. Tarnopol) 10,00 Radziechowska szkoła muzyczna (przez Czajkiwską) 25,00 Sp. z o.o. “Kołomyjasilhaz”, m. Kołomyja 150,00 UKG, cerkiew Najwyższych apostołów Piotra i Pawła, przez Ratycza P. I., m. Sosniwka 300,00 Zarząd ochrony socjalnej Kołomyjskiej RDA, obwód iwanofrankiwski 63,00 Ursulak Marija, Ursulak Myrosław, Monastyryska obwodu tarnopolskiego 40,00 Chór Starokuckiej Cerkwi Pokrowskiej, rejon kosowski obwodu iwanofrankiwskiego 60,00 Cyhaniuk M. W., wieś Jamnycia obwodu iwanofrankiwskiego 600,00 Poprawki: 1. Przy przelewie przez bank dolinski wpłaty mieszkańców rejonu dolinskiego obwodu iwanofrankiwskiego (“SP”, nr 48) podano jako jedną kwotę 130.00 Należy czytać: Dreszer D. M., wieś Staryj Mizuń rejonu dolinskiego obwodu iwanofrankiwskiego 20.00 2. Matwijczyn D. M., Matwijczyn Ju. H. (rodzina), wieś Pacykiw, rejonu dolinskiego obwodu iwanofrankiwskiego 100.00 3. Pihil D. W., wieś Pacykiw rejonu dolinskiego obwodu iwanofrankiwskiego 10.00 4. Pan Hreszczuk A. I. z Pawłohradu — jego Czajkiwski O. W., Halicz obwodu iwanofrankiwskiego 250,00 Czudejska szkoła ogólnokształcąca I-III st. rejonu storożynieckiego 49,15 Czul I. I., m. Iwano-Frankiwsk 5,00 Juszczyk Wiktor Ołehowycz, m. Kijów 100,00 Juszczyk Zoja Pawliwna, m. Kijów 100,00 Juszczyk Iwan Pyłypowycz, m. Kijów 1000,00 Juszczyk Ołeh Iwanowycz, m. Kijów 200,00 Juszczyk Ołeh Ołehowycz, m. Kijów 100,00 Juszczyk Ołeksandr Ołehowycz, m. Kijów 100,00 Jacyk N. P., Kamionka Bużańska obwodu lwowskiego 35,00 wpłata w kwocie 30 hrywien wpłynęła na konto Cerkwi Kobzarza z adnotacją “od ludności” m. Pawłohrad (zob. “SP”, nr 42, 2003 r.). Do uściślonej listy poprawkę naniesiono. Aby nie powtarzały się podobne przypadki, uważnie wypełniajcie dokumenty pocztowe i bankowe. Zwracamy się do pracowników pocztowych i bankowych m. Śniatyn obwodu iwanofrankiwskiego, którzy nie podają nazwisk ofiarodawców. Jeśli wy, szanowni państwo, przyślecie nam uściślenia, my je wydrukujemy. lub dzielić nagrody między kilku uczestników. Zgodnie z decyzją głównego jury Komitet Organizacyjny festiwalu-konkursu nagradza zwycięzców festiwalu w każdej z dwóch grup wiekowych dyplomami laureatów festiwalu, nagrodami sponsorów oraz nagrodami pieniężnymi. Przeprowadzenie festiwalu-konkursu “Szewczenko w moim sercu” będzie szeroko relacjonowane w środkach masowego przekazu. Po bardziej szczegółowe informacje zwracać się do Komitetu Organizacyjnego festiwalu-konkursu: pok. 401, bud. 2, ul. Prorizna, Kijów-1, 01001, tel./faks: 228-62-30, e-mail: [kontakt ukryty] Komitet Organizacyjny festiwalu-konkursu “Szewczenko w moim sercu” Zdjęcie Hanny Oborśkiej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

DAROWIZNY NA CERKIEW TARASA

Ciąg dalszy. Początek w numerach 39–51 za 2003 r. Ofiarodawca Suma, hrywny. „Proświta” (przez Mularczuk), m. Zaleszczyki obw. tarnopolskiego 343,00 Baronska, m. Kijów 25,00 Bożko Ihor F., m. Czerkasy 25,00 Bożko Iryna I., m. Czerkasy 25,00 Witriak K. W., m. Komsomolsk obw. połtawskiego 5,00 Wpłata od PP „Halit” nr 1326 przez filię OAO „Państwowy Bank Eksportowo-Importowy” (nie podano nazwiska ani organizacji), m. Tarnopol 500,00 Humeniuk, m. Kijów 25,00 Dawydenko W. A., m. Kijów 5,00 DWSTF „Nadia”, Budinwestserwis, m. Kołomyja 150,00 Iwanyczuk W. J., m. Kołomyja 91,00 Kwacz S. N., m. Połtawa 18,50 Kołomyjska Rejonowa Administracja Państwowa, finansowy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

ŁĄCZNIE NA KONCIE CERKWI TARASA — 201810,96 UAH.

REGULAMIN Ogólnoukraińskiego festiwalu-konkursu dzieci i młodzieży „Szewczenko w moim sercu” Ogólnoukraiński festiwal-konkurs dzieci i młodzieży „Szewczenko w moim sercu” został założony przez organizację charytatywną „Fundusz Szewczenkowski — XXI wiek” oraz Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki, przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Sztuki Ukrainy, Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy, Państwowego Komitetu Ukrainy ds. Rodziny i Młodzieży, Narodowych Związków Twórczych, organizacji charytatywnej „Międzynarodowy Instytut Teatru” (Centrum Ukraińskie) oraz fundacji charytatywnej „Kultura Ukrainy i świat”. Celem festiwalu-konkursu jest: przyswojenie przez młode pokolenie spuścizny pisarskiej i artystycznej T. H. Szewczenki; popularyzacja dorobku twórczego laureatów Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki; rozwój dziecięcej i młodzieżowej biegłości artystycznej i wykonawczej; angażowanie dzieci i młodzieży w działania mające na celu uczczenie pamięci T. H. Szewczenki. Festiwal-konkurs „Szewczenko w moim sercu” odbywa się corocznie w Kijowie, począwszy od 2004 roku. W festiwalu-konkursie biorą udział uczniowie liceów i szkół Ukrainy, słuchacze szkół artystycznych, studenci uczelni, wyższych szkół kulturalno-artystycznych, artystycznych i humanistycznych Ukrainy oraz innych krajów świata, przedstawiciele ukraińskiej diaspory. Kolejność występów uczestników ustalana jest w drodze losowania. Występy konkursowe odbywają się publicznie. Ograniczenie wiekowe uczestników festiwalu-konkursu wynosi 21 lat. Uczestnicy festiwalu-konkursu dzielą się na dwie grupy wiekowe. Pierwsza — od 8 do 14 lat. Druga — od 15 do 21 lat. Program festiwalu: W ramach festiwalu-konkursu odbywają się: Konkurs literacki. Ma na celu wyłonienie najlepszego utworu artystycznego w kategoriach „poezja” i „proza” o tematyce szewczenkowskiej, związanej z biografią poety; twórczością; miejscami zamieszkania i pobytu; wpływem osobowości i utworów T. H. Szewczenki na jego współczesnych i czasy obecne; działaniami mającymi na celu uczczenie pamięci Wielkiego Kobziarza. Rękopisy na konkurs literacki należy przesyłać w formie drukowanej do 1 lutego 2004 roku na adres: Hajżewśka Lubow Ołeksandriwna, Konkurs literacki festiwalu „Szewczenko w moim sercu”, Gabinet młodego autora Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, pok. nr 15, bud. 2, ul. Bankowa, Kijów-24, 01024 tel.: (044)-253-64-36, e-mail: nspu@i.kiev.ua Konkurs plastyczny. Na najlepszy rysunek, obraz, utwór sztuki dekoracyjno-użytkowej według utworów Tarasa Szewczenki. Prace na konkurs plastyczny należy przesyłać do 1 lutego 2004 roku na adres: Perewalśkyj Wasyl Jewdokymowycz, Konkurs plastyczny festiwalu „Szewczenko w moim sercu”, Narodowy Związek Artystów Ukrainy, bud. 1—5, ul. Artema, Kijów-53, 04053 tel.: 212-01-33 Utwory sztuki ludowej i dekoracyjno-użytkowej należy przesyłać na konkurs plastyczny do 1 lutego 2004 roku na adres: Szewczenko Jewhen Ihorowycz, Konkurs plastyczny festiwalu „Szewczenko w moim sercu”, Narodowy Związek Mistrzów Sztuki Ludowej Ukrainy, bud. 27-a, ul. Rejtarska, Kijów-34, 01034 tel.: 228-56-25 Konkurs muzyczny. Na napisanie tekstu i muzyki do piosenki o Szewczence, na napisanie muzyki do poezji T. H. Szewczenki, na wykonanie własnych utworów muzycznych według Szewczenki oraz o Szewczence; Utwory na konkurs muzyczny należy przesyłać do 1 lutego 2004 roku na adres: Stepanenko Mychajło Borysowycz, Konkurs muzyczny festiwalu „Szewczenko w moim sercu”, Narodowy Związek Kompozytorów Ukrainy, bud. 32, ul. Puszkińska, Kijów-4, 01004, tel.: (044) 235-13-37, faks: (044) 234-8521, e-mail: ucomposeru@gomail.com.ua Konkurs recytatorski. Na najlepszą recytację artystyczną utworów Tarasa Szewczenki. Zgłoszenia na konkurs recytatorski należy przesyłać do 1 lutego 2004 roku na adres: Konkurs recytatorski festiwalu „Szewczenko w moim sercu”, „Fundusz Szewczenkowski — XXI wiek”, pok. 401, bud. 2, ul. Prorizna, Kijów-1, 01001, tel./faks: 228-62-30, e-mail: [kontakt ukryty] Konkurs historyków-krajoznawców. Na opracowanie tras i przeprowadzenie wycieczek, wypraw po miejscach szewczenkowskich wraz ze złożeniem sprawozdania (objętość tekstu — nie więcej niż 3 strony z dołączeniem ilustracji fotograficznych, audio i wideo); na najlepszą pracę badawczą, informacyjno-poznawczą (artykuł, studium, reportaż, album, film wideo itp.). Prace na konkurs historyków-krajoznawców należy przesyłać do 1 lutego 2004 roku na adres: Spysarenko Borys Dmytrowycz, Konkurs historyków-krajoznawców festiwalu „Szewczenko w moim sercu”, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki, bud. 8, zaułek Muzejnyj, Kijów-1, 01001, tel.: 228-40-50, e-mail: slovo_prosvity@ukr.net Konkurs teatralny. Na najlepszy spektakl dziecięcych i młodzieżowych zespołów dramatycznych według utworów lub inscenizacji utworów T. H. Szewczenki lub o T. H. Szewczence; Zgłoszenia na konkurs teatralny należy przesyłać do 1 lutego 2004 roku na adres: Kadyrowa Łarysa Mykołajiwna, Konkurs teatralny festiwalu „Szewczenko w moim sercu”, „Fundusz Szewczenkowski — XXI wiek”, pok. 401, bud. 2, ul. Prorizna, Kijów-1, 01001, tel./faks: 228-62-30, e-mail: [kontakt ukryty] Komitet organizacyjny bezpłatnie zapewnia uczestnikom na czas trwania festiwalu-konkursu: zakwaterowanie i wyżywienie od dnia rejestracji do dnia zakończenia festiwalu-konkursu; możliwość przeprowadzenia próby na scenie, na której będą odbywać się ich występy. Zakwaterowanie i wyżywienie S. 9 osób towarzyszących uczestnikom konkursu odbywa się na ich własny koszt. Komitet organizacyjny może wspierać osoby towarzyszące uczestnikom w organizacji wyżywienia i rezerwacji miejsc noclegowych w przypadku wcześniejszego zgłoszenia. Dojazd do Kijowa i z powrotem uczestników festiwalu-konkursu oraz osób im towarzyszących odbywa się na ich koszt. Na podstawie wyników każdego konkursu jury przyznaje pierwszą, drugą i trzecią nagrodę w każdej z dwóch grup wiekowych. Ustanawia się również nagrody zachęcające i wyróżnienia. Uczestnikom, którzy zajęli miejsca nagradzane, wręczane są dyplomy i nadawane tytuły laureatów festiwalu-konkursu „Szewczenko w moim sercu”. Jury, w zależności od wyników osiągniętych przez uczestników festiwalu-konkursu, ma prawo nie przyznawać wszystkich nagród W dniach świątecznych odbyło się poświęcenie odbudowanej cerkwi Narodzenia Pańskiego na Placu Pocztowym w Kijowie. Dokonali go duchowni Patriarchatu Kijowskiego. Jak wiadomo, właśnie tutaj odbywało się nabożeństwo żałobne nad prochami Kobziarza przed jego ostatnią drogą na Górę Czerniecza w Kaniowie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

STRATEGIA CZWARTEJ

ETNOGENETYKA I RYTMY UKRAINY O zjawisku nowej ukraińskiej emigracji, mimo jej skali (od 2 do 7 milionów), prasa centralna prawie nic nie pisze. Nie cieszą ich uwagą także nasi urzędnicy, chociaż miliony Ukraińców znalazły się za granicą nie z własnej woli, a przez problemy ekonomiczne w państwie. Sami zaś emigranci, przeważnie nielegalni pracownicy zarobkowi, często uważają się za porzuconych przez cały świat, ich jedynym celem jest zarobienie pieniędzy i jak najszybszy powrót do rodzinnego domu, do dzieci i rodziny. Wychodzi na to, że nikomu nie jest potrzebna, ta Czwarta fala. W rzeczywistości jednak wyobrażenie o bezsensowności i bezperspektywiczności nowej ukraińskiej emigracji jest absolutnie błędne. W tym przekonuje nas etnogenetyka — nowy kierunek badań, który rozpatruje etnos jako organizm biosocjalny, strukturalnie i funkcjonalnie podobny do odrębnej ludzkiej osobowości. To znaczy, etnos — to osobowość wyższego rzędu, która posiada własną świadomość i podświadomość, intelekt i pamięć, genotyp i charakter, wiek i los. Odpowiednio, każdy etnos, jak i człowiek, ma swojego ojca i matkę, dziadków i babcie, innych przodków w linii ojcowskiej i matczynej. Nowe etnosy rodzą się w wyniku oddziaływania męskiego i żeńskiego pierwiastka. Jak można rozróżnić — gdzie etnos-ojciec, a gdzie etnos-matka? Tutaj stosowna jest analogia między plemnikiem a komórką jajową. Wiadomo, że w momencie zapłodnienia: 1) plemnik jest ruchliwy, a komórka jajowa nieruchoma; 2) plemnik jest tysiące razy mniejszy niż komórka jajowa. Podobnie jest z etnosami — etnos ojcowski może być tysiące razy mniejszy od matczynego. Ale tutaj ilość nie odgrywa szczególnej roli — to ten przypadek, kiedy „mały zaczyn kwaszi całe ciasto”, jak wyraził się św. Paweł w liście do Galatów — narodu Małej Azji, którą wtedy jeszcze nazywano Wschodnią Galią. Są dwa główne warunki poczęcia nowego etnosu: 1) oddziaływanie męskiego i żeńskiego organizmu etnosocjalnego musi nastąpić w tym okresie, kiedy etnos żeński jest otwarty na przyjęcie męskiego pierwiastka (z reguły taka otwartość pojawia się w okresie kryzysu systemowego etnosu matczynego); 2) etnosy męski i żeński powinny być psychologicznie kompatybilne, odczuwać wzajemną sympatię. Najciekawsze jest to, że narodziny, stawanie się, upadek i kryzysowe przekształcenie nowego ukraińskiego etnosu odbywa się w ciągu każdego 532-letniego cyklu, — to odkrycie zrobił wybitny ukraiński archeolog, historyk i kulturoznawca, profesor Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Mykoła Czmychow (1953—1994). Udowodnił on, że „od XXVIII w. p.n.e. do naszych dni przodkowie współczesnych Ukraińców mieli co 532 lata nowy system państwowy. Zatem przeżyli okresy dziewięciu prawdziwych państw”. W tym każdy może się przekonać, analizując trzy ostatnie okresy ukraińskiej historii: 419—951, 951—1483, 1483—2015 lata. Na początku każdego z nich rodził się nowy ukraiński etnos, który tworzył własne państwo: Związek Antów, Ruś Kijowską, państwo kozackie. Jeszcze jedna ciekawa prawidłowość: w pierwszej połowie cyklu (prawie 3 stulecia) odbywa się wzrost i wzmocnienie etnosu, a od początku drugiej połowy włączają się mechanizmy jego rozpadu i przekształcenia. ANCI, CZYLI BOGATYROWIE Z podręczników historii wiemy, że w V–VI w. Anci zajmowali ogromne terytorium: od puszcz Polesia do Morza Czarnego i od Karpat do Donu. Jak dowodzi znany historyk Mychajło Brajczewski, greckie „anty” — to to samo, co staroruskie „polanie”, co znaczy „bogatyrowie”. Naród Antów składał się z wielu plemion. Anci zdobyli szczególną sławę swoimi wyprawami na Bizancjum. Armia u nich była dość duża, bo, jak podają źródła historyczne, pewnego razu wzięli 10 tysięcy jeńców. Anci byli wprawnymi żeglarzami, dobrze znali Morze Czarne. Bardzo ceniono ich długie proste miecze, które wytwarzano w dużych ilościach i były wysokiej jakości. Słynnymi mieczami anckimi walczą nawet bohaterowie anglosaskiego „Beowulfa”, a w archeologii nadały one nazwę całej klasie — „miecze typu anckiego”. Państwo Antów przetrwało prawie 3 stulecia — od IV do VII, co odpowiada pierwszej połowie 532-letniego okresu. Według słów historyka Iwana Krypjakewycza, „długotrwałość jej, rozmach ekspansji, sukcesy kolonizacyjne, udział w polityce Bizancjum — wszystko wskazuje, że była to organizacja państwowa, daleko potężniejsza, aniżeli możemy mieć o niej wyobrażenie z przypadkowych i niepełnych wieści kronikarzy”. RUSI ORAZ ICH IMPERIUM Znacznie więcej wiadomości jest o Rusi Kijowskiej. Co znaczył dla niej początek nowego okresu, który, według Czmychowa, rozpoczął się w 951 roku? To było panowanie wielkiej księżnej (królowej, reginy, imperatorowej) Olgi (945—964). Właśnie w tym czasie narodził się kolejny ukraiński etnos — Rusi, Rusicze. Jeśli wyrażać się poprawniej, to chodzi o narodziny etnosu systemotwórczego (który naukowcy oznaczają terminem „wewnętrzna Ruś”), który stał się jądrem organizacyjnym tego ogromnego, największego w ówczesnej Europie państwa. W odróżnieniu od swoich poprzedników Olega i Igora, księżna Olga nie prowadziła wojen zewnętrznych. Jej energia i talent administratora jasno przejawiły się w aktywnej dyplomacji — zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz kraju. Przez 20 lat pokojowego zarządzania przekształciła ogromne terytorium, na którym wcześniej nie raz wybuchały powstania przeciwko władzy centralnej, w całościowe, dobrze uporządkowane państwo. Przeprowadziła reformę administracyjno-terytorialną, przeprowadziła spis ludności, wprowadziła system podatkowy (wprowadziła sprawiedliwe podatki), w większym lub mniejszym stopniu przeszły setki tysięcy przedstawicieli najaktywniejszej części ludności, Ukraina prawie całkowicie „ukozaczyła się”, a realizacja idei totalnej wolności i pokory jedynie przed Panem Bogiem uformowała nowe folklor i literaturę, nowy styl myślenia i zachowania — uformowała nowego człowieka i nowe społeczeństwo. Oczywiste jest, że matczyne organizmy etniczne formowały się przez ludność autochtoniczną Ukrainy, która zamieszkiwała to terytorium od niepamiętnych czasów. A kto występował w roli pierwiastka ojcowskiego w ramach linii etnogenetycznej Anci—Rusi—Kozacy? PIERWSZA FALA: GALILEJCZYCY, CZYLI NOSICIELE SŁOWA Pierwszą etnotwórczą falą ery chrześcijańskiej był powrót do Ojczyzny narodu Galilejczyków, pierwotnego nosiciela nauki Chrystusa (przypomnijmy, że przez 4 stulecia słowa „chrześcijanie” i „Galilejczycy” były prawie synonimami). Stało się to w I—II w. n.e., o czym już opowiadano w artykule „Etniczna podstawa chrześcijaństwa: Gallowie-Galilejczycy-Tywercy” (Słowo Proświty, nr 34, 20—26 sierpnia 2003 r.). Dwa stulecia oddziaływania narodu Chrystusa z ludnością autochtoniczną doprowadziło do narodzin Fenomen Czwartej fali ukraińskiej emigracji ma przyczyny ekonomiczne, jednak jego przeznaczenie i perspektywy trzeba szukać w płaszczyźnie przejść cywilizacyjnych i wielkoskalowych transformacji społeczno-politycznych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

STREFA KRYZY SYSTEMOWEJ

Męski etnos Żeński etnos KOZACY, CZYLI WOJOWNICY zamiast bezsystemowego „poludzia” — ówczesnej formy „państwowego haraczu”), zaprowadziła porządek w sferach łowiectwa i bartnictwa jako strategicznych gałęziach dla potencjału eksportowego państwa. Ruś Kijowska jako organizm państwowy przetrwała do 1240 roku, kiedy Tatarzy podbili Kijów. Jeśli liczyć od panowania wielkiej księżnej Olgi od 945 r. (czasu narodzin etnosu Rusinów), to składa się to na trzy stulecia — tak samo, jak w przypadku Związku Antów. Pozostało wyjaśnić, co oznacza dla Ukrainy początek trzeciego 532-letniego okresu, a mianowicie rok 1483? Oczywiście chodzi o powstanie Siczy Zaporoskiej — tego chrześcijańskiego wojskowo-mnisiego zakonu, który stał się organizacyjnym i duchowym centrum nowego ukraińskiego etnosu — „narodu kozaków”: „Jakiekolwiek różne oceny nie byłyby dawane kozaczyźnie zaporoskiej, w jednym bezwarunkowo się zgadzają: przez trzy stulecia (ok. 1480—1775) na nizinach Dniepru działała regularna organizacja wojskowa, z której niezależną polityką musiały liczyć się sąsiednie kraje — Polska, Rosja, Krym i Turcja”, — pisze Roman Bagdasarow i kontynuuje: „Dokonując najazdów na sąsiadów, wyzwalając z niewoli „jasyr”, wywożąc kosztowności i złoto z pańskich domów, ograniczając ambicje władcze państw-konkurentów, dając przykład bezinteresowności i pogardy dla marności, kosz nie kierował się gołym interesem grabieżczym, jak niektórzy uważają, a realizował ewangeliczną potrzebę wojny przeciwko wszystkim i wszystkiemu, co tylko może ograniczać wolność chrześcijan, Wolność jako Zasadę”. („…Prawda was wyzwoli”. — (Jan, 8.32); „…gdzie Duch Pański, tam wolność”. — (2 Kor., 3.17). …Właśnie obrona bezgranicznej, darowanej przez Chrystusa-Zbawiciela wewnętrznej i zewnętrznej wolności była główną funkcją Siczy Zaporoskiej jako prawosławnego zakonu rycerskiego”. Właśnie idea wewnętrznej i zewnętrznej wolności, której pierwotnym generatorem przez trzy stulecia występowała Sicz Zaporoska, stała się kręgosłupem nowego ukraińskiego etnosu. Dzięki temu, że siczańska szkoła kozacka w więks-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

STREFA POKONYWANIA KRYZYSU

Nowy etnos DRUGA FALA: WARIAGOWIE, CZYLI OBROŃCY z POGLĄD TRZECIA FALA: LITEWSKIE RYCERSTWO Ciąg dalszy nastąpi. Ihor Kahanec, redaktor naczelny czasopisma nowej elity „Perechid-IV” etnosocjalnym organizmem dokonała się w najbardziej sprzyjającym dla tego momencie — czasie maksymalnego zaostrzenia kryzysu systemowego. Wariagowie pozostawali w ścisłych stosunkach z ludnością Skandynawii i Bałtyku, jednak nie byli Normanami-wikingami, a Słowianami. Ich aktywność obejmowała nie tylko Bałtyk, ale całą Europę Środkową i Wschodnią, włącznie z Bizancjum. Nierzadko występowali w roli najemnego profesjonalnego wojska. Właśnie od tego pochodzi ich nazwa — „wariagowie”, co oznacza „wojownicy”, „obrońcy” (od starożytnego rdzenia „war”, na przykład „warta”, „wartownik”; słoweńskie „varuh” — stróż, opiekun, obrońca; angielskie „war” — wojna, „warrior” — wojownik). Kontakt wariagów z autochtoniczną ludnością Ukrainy okazał się bardzo płodny. Według słów historyka Iwana Krypjakewycza, „…zasługą wariagów było to, że połączyli kraj w jedną zwartą całość, WLELI W ORGANIZM PAŃSTWOWY NOWY FERMENT, ożywili go i popchnęli do nowej twórczości”. Mniej więcej po stuleciu od zapłodnienia ukraińskiego etnosu macierzystego wariackim pierwiastkiem męskim narodziło się potężne i wysokokulturowe państwo, największe w Europie i znane na cały świat jako Ruś Kijowska. Narodziny ukraińskiego etnosu nowego 532-letniego cyklu (1483—2015) dokonały się dzięki ojcowskiemu organizmowi etnicznemu, który uformował się, tak jak w przypadku wariagów, na terenach Bałtyku. Plemiona litewskie, podobnie jak wariagowie, były przybyszami z ukraińskiego „etnotwórczego kotła”. Litewska warstwa wojskowo-zarządcza, która właściwie stała się ojcowskim pierwiastkiem nowego ukraińskiego etnosu, uformowała się w śmiertelnych wojnach z Zakonem Kawalerów Mieczowych i Zakonem Krzyżackim w pierwszej połowie XIII wieku. W tym czasie organizacja państwowa Rusi Kijowskiej coraz bardziej podupadała. W środowisku dynastii książęcej, według słów Krypjakewycza, „nie stało utalentowanych jednostek, które potrafiłyby zarządzać wielkim krajem”. W rezultacie wewnętrznej dezorganizacji, w 1240 roku mongolo-tatarzy zajęli Kijów, a równo po stuleciu — w 1340 roku, wraz ze śmiercią księcia Jerzego Trojdenowicza — utraciło niepodległość także Księstwo Halicko-Wołyńskie. Kryzys systemowy osiągnął maksymalną ostrość. Dla Ukrainy oznaczało to, że w dokładnie określonym terminie otworzyła się na interakcję z personalnie kompatybilnym pierwiastkiem ojcowskim. Tak jak w przypadku kronikarskiego wezwania wariagów, miejscowa ludność ukraińska „sama z własnej woli wezwała do siebie litewskich książąt, — pisze Hruszewski. — Litewscy książęta, zasiadając na ziemiach ukraińskich i białoruskich, starali się we wszystkim przystosować do miejscowego życia. Starali się jak najmniej wprowadzać zmian w miejscowe stosunki: „My starzyzny nie ruszamy, a nowości nie wprowadzamy”, — było ich zasadą. Przyjmowali wiarę prawosławną, miejscową kulturę, język, jednym słowem — stawali się ukraińskimi lub białoruskimi książętami, tylko z nowej litewskiej dynastii, i w miarę możliwości starali się dalej kontynuować dawniej wprowadzone porządki miejscowego życia”. Pod koniec panowania wielkiego księcia Olgierda (1341—1377) ludność państwa litewsko-ruskiego w 90% składała się z ludności ukraińskiej i białoruskiej, czyli Litwini stanowili zaledwie dziesiątą część populacji. Źródłem prawa w państwie stała się „Ruskaja Prawda”, językiem państwowym był ukraiński, wszędzie panowała ukraińska kultura i wiara prawosławna. Państwo litewskie zapłodniło Ukrainę nowymi podejściami zarządczymi, zgodnie z którymi twardy porządek państwowy nie tłumił ludzkiej wolności i twórczości, ale stawał się jej gwarantem i obrońcą. Po śmierci Olgierda państwo litewsko-ruskie weszło w okres niestabilności, ale najważniejsze już się dokonało — nastąpiło poczęcie nowego etnosu, który narodził się równo po stuleciu, a mianowicie w latach 1480. — na początku nowego 532-letniego okresu. Jego formowanie odbywało się w ciągłych wojnach i powstaniach, dlatego zasłynął na świecie jako Naród kozaków (od aryjskiego „kes” — miecz). żenia państwa Tywer (formotwórczego jądra potężnego związku antowskiego w IV w.) i powstania słowiańskiego superetnosu. Zastąpienie etnonimu „Gallowie” na „Słowianie” oznaczało, że z narodem dokonało się radykalne przekształcenie, zyskał nowe jakości. Imię „Gallowie” pochodzi od „hałas-głos-logos”, co oznacza zarówno głosistość, jak i wiedzę. Te pojęcia są ściśle powiązane, ponieważ poziom mowy (wypowiadania się), którego wyższym przejawem jest pieśniowość, odzwierciedla poziom myślenia. Śpiewny naród nazywał siebie Gallami z cech, które istotnie odróżniały go od innych narodów — „głos” (śpiewność, melodyjność mowy) i „logos” (mądrość, wiedza, informacja). Nowy etnonim — „Słowianie” — oznaczał to samo, gdyż pojęcie „słowo” właśnie oznacza mądrość, wiedzę, mowę, informację („sława”, „wysławiać”, „osławić”). Prawdopodobnie, nazywając siebie Słowianami (mądrymi, elokwentnymi), nowy etnos twierdził, że jest nosicielem słowa, czyli wyższej wiedzy, otrzymanej od Bogoczłowieka za pośrednictwem narodu Chrystusa. Z czasem tak zaczęły nazywać siebie inne etnosy, narodzone w ukraińskim etnotwórczym kotle, dlatego „Słowianie” stało się imieniem superetnosu. W IX—X w. ukraiński organizm geosocjalny przeżywał kryzys systemowy, co było zjawiskiem naturalnym dla drugiej połowy kolejnego 532-letniego okresu (419—951). Miejscowa ludność znajdowała się w stanie dezorganizacji społecznej, pesymizmu, bezradności i, że tak powiem, zerowej pasjonarności. Ten przygnębiony i bezradny stan został doskonale odtworzony przez kronikę, zgodnie z którą gdzieś po 862 roku miejscowi mieszkańcy oświadczyli: „Ziemia nasza wielka i bogata, a porządku w niej nie ma; przyjdźcie do nas panować i władać nami”. I nie jest istotne, czy rzeczywiście miało miejsce to desperackie wezwanie pomocy z zewnątrz. Ważne jest to, że z punktu widzenia etnogenetyki Ukraina była już całkowicie otwarta na zapłodnienie personalnie kompatybilnym z nią etnosem męskim. Takim ojcowskim etnosem stali się Wariagowie, których interakcja etnogenetyczna z ukraińskim

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

niwka), wszystko blisko, jezioro, las, przedszkole. Do pracy 40 minut jazdy autem. Kochanie, jestem szalenie szczęśliwa”. Niezrozumienie tej osobliwości ukraińskiej duszy, a raczej nieakceptowanie jej istoty przez poszczególnych wrogów i zazdrośników, bywa niekiedy interpretowane poprzez różnorodne potworne wymysły i podłe drwiny. Zaprawdę – niewiedza rodzi ignorancję, a głupota – podłość. Toteż wszelkie insynuacje przeciwko wyżynom ukraińskiej duchowości po przeczytaniu książki „Oj wyoriu nywku szyrokuju” nie tylko zostają obalone, ale i rozwiane w proch. I w tym tkwi jeszcze jedna wartość i potrzebność tego wydania. Los artysty, a tym bardziej ukraińskiego, nigdy nie był prosty i lekki. Bóg daruje talent, a życie – próbę losem. Nie jest tajemnicą, że dzisiejszy mieszczanin, patrząc na tytuły, nagrody i sławę wybitnej śpiewaczki, widzi jedynie wieńce laurowe. A jej nieustanne niepokoje, jej bóle i twórcze męki, z reguły pozostają dla niego niezauważone. Tę lukę częściowo wypełniają listy Niny do Romana Diduły. W nich dociekliwy czytelnik znajdzie dla siebie odpowiedzi na wiele pytań. On sam (Diduła) jest redaktorem tekstów i autorem przedmowy, w której mowa jest także o tym koncercie w sali Kijowskiej Filharmonii, na którym Nina wstępnie planowała wystąpić razem z matką – Antoniną Ilkiwną. Ale ówcześni urzędnicy przestraszyli się takiego występu i zabronili Ninie występować razem z matką. I Nina uciekła się do małych kobiecych sztuczek. Byliśmy na tym koncercie i pamiętamy, jak podczas śpiewu nagle się zatrzymała: „Oj, mamo, zapomniałam…”. Zleciała jak ptaszek ze sceny i wyprowadziła za rękę na podest mamę. We dwie dokończyły rozpoczętą pieśń, a potem jeszcze, zdaje się, dwie lub trzy wykonały razem. Było to tak niespodziewane, tak porywające i tak przyjemne, że cała sala wybuchła głośnymi oklaskami i okrzykami powitań. A jak na tamte czasy – tak zuchwale i tak śmiało. Niezwykle interesujące są zapiski dziennikowe „Z prób A. Awdijewskiego”. W tych krótkich reporterskich notatkach nadzwyczaj barwnie i obrazowo wyłania się charakter jednego z największych ukraińskich dyrygentów XX w., kierownika Ukraińskiego Chóru Ludowego im. Hryhorija Werowki – A. T. Awdijewskiego, który pod jego batutą, według słów Niny, „garbata pieśń, którą męczyli inni dyrygenci, staje się lekką, młodą muzą”. A dalej zachwycona wykrzykuje: „Boże, przecież to Cerkiew, a nie człowiek!”. W tych zapisach – co słowo, to metafora, skojarzenie lub porównanie. „Do sopranów: – Człowiek – to działanie! To twórczość, a wy na zasadzie przyczepy wleczecie się po nutach. Żadnych dźwiękowych plam, sama przejrzystość”. „Do tenorów: – Jesteście Słowianami, czy kim wy jesteście? Szczedryk, a nie Żoryk (Ktoś śpiewa rosyjskim „je” szczedryk, a nie ukraińskim twardym „e”). Zamieszczono w książce także fragmenty listów i opinie wielbicieli Niny Matwijenko z różnych stron świata. Ogólnie zaś książka składa się z pięciu rozdziałów. Ostatni zajmuje drugą część książki. Podano w nim bogaty materiał pieśniowo-muzyczny z repertuaru śpiewaczki – ponad 250 pieśni ludowych i utworów współczesnych ukraińskich kompozytorów. Wydanie jest elegancko opracowane, papier kredowy, zilustrowane fotografiami z rodzinnego archiwum Matwijenków-Honczarów oraz reprodukcjami pereł sztuki ludowej z funduszu UCNK „Muzeum Iwana Honczara”. Jeśli chodzi o uwagi, to każdy wymagający czytelnik oczywiście je znajdzie. Naszym zdaniem byłoby lepiej, gdyby okładka była twarda. Przecież książka nie będzie leżeć bezczynnie na półce. Brakuje w książce recenzji i opinii o koncertach śpiewaczki. Wiele by one dodały do zrozumienia fenomenu jej twórczości. Z jakiegoś powodu nie trafiła do książki także jedna z definitywnych pieśni „ukraińskiego słowika” – „Oj rode nasz krasnyj”. Książki w żadnym wypadku nie można nazwać wspomnieniami. Nie mieści się ona w ramach takiego pojęcia. Jest to raczej twórcza spowiedź żywej duszy w formie krótkich opowiadań, szkiców, esejów, listów i zapisów dziennikowych. Książka jest potrzebna ludziom dzisiaj, tak jak żywy głos śpiewaczki. Jest ona nie tylko informatorem i wysokim dziełem artystycznym, ale także żywym przykładem wzniosłości ukraińskiego ducha, przykładem dla młodzieży. Kwitnie jaśmin, darując oczom swoje pożegnanie”. Udają się jej obrazy o treści filozoficznej: „Istota człowieka ulepiona jest z gliny: kręci się kręgosłup na kole garncarskim, wyciąga się to główka, niczym globus na nóżce, to rączka, podobna do butelki”. Albo: „Poszłam w rozmyślania, niczym w najem”. W opowiadaniu „Osikowy chutor” naświetlony jest niełatwy kobiecy los. A kończy się opowiadanie metaforycznie. „A Włas gdzieś się podział, Domka zaś zebrała cały swój ból, zawinęła w węzełek i zakopała pod osiką. Do dziś tam, w Honorynie, drżą osikowe listki, jedwabiem. Nadija DANYLEWSKA, Mykoła TKACZ, m. Kijów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

«O, WYORZĘ ZAGON SZEROKI» Rozważania nad książką Niny MATWIJENKO

Nina Matwijenko z mamą Antoniną Ilkiwną “Ale najcięższą rolą na tym świecie — wyznaje Nina Matwijenko w jednym ze swoich zapisów dziennikowych z 2001 roku, które weszły do książki — jest wybrać samego siebie i swoją pieśń”. W tradycyjnie zdrowym ukraińskim społeczeństwie artysta zawsze był uświęcony. Takie uświęcenie determinuje zachowanie artysty: co zwykłemu śmiertelnikowi wolno, tego artyście — nie przystoi. Niestety, ukraińska tradycja na dzień dzisiejszy okazała się niechroniona przed napływem różnego rodzaju niszczycielskich nurtów i tendencji. To rodzi wśród wielu ludzi, w tym także wśród artystów, odwrotne mniemanie, że niby artyście jako człowiekowi wolno wszystko; że ważny jest tylko poziom jego twórczości artystycznej, a jego moralność — to jego osobista sprawa. Co więcej — im bardziej szokująco, tym lepiej. Właśnie taka tendencja charakteryzuje większość publikacji na łamach dzisiejszej periodyki. I jest to przykre. Przecież ona nie daje wielbicielom talentu artysty pozytywnego przykładu do naśladowania. I nie należy zapominać, że swoimi literackimi “chlebami” zasiewamy dusze dorastającego pokolenia. “A co wyrośnie? — mówi prorok. — Zobaczycie, jakie będą żniwa!” Zważając na powyższe, inaczej niż szczęśliwym wyjątkiem wśród całego tego “urozmaicenia” pism o gwiazdach, książki wybitnej ukraińskiej śpiewaczki i artystki, laureatki Państwowej Nagrody Ukrainy imienia T. H. Szewczenki, ludowej artystki Ukrainy Niny Matwijenko “O, wyorzę zagon szeroki”,* nazwać nie można. “Około sześciuset stron bogato ilustrowanego pełnokolorowego wydania — jak powiedziano w słowie wstępnym — to rzadka możliwość dla czytelnika zajrzeć w tajemne dziedziny duszy i talentu symbolu ukraińskiej pieśni ludowej — Niny Matwijenko, dołączyć do nieprzemijających skarbów dziedzictwa duchowego Ukraińców”. Ninowa ukraińskość objawia się na każdej stronie książki, dosłownie we wszystkim, aż do najmniejszych drobiazgów. Jednocześnie uświęca się ona różnorodnością obrazów artystycznych, epitetów i skojarzeń. I w tym objawia się jeszcze jedna wyrazista strona talentu Niny Matwijenko. Spójrzmy tylko na tę obyczajową scenkę: “Warzę barszcz i tutaj zauważam ciekawe zjawisko: wrzuciłam do fasoli ziemniaki, one tak tam wleciały, jak gospodyni; rozepchały się po całym garnku i czekają, żebym szybciej zamknęła pokrywką. Uśmiechnęłam się i przykryłam. Podsmażam marchew z selerem — i też tam, ona nie bardzo chętnie ze patelni zeszła, łyżką musiałam zgarniać. Nadęła usta, aż piana poszła biała, bo przecież olejem ją smarowałam. Pokrywką bałam się nakrywać, bo widzę: jak buchnie — nie złapię, tak i czeka momentu. Ale burak — to burak, prawdziwy kozak, wszedł tam, jakby z konia zeskoczył: narobił zamieszania, bo nikt już i świata białego po nim nie zobaczył. Zagotowało się nagle wszystko! Matko! A nie ma rękawic, burak uparł się — zaraz będzie skandal! Zdjęłam — i na zimne! Uff, zdążyłam, aż i burak, widzę, spocił się, przestraszył, że nie utrzyma taką masę babską! Łyżką ich pożeniłam, nakrzyczałam — ucichło!” Któż wie, co lub kto natchnął ją do tego błyskotliwie doskonałego etiudu. Możliwe, że Nila Kriukowa swoim wykonaniem humoreski o miejskim dialogu ziemniaka z cebulą, a możliwe — sama natura. Tak czy inaczej, ale “barszcz” Niny Matwijenko może być ozdobą każdej antologii ukraińskiej prozy poetyckiej. A oto jak jawi się w jej widzeniu natura: “Koszą kosiarze deszcz, a trawa pada ciężkimi sycymi pokosami. * Nina Matwijenko. O, wyorzę zagon szeroki. — Kijów: UCNK “Muzeum Iwana Honczara”. — 2003. “Pachnę dziećmi” przelewa się szelest, a wiatr nijak nie może wypytać prawdy, żeby roznieść po świecie”. Ninowa ukraińskość prześwitywała to w dziecinnie marzycielskim zakochaniu w świecie: “Jakoś pytam Wali Kowalśkiej, a czy swędzi w ziemi to miejsce, gdzie korzonek wyrasta?”, to w nadzwyczaj subtelnej ironii: “Posiadały na anteny wrony, a z chat powychodziły baby i wszystkie kraczą: wrony o pogodzie, a baby o polityce…” Ale najbardziej — w szczerości i otwartości uczuć i myśli. Czasem aż do niechronioności, do obnażenia nerwu: “A ja biegłam za pociągiem, w którym ty już się rozluźniłeś, ucieszyłeś, że do rodu jedziesz, a ja biegnę! Wpycham w ręce konduktorki pakunek dla ciebie, ona nie bierze, tam była kolacja, bo listów ja nie znalazłam jeszcze. Ja krzyczę: weźcie, wy go znajdziecie, on taki zmęczony i siwy”. Dla artysty szczerość — jedna z niezbędnych przesłanek odkrycia talentu, komunikacji z Bogiem i ludźmi. Przez szczerość objawiają się uczucia zakochanego serca, jak to widzimy w listach Niny do Petra Honczara: “Drogi, ja bym ci pisała o tym, jak chciałabym łabędzią zostać, żeby z tobą latać, jak zowię cię księżycem, żeby dłużej świecił, ja nazwę cię gołębiem, tylko częściej wołaj, ja bym nazwała cię rozłąką — ależ to chwila. Ukochany — to ty, wszystko, czym ja żyję i co śpiewam”. “Petrusiu, daj chwilkę oddechu twojego, ja nie mogę bez ciebie, bez twojego życia, tobie należę do paznokcia, do ostatniego oddechu. Ja te wszystkie dni przeczytuję twoje listy, i świat dla mnie inny, i ludzie, i nastrój”. Budujące, że ta szczerość, i ta miłość oraz wzniosłość w relacjach rodzinnych, mimo wszystkich życiowych przełęczy, nie wygasają z latami, a jedynie napełniają się dobrocią i dojrzewają, jak kłos dorodnym ziarnem: “Chcę tylko do domu, tatku Petrusiu! U mnie to pragnienie zajęło całe terytorium mojego ciała, ja spuchłam od tego pragnienia. Wydaje się, że już wieczność zagląda w moją duszę, skąpo zbiera nowiny i myśli, i całkiem wyssane słowa zsuwam na papier”. To wszystko nie jest spontaniczność. To — z genetycznych głębin ukraińskiej tradycji. Dawnej zwyczajowej praktyce ukraińskiej rodziny przypisana jest tolerancja i szlachetność w relacjach: rodziców, bliskich i krewnych nawet zaocznie przyjęto nazywać per “Wy”. Prawda, bieda, społeczne i narodowe uciemiężenie przez długi czas stopniowo wyciskały z nas naszą duchową istotę. I wtedy wysoki pietyzm obracał się w poetyckie przekleństwo (Przypomnijmy babcię z “Zaczarowanej Desny” O. P. Dowżenki). Tę okoliczność dobrze rozumie i Nina Matwijenko, kiedy szanując i kochając swojego ojca, z goryczą i bólem mówi o namiętności do okowity. — Czy zwróciłaś uwagę na mężczyzn koło rady wiejskiej, wypiła ich twarze ludzkie gorzałczana zaraza — piją wszyscy: i starzy, i młodzi… Ojciec i dotąd pije, już 81 lat, wygląd ma niezły, ręce pokręciło, a ile te ręce worków bez cudzej pomocy przerzuciły… Jeszcze i dzisiaj na terenach ukraińskiej wsi nierzadko zachowują się przykłady dawnych relacji rodzinnych Ukraińców. Pamięta się, kilka lat temu, będąc na pogrzebie bliskiej nam osoby, zwróciliśmy uwagę na słowa żony nieboszczyka, która, wspominając dobroć swojego męża, raz po raz popłakując, mówiła: “On przecież przez całe życie nawet “kłamiesz” mi nie powiedział”. I powiedziane nie było przesadą. On, ten pietyzm ukraińskiej duszy, przejawia się zawsze w chwile szczególnego stanu: wysokiego uniesienia oraz głębokiego smutku. I to także, jako oznaka ukraińskości, spotyka się na stronach książki “O, wyorzę zagon szeroki”. Oto list Niny do Petra z czerwca 1971 roku: “Ukochany! Najdroższy! Najmilszy od słońca i deszczu, moja żarliwa miłości, ja dzisiaj płonę od Wielkiego czegoś, co rozcina pierś i nie mieści się w słowie! Drogi! Rodzony! Daruję ci dzisiaj chwilkę szczęścia — nam dają jedną izdebkę na Wietrznych Górach (Kure- Dzisiaj na łamach znacznej liczby czasopism, z reguły, przeznacza się miejsce na materiały, które w taki czy inny sposób naświetlają twórcze, codzienne i intymne życie znanych piosenkarzy, aktorów, gwiazd pop, kina i telewizji, sportowców i tym podobnych. Przekonująco świadczy to o tym, że życie i twórczość wybitnych ludzi były i pozostają w sferze szczególnego zainteresowania jak najszerszego kręgu odbiorców. Przy czym dotyczy to nie tylko zwykłych obywateli, ale także wszystkich miłośników sztuki — aż do tych najbardziej wymagających. Nie bez powodu utwory o takich ludziach często stają się bestsellerami. Wiadomo również, że życie ludzi obdarzonych talentem od Boga bywa nie tylko niezwykłe, ale także dość skomplikowane, z całym szeregiem prób losu. To, z jakim poziomem godności i honoru przechodzi taki człowiek swoją drogę, jest ważne nie tylko dla niego samego, ale i dla nas wszystkich. Wszak wybrany przez Boga i obdarzony talentem człowiek nie należy już tylko do siebie, ale i do ludzkości w całości. Jego życie staje się wzorcem, paradygmatem dla innych, zwłaszcza dla dorastającego pokolenia. Stąd bierze się odpowiedzialność artysty nie tylko za poziom swojej profesjonalnej twórczości, ale także za swój poziom duchowy i moralny.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

swoją niebiańską świeczkę Łarysa Kowalczuk otrzymała 24 marca 1940 roku, kiedy po raz pierwszy ujrzała świat. Potężną falą przetaczała się przez naszą ziemię II wojna światowa. Ojciec Łarysy od pierwszych dni Wielkiej Wojny Ojczyźnianej poszedł na front, z którego już nigdy nie powrócił do rodzinnego Kotowska w obwodzie odeskim. Uważnie patrzę w zasmucone oczy miłej, niewysokiej kobietki, słucham jej opowieści, twierdząco kiwając głową. Moje poznanie z Łarysą Szusterman odbyło się w sali konferencyjnej Narodowej Biblioteki Ukrainy imienia W. I. Wernadskiego, gdzie była rozłożona jej osobista wystawa artystyczna — „Czarujący świat wyszywanki”, na której przedstawiono 65 prac utalentowanej mistrzyni. Tematyka utworów jest różnorodna: portrety, pejzaże, wątki biblijne. Z zachwytem wpatruję się w Tarasa Szewczenkę — „Kobziarz nad Dnieprem”, wykonanego według obrazu Kostiantyna Trutowskiego. Zwalniam kroku przy portretach wybitnych bojowników o wolną, niepodległą, samodzielną, soborną Ukrainę. — Kim jesteśmy? Jacy? Skąd? — jakby odgadując moje myśli, niespiesznie mówi pani Łarysa. Te pytania zawsze są z nami. Odpowiedzi na nie szukamy wszędzie. A może warto posłuchać, przede wszystkim, głosu, który to ciszej, to głośniej brzmi w nas samych? Przemyślawszy przeszłość, poznawszy źródła swojej kultury i historii, można lepiej zrozumieć teraźniejszość i wyraźniej wyobrazić sobie przyszłość. Nigdzie nie uczyłam się tego rzemiosła — jak pisać obrazy igłą. Ot, tylko w szkole zrobiłam swoje pierwsze kroki — kółko hafciarskie u nas takie było. A w 1959 roku wstąpiłam do technikum hydromelioracyjnego, chociaż i wtedy pomagałam matce zarabiać na chleb nasz powszedni. Kiedy jedna z bogusławskich gór nazywa się Łabuńską. Pod nią, właśnie naprzeciw starodawnego domu, w którym minęło dzieciństwo Iwana Soszenki, tak-tak, tego samego — dobroczyńcy i przyjaciela Szewczenki — usytuowała się posiadłość Mykoły Mefodijowycza Szapowała. O nim opowiadali mi w Bogusławiu — jedyny na Ukrainie mistrz-łyżkarz, który zachował dawną tradycję rzeźbienia kozackich łyżek. Pojawieniu się niespodziewanego gościa Mykoła Mefodijowycz się ucieszył: — Dziękuję, że was to interesuje. Dawno już do mnie nikt nie przyjeżdżał. To bywało, z muzeów, uczeni jeździli, drzwi się nie zamykały, a teraz jakby zapomnieli. Opowiem wam o łyżkach, opowiem. Sekretów u mnie żadnych nie ma, przeciwnie, żeby to, co wiem, uczniowi jakiemuś przekazać… Zabrał się do pokazywania łyżek — kilkadziesiąt wkrótce leżało ich na stole, i na każdą mistrz starał się zwrócić moją uwagę, dla każdej znajdowała się jakaś szczególna, niechby najkrótsza, charakterystyka. Chodziło o gatunek drzewa, osobliwości pozyskiwania, wysuszania, początku pracy, ciosania, rąbania, szlifowania itp. Nie, był on wcale nie próżnym człowiekiem. Przeciwnie, od własnej umiejętności jakby się dystansował, a opowiadał o drzewie i łyżce, z niego wykonanej; i każdy przypadek przejścia surowca w zamierzoną formę wydawał się mistrzowi niepowtarzalnym. Każda łyżka — ucieleśnienie marzenia o doskonałości, droga do której zawsze się zaczyna, ale nigdy się nie kończy. Iść tą drogą bez zachwytu jest niemożliwe, i tam, gdzie urywa się zachwyt, urywa się i droga… To, że Mykoła Mefodijowycz jest przede wszystkim człowiekiem zachwyconym i oddanym swojemu hobby, zrozumiałem z pierwszych słów naszej rozmowy, z natychmiastowego pragnienia mistrza, by pokazać dociekliwemu człowiekowi wszystko, co zrobił, co ma. — Słyszycie, jak dzwoni — pokazywał mi nową łyżkę. — Tak tylko wierzba dzwoni, a klonowe łyżki innym dźwiękiem się odzywają, wyszlifowana jeszcze lepiej brzmi, niż tylko wystrugana… Z każdego drzewa ja je rzeźbię, i każde ma swoje — Jak tu nie wspomnieć o tym, że w starodawnym stołecznym grodzie Kijowie sztuka artystycznego haftu ceniona była bardzo wysoko. Przez wieki wzory przechodziły długą i skomplikowaną drogę. Tworząc je, ludzie z głębokiej starożytności korzystali z umownych znaków-symboli, gdzie każda linia czy figura miała swoje znaczenie. Ja tworzę różnobarwne, przestrzenne obrazy za pomocą tylko igły i francuskich ni-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

ZNAJOMCIE SIĘ: HAFTIARKA PANI ŁARYSA

Wyszywany obraz “Kobziarz nad Dnieprem” zorganizować pracę i wspólnie przezwyciężać trudności. — Idea stała się siłą materialną. — A ja jeszcze chciałabym dodać ulubione powiedzenie świętej pamięci Wiaczesława Czornowiła: “Dlaczego jesteśmy biedni? Bo głupi. A dlaczego głupi? Bo biedni”. Zatem przed nami mnóstwo pracy. Przypominam sobie, że zawsze ciągnęło mnie do pięknego i nieodkrytego. Powiedzmy, mogłam długo, długo przyglądać się zwykłemu kwiatu, dziwiąc się kolorom i różnorodności odcieni. Lubiłam obserwować motyle, ptaki i do dziś zachowałam dziecięce zauroczenie końmi, ich wykwintnym pięknem i gracją. Z czasem ta miłość znalazła ucieleśnienie w wyszywanych obrazach, na których można rozróżnić każdy włos w grzywie, napięte mięśnie, połysk sierści. Dla mnie konie to samo życie. Czasem niełatwe. Ale jakie! Dynamiczne, wypełnione pięknem. — Nasza ukraińska sztuka sięga siwej starożytności, jej rozwój nigdy nie ustawał. we mnie, dziewiętnastoletniej dziewczynie, zakochał się chłopak, zaczęłam już poważnie wyrażać mu swoje uczucia. I czym myślicie? Igłą. Zaczęłam wyszywać. Od tamtej pory wszystko się zaczęło. — Wszystko zaczęło się od miłości, pani Łaryso? — Od miłości, marzenia i pasji. Początkowo wyszywałam dla niego, — mojego męża, — a już nieco później — dla siebie i dzieci również. Poczułam, że odtąd dodaje mi to sił, stałam się bardziej rześka. Pojawiła się jakaś energia, której nie da się wyrazić słowami. Ktoś mi jakby cały czas podpowiada, że to wszystko od Boga, od Najwyższego i od nikogo więcej. Twórczość wychowuje charakter, hartuje go. Przecież nie zawsze wystarczy sama fantazja, wytrwałość i cierpliwość. Nie zawsze łatwo zrealizować zamierzone. Często bywa tak, że zrealizować upragnioną ideę samemu, własnymi siłami, jest po prostu niemożliwe. Wtedy należy zapalić ideą swoich towarzyszy, przyjaciół, znajomych, tok. Tutaj żadnych tajemnic nie ma. Przeciwnie, bardzo się cieszę, gdy mogę w czymś pomóc kolegom po “igle”. Co jest podstawą mojej techniki wyszywania? Ścieg rysunkowy lub okładkowa cieniowana haftowana gładź. Przy doborze gamy kolorystycznej preferuję “rozmyte” naturalne odcienie. W szczególności do stworzenia martwych natur musiałam dobierać nici prawie 150 odcieni. Przejście od jednego odcienia do drugiego musi być płynne. Osiągnąć to można, jeśli robi się ściegi różnej długości, które jakby kontynuują poprzedni rząd. U podstaw ornamentu roślinnego leży pragnienie przeniesienia w haft piękna przyrody. Takie motywy jak “winogrono”, “chmiel”, “kalina”, “barwinek” często wykorzystuje się w ukraińskim hafcie. Niektóre z nich niosą na sobie ślad starożytnych symbolicznych wyobrażeń ludu. Tak, motyw “barwinka” jest symbolem niegasnącego życia. Kwiat wiśni czy jabłoni — symbol matczynej miłości; ruta, malwa, piwonia — wiara, nadzieja, miłość; lubczyk, chabry — symbol ludzkiego oddania; rumianek — symbol dobroci; kalina — symbol nieśmiertelnego rodu; winogrono — radość i piękno tworzenia rodziny; Jak miło po raz pierwszy rozdawać autografy czerwony mak — symbol czarodziejskiej siły, który chroni od wszelkiego zła. Obecnie minęło 12 lat, odkąd odbyła się moja pierwsza wystawa indywidualna. z W sumie mam ich na koncie — 20. Osobiście wyszyłam prawie 180 obrazów-płócien. W Kijowie odbył się mój, że tak powiem, debiut, który moim zdaniem okazał się bardzo udany. Zatem 21. wystawa zapadnie w pamięć na zawsze. — I na koniec, pani Łaryso, co Pani obecnie ma na sercu, czym jest Pani zajęta, co jest w teczce twórczej? — Kończę portret artystyczny Borysa Patona, który niedawno skończył 85 lat. Pomyśleć tylko — 41 lat zajmuje stanowisko Prezesa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Chciałoby się osobiście wręczyć prezent głównemu uczonemu Ukrainy. A jeszcze mam, że tak powiem, różowe marzenie — odwiedzić Pryłuki na Czernihowszczyźnie. W tym niewielkim starodawnym mieście nad rzeką Udaj przeminęło dziesięć moich bardzo szczęśliwych lat. Sądźcie sami. Tutaj urodziła się dwójka moich dziewczynek, tutaj po raz pierwszy przekroczyły próg szkoły. Chciałoby się oczywiście pokazać miłym mieszkańcom Pryłuk i gościom miasta swoje prace, porozmawiać z nimi. O jej utalentowaniu świadczą liczne wpisy w księdze opinii zwiedzających wystawę “Czarodziejski świat haftu”. Oto chociażby ten: “Czarodziejski świat czaruje. Wystawa wykonana na poziomie najwyższego profesjonalnego kunsztu na świecie, a jej autorka, pani Łarysa — to duma, sława i honor Ukrainy. Architekt W. Buhajow”. Położę rękę na sercu. Przyznam: talent pani Łarysy nie został jeszcze należycie doceniony. Nie jest pożądany. Ona nawet nie jest jeszcze zasłużonym artystą Ukrainy czy mistrzem twórczości ludowej, chociaż obiecywali dwaj poprzedni ministrowie kultury i sztuki nadać wysoki tytuł... z Anatolij TURKENIA Zdjęcie autora Nie wiem, być może tę legendę wymyślili sami łyżkarze, aby podnieść znaczenie swojej pracy. Ale Mykoła Mefodijowycz był przekonany o prawdziwości swoich słów i oczywiście o tej osobliwości łyżki usłyszał od swojego nauczyciela. Znowu o nim zaczął mówić: — Dobry człowiek był Mychajło, dumny, gorący… Zaczepił się kiedyś z chłopami na targu: ja, mówi, w dzień wystrugam pięćdziesiąt łyżek i nóż mam taki, że się nie stępi, — jak brzytwa, ja potem nim mogę się ogolić. I, wiecie, ogolił się i w tym sporze zwyciężył. A przed śmiercią, był już staruszkiem, ale z laską jeszcze powoli chodził, mówi: “Mykoło, zrób mi swoją łyżkę, na pamiątkę. Ty tylko jeden jesteś u mnie uczniem, który umie robić lepiej ode mnie”. Ja mu zrobiłem… A on mi swoją łyżkę podarował. Tak się przyjaźniliśmy i tak — pożegnaliśmy… ...Podczas mojego następnego przyjazdu do Bohusławia nie zastałem w chacie pod Łabuńską górą starego mistrza. Wdowa, Marija Petriwna, opowiadała: pracował, dopóki mógł, i swoją ostatnią łyżkę wystrugał niedługo przed śmiercią. Chyba jednak najlepszą łyżkę!.. Z grzywą konia, mewą i fajką, i przepustką na Sicz. …Przyglądałem się łyżce, wspominałem dobrego człowieka i naprawdę niepowtarzalnego mistrza, — i słowa Mykoły Mefodijowycza przypominały się. Ulubiona myśl, którą powtarzał, jakby mimochodem, i cichym, już poddającym się starości głosem, ale stanowczo, wkładając w nią znaczącą i własnym losem wypróbowaną treść: — Żyć nie jest za późno!.. Wiele mądrych myśli pozostało nam w spadku od mędrców różnych czasów i narodów. Niektóre znam i wybrałem dla siebie, jakby na potwierdzenie własnych myśli o czasie, który mija, i życiu, które każdy z nas ma tylko jedno. Piękne to myśli, ale czy stajemy się dzięki nim silniejsi wobec nieznanego?.. A to usłyszane w Bohusławiu — usłyszałem po raz pierwszy i nie zapominam. Anatolij SKRYPNYK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

ŻYĆ NIGDY NIE JEST ZA PÓŹNO!..

właściwość: lepsza — z miękkiego drewna, a więcej robię z lipy, najszlachetniejszym zaś drewnem jest wierzba. Wierzba to symbol zdrowia na Ukrainie. Kozacy robili wyłącznie drewniane łyżki z wierzby. Z rąk Mykoły Mefodijowycza każda łyżka, którą mi pokazywał, przechodziła do mnie, i brałem je ostrożnie, bo doskonałość od razu rzucała się w oczy, a w dotyku łyżka wydawała się jeszcze bardziej wyrafinowana. Ręka jakby czuła to, czego oko nie jest w stanie pojąć. Dziwiłem się i pytałem: jak można tak zrobić?..— Siekiera, nóż, dłuto — i ręce!.. A do tego chcenie i staranie, i wyjdzie. Ja swoją pierwszą łyżkę wystrugałem, kiedy skończyłem sześćdziesiąt osiem lat. Znudziłem się na emeryturze, nudno jest bez pracy… Tu właśnie zdarzyła się historia z tymi łyżkami. Pomyślałem, choć życie przeżyłem i front przeszedłem od dzwonka do dzwonka, a żyć — nie jest za późno, zacząłem, może i wyjdzie, i zacząłem strugać. A przedtem potrafiłem co najwyżej wystrugać deskę na płot, nabić drew, i to cała praca z drewnem. Starszy wybrał spośród łyżek, które mi pokazywał, jedną z wyrzeźbionym napisem: „Moja pierwsza łyżka. Rok 1988”. — Już ponad dziesięć lat strugam, a ile zrobiłem — nie liczyłem. A sporo się nazbierało — i sprzedawałem, i rozdawałem… Chce mi się jeszcze coś zrobić, zostawić ludziom — takich samych łyżek już nikt nie robi… Kozackie!.. Od dwóch stuleci nie ma tamtych kozaków, a łyżka przetrwała, także nasza chwała, chociaż nikt tej łyżki nie wychwala. Rzeczywiście, nie wychwala… Dopiero w chacie łyżkarza Mykoły Szapowała pomyślałem o pięknie zwykłej drewnianej łyżki, gdy wykona ją prawdziwy mistrz, i po kolei o pokoleniach innych mistrzów, którzy przez wieki doskonalili swoje rzemiosło i przekazywali sobie nawzajem zdobyte pracą i wyobraźnią zawodowe tajemnice, że tak powiem, pomnażając to, co osiągnięto. Na tej długiej drodze zapominano imiona mistrzów, lecz dzięki nim tradycja się nie urywała. Z szczególnym smutkiem Mykoła Szapował rozmyślał o tym, że nie ma uczniów — szukał, ale nie znalazł… Dalej zaś mówił podniesionym tonem: — Mój nauczyciel i starszy towarzysz — Mychajło Łazarowycz Carenko. Wspominałem go i wspominam, takiego mistrza już nigdy nie będzie. To on mnie nauczył strugać łyżki. Pochodził ze wsi Teptijiwka, niedaleko Bohusława. Odkąd ta wieś istnieje, byli tam łyżkarze, więc i on zaczął robić łyżki około dwunastego roku życia. W tej wsi zachowała się kozacka łyżka, dziadkowie i wujkowie strugali ją tam od zawsze. — Patrzcie! — Mykoła Mefodijowycz wziął jedną z łyżek, którym ja już dobrze się przyjrzałem, ale, jak się okazało, nie wszystko od razu zauważyłem. — Spójrzcie tutaj! — stary łyżkarz zakrył rękę częścią łyżki. — Co widzicie?.. Przyjrzałem się, a przyglądać się właściwie nie trzeba było długo: przed oczami mignęła-stanęła grzywa konia, kozackiego, bojowego, oczywiście, bo przecież łyżka jest kozacka! Zadowolony z mojego odkrycia, Mykoła Mefodijowycz obrócił łyżkę drugą stroną. — A teraz co widzicie? Także nie trzeba długo się zastanawiać: płynęła przede mną łódź, łódź zaporoska, lekka i niezwyciężona, zwycięzca morskich wypraw — czajka! Mistrz jeszcze raz obrócił przede mną łyżkę, nowym i nieoczekiwanym jej zarysem: — Co widzicie? — Fajkę! — Rzeczywiście, fajkę!.. A to oto, spójrzcie, na trzonku — krzyżyk… To — brama do Siczy… Łyżka służyła zarazem jako łyżka i jako przepustka, i trzeba było, żeby to była wierzbowa łyżka. Wartownikom zadawano pytanie: — Pokaż, jaką masz łyżkę?.. Jeśli nie taka, mogli też nie uwierzyć.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Jak być współczesnym malarzem-ikonografem? Zajmować się sztuką sakralną, ściśle przestrzegając kanonu cerkiewnego? Powtarzać dawne schematy? Powrócić do dawnych nakazów konieczności rozpuszczenia osobowości w ikonie? Ależ ikona to także sztuka. A każda sztuka ma postęp. Jak powinna rozwijać się ikona? Czyż wszyscy ikonografowie w przeszłości byli bezimienni? Mamy w swojej historii takich malarzy ikon, których imiona nie tylko nie zaginęły, ale i zostały kanonizowane przez Cerkiew Prawosławną. Byli przecież wyrazistymi osobowościami! Rzekomo naruszali ustalone normy. A stali się wzorcami w swoim duchowym poświęceniu. …Ołeksandr Ochapkin urodził się 28 stycznia 1962 roku w Żytomierzu. Potem osiedlił się na Kirovohradszczyźnie. Uczył się w Aleksandryjskiej szkole plastycznej. Ukończył Dniepropetrowską szkołę plastyczną oraz Kijowski Instytut Sztuki (obecnie Narodowa Akademia Sztuk Pięknych i Architektury). Uważa, że profesjonalnie zaczął zajmować się sztuką od 1976 roku, kiedy ukończył ósmą klasę. Na tę drogę naprowadził go Stepan Fedorowycz Nikołenko, obecny dyrektor szkoły plastycznej w Aleksandrii. Jednym ze sposobów rozmyślań o sztuce tamtego czasu było dla Ołeksandra rozstrzygnięcie takiego pytania: istnieje sztuka dekoracyjna i sztuka sztalugowa i rzekomo nie powinny się one łączyć. A dlaczego właściwie? Najwyraźniej już znacznie później, przyglądając się barwnej twórczości Alfonsa Muchy i Gustava Klimta, artysta dostrzegł, że oba, rzekomo przeciwstawne, pierwiastki w ich sztuce są nierozerwalnie połączone. Ołeksandr Ochapkin w swojej twórczości również je połączył. Stało się to jedną z cech szczególnych jego ikonopisarstwa. Bliższy stał mu się Klimt z jego mistyką. W połowie lat 80., po ukończeniu szkoły, Ołeksandr rozmyślał o naturze ikony. Nie powinna ona być ascetyczna. Przeciwnie, ma nieść radość życia! A ponieważ ikona to „modlitewna wypowiedź i wezwanie do modlitwy”, „modlitwa w kolorach”, to duchowość jest jej najważniejszą cechą. Ukończenie przez Ołeksandra instytutu zbiegło się z ogłoszeniem suwerenności Ukrainy, a profesjonalne kształtowanie się artysty — z dojrzałością narodową. Jeśli Pan stworzył nasz naród — Ukraińców, to dał On tylko im właściwe cechy, a zatem i świętości, symbole. W ten sposób, niosąc prawdę Pańską, ikona musi posiadać połączenie symboliki chrześcijańskiej z symboliką narodową, nieść Ukraińcowi jego Ukrainę. A ponieważ kwestia połączenia w dziele pierwiastka sztalugowego z pierwiastkiem dekoracyjnym była dla Ołeksandra rozstrzygnięta, to kwestia nadania charakteru narodowego rozwiązywała się łatwo. Przecież całe życie Ukraińca zawsze było otoczone pięknem, sztuką dekoracyjną — od ozdabiania konstrukcji i ścian chaty — po ubiór, ręczniki, dywany, koce, naczynia itd. Rozmyślając o naturze tego, co narodowe w ikonie, artysta oczywiście nie mógł pominąć przedstawienia pejzażu, tym bardziej, że krajobraz narodowy jest wymownym symbolem. Razem z wszystkim innym to

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

IKONOMALARZ Z BOŻEJ ŁASKI

Doktor nauk teologicznych, doktor nauk o sztuce Dmytro Stepowyk podczas otwarcia wystawy prac Ołeksandra Ochapkina w Ukraińskim Funduszu Kultury, które odbyło się w katolickie Boże Narodzenie — 25 grudnia — określił ikonopisarstwo artysty jako najbardziej wyraziste zjawisko narodowe we współczesnej sztuce sakralnej. Historyk sztuki i etnograf Romana Kobalczynśka, która już od 15 lat opiekuje się twórczością ikonomalarza, zaznacza, że jego dzieła od pierwszego wejrzenia przyciągają swoim jaskrawym, świeżym kolorytem. Artysta śmiało zestawia dźwięczne, czyste i nasycone kolory — czerwony i zielony, niebieski i żółty; w jego obrazach jest dużo bieli — czystości i powietrza — oraz złota — światła niebieskiego i ziemskiego. Boskiego i słonecznego. Przewodniczący Ukraińskiego Funduszu Kultury akademik Borys Olijnyk jest przekonany o tym, że zjawisko sztuki Ol. Ochapkina wykracza poza ramy narodowe, stając się zjawiskiem światowym. doprowadziło do połączenia malarstwa ikonowego z malarstwem sztalugowym, sakralnego ze świeckim. Ikona Ołeksandra Ochapkina staje się ikoną-obrazem. To znaczy, nie naruszając podstawowych wymogów kanonicznych malarstwa ikonowego, artysta zdobywa się na syntezę, która jest skrytym marzeniem każdego indywiduum w sztuce. I co zawsze będzie aktualnie współczesne dla każdej twórczości. A stylową manierę mistrza można by nazwać polistylizmem. Ponieważ z Pisma Świętego wiemy, że miejscem przebywania Boga i wszystkich, którzy Go kochają, jest niebo, stworzone przez Pana i „przepełnione chwałą, blaskiem, światłem, czarującym lśnieniem, niewysłowionym pięknem”, to ikona, na której przedstawieni są święci, też musi być piękna. Piękno ikony — to Boży dar. Ikony Ołeksandra Ochapkina są piękne również w wyniku przestrzegania tej istoty ikonotwórczości. Przez to, że ikonopisarz musi obrazowo interpretować nie tylko duchowe, ale i cielesne, nie tylko realne, ale i wyobrażone, przyłączać się do Bożych prawd, nie tylko zrozumiałych, ale i niewytłumaczalnych, nieosiągalnych, tajemniczych, to i koncepcja ikony-obrazu wymaga od artysty tworzenia złożonych kompozycji, gdzie realne graniczy z irrealnym, święty obraz staje się i „rzeczywistością”, i ikoną, i ideą, a przestrzeń, w której ten obraz „przebywa”, ściślej, w której ten obraz jest przedstawiony, staje się wielowymiarowa i, jak najzłożieńsze Boże twory, — także niewytłumaczalna i tajemnicza. Cała ikona staje się tym, o czym marzył artysta, gdy pragnął „połączyć człowieka z przeszłością i kosmosem, wyprowadzić go poza czasowe, przyjęte ramy” (zob. wywiad artysty z Romaną Kobalczynśką, wydrukowany w albumie z 2001 roku „Ołeksandr Ochapkin. Malarstwo”). Wyjaśniwszy dla siebie główne cechy tak zwanego „współczesnego” w ikonomalarstwie: wysoka duchowość świętego obrazu i obrazu jako ikony w całości, nadanie ikonie charakteru narodowego i rozwiązanie formalnego problemu stworzenia ikony-obrazu, artysta w swoim języku artystycznym kontynuował poszukiwania innych cech współczesności, tych cech, które ukazałyby wyrazisty zespół pojęcia „współczesne”. Wielowymiarowość przestrzeni czy różnoprzestrzenność w ikonie również jest jedną z takich „cech”. Do tego dochodzi określenie artysty: „...pojawia się obraz, natchniony z innego świata...”. Filozoficzność jego sztuki — jest bezdyskusyjna. Ikona Ołeksandra Ochapkina „Matka Boża-Orędowniczka” z 2000 roku przedstawia Marię z Niemowlęciem, wzniesioną nad ukraińską drewnianą cerkwią, która stoi na kamiennych fundamentach, na polanie zasłanej kwiatami i ręcznikami. Ponad cerkwią groźne płonące niebo w kłębiących się chmurach. Obraz Bogurodzicy z Krzyżem przedstawiony jest na złotym tle ikony, której róg po prawej stronie otulony jest białym, dziwnie ażurowym ręcznikiem, wpisanym w zachmurzoną, ale z błękitnym niebem przestrzeń, ze ścieżką w polu i wiatrakami. A lewa jego krawędź — nie tylko rozmyta, ale i zniszczona. To nieprzypadkowe, ponieważ w ikonie Ochapkina przedstawiona jest, właściwie, drama pożaru na terenie Kijowskiego Muzeum Architektury Ludowej „Zbawiciel”. 2003 r. tej pożogi, która cudem wstawiennictwa Bogurodzicy nie zdołała zniszczyć przedstawionej cerkwi. Lecz artysta ukazuje i siłę Jezusa Chrystusa, który, błogosławiąc świat prawicą, w swojej lewej ręce trzyma snop łodyg pszenicy z kłosami. Cień od ręki Pana, łodyg i chwostów-wiązania łodyg — jakby Boża siła dotykała purpury i gasiła ją. Lewy skraj ręcznika — niby Pokrow Bogurodzicy, który opada aż do ukwieconej łąki. Cząstką Bożej siły są rozesłane na ziemi białe materie, a także anioł — stróż-posłaniec Pański. I białe ptaki na tle pożaru — także niby Boża siła dobra. Jeszcze jedną umownością jest ograniczenie prawego górnego rogu ikony, gdzie namalowana jest czy to rama, czy odrzwia ze starożytnymi ochronnymi znakami solarnymi, krzyżami. Bardzo piękna, bardzo wyrazista ikona z niezwykle złożoną kompozycją, w której jest wiele symboli, wiele duchowej treści, ale i prostoty, siły oraz przekonującości. Ikona, którą można uważać także za obraz historyczny, przez to, że rzeczywiście kilka lat temu w podkijowskim Pyrohiwie podczas pożaru cudem została uratowana cerkiew ze wsi Kanory. Najczęściej mistrz przedstawia święty obraz Bogurodzicy z Niemowlęciem. Są sceny Zwiastowania, Jezus Chrystus, Święty Mikołaj, Święty Pantelejmon... Lecz jedna z głównych dominant sztuki Ołeksandra Ochapkina do reszty otworzyła się przed nami w obrazie „Świętej Ludmiły” — z 2002 roku wykonania. Czyste, z cienkim, lekkim światłocieniem, z gładziutką fakturą przedstawienie oblicza świętej, owa błogość, głęboki wewnętrzny spokój i łaska ducha, można by rzec, wewnętrzne Królestwo Ducha — otoczone burzliwym otoczeniem, niby niebieskie — ziemskim, jakby — naszym burzliwym światem, gdzie wszystko kręci się, „sferuje”, w dynamice, w ekspresji, wzburzone. Tutaj jest coś i z tego, co artysta nazywa „impresjonizmem w malarstwie” — błyski, lśnienie, kiedy jeszcze w dzieciństwie zachwycał się różnobarwnymi przelewami krawędzi rozbitych kamyków. Ale tutaj owe kontrastowe kolory, gra światła, reliefowo nałożona warstwa farby, a zatem namacalne traktowanie formy, owa krętanina, jakby nielogiczne, nierealne łuki i ruch form — oprócz celu zestawienia dwóch światów — potrzebne są artyście, aby wyrazić uczucie nieznanego, pozaziemskiego, czyli wyższych, nieznanych, niezbadanych sfer. Rozprzestrzenienie światła w kosmosie, lśnienie boskiej siły, chwały i łaski — także jest jednym z elementów sztuki artysty. Zatem język artysty — jest współczesny, napięty, energetyczny, bogaty w kolor, obrazy, formy, środki malarskie. Język — zbliżony do syntetycznego, a w tym samym czasie — jest on łaskawy, ponieważ przepełniony duchowością, niesie idee dobra, piękna i miłosierdzia. Ołeksandr Ochapkin pisze za Bożym poleceniem i nazywa to — „pod nastrój”, „przez pryzmat swoich uczuć”. Używa barw — błękitnych, żółtych, różowawych, białych, czerwonych, zielonych... Swoją ikonę Bogurodzicy-Przewodniczki odnalazł. Odnalazł na krzewie... kaliny. W ukraińskiej wsi. W ukraińskiej sztuce. Jak powiedział Jakiw Krechowećkyj, autor opracowania „Teologia i duchowość ikony”: „Ikonografia — to chrzest kultury i cywilizacji każdego konkretnego narodu. Ponieważ czerpie ona nie tylko z nauki Kościoła, a tworzy się z osobliwości kultury narodu oraz z doświadczenia ikonopisarzy, — to tak uświęcają się schrystianizowane kultury i wartości duchowe”. Wołodymyr PIDHORA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

i romantycznego polotu. Latem 1962 roku, spacerując parkiem Szewczenki niedaleko pawilonu fotografii parkowej, zobaczyłem Hryhorija Hurijowycza Weryowkę oraz Pawła Hryhorowycza Tychynę podczas spokojnej, przyjacielskiej rozmowy. Szedłem tak, że nie było już możliwości ich ominąć, więc musiałem, przerywając ich rozmowę, się przywitać. Hryhorij Hurijowycz, ku mojej wielkiej radości, zatrzymał mnie, aby przedstawić swojemu towarzyszowi. „To nasz artysta Sańko Doriczenko” — powiedział do Tychyny. A ten, wyciągając do mnie rękę: „W tenorach stoicie czy w barytonach?” — „Ależ nie — uśmiechając się, mówi Weryowka — on jest naszym sławnym tancerzem, takie hołubce wywija, że ho, ho!”. Otrzymawszy od swojego kierownika tak wysoką ocenę, było już jakoś niezręcznie opuszczać ich towarzystwo, więc zostałem jeszcze na pewien czas, przysiadłszy na samym skraju ławki. Zostałem i nie żałuję, bo opowiedział mi wtedy Paweł Hryhorowycz, zważając na mój fach, o synu słynnego francuskiego baletmistrza Mariusa Petipy, który po rewolucji mieszkał i zajmował się pracą literacką w Charkowie i, co najważniejsze, był gorliwym wielbicielem oraz propagatorem języka ukraińskiego. I o znakomitym Kasjanie Holejzowskim, który wystawiał w Charkowie swoje nowatorskie balety, a oprócz tego był jeszcze nie lada malarzem i poetą, i oczywiście miał ukraińskie korzenie, opowiedział. Tego dnia dowiedziałem się od Pawła Hryhorowycza także o ojcu światowej sławy Wacława Niżyńskiego — Foce, który układał tańce w Ukraińskim Teatrze Mykoły Sadowskiego. …Gdzieś pod koniec lat pięćdziesiątych na koncercie chóru dla delegacji województwa krakowskiego w pierwszym rzędzie wśród polskich przyjaciół siedział Maksym Tadejowycz Rylski. Moje wzruszenie nie miało granic, wkładałem wszystkie swoje młode siły i artystyczny talent, aby przyciągnąć do siebie uwagę swojego idola. I kiedy w przerwie Maksym Tadejowycz zawitał za kulisy, aby podziękować za występ, byłem już obok Hryhorija Hurijowycza Weryowki, który między innymi przedstawił mnie poecie: „Oto nasz Sańko też pisze wiersze, my nawet piosenkę do jego słów wykonujemy”. Na co Maksym Tadejowycz w tonie mu odpowiadając: „A takiemu sławnemu kozakowi nie grzech i wiersze pisać”. To był początek mojego błyskawicznego znajomości z mistrzem, która miała ciąg dalszy i, ku wielkiemu żalowi, koniec. Wkrótce odeszli jeden po drugim koryfeusze naszej kultury. Odeszli… lecz zostawili po sobie dobrą pamięć, która żyje i zawsze będzie żyć w ich dziełach. I teraz, i w przyszłości — będzie roznosić po świecie naszą życiodajną sztukę, naszą słonecznoskrzydłą pieśń Państwowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy imienia Hryhorija Weryowki, i w tym — przede wszystkim zasługa jego założyciela i wieloletniego kierownika, który całe swoje świadome życie oddał służbie rodzinnemu narodowi. Oles DORICZENKO Na zdjęciu: kwiaty od widzów (Berlin, 1959 r.), grupa taneczna chóru (1967 r.), grupa żeńska chóru (1964 r.)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

PRZELAŁ ŻYCIE W PIEŚŃ

Długo, długo jeszcze będziemy słyszeć zarówno głos, jak i pieśń Hryhorija Hurijowycza, bo dla człowieka wytrysnęła ona ze szczodrego serca twórcy. Mychajło Stelmach. Cichą przystanią Hryhorija Werowki był śpiew chóralny. Jeszcze jako uczeń seminarium w Czernihowie początkowo śpiewał w chórze, którym kierował Pawło Tyczyna, a z czasem sam zastąpił Pawła Hryhorowycza. Po rewolucji zarówno Pawło Tyczyna, jak i Hryhorij Werowka, wielcy entuzjaści śpiewu chóralnego, kierowali różnymi amatorskimi kapelami. „Jeszcze ściślejsza stała się nasza przyjaźń z Hryhorijem Hurijowyczem — napisze swego czasu P. Tyczyna — w roku 1921, kiedy my, usłyszawszy smutną wieść o tragicznej śmierci naszego ukochanego kompozytora Mykoły Dmytrowycza Łeontowycza, połączyliśmy swoje dwa chóry w dzielnicy Nowobudowlanej Kijowa w jeden i nadaliśmy mu nazwę „Kapeli-studia imienia M. D. Łeontowycza”. Na długie lata połączyła pieśń dwa wielkie płomienne serca, dwie szczodre na piękno dusze. Chyba nie ma na Ukrainie zakątka, gdzie swego czasu nie śpiewano by lub przynajmniej nie słyszano pieśni stworzonych w tej wspaniałej współpracy: „Tam na górze za Dnieprem”, „Niech sobie szumią dęby”, „Jesień”, „Gdzieś na dnie mojego serca” oraz wielu, wielu innych. Jeszcze grzmiała wojna, a w dopiero co wyzwolonym Charkowie Hryhorij Werowka zorganizował Ukraiński Chór Ludowy. I już rok później, we wrześniu 1944 roku, w obecności setek kijowian, odbył się pierwszy koncert stworzonego przez niego zespołu. Nie mając profesjonalistów w pierwszych latach istnienia chóru, Hryhorij Werowka zdołał uczynić z zespołu wzorzec, co sprzyjało tworzeniu nowych profesjonalnych i licznych amatorskich zespołów ludowych. A będąc profesorem Konserwatorium Kijowskiego, Hryhorij Hurijowycz dobierał i wychowywał młode kadry dyrygenckie, które stawały się z czasem kierownikami Czerkaskiego i Poleskiego chórów ludowych, Bukowińskiego, Huculskiego oraz Zakarpackiego zespołów pieśni i tańca. Jego wspaniały zespół połączył najważniejsze komponenty sztuki ludowej: śpiewy, korowody, muzykę instrumentalną, numery taneczne. Artysta stworzył monumentalne widowiska ludowe-kompozycje: „Zaporożcy”, „Wieczornice”, „Marena”, „Topola”, „Karpacki gwar” i inne. Kolorytna postać Hryhorija Werowki również w mojej biografii zajmuje bodaj najważniejsze miejsce. Jeszcze gdzieś w powojennym 1946 roku moja matka — wtedy dwudziestoośmioletnia piękna kobieta z talentem wokalnym i smykałką do śpiewu — pracowała w Komitecie do spraw sztuki i, dodatkowo, w Republikańskim Domu Twórczości Ludowej. Tam w sprawach służbowych zaglądało wiele wybitnych osobistości ukraińskiej kultury, no i, oczywiście, Hryhorij Werowka, który zapraszał moją mamę do kierowanego przez siebie Chóru Ludowego. Lecz to zaproszenie stało się tylko przyjemnym epizodem w niełatwym wdowim życiu mojej mamy… Ale po jedenastu latach na zaproszenie tego samego Hryhorija Hurijowycza Werowki zostałem solistą-tancerzem Ukraińskiego Chóru Ludowego, który nosi teraz jego imię, i przepracowałem tam piętnaście lat. Miałem szczęście obcować z nim ponad siedem lat. Rozmówcą był wspaniałym, umiał stworzyć atmosferę swobody i koleżeńskiej życzliwości, zachęcał do twórczości, odnajdywał w każdym wykonawcy tylko jemu właściwe cechy. Będąc kierownikiem sławnego zespołu, profesorem, wybitnym działaczem ukraińskiej kultury, Hryhorij Werowka pozostawał bezpartyjny, dopóki w latach pięćdziesiątych nie zmusiły go okoliczności i, za rekomendacją chórzystów, przyjęto go w szeregi KPZR. A w tym samym czasie pozostawał człowiekiem głęboko wierzącym, oczywiście ukrywając to, jak tylko mógł. Kilka razy i ja byłem świadkiem, kiedy tuż przed wyjściem na scenę potajemnie żegnał się, mając nadzieję na Bożą pomoc. Miał bardzo stary aktownik, łatany-przełatany, ale bardzo go cenił i strzegł jak źrenicy oka. Podczas tournée w Jugosławii w niewyjaśnionych okolicznościach zapomniał go w belgradzkim hotelu i specjalny kurier leciał z Zagrzebia, żeby przywieźć go stamtąd. Szczęśliwszej twarzy niż u Hryhorija Hurijowycza Werowki w chwili przekazania mu jego relikwii nie widziałem. 15 października 1959 roku późnym wieczorem Chór Ludowy na czele z Hryhorijem Werowką kilkoma autobusami przybył do Monachium, gdzie witali nas oficjele, dziennikarze oraz liczna diaspora. I nic dziwnego, wszak był to pierwszy zespół artystyczny z Ukrainy, który postawił stopę na ziemi RFN. Rankiem tego samego dnia w Monachium przy drzwiach własnego mieszkania został podstępnie zamordowany przywódca ruchu narodowego, męczennik za wolność Ukrainy Stepan Bandera. Nawet teraz, z odległości czterdziestu trzech lat, nie chce się wierzyć, że to straszne morderstwo i przyjazd najpopularniejszego zespołu radzieckiej Ukrainy nie było wyreżyserowane w Moskwie. Zbyt wiele się zgadza. Pod groźbą śmierci nie wolno nam było odwiedzić kaplicy, w której stała trumna z ciałem męczennika-bohatera. Zresztą czy któryś z artystów zaryzykowałby to zrobić, zważywszy na bardzo niebezpieczną sytuację. Co prawda, autorowi tych słów udało się, choć z daleka, z okna samochodu, obserwować procesję pogrzebową, o czym dopiero teraz odważam się pisać. I wspominam to po to, aby pokazać atmosferę, w której odbywały się koncerty kierowane przez Hryhorija Werowkę, napięcie i odpowiedzialność, które panowały zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz zespołu. Setki ukraińskich patriotów z różnych krajów świata przyjechały wtedy do Monachium, by odprowadzić w wieczność swojego przywódcę. I wszyscy oni, przynajmniej większość z nich, byli na naszych koncertach. Jestem świadkiem, jak denerwował się Hryhorij Hurijowycz, jak palił papierosa za papierosem, co było do niego niepodobne, jak nerwowo przechadzał się za kulisami Stadthalle, gdzie odbywały się nasze występy. Sala na stojąco słuchała „Ryknie i jęknie Dniepr szeroki” oraz „Słyszysz, bracie mój”, niekończącymi się owacjami witała nas wielotysięczna publiczność. Programy koncertów trwały ponad trzy godziny, a ludzie prosili o jeszcze i jeszcze... W jednej z zagranicznych podróży kupiłem luksusową długogrającą płytę amerykańskiej kapeli bandurzystów im. Tarasa Szewczenki pod batutą Hryhorija Kytastego. Przez wiele lat ta płyta była i jest moim najdroższym skarbem, którym bardzo sekretnie się dzieliłem, dając do przesłuchania i przerysowania. Wiem, że i Maksym Tadejowycz Rylski słuchał, bo dawałem przerysowywać dla niego. Słuchał i Pawło Hryhorowycz Tychyna, bo przecież dawałem do przesłuchania Hryhorijowi Hurijowyczowi Werowce, a ten już dzielił się z najlepszym swoim przyjacielem. — Och, i świetnie śpiewają chłopcy! — zauważył Hryhorij Hurijowycz podczas moich odwiedzin w jego domu. — Nikomu nie dawaj — mówił ściszonym głosem — bo może być bieda. Ktoś doniesie — i koniec! — A później, już odprowadzając mnie do drzwi: — Sańko, ty chociaż zetrzyj tę piosenkę o Jurku Tiutiunnyku. Coś niepewnie wymamrotałem, ale oczywiście z jego rady nie skorzystałem. Płyty amerykańskiej kapeli bandurzystów, a w szczególności „Słowo Tarasa”, w swoim czasie przerysowałem Iwanowi Makarowyczowi Honczarowi i słuchały arcydzieł naszego narodu w jego błogosławionej siedzibie setki, a może i tysiące Ukraińców. Wychodząc z gęstwiny ludowej, wchłonąwszy w siebie najhojniejsze ludowe źródła, kierowany przez niego zespół jeszcze za życia artysty nazywano po prostu „chórem Werowki”. Kiedy dyrygował, w nim śpiewało serce, oczy, ręce, był jakby samą pieśnią, natchnienie jego udzielało się chórzystom, muzykom i wszyscy oni, jak jedno płomienne serce, tworzyli sztukę, która niczym czarowny ptak szybowała po ludzkich duszach, napełniając je dziwną pięknością. I w oczach pojawiały się radosne łzy, a usta układały się do uśmiechu ze świadomości, że twoja sztuka jest potrzebna ludziom, że czyni ich lepszymi i życzliwszymi… Przypominam sobie, po jednym z triumfalnych występów chóru w Belgii, w Brukseli, kiedy podekscytowana publiczność jeszcze długo po koncercie nie opuszczała sali, wywołując artystów „na bis”, kiedy cała scena była zasypana kwiatami, Hryhorij Hurijowycz wzruszony powiedział do zespołu: „Wszystkie te owacje, wszystkie te kwiaty należą do naszego narodu, a nam przypadło wielkie szczęście demonstrować jego sztukę po świecie, zbierając owoce sławy i uznania”. Zagraniczni recenzenci narzekali na „ubóstwo słów”, by oddać wszystkie te wrażenia, jakie wywarła na nich sztuka chóru Werowki. „Takiej burzy oklasków nasz Stadthalle jeszcze nigdy nie przeżywał. To, co można było usłyszeć i zobaczyć tamtego wieczoru, jest jedyne i niepowtarzalne” — odnotowywała „Badische Zeitung” (RFN). A luksemburska „Zeitung” pisała: „Nie sposób oddać słowami wybitnej sztuki wokalnej i tanecznej tego światowej sławy zespołu. To delikatne i żartobliwe, to jak fale wzburzonego morza, pieśni ludowe… mimo innego języka, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, przenosiły słuchaczy w głębię życia duchowego i przyrody wielkiego narodu…” Już ciężko chory, kompozytor nie wypuszczał z rąk pióra, pisał nowe utwory, dawał wskazówki artystom, troszczył się o przyszłość swojego artystycznego kwiatu. Z biegiem lat wszystko to, co kiedyś wydawało się oczywiste, teraz nabiera jakiegoś znaczenia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

terytorium Ukrainy każdy artysta lub grupa ma prawo do otrzymania nagrody pod warunkiem, że legalnie sprzedane nakłady płyt i kaset zostaną oficjalnie potwierdzone. W związku z tym za 50 tys. artysta otrzymuje „Złotą płytę”, za 100 tys. — „Platynową”, za 500 tys. — „Diamentową płytę”. Ogłaszając zamiar uhonorowania sukcesu Rusłany „platyną”, Ołeh Dołynśkyj (kierownik „COMP”) natychmiast został poddany obstrukcji ze strony innych ukraińskich firm, które jednym głosem oświadczyły, że sprzedały znacznie więcej. W szczególności kijowska „Lavina Music” poinformowała prasę, że album „Supersymetria” „Okeanu Elzy” został zrealizowany w nakładzie 200 tys. (CD i MC), a „Mama Music” obwieściła światu o fenomenalnym sukcesie albumu Wierki Serdiuczki, który rozszedł się w nakładzie pół miliona egzemplarzy. Jednym słowem, powstała dość niezręczna sytuacja. I rozwiązali ją sami podmioty „platynowego” konfliktu. Sześć kijowskich firm fonograficznych zebrało się i utworzyło Ukraiński Sojusz Muzyczny — swoisty komitet koordynacyjny, który ustanowił coroczną Ukraińską Nagrodę Muzyczną. Rada Nagrody: Andrij Dachowśkyj — prezes „Ukrainian Records”; Ołeh Dołynśkyj — dyrektor „Comp Music”; Wiktor Zajeć — dyrektor „EuroStar”; Dmytro Ołeksandrow — dyrektor „Music Factory Group”; Jewhen Sklar — „Astra Records”; Eduard Kłym — dyrektor „Lavina Music”. Pierwsza ceremonia wręczenia nowo utworzonej Nagrody wywołała poruszenie wśród struktur medialnych (obecni byli wszyscy pierwsi przedstawiciele wszystkich wiodących kanałów telewizyjnych i radiowych) oraz wśród konkurentów — byli prawie wszyscy przedstawiciele firm fonograficznych, które nie weszły do Sojuszu. Dziwne, że „Moda-bar” nie poszedł na dno pod ciężarem takiej masy ludzi, którzy obserwowali widowisko. A widowiskiem kierował niestrudzony MC Saśko Położynśkyj, który momentami „zbijał” nadmierną patetyczność na rzecz barwnego show. Z werwą zagrało „Mad Heads” — kijowskie trio rockabilly, które niedawno podpisało kontrakt z „COMP Music” i wydało swój pierwszy ukraińskojęzyczny album „Kontakt”. Trochę pośpiewały Alona Wynnyćka (eks-„VIA Gra”) i „Talita Kum”. A Rusłana tamtego wieczoru wyglądała dokładnie tak, jak na okładce swojego superudanego albumu. Jedynymi, którzy zignorowali Nagrodę, byli muzycy naszego sławnego „Okeanu Elzy”. Cóż, jak widać, nowo narodzony Sojusz będzie musiał dobrze popracować, aby stopień zaufania ze strony Swiatosława Wakarczuka był adekwatny do treści Ukraińskiej Nagrody Muzycznej. A jak to będzie — pokaże czas. Ołeksandr JEWTUSZENKO Na zdjęciu: Rusłana — naprzód po „platynową płytę”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

OCZEKIWANIE NA ŚWIĄTECZNĄ BAJKĘ

NAGRODA MUZYCZNA Zbliża się Nowy Rok. Wieczór. Na podolskim nabrzeżu w rejonie modnego „Moda-baru” panuje ożywienie. Tłum dziennikarzy i innych „medialnych” osób przesuwa się po trapie na statek, który od dawna już nigdzie nie płynie… Analogie do felliniowskiego „A statek płynie” będą mi się nasuwać podczas tego długiego, hałaśliwego wydarzenia pod nazwą „Ukraińska nagroda muzyczna — 2003”. Tą nagrodą będziemy nagradzać artystów oraz firmy fonograficzne, które ich reprezentują, złotymi i platynowymi płytami na podstawie wyników legalnej sprzedaży CD i MC na terytorium Ukrainy. Dlaczego nagrody nie ustanowiono wcześniej? Przecież we wszystkich krajach europejskich podobna nagroda jest od dawna jedynym możliwym i niezawodnym instrumentem stymulacji oraz rozwoju show-biznesu. Odpowiedź jest prosta: w Europie Ukraina (a być może i Rosja) miała stabilną reputację największego (po Chinach) pirackiego kraju, w którym sektor legalnego rynku audio i wideo jest śmiesznie znikomy. Pod naciskiem międzynarodowych organizacji, które zajmują się ochroną własności intelektualnej, nasz parlament przyjmuje szereg ustaw skierowanych na zwalczanie piractwa audio. Publiczne akcje dla prasy i mediów, kiedy walec miażdży i niszczy kontrabandowe, odebrane piratom płyty, miały zademonstrować determinację państwa w walce z tym złem. Ale zło nie zostało pokonane, a jedynie zagnane w ciemny, ślepy zaułek. Ciekawe, ŚWIĄTECZNE SHOW Jakie powinno być święto? Błyszczące, baśniowe, iskrzące, podobne do szampana swoją złocistością i upojnością. Skosztowałeś święta — i nastrój staje się podniosło-beztroski. A póki ono zbiera się, by zawitać do każdego domu, gdzieś w głębi duszy żyje zdumiewające odczucie, że wraz z nim obowiązkowo przyjdzie tylko to, co najlepsze. Koncert Olgi Kriukowej, który odbył się w pałacu „Ukraina”, nie bez powodu nosi nazwę „Przeczucie Bożego Narodzenia”. Atmosfera oczekiwania na największe i najradośniejsze zimowe święto… Ta nazwa nie jest prosta, lecz ma podtekst. Boże Narodzenie to święto, na które czeka się przez cały rok. Przecież właśnie w tym dniu spełniają się najskrytsze pragnienia. Dlatego i jego przeczucie, niby niezauważalne, trwa przez wszystkie dwanaście miesięcy — wiosną, latem, jesienią. Bo wiara w cud, która rodzi się jeszcze w dzieciństwie, i tak pozostaje Zdjęcie G. Oborskiej jeszcze dzięki pojawieniu się na Ukrainie przedstawicielstw światowych i wiodących firm, tak zwanych „majorów”. Obecnie mamy oficjalnie reprezentowane „BMG”, „Universal”, „EMI”, „Sony”, „Music” — cztery z sześciu największych światowych „majorów”. I to o czymś świadczy. Przede wszystkim o pewnym stopniu zaufania ze strony Zachodu, a może i o jakiejś szansie danej chronicznie pirackiemu krajowi przez Zachód. I tę szansę trzeba wykorzystać. Oczywiście, jeśli chcemy pełnowartościowej integracji europejskiej, jeśli chcemy żyć że nawet deklaratywne środki przyniosły rezultat: płyt i kaset sprzedanych oficjalnie znacznie przybyło. I przybyło do tego stopnia, że nasze firmy fonograficzne zaczęły samodzielnie kontrolować sytuację na krajowym rynku audio, rywalizując przy tym z piratami. Równoległa agitacja telewizyjna i radiowa wspierająca legalny produkt stworzyła w świadomości kupującego negatywny wizerunek pirata, który okrada wszystkich wokół dla własnej kieszeni. Zatem krok po kroku biały sektor rynku rozszerzał się naszą stałą towarzyszką. Więc nawet samo oczekiwanie można zamienić w cudowne święto. „Przeczucie Bożego Narodzenia” Olgi Kriukowej to prawdziwy prezent dla miłośników muzyki, który tworzy jasny, świąteczny nastrój: przecież na koncercie było czego posłuchać i co zobaczyć. Olga jest uniwersalną wykonawczynią: przedstawicielką jazzowej szkoły wokalnej (dlatego potrafi przedstawić każdą piosenkę w ciekawej aranżacji), pięknie tańczy i śpiewając, nie odstaje od swojego baletu, sama jest prowadzącą swojego koncertu. Bez przesady — europejski poziom występu. Jeszcze jeden plus — dźwięk na żywo: zarówno śpiewu, jak i akompaniamentu instrumentalnego (grupa „Unity”) — żadnej „playbacku” czy „minusa”. Ustawić wysokiej jakości dźwięk na takim koncercie jest trudniej, ale czy mogą się równać przyjezdni zasłużeni w cywilizowanym układzie współrzędnych. Na ceremonii wręczenia nagród jako pierwszy wystąpił przedstawiciel potężnej Międzynarodowej Organizacji Ochrony Praw Autorskich (IFPI) Stefan Krawczyk. On (nie bez patosu) zwrócił uwagę obecnych na prawdziwie historyczny moment, który przeżywa nasz kraj: po raz pierwszy oficjalnie odnotowano u nas poważne wolumeny sprzedaży całkowicie legalnych produktów — zarówno krajowych, jak i pochodzenia zachodniego. I to jest zwycięstwo. Prawdziwe zwycięstwo kraju, któremu jeszcze wczoraj nigdzie na świecie po prostu nie ufano. Stefan Krawczyk z optymizmem patrzy w przyszłość, ponieważ mowa o nowym i ogromnym pod względem rozmiarów rynku audio, który właśnie teraz zamierza wejść w skład zachodnioeuropejskiej wspólnoty rynkowej. Rola koordynatora wysiłków obu stron będzie przypadać, rzecz jasna, organizacji, którą właściwie Stefan tutaj reprezentuje. Jednak historyczny moment pod nazwą „Ukraińska nagroda muzyczna — 2003” poprzedziła kuriozalna kolizja. Pewnego pięknego dnia kijowska firma „COMP-Music” (przedstawiciel „EMI”) ogłosiła, że album „Dzikie tańce” Rusłany został sprzedany w liczbie 100 tysięcy egzemplarzy. A to, według norm IFPI, kwalifikuje się na „Platynową płytę”. Rzeczywiście, IFPI określiło, że na te- mistrzowie wykonawstwa fonograficznego z energią śpiewu na żywo. Repertuar koncertowy przypominał worek Świętego Mikołaja — muzyczne niespodzianki znalazły się dla przedstawicieli różnych kategorii wiekowych. Dla młodzieży — modne rytmy, które zmuszają do niespokojnego wiercenia się w fotelu. A tym, którzy mają więcej lat, przyjemnie powspominać przy nieśmiertelnych, sprawdzonych przez czas hitach. „Parasolki z Cherbourga”, Aznavour, miks od „ABBA”, „Besame mucho”, „Kolorowe jarmarki”… Nieprzemijające piosenki o tym, co najważniejsze, które wywołują ciepłe wspomnienia. Szkoda tylko, że jazzu nie było… Zważywszy na dobór muzyczny, staje się jasne, że koncert okazał się wielojęzyczny — Olga śpiewała po ukraińsku, angielsku, francusku, hiszpańsku, polsku, rosyjsku. Co więcej, w wydarzeniu brali udział także zagraniczni goście — piosenkarz z Francji Philippe Vancleese i tancerz flamenco z Hiszpanii Ricardo Castro. Warstwa wideo wydarzenia również okazała się nasycona, jaskrawa, dynamiczna — nie pozwala się nudzić i pod względem treści w pełni odpowiada modnemu słowu „show”. Nie bez powodu głównym reżyserem wydarzenia został Wasyl Wowkun. Przestrzenne dekoracje, część centralna — w formie piramidy ze schodkami. Na dwóch ekranach przez cały czas zmieniają się obrazki ilustrujące każdą piosenkę. I zrozumiałe, że obecnie bez baletu ani rusz, więc każda piosenka ma też swój taneczny akompaniament. Do tego wszystkiego — fajerwerki prosto na scenie, a sama Olga pojawiła się dość efektownie — z wielkiego błysku. Trochę przedstawienia cyrkowego przy „Jarmarkach”. Przebieranie się w oszałamiające kostiumy. A pod koniec z sufitu zeszła wielka srebrzysta choinka… Przeczucie Bożego Narodzenia — jaskrawo-baśniowe, jak noworoczne błyskotki… Teraz wypadałoby tak samo uczcić wszystkie nasze zimowe święta — przeczucia zazwyczaj nie mylą… Kateryna TARCZEWSKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

KONCERT DLA SILNYCH I STYLOWYCH

Kolejny projekt z cyklu „Sprzężenie zwrotne”, realizowany przy wsparciu UTEL, czyli koncert formacji wokalnej „Pikardyjska tercja”, już się odbył… Pozostały wspomnienia, wrażenia, emocje… Jednym słowem, stało się: byliśmy świadkami duchowej jedności ludzi o podobnych poglądach, z których większość po prostu pragnęła posłuchać prawdziwie europejskiego koncertu. Fanów i zwolenników tych wesołych i inteligentnych chłopaków jest mnóstwo na całym świecie, ale najlepiej czują się oni, oczywiście, tutaj, w domu, na Ukrainie. Nasz widz wcale nie ma dość pikardyjczyków. Od czasu do czasu otrzymują zaproszenia do wystąpienia w stolicy, ale znów na koncertach, które nie są dostępne dla wszystkich. Jedyna agencja koncertowa „Brewis” organizuje święta, na których prawie zawsze śpiewa „Pikardyjska tercja” — kilka piosenek. I to wszystko, a koncerty solowe to już udział wybranych spośród artystów. Można zauważyć, że właśnie tym chłopakom już dwukrotnie się poszczęściło i zgromadzili swoich wielbicieli w Międzynarodowym Pałacu Kultury i Sztuki w stolicy, którego właściwości akustyczne zapewniają superefekt dla żywego dźwięku i muzycznych improwizacji, jakimi „piktercjanie” zawsze częstują publiczność na deser. Zakres możliwości wokalistów tego zespołu nie zna bowiem granic: od aksamitnego basu po falset, — co po zakończeniu programu wywołuje u publiczności stan egzaltacji. A tym razem zakończyła się ona prawdziwą manifestacją publiczności, spragnionej sublimacji osobowości. z Leśka SAMIJŁENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

FEERIA KRYMSKICH KRAJOBRAZÓW

Redaktor naczelna Lubow Hołota. Szef redakcji Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk, Ołeh Besskyj. S-16 FOTOWIDOK Od zawsze człowiek pragnął latać. Jeśli nie wznieść się ponad grzeszną ziemię, to chociaż ponad samego siebie. Wznieść się duchem. A do tego potrzeba zaledwie dwóch skrzydeł. Dla wielu takimi skrzydłami jest zawód i pasja. Czasami pasja „przeciąga kołdrę” na swoją stronę i staje się zawodem, często jedno uzupełnia drugie. W pełni dotyczy to fotografa-artysty Anatolija Kowalskiego, który „przy okazji” jest także przewodniczącym Republikańskiego Komitetu Gospodarki Leśnej i Łowieckiej Autonomicznej Republiki Krymu, kandydatem nauk ekonomicznych, zasłużonym pracownikiem rolnictwa Ukrainy, laureatem Nagrody Rady Ministrów. Na koncie A. Kowalskiego znajdują się trzy duże wystawy: dwie odbyły się na Krymie, ostatnia – w Kijowie. Fotografią artystyczną Anatolij Josypowycz zaczął zajmować się na początku lat siedemdziesiątych. Główna tematyka to krajobraz. Pracom Kowalskiego właściwa jest wysoka realistyczność, którą uduchowia pierwiastek artystycznego „Ja”. Dzięki głębokiej znajomości przyrody i wieloletniemu doświadczeniu zawsze bezbłędnie wybiera kąt widzenia i odległość od obiektu fotografowania. Fotografie Kowalskiego są zawsze nienagannie oświetlone, co podkreśla piękno miejsc, które ujrzał obiektyw mistrza. Razem z autorem zobaczycie Krym nowymi oczami, a monumentalne (i jednocześnie bardzo drżące i delikatne) piękno krymskiego lasu, skał i wodospadów oczaruje Was na zawsze. Twórczość Anatolija Kowalskiego to logiczna kontynuacja głównego celu jego życia: ochrony i zachowania przyrody. Marzeniem Anatolija Josypowycza Kowalskiego jest uwiecznienie rezerwatów Ukrainy poprzez wydanie albumu fotograficznego, w którym znalazłyby odzwierciedlenie Karpaty, umański park dendrologiczny „Zofiówka”, Monaster Świętogórski w obwodzie donieckim, piaszczyste wydmy Chersońszczyzny, „krajobrazy” Askanii Nowej oraz mnóstwo innych ukraińskich „pereł”. Wołodymyr KOSKIN z Adres redakcji: zaułek Muzejnyj 8, Kijów-1, 01001. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://www.prosvita.com.ua Indeks prenumeraty 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nie zwraca nadesłanych rękopisów oraz fotografii. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn