Strona · s. 10strona oryginału ↗
STRATEGIA CZWARTEJ
Слово Просвіти, №02 за 2004 рік
ETNOGENETYKA I RYTMY UKRAINY O zjawisku nowej ukraińskiej emigracji, mimo jej skali (od 2 do 7 milionów), prasa centralna prawie nic nie pisze. Nie cieszą ich uwagą także nasi urzędnicy, chociaż miliony Ukraińców znalazły się za granicą nie z własnej woli, a przez problemy ekonomiczne w państwie. Sami zaś emigranci, przeważnie nielegalni pracownicy zarobkowi, często uważają się za porzuconych przez cały świat, ich jedynym celem jest zarobienie pieniędzy i jak najszybszy powrót do rodzinnego domu, do dzieci i rodziny. Wychodzi na to, że nikomu nie jest potrzebna, ta Czwarta fala. W rzeczywistości jednak wyobrażenie o bezsensowności i bezperspektywiczności nowej ukraińskiej emigracji jest absolutnie błędne. W tym przekonuje nas etnogenetyka — nowy kierunek badań, który rozpatruje etnos jako organizm biosocjalny, strukturalnie i funkcjonalnie podobny do odrębnej ludzkiej osobowości. To znaczy, etnos — to osobowość wyższego rzędu, która posiada własną świadomość i podświadomość, intelekt i pamięć, genotyp i charakter, wiek i los. Odpowiednio, każdy etnos, jak i człowiek, ma swojego ojca i matkę, dziadków i babcie, innych przodków w linii ojcowskiej i matczynej. Nowe etnosy rodzą się w wyniku oddziaływania męskiego i żeńskiego pierwiastka. Jak można rozróżnić — gdzie etnos-ojciec, a gdzie etnos-matka? Tutaj stosowna jest analogia między plemnikiem a komórką jajową. Wiadomo, że w momencie zapłodnienia: 1) plemnik jest ruchliwy, a komórka jajowa nieruchoma; 2) plemnik jest tysiące razy mniejszy niż komórka jajowa. Podobnie jest z etnosami — etnos ojcowski może być tysiące razy mniejszy od matczynego. Ale tutaj ilość nie odgrywa szczególnej roli — to ten przypadek, kiedy „mały zaczyn kwaszi całe ciasto”, jak wyraził się św. Paweł w liście do Galatów — narodu Małej Azji, którą wtedy jeszcze nazywano Wschodnią Galią. Są dwa główne warunki poczęcia nowego etnosu: 1) oddziaływanie męskiego i żeńskiego organizmu etnosocjalnego musi nastąpić w tym okresie, kiedy etnos żeński jest otwarty na przyjęcie męskiego pierwiastka (z reguły taka otwartość pojawia się w okresie kryzysu systemowego etnosu matczynego); 2) etnosy męski i żeński powinny być psychologicznie kompatybilne, odczuwać wzajemną sympatię. Najciekawsze jest to, że narodziny, stawanie się, upadek i kryzysowe przekształcenie nowego ukraińskiego etnosu odbywa się w ciągu każdego 532-letniego cyklu, — to odkrycie zrobił wybitny ukraiński archeolog, historyk i kulturoznawca, profesor Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Mykoła Czmychow (1953—1994). Udowodnił on, że „od XXVIII w. p.n.e. do naszych dni przodkowie współczesnych Ukraińców mieli co 532 lata nowy system państwowy. Zatem przeżyli okresy dziewięciu prawdziwych państw”. W tym każdy może się przekonać, analizując trzy ostatnie okresy ukraińskiej historii: 419—951, 951—1483, 1483—2015 lata. Na początku każdego z nich rodził się nowy ukraiński etnos, który tworzył własne państwo: Związek Antów, Ruś Kijowską, państwo kozackie. Jeszcze jedna ciekawa prawidłowość: w pierwszej połowie cyklu (prawie 3 stulecia) odbywa się wzrost i wzmocnienie etnosu, a od początku drugiej połowy włączają się mechanizmy jego rozpadu i przekształcenia. ANCI, CZYLI BOGATYROWIE Z podręczników historii wiemy, że w V–VI w. Anci zajmowali ogromne terytorium: od puszcz Polesia do Morza Czarnego i od Karpat do Donu. Jak dowodzi znany historyk Mychajło Brajczewski, greckie „anty” — to to samo, co staroruskie „polanie”, co znaczy „bogatyrowie”. Naród Antów składał się z wielu plemion. Anci zdobyli szczególną sławę swoimi wyprawami na Bizancjum. Armia u nich była dość duża, bo, jak podają źródła historyczne, pewnego razu wzięli 10 tysięcy jeńców. Anci byli wprawnymi żeglarzami, dobrze znali Morze Czarne. Bardzo ceniono ich długie proste miecze, które wytwarzano w dużych ilościach i były wysokiej jakości. Słynnymi mieczami anckimi walczą nawet bohaterowie anglosaskiego „Beowulfa”, a w archeologii nadały one nazwę całej klasie — „miecze typu anckiego”. Państwo Antów przetrwało prawie 3 stulecia — od IV do VII, co odpowiada pierwszej połowie 532-letniego okresu. Według słów historyka Iwana Krypjakewycza, „długotrwałość jej, rozmach ekspansji, sukcesy kolonizacyjne, udział w polityce Bizancjum — wszystko wskazuje, że była to organizacja państwowa, daleko potężniejsza, aniżeli możemy mieć o niej wyobrażenie z przypadkowych i niepełnych wieści kronikarzy”. RUSI ORAZ ICH IMPERIUM Znacznie więcej wiadomości jest o Rusi Kijowskiej. Co znaczył dla niej początek nowego okresu, który, według Czmychowa, rozpoczął się w 951 roku? To było panowanie wielkiej księżnej (królowej, reginy, imperatorowej) Olgi (945—964). Właśnie w tym czasie narodził się kolejny ukraiński etnos — Rusi, Rusicze. Jeśli wyrażać się poprawniej, to chodzi o narodziny etnosu systemotwórczego (który naukowcy oznaczają terminem „wewnętrzna Ruś”), który stał się jądrem organizacyjnym tego ogromnego, największego w ówczesnej Europie państwa. W odróżnieniu od swoich poprzedników Olega i Igora, księżna Olga nie prowadziła wojen zewnętrznych. Jej energia i talent administratora jasno przejawiły się w aktywnej dyplomacji — zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz kraju. Przez 20 lat pokojowego zarządzania przekształciła ogromne terytorium, na którym wcześniej nie raz wybuchały powstania przeciwko władzy centralnej, w całościowe, dobrze uporządkowane państwo. Przeprowadziła reformę administracyjno-terytorialną, przeprowadziła spis ludności, wprowadziła system podatkowy (wprowadziła sprawiedliwe podatki), w większym lub mniejszym stopniu przeszły setki tysięcy przedstawicieli najaktywniejszej części ludności, Ukraina prawie całkowicie „ukozaczyła się”, a realizacja idei totalnej wolności i pokory jedynie przed Panem Bogiem uformowała nowe folklor i literaturę, nowy styl myślenia i zachowania — uformowała nowego człowieka i nowe społeczeństwo. Oczywiste jest, że matczyne organizmy etniczne formowały się przez ludność autochtoniczną Ukrainy, która zamieszkiwała to terytorium od niepamiętnych czasów. A kto występował w roli pierwiastka ojcowskiego w ramach linii etnogenetycznej Anci—Rusi—Kozacy? PIERWSZA FALA: GALILEJCZYCY, CZYLI NOSICIELE SŁOWA Pierwszą etnotwórczą falą ery chrześcijańskiej był powrót do Ojczyzny narodu Galilejczyków, pierwotnego nosiciela nauki Chrystusa (przypomnijmy, że przez 4 stulecia słowa „chrześcijanie” i „Galilejczycy” były prawie synonimami). Stało się to w I—II w. n.e., o czym już opowiadano w artykule „Etniczna podstawa chrześcijaństwa: Gallowie-Galilejczycy-Tywercy” (Słowo Proświty, nr 34, 20—26 sierpnia 2003 r.). Dwa stulecia oddziaływania narodu Chrystusa z ludnością autochtoniczną doprowadziło do narodzin Fenomen Czwartej fali ukraińskiej emigracji ma przyczyny ekonomiczne, jednak jego przeznaczenie i perspektywy trzeba szukać w płaszczyźnie przejść cywilizacyjnych i wielkoskalowych transformacji społeczno-politycznych.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
